Luận án Phát triển sản xuất cây vụ đông ở tỉnh Thái Bình
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
--------------------
NGUYỄN VĂN NHIỄM
N VĂN NHIỄM
PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CÂY VỤ ĐÔNG
Ở TỈNH THÁI BÌNH
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
NGUYỄN VĂN NHIỄM
PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CÂY VỤ ĐÔNG
Ở TỈNH THÁI BÌNH
Chuyên ngành:
Kinh tế nông nghiệp
Mã số:
62 62 01 15
Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS. Nguyễn Thị Minh Hiền
NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng, đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu và kết
quả nghiên cứu trong luận án này là trung thực và chưa từng dùng bảo vệ để lấy bất kỳ
một học vị nào.
Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn và
các thông tin trích dẫn trong luận án đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng năm 2017
Tác giả luận án
Nguyễn Văn Nhiễm
h nghiên cứu của tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án này là
trung thực và chưa từng dùng bảo vệ để lấy bất kỳ một học vị nào.
Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn và
các thông tin trích dẫn trong luận án đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng năm 2017
Tác giả luận án
Nguyễn Văn Nhiễm
i
LỜI CẢM ƠN
Trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu, tôi luôn nhận được sự quan tâm
giúp đỡ nhiệt tình của Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Ban Quản lý đào tạo, Ban chủ
nhiệm cùng tập thể các thầy giáo, cô giáo Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Bộ
môn Phát triển nông thôn để tôi có được những điều kiện thuận lợi nhất hoàn thành luận
án. Tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ rất quí báu này.
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Thị Minh Hiền
đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn, chia sẻ và động viên tôi trong suốt thời gian học tập,
nghiên cứu để thực hiện và hoàn thành luận án.
Tôi xin gửi lời cảm ơn tới Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Thái Bình,
UBND các huyện, xã trên địa bàn tỉnh Thái Bình; các cơ quan, đơn vị, các địa phương
đã tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi tiến hành thu thập số liệu và các vấn đề có liên quan
để thực hiện các nội dung nghiên cứu của luận án.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ủy ban nhân dân huyện Quỳnh Phụ cùng toàn thể các
anh, chị em, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo điều kiện hỗ trợ, giúp đỡ và cổ vũ, động viên
tôi hoàn thành luận án.
Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến toàn thể gia đình đã luôn luôn
động viên, chia sẻ và tạo mọi điều kiện tốt nhất về vật chất, tinh thần cũng như thời gian
để tôi nghiên cứu và hoàn thành luận án.
Trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2017
Tác giả luận án
Nguyễn Văn Nhiễm
nghiệp Việt Nam,
năm 2017
Tác giả
ii
MỤC LỤC
Trang
Lời cam đoan .................................................................................................................... i
Lời cảm ơn....................................................................................................................... ii
Mục lục .......................................................................................................................... iii
Danh mục chữ viết tắt.................................................................................................... vii
Danh mục bảng ............................................................................................................. viii
Danh mục hình, sơ đồ .......................................................................................................x
Danh mục biểu đồ........................................................................................................... xi
Danh mục hộp................................................................................................................ xii
Trích yếu luận án .......................................................................................................... xiii
Thesis abstract.................................................................................................................xv
Phần 1. Mở đầu ...............................................................................................................1
1.1.
1.2.
Tính cấp thiết của luận án...................................................................................1
Mục tiêu nghiên cứu...........................................................................................3
1.2.1. Mục tiêu chung ...................................................................................................3
1.2.2. Mục tiêu cụ thể ...................................................................................................3
1.3.
1.4.
Đối tượng nghiên cứu.........................................................................................3
Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................3
1.4.1. Phạm vi về nội dung ...........................................................................................3
1.4.2. Phạm vi về không gian .......................................................................................3
1.4.3. Phạm vi về thời gian...........................................................................................4
1.5.
Những đóng góp mới của đề tài..........................................................................4
1.5.1. Về học thuật........................................................................................................4
1.5.2. Về thực tiễn.........................................................................................................4
Phần 2. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển sản xuất cây vụ đông .....................5
2.1.
Lý luận về phát triển sản xuất cây vụ đông ........................................................5
2.1.1. Một số quan điểm và khái niệm..........................................................................5
2.1.2. Vai trò của phát triển sản xuất cây vụ đông .......................................................7
2.1.3. Đặc điểm và phân loại sản xuất cây vụ đông .....................................................9
2.1.4. Nội dung phát triển sản xuất cây vụ đông ........................................................12
iii
2.1.5. Yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất cây vụ đông....................................17
2.2. Cơ sở thực tiễn về phát triển sản xuất cây vụ đông..........................................24
2.2.1. Kinh nghiệm phát triển sản xuất cây ngắn ngày ở một số nước trên thế
giới và trong khu vực........................................................................................24
2.2.2. Tình hình và kinh nghiệm phát triển vụ đông ở các địa phương......................25
2.2.3. Các bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn .....................................................37
2.3.
Các nghiên cứu có liên quan.............................................................................38
Tóm tắt phần 2 ................................................................................................................41
Phần 3. Phương pháp nghiên cứu ...............................................................................42
3.1.
Đặc điểm địa bàn nghiên cứu ...........................................................................42
3.1.1. Điều kiện tự nhiên ............................................................................................42
3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội .................................................................................45
3.1.3. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn và thách thức trong dự báo dài hạn
phát triển kinh tế của tỉnh .................................................................................53
3.2.
Phương pháp tiếp cận và khung phân tích........................................................55
3.2.1. Phương pháp tiếp cận .......................................................................................55
3.2.2. Khung phân tích................................................................................................56
3.3.
Phương pháp thu thập thông tin........................................................................57
3.3.1. Thông tin thứ cấp..............................................................................................57
3.3.2. Thông tin sơ cấp ...............................................................................................58
3.4.
Phương pháp phân tích .....................................................................................60
3.4.1. Phương pháp thống kê mô tả............................................................................60
3.4.2. Phương pháp thống kê so sánh .........................................................................60
3.4.3. Phương pháp phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn sản xuất cây
vụ đông thông qua sử dụng mô hình kinh tế lượng hồi quy Logistic...............60
3.4.4. Phương pháp phân tích SWOT.........................................................................62
3.5.
Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu............................................................................63
3.5.1. Các chỉ tiêu mô tả về đặc điểm, nguồn lực các tác nhân trong sản xuất ..........63
3.5.2. Chỉ tiêu mô tả thực trạng phát triển sản xuất cây vụ đông ...............................63
3.5.3. Chỉ tiêu xác định kết quả và hiệu quả trong phát triển sản xuất cây vụ
đông ..................................................................................................................64
3.5.4. Chỉ tiêu đánh giá yếu tố ảnh hưởng..................................................................65
iv
Tóm tắt phần 3 ................................................................................................................66
Phần 4. Thực trạng và yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất cây vụ đông
của tỉnh Thái Bình ..........................................................................................67
4.1.
Thực trạng phát triển sản xuất cây vụ đông ở tỉnh Thái Bình ..........................67
4.1.1. Khái quát về tình hình sản xuất ngành trồng trọt của tỉnh Thái Bình...............67
4.1.2. Thay đổi quy mô sản xuất cây vụ đông của tỉnh Thái Bình .............................71
4.1.3. Phát triển hình thức tổ chức sản xuất cây vụ đông...........................................74
4.1.4. Thay đổi cơ cấu diện tích gieo trồng cây vụ đông của tỉnh Thái Bình.............80
4.1.5. Áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất cây vụ đông ......................................82
4.1.6. Tổ chức tiêu thụ sản phẩm................................................................................86
4.1.7. Kết quả và hiệu quả sản xuất cây vụ đông ở Thái Bình ...................................92
4.2.
Các yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến phát triển sản xuất cây vụ đông..............104
4.2.1. Điều kiện tự nhiên ..........................................................................................104
4.2.2. Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất cây vụ đông.........................................106
4.2.3. Quy hoạch và thực hiện quy hoạch phát triển sản xuất cây vụ đông..............108
4.2.4. Công tác truyền thông về phát triển sản xuất cây vụ đông.............................109
4.2.5. Cơ sở hạ tầng phục vụ cho sản xuất cây vụ đông...........................................111
4.2.6. Nguồn lực sản xuất của hộ..............................................................................114
4.2.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mở rộng sản xuất cây vụ đông...........122
Tóm tắt phần 4 ..............................................................................................................125
Phần 5. Định hướng và giải phát triển sản xuất cây vụ đông trên địa bàn tỉnh
Thái Bình.......................................................................................................126
5.1.
Căn cứ đề xuất giải pháp ................................................................................126
5.1.1. Các căn cứ pháp lý..........................................................................................126
5.1.2. Nhu cầu tiêu thụ sản phẩm rau, quả an toàn của thị trường ...........................126
5.1.3. Căn cứ vào thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất
cây vụ đông ở Thái Bình ................................................................................127
5.2.
Quan điểm, định hướng phát triển sản xuất cây vụ đông ..............................130
5.2.1. Quan điểm phát triển sản xuất cây vụ đông....................................................130
5.2.2. Định hướng phát triển sản xuất cây vụ đông..................................................131
5.3.
Các giải pháp chủ yếu phát triển sản xuất cây vụ đông tỉnh Thái Bình .........132
5.3.1. Giải pháp về chính sách..................................................................................132
v
5.3.2. Giải pháp về điều chỉnh và quản lý quy hoạch...............................................134
5.3.3. Giải pháp tăng cường liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm vụ
đông ................................................................................................................136
5.3.4. Giải pháp về nguồn lực phát triển sản xuất cây vụ đông................................139
5.3.5. Giải pháp về phát triển hệ thống hạ tầng........................................................141
5.3.6. Giải pháp về hoạt động nâng cao năng lực cho các tác nhân liên quan .........142
5.3.7. Giải pháp thị trường và tiêu thụ sản phẩm......................................................143
5.3.8. Giải pháp về kỹ thuật canh tác........................................................................145
Tóm tắt phần 5..............................................................................................................147
Phần 6. Kết luận và kiến nghị....................................................................................148
6.1.
6.2.
Kết luận...........................................................................................................148
Kiến nghị ........................................................................................................149
Danh mục công trình đã công bố..................................................................................151
Tài liệu tham khảo ........................................................................................................152
Phụ lục ........................................................................................................................158
vi
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt
Nghĩa tiếng Việt
ASEAN
Association of Southeast Asian Nations (Hiệp hội các quốc gia
Đông Nam Á)
BQ
Bình quân
BVTV
CC
Bảo vệ thực vật
Cơ cấu
CNH - HĐH
ĐBSH
ĐVT
Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa
Đồng bằng sông Hồng
Đơn vị tính
FAO
Food and Agriculture Organization of the United Nations (Tổ
chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc)
Hazard Analysis and Critical Control Points (Hệ thống phân
tích mối nguy và kiểm soát điểm tới hạn)
Hợp tác xã
HACCP
HTX
IPM
Integrated Pest Management (Quản lý dịch hại tổng hợp)
KHKT
MH
Khoa học kỹ thuật
Mô hình
NhNN
OECD
Ngân hàng nhà nước
Organization for Economic Co-operation and Development (Tổ
chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế)
PTNT
QĐ
Phát triển nông thôn
Quyết định
SL
Số lượng
SX
Sản xuất
SXHH
SXNN
TTg
Sản xuất hàng hóa
Sản xuất nông nghiệp
Thủ tướng
UBND
VND
VSATTP
WTO
Ủy ban nhân dân
Việt nam đồng
Vệ sinh an toàn thực phẩm
World Trade Organization (Tổ chức thương mại thế giới)
vii
DANH MỤC BẢNG
TT
Tên bảng
Trang
2.2. Chỉ số tăng vụ ở một số nước trên thế giới .........................................................24
3.1. Tình hình phân bổ và sử dụng đất đai của tỉnh ...................................................47
3.2. Tình hình phân bổ dân số tỉnh Thái Bình............................................................49
3.3. Tình hình trang bị cơ sở vật chất - kỹ thuật của tỉnh...........................................50
Bình giai đoạn 201-2015.....................................................................................72
đoạn 2011-2015...................................................................................................74
4.6. Điều kiện sản xuất của các nhóm hộ điều tra......................................................75
4.9. Tỷ lệ hộ sử dụng các nguồn giống để gieo trồng ................................................83
4.10. Tỷ lệ hộ sử dụng phân để gieo trồng...................................................................85
4.11. Thị trường tiêu thụ sản phẩm nông sản vụ đông.................................................87
4.12. Loại hình sản phẩm vụ đông tiêu thụ trên thị trường..........................................90
4.17. Hiệu quả của một số cây trồng vụ đông ở vụ đông.............................................97
4.18. Tình hình thu nhập của các hộ điều tra ...............................................................98
viii
tỉnh Thái Bình ...................................................................................................106
trên địa bàn tỉnh Thái Bình................................................................................110
nông nghiệp tỉnh Thái Bình...............................................................................111
nghiệp tỉnh Thái Bình........................................................................................113
giai đoạn 2011- 2015.........................................................................................116
4.29. Sự tham gia của người dân vào các lớp tập huấn..............................................121
4.30. Kết quả mô hình................................................................................................123
ix
DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ
TT
Tên hình, sơ đồ
Trang
3.1. Sơ đồ vị trí của tỉnh Thái Bình .............................................................................. 42
3.2. Bản đồ hệ thống sông, cửa sông lớn ở tỉnh Thái Bình .......................................... 44
3.1. Khung phân tích về phát triển sản xuất cây vụ đông............................................. 57
x
DANH MỤC HỘP
TT
Tên hộp
Trang
4.1. Một số khó khăn của doanh nghiệp đầu tư sản xuất vụ đông ở Thái Bình .......... 77
4.2. Nguyên nhân phần lớn hộ dân bán sản phẩm tươi ................................................ 90
4.3. Nguyên nhân chuyển đổi cây trồng vụ đông....................................................... 111
4.4. Sự khó khăn của người dân khi tiếp cận nguồn vốn chính thống ....................... 118
xii
TRÍCH YẾU LUẬN ÁN
Tên tác giả: Nguyễn Văn Nhiễm
Tên luận án: Phát triển sản xuất cây vụ đông ở tỉnh Thái Bình
Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
Mục đích nghiên cứu
Mã số: 62 62 01 15
Mục tiêu về lý luận: Nghiên cứu góp phần xây dựng luận cứ khoa học về phát
triển sản xuất cây vụ đông, đặc biệt trong bối cảnh xuất hiện khái niệm mới về cây vụ
đông ưa ấm và cây vụ đông ưa lạnh.
Mục tiêu thực tiễn: Đánh giá thực trạng phát triển sản xuất cây vụ đông trên địa
bàn tỉnh Thái Bình, hiệu quả từ việc phát triển sản xuất cây vụ đông trên cả ba khía
cạnh: kinh tế, xã hội và môi trường. Đề tài sử dụng mô hình hồi quy phân tích các yếu
tố ảnh hưởng tới quyết định phát triển sản xuất cây vụ đông; phân tích điểm mạnh, điểm
yếu, cơ hội, thách thức, làm cơ sở cho việc đề xuất giải pháp phát triển sản xuất cây vụ
đông tại địa bàn nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu
Luận án sử dụng kết hợp số liệu sơ cấp và thứ cấp, phương pháp phân tích định
tính và định lượng để phân tích thực trạng, các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất
cây vụ đông trên địa bàn tỉnh Thái Bình. Cụ thể, mô hình kinh tế lượng hồi quy logistic
được sử dụng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn phát triển sản xuất cây vụ
đông. Phương pháp phân tích SWOT được sử dụng để tìm ra những điểm mạnh, điểm
yếu, cơ hội và thách thức trong phát triển sản xuất cây vụ đông tại địa bàn nghiên cứu.
Kết quả chính và kết luận
- Thực trạng phát triển sản xuất cây vụ đông ở tỉnh Thái Bình: Thái Bình đã đạt
được một số thành tựu nhất định với các loại cây trồng có giá trị như cây ớt, dưa bí, xu
hào bắp cải, hành tỏi, rau màu khác có xu hướng tăng về diện tích với tỷ lệ tăng tương
ứng là 74,03%, 179,22%, 19,87%, 116,67%, 74,64%; trong khi đó diện tích các cây
trồng khác như ngô, đậu tương, khoai tây, khoai lang có xu hướng giảm, tỷ lệ giảm
tương ứng là 21,40%, 63,51%, 14,44%, 16,62%. Năng suất và giá trị cây trồng cũng có
sự thay đổi đáng kể. Các loại cây rau, ớt, hành tỏi có xu hướng tăng giúp nâng giá trị vụ
đông lên 2.617 tỷ đồng mỗi năm, trong khi các loại cây truyền thống như ngô chăn nuôi,
đậu tương, khoai lang có xu hướng giảm mạnh. Hiện nay, hình thức sản xuất trên địa
bàn tỉnh vẫn chủ yếu là hộ gia đình nhưng xu hướng người dân hợp tác trong sản xuất
xiii
ngày càng tăng với việc hình thành các tổ hợp tác trong sản xuất cũng như các liên kết
giữa tổ hợp tác với các doanh nghiệp. Việc tiêu thụ sản phẩm vụ đông tuy có những
thuận lợi song về lâu dài cần phải tính đến phương án liên kết bền vững, tránh sự bấp
bênh về giá gây thiệt hại cho người dân. Trong những năm gần đây tiêu thụ sản phẩm
thông qua hợp đồng liên kết cũng đã được các địa phương coi trọng và khuyến khích
người dân tham gia, tuy nhiên các liên kết này vẫn còn lỏng lẻo, hình thức và chưa có
chế tài đủ mạnh để xử lý khi xảy ra tranh chấp.
- Hiệu quả sản xuất cây vụ đông: Phát triển sản xuất cây vụ đông mang lại
nguồn thu nhập cho người dân Thái Bình từ 11- 13% tổng thu nhập hàng năm của các
hộ nông dân. Tuy nhiên các vùng khác nhau thì thu nhập cũng khác nhau, đối với huyện
Quỳnh Phụ việc phát triển cây ớt đã mang lại giá trị sản xuất từ 16-19 triệu đồng/sào,
đối với các vùng ven đô thị với lợi thế về giao thông giúp phát triển các loại rau màu
mang lại thu nhập ổn định cho người dân, hiện nay hành, tỏi cũng giúp cho các hộ dân ở
Thái Thụy, Tiền Hải nguồn thu lớn. Phát triển sản xuất cây vụ đông không chỉ mang lại
hiệu quả về mặt kinh tế mà còn mang lại nhiều giá trị về xã hội và môi trường, đây cũng
là mục tiêu quan trọng mà địa phương hướng đến trong phát triển sản xuất cây vụ đông.
- Yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất cây vụ đông: phát triển sản xuất cây
vụ đông còn chịu ảnh hưởng của các yếu tố như các chính sách ưu tiên phát triển sản
xuất cây vụ đông, quy hoạch và quản lý quy hoạch, hệ thống cơ sở hạ tầng của địa
phương, vốn, lao động, trình độ và đặc biệt là thị trường tiêu thụ sản phẩm và thị trường
đầu vào vật tư… Các yếu tố này đang tác động đến phát triển sản xuất cây vụ đông ở
trên cả hai khía cạnh thuận lợi và khó khăn.
- Giải pháp phát triển sản xuất cây vụ đông: Trên cơ sở thực trạng, định hướng
phát triển sản xuất cây vụ đông của tỉnh Thái Bình, để phát triển sản xuất cây vụ đông
trong thời gian tới cần thực hiện đồng bộ các giải pháp về kỹ thuật đặc biệt nhấn mạnh
về giống, kỹ thuật canh tác theo các quy trình sản xuất an toàn; các giải pháp về hoàn
thiện và quản lý quy hoạch vùng sản xuất tập trung; huy động hỗ trợ các nguồn lực cho
phát triển sản xuất cây vụ đông trong đó ưu tiên giải pháp huy động vốn nhanh thông
qua hoạt động vay tín chấp; Ngoài ra, còn các giải pháp khác như tăng cường công tác
khuyến nông, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm.
xiv
THESIS ABSTRACT
PhD candidate: Nguyen Van Nhiem
Thesis title: Development of winter crop production in Thai Binh province
Major: Agricultural Economics Code: 62 62 01 15
Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA)
Research Objectives
Theoretical Objectives: The study contributes to build the scientific foundation
for development of winter crop, especially in the context of appearance of new concept
on winter crops suitable for cold weather and winter crops suitable for warm weather.
Practical Objectives: The dissertation has assessed the current situation of winter
crop development in Thai Binh province, effectiveness of winter crop development in
three aspects: economic, social, and environmental field. The study has applied regression
model analyzing factors that influence decision to develop the winter crop production.
Materials and Methods
The dissertation combines primary and secondary data, qualitative and quantitative
analysis method to analyze the situation, factors affecting the development of
production of winter crop in Thai Binh province. Specifically, Logistic regression was
used to analyze factors that influence decision to develop the winter crop production.
SWOT analysis method was used to find out the strengths, weaknesses, opportunities
and challenges in the development of winter crop production in the study area.
Main findings and conclusions
- Development of winter crop production in Thai Binh province: Thai Binh has
achieved a certain number of achievements with valuable crops such as capsicum,
melon, squash, kohlrabi, cabbage, onion, and other vegetables. These crops tend to
increase in size with growth rate is 74,03%, 179,22%, 19,87%, 116,67%, 74,64%,
respectively. In contrast, the area of other crops such as corn, soybeans, potatoes, sweet
potatoes tend to decrease, the rate is 21,40%, 63,51%, 14,44%, 16,62%, respectively.
Winter crop’s productivity and value also have changed dramatically. Vegetables,
pepper, onion, and garlic tend to increase in the value (2617 billion VND each year);
meawhile, other transmission plant systems such as corn for breeding, soybean, and
sweet potato have a sharply downtrend. Currently, mode of production in the province
is still mainly household, but people tend to increasingly cooperate in production by
forming cooperatives and linking between cooperatives and enterprises. The
consumption of winter products has many advantages; however, Thai Binh need to take
into account sustainale links in the long term in order to minimize uncertainty regrading
xv
price that causing damage to local farmers. In recent years, even through contract
farming in consumption has been encouraged in many regions, but these links are still
loose, and lack of strong sanctions to handle in case of disputes.
- Efficiency of winter crop production: Development of winter crop production
brings from 11 to 13% total annual income for farmer households in Thai Binh
province. Nevertheless, the different regions have different income. For Quynh Phu
district, for example, development of pepper has brought production value from 16 to
19 million VND/sao. For peri-urban area, the advantage of traffic has helped to develop
vegetables that bring a stable income for farmers. For example, development of garlic
also helps to households in Thai Thuy and Tien Hai having major source of income.
Development of winter crop production not only brings economic efficiency but also
bring a lot of value to society and the environment.
- Affected factors on development of winter crop production: Development of
winter crop production is influenced by many factors, such as policies, planning, and
planning management, infrastructure system, capital, labor, and market (input and
output market). These factors have affected the development of winter crop production
on both favourable aspects and difficulties.
- Solutions for development of winter crop production: based on real stuation,
development-oriented winter crop in Thai Binh province, in order to development of
winter crop production in the future need to perform synchronous solutions about: (1)
techniques (emphasize on seed), farming techniques under safe production processes;
(2) solutions for planning and managing concentrated production areas; (3) supporting
mobilization of resources for the development of winter crop with priority in raising
funds through mortgage loan activity. Besides, there are other solutions, partically
strengthening agricultural extension and supporting product sales.
xvi
PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA LUẬN ÁN
Xu thế đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp, năng suất cây trồng trong
những năm gần đây tăng không đáng kể trong bối cảnh nhu cầu lương thực, thực
phẩm của con người ngày càng tăng, đòi hỏi sản xuất nông nghiệp cần phải có
những giải pháp hiệu quả để tăng sản lượng cây trồng. Sản xuất cây vụ đông
được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm làm tăng sản lượng và
giải quyết nhu cầu về lương thực, thực phẩm của người dân. Bên cạnh đó, sản
xuất cây vụ đông còn góp phần giải quyết công ăn việc làm cho lao động đang dư
thừa ở nông thôn, tăng thu nhập của người dân nông thôn, tăng nguồn nguyên
liệu cho ngành công nghiệp chế biến và là biện pháp quan trọng để góp phần tăng
độ phì nhiêu cho đất đặc biệt là đối với các thửa đất dùng để canh tác hai vụ lúa
chất lượng cao.
Cùng với sự hội nhập ngày càng sâu rộng, kinh tế ngày càng phát triển thì
nhu cầu về chất lượng và an toàn thực phẩm ngày càng tăng cao, trong đó rau
xanh là đối tượng đang được đặc biệt quan tâm. Vì rau là thực phẩm không thể
thiếu được trong mỗi bữa ăn hàng ngày, là nguồn cung cấp vitamin, chất khoáng,
vi lượng, chất xơ... cho cơ thể con người không thể thay thế. Do đó, phát triển
sản xuất cây vụ đông không những giúp chuyển dịch cơ cấu cây trồng, nâng cao
thu nhập đời sống cho người nông dân; đóng góp đa dạng hóa sản phẩm, mà còn
có vai trò quan trọng trong cung cấp sản phẩm có chất lượng, an toàn cho người
tiêu dùng trong nước cũng như xuất khẩu ra thì trường thế giới (Nguyễn Thị
Hoài, 2015).
Hiện nay, hầu hết các tỉnh miền Bắc, Bắc Trung bộ của nước ta đều quan
tâm phát triển vụ đông. Tuy nhiên, cũng không ít nơi người dân thờ ơ với vụ
đông do việc sản xuất còn gặp phải không ít khó khăn. Đầu ra không ổn định
trong khi giá cả các yếu tố đầu vào lại ngày một tăng đang cản trở người dân đầu
tư phát triển vụ đông. Bên cạnh đó, người dân có cơ hội tốt hơn từ các hoạt động
phi nông nghiệp dẫn tới tình trạng lãng phí trong sử dụng nguồn lực đất đai, các
kinh nghiệm sản xuất cây vụ đông của người nông dân và bỏ qua các cơ hội
trong phát triển các cây trồng có giá trị và hiệu quả (Sở NN& PTNT tỉnh Thái
Bình, 2014).
Thái Bình là tỉnh thuần nông, những năm qua tỉnh xác định vụ đông là vụ
quan trọng góp phần giải quyết việc làm, thu nhập cho các hộ nông dân. Do đó,
1
hàng năm tỉnh bố trí trồng 35.000-38.000ha cây vụ đông chiếm 46,7% tổng diện
tích gieo trồng của toàn tỉnh. Các địa phương cũng đặc biệt chú trọng phát triển
sản xuất cây vụ đông ưa ấm với việc bố trí khoảng 25.000 - 30.000 ha trà lúa
mùa sớm để tạo quỹ đất cho sản xuất cây vụ đông ưa ấm. Đồng thời, hàng năm
các địa phương trong tỉnh đã triển khai đề án phát triển sản xuất cây vụ đông với
nhiều giải pháp được đưa ra. Tuy nhiên, sản xuất cây vụ đông ở Thái Bình vẫn
gặp nhiều khó khăn liên quan đến quy mô sản xuất nhỏ lẻ, từ 3-5 sào; liên kết
giữa sản xuất và tiêu thụ còn lỏng lẻo, chủ yếu là liên kết phi chính thống, không
có hợp đồng; quy hoạch sản xuất cây vụ đông chưa đồng bộ với quy hoạch kinh
tế - xã hội nói chung, quy hoạch sản xuất nông nghiệp nói riêng. Để khắc phục
tình trạng trên và nhằm đẩy mạnh phát triển vụ đông theo hướng hàng hóa và
phát triển vụ đông thật sự mang lại hiệu quả cho người nông dân thì việc thúc
đẩy phát triển sản phẩm nông sản sạch đáp ứng nhu cầu thị trường, việc quy
hoạch những vùng sản xuất hàng hóa tập trung, định hướng sản xuất các loại cây
trồng có giá trị cao, áp dụng quy trình sản xuất nông nghiệp an toàn GAP (Good
Agricultural Practices) là một trong những yêu cầu cấp thiết đối với vụ đông của
tỉnh Thái Bình. Việc phát triển vụ không chỉ từ phía chính quyền mà cần phải
huy động và phát huy vai trò của toàn xã hội thông qua việc khuyến khích doanh
nghiệp liên kết, ký kết hợp đồng sản xuất, tiêu thụ nông sản với nông dân; phát
triển các nhóm nông dân hợp tác tự nguyện, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị.
Hỗ trợ tập huấn, khuyến nông và các dịch vụ tư vấn nhằm nâng cao kỹ thuật gieo
trồng, chăm sóc và thu hoạch cho nông dân. Hướng dẫn người nông dân áp dụng
các biện pháp thâm canh bền vững, áp dụng tiến bộ kỹ thuật, thực hiện tốt các quy
định về môi trường trong sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và xử lý chất
thải nông nghiệp. Đồng thời hoàn thiện hệ thống hạ tầng nông thôn, chú trọng
khâu bảo quản chế biến sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ và xuất khẩu.
Sản xuất vụ đông nói chung, phát triển sản xuất các loại cây vụ đông nói
riêng đã được đề cập đến trong nhiều nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài
nước, điển hình như nghiên cứu của Hoàng Đức Phương (1981), Đinh Văn Đãn
(2002), Greg (2012), Nguyễn Thị Hoài (2015). Những nghiên cứu này đã phân
tích các khía cạnh khác nhau trong phát triển sản xuất vụ đông và cây vụ đông, từ
vấn đề lý luận đến thực tiễn, từ quy mô vùng kinh tế đến các đơn vị nhỏ hơn như
tỉnh, huyện. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào về phát triển sản xuất cây vụ
đông trên địa bàn tỉnh Thái Bình, trong đó đối tượng nghiên cứu bao gồm cả cây
vụ đông ưa ấm và cây vụ đông ưa lạnh.
2
Tải về để xem bản đầy đủ
205 trang
22680
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận án Phát triển sản xuất cây vụ đông ở tỉnh Thái Bình", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_an_phat_trien_san_xuat_cay_vu_dong_o_tinh_thai_binh.pdf
- KTNN - TTLA - Nguyen Van Nhiem.pdf
- TTT - Nguyen Van Nhiem.pdf
