Luận án Phát triển bền vững sản xuất cam trên địa bàn tỉnh Nghệ An
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
LÊ HOÀNG NGỌC
PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG SẢN XUẤT CAM
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2019
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
LÊ HOÀNG NGỌC
PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG SẢN XUẤT CAM
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NGHỆ AN
Chuyên ngành:
Mã số:
KINH TẾ PHÁT TRIỂN
9.31.01.05
Người hướng dẫn khoa học: 1. PGS.TS. NGUYỄN THỊ DƯƠNG NGA
2. TS. NGUYỄN QUỐC OÁNH
HÀ NỘI, 2019
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả
nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng
dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được
cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày… tháng… năm 2019
Tác giả luận án
Lê Hoàng Ngọc
i
LỜI CẢM ƠN
Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận
được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên
của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và
biết ơn sâu sắc PGS.TS. Nguyễn Thị Dương Nga và TS. Nguyễn Quốc Oánh,
người đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho
tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào
tạo, Bộ môn Phân tích định lượng, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn - Học
viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực
hiện đề tài và hoàn thành luận án.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ và người dân trên địa bàn
tỉnh Nghệ An đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề
tài luận án.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi
điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn
thành luận án./.
Hà Nội, ngày ... tháng ... năm 2019
Nghiên cứu sinh
Lê Hoàng Ngọc
ii
MỤC LỤC
Lời cam đoan .....................................................................................................................i
Lời cảm ơn........................................................................................................................ii
Mục lục ............................................................................................................................iii
Danh mục chữ viết tắt......................................................................................................vi
Danh mục bảng ...............................................................................................................vii
Danh mục đồ thị................................................................................................................ x
Danh mục sơ đồ ...............................................................................................................xi
Danh mục hộp..................................................................................................................xi
Danh mục hình.................................................................................................................xi
Trích yếu luận án ............................................................................................................xii
Thesis abtract .................................................................................................................xiv
Phần 1. Mở đầu ............................................................................................................... 1
1.1. Tính cấp thiết của đề tài........................................................................................ 1
1.2. Câu hỏi nghiên cứu............................................................................................... 2
1.3. Mục tiêu nghiên cứu ............................................................................................. 3
1.3.1. Mục tiêu chung ..................................................................................................... 3
1.3.2. Mục tiêu cụ thể ..................................................................................................... 3
1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ........................................................................ 3
1.4.1. Đối tượng nghiên cứu ........................................................................................... 3
1.4.2. Phạm vi nghiên cứu .............................................................................................. 3
1.5. Những đóng góp mới của đề tài............................................................................ 4
1.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.............................................................. 4
2.1. Cơ sở lý luận......................................................................................................... 5
2.1.1. Các khái niệm cơ bản............................................................................................ 5
2.1.2. Phát triển bền vững sản xuất nông nghiệp............................................................ 9
2.1.3. Đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của sản xuất cam .................................................... 14
2.2. Cơ sở thực tiễn.................................................................................................... 27
2.2.1. Thực trạng phát triển bền vững sản xuất cam trên thế giới ................................ 27
iii
Việt Nam............................................................................................................. 29
Nghệ An.............................................................................................................. 33
nghiên cứu........................................................................................................... 34
Tóm tắt phần 2 ................................................................................................................ 42
Phần 3. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 44
3.1. Phương pháp tiếp cận.......................................................................................... 44
3.2. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu................................................................... 45
3.2.1. Giới thiệu khái quát tỉnh Nghệ An...................................................................... 45
3.2.2. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu................................................................... 50
3.3. Khung phân tích.................................................................................................. 51
3.4. Thu thập, xử lý, phân tích Dữ liệu...................................................................... 52
3.4.1. Thu thập dữ liệu.................................................................................................. 52
3.4.2. Xử lý và phân tích dữ liệu................................................................................... 54
3.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu.............................................................................. 58
xuất cam.............................................................................................................. 60
Tóm tắt phần 3 ................................................................................................................ 60
Phần 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận................................................................... 62
4.1.1. Tăng trưởng về quy mô sản xuất cam................................................................. 62
4.1.2. Thay đổi các hình thức tổ chức sản xuất và liên kết........................................... 64
4.1.3. Cải thiện năng suất, chất lượng cam................................................................... 69
4.1.4. Phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm............................................................... 77
4.1.5. Đảm bảo tính khả thi về kinh tế.......................................................................... 80
iv
tỉnh nghệ an....................................................................................................... 108
4.3.2. Cạnh tranh trên thị trường quả.......................................................................... 113
4.3.3. Điều kiện tự nhiên, khí hậu............................................................................... 115
4.3.4. Nguồn lực sản xuất nội tại của nông dân.......................................................... 117
4.3.6. Dịch hại trong sản xuất ..................................................................................... 127
chế biến............................................................................................................. 129
tỉnh nghệ an....................................................................................................... 130
Nghệ An............................................................................................................ 134
Tóm tắt phần 4 .............................................................................................................. 147
Phần 5. Kết luận và kiến nghị.................................................................................... 148
5.1. Kết luận............................................................................................................. 148
5.2. Kiến nghị........................................................................................................... 149
Tài liệu tham khảo ........................................................................................................ 152
Phụ lục .......................................................................................................................... 163
v
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Từ viết tắt
ATTP
Nghĩa tiếng Việt
An toàn thực phẩm
Bình quân
BQ
BVTV
ĐVT
Bảo vệ thực vật
Đơn vị tính
HĐND
HTX
Hội đồng nhân dân
Hợp tác xã
KD
Kinh doanh
KHCN
LĐ
Khoa học công nghệ
Lao động
MTV
NN&PTNT
PTNT
QML
QMN
QMV
STT
Một thành viên
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
Phát triển nông thôn
Quy mô lớn
Quy mô nhỏ
Quy mô vừa
Số thứ tự
SX
Sản xuất
SXKD
TĐPTBQ
TNHH
Tr.đồng
TT
Sản xuất kinh doanh
Tốc độ phát triển bình quân
Trách nhiệm hữu hạn
Triệu đồng
Thứ tự
UBND
Ủy ban nhân dân
vi
DANH MỤC BẢNG
TT
Tên bảng
Trang
giai đoạn 2011 - 2016 ....................................................................................... 18
Các xã điều tra .................................................................................................. 51
Phân phối mẫu theo các vùng sinh thái ............................................................ 52
Thu thập dữ liệu sơ cấp..................................................................................... 54
Nghệ An, giai đoạn 2013-2017......................................................................... 64
4.12. Thông tin cơ bản về hộ sản xuất cam ............................................................... 80
vii
niên vụ 2017 ..................................................................................................... 82
2013-2017......................................................................................................... 88
Nghệ An, 2013-2017 ........................................................................................ 89
quy mô sản xuất................................................................................................ 91
năm (2012-2017) .............................................................................................. 94
vùng sản xuất.................................................................................................... 98
viii
quy mô sản xuất................................................................................................ 98
năm, giai đoạn 2010-2017 ................................................................................ 99
4.35. Tỷ lệ hộ nghèo của các huyện điều tra ........................................................... 100
Nghệ An.......................................................................................................... 105
sản xuất cam ................................................................................................... 106
An, giai đoạn 2010 - 2017 .............................................................................. 110
4.44. Các chính sách được hưởng của hộ điều tra................................................... 112
4.47. Khó khăn trong tiêu thụ của hộ điều tra ......................................................... 115
4.48. Khó khăn về khí hậu, thời tiết ........................................................................ 116
sản xuất và môi trường ................................................................................... 119
4.52. Hiểu biết của hộ về thị trường cam................................................................. 120
4.54. Phân tích SWOT............................................................................................. 133
ix
DANH MỤC ĐỒ THỊ
TT
Tên đồ thị
Trang
4.3. Sự hài lòng về đặc tính bên trong cam Vinh....................................................... 76
giai đoạn 2013-2018............................................................................................ 92
4.6. Hoạt động kinh tế quan trọng của hộ ................................................................ 101
4.8. Tỷ lệ các hộ đánh giá nghề trồng cam đối với hộ ............................................. 102
4.10. Nguồn nước tưới cam của hộ............................................................................ 122
4.11. Sự sẵn có nước tưới cam của hộ ....................................................................... 122
x
DANH MỤC SƠ ĐỒ
TT
Tên sơ đồ
Trang
3.1. Khung phân tích phát triển bền vững sản xuất cam................................................. 51
4.1. Các kênh tiêu thụ cam tại tỉnh Nghệ An.................................................................. 78
DANH MỤC HỘP
TT
Tên hộp
Trang
4.1. Trồng cam chín muộn thu lời cao hơn .................................................................. 72
4.3. Chất lượng giống cam đang giảm xuống ............................................................ 124
4.4. Cần quản lý tốt hơn thương hiệu cam Vinh ........................................................ 126
DANH MỤC HÌNH
TT
Tên hình
Trang
2.2. Ba trụ cột cơ bản của phát triển bền vững............................................................. 11
3.1. Bản đồ tỉnh Nghệ An............................................................................................. 46
3.3. Xác định hiệu quả kỹ thuật.................................................................................... 57
xi
TRÍCH YẾU LUẬN ÁN
Tên tác giả: Lê Hoàng Ngọc
Tên luận án: Phát triển bền vững sản xuất cam trên địa bàn tỉnh Nghệ An
Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
Mục tiêu nghiên cứu
Mã số 9.31.01.05
Đề tài đánh giá thực trạng phát triển bền vững sản xuất cam, phân tích các yếu tố
ảnh hưởng tới phát triển bền vững trong sản xuất cam và đề xuất các giải pháp nhằm phát
triển bền vững sản xuất cam trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong thời gian tới
Phương pháp nghiên cứu
Số liệu sử dụng chủ yếu là số liệu điều tra 349 hộ và trang trại sản xuất cam tại 7
huyện của tỉnh Nghệ An, 120 hộ tiêu dùng ở thành phố Vinh, phỏng vấn sâu các tác nhân
trong chuỗi giá trị cam, các cán bộ Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Nghệ An, các phòng
nông nghiệp huyện, chính quyền xã. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, so
sánh, phân tích và hạch toán kết quả và hiệu quả sản xuất trong nông hộ, phân tích chi
phí, lợi ích, phương pháp hồi quy và phân tích SWOT.
Kết quả chính và kết luận
Đề tài đã luận giải và làm rõ hơn nội dung của phát triển bền vững áp dụng trong
sản xuất nông nghiệp nói chung và sản xuất cam nói riêng. Dựa trên các số liệu, thông tin
điều tra, kết quả nghiên cứu cho thấy sản xuất cam tại tỉnh Nghệ An đã có những tăng
trưởng vượt bậc trong thời gian qua với sự gia tăng ấn tượng về quy mô sản xuất, cùng
với các chuyển đổi tích cực trong cơ cấu giống cam, các loại hình tổ chức sản xuất, và áp
dụng các công nghệ kỹ thuật tiến bộ vào trong sản xuất, thị trường tiêu thụ được mở rộng.
Sản xuất cam đạt năng suất khá mang lại thu nhập bình quân là hơn 171 triệu đồng/ha và
đem lại nhiều lợi ích về mặt xã hội như tạo ra công ăn việc làm cho nhiều lao động nông
thôn, cải thiện chất lượng nhân lực, giúp nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo, có thêm thu
nhập để cải thiện chất lượng cuộc sống.
Mặc dù vậy, phát triển sản xuất cam tại tỉnh Nghệ An còn đang bộc lộ các vấn đề
của phát triển không bền vững. Đó là tăng trưởng nóng về diện tích, đầu tư thâm canh đã
có tác động chững lại vào năng suất, mức độ đạt hiệu quả kỹ thuật trung bình trong sản
xuất cam không cao (64%). Mức độ tự chủ của hộ đối với các đầu vào của sản xuất thấp.
Đất trồng cam trở lên kém chất lượng và thoái hóa nhiều hơn, ảnh hưởng trực tiếp tới
xii
năng suất, chất lượng và hiệu quả trồng cam của các nông hộ hiện tại và trong tương lai,
nếu các hộ không áp dụng canh tác bền vững.
Một số yếu tố cơ bản ảnh hưởng tới sự không bền vững trong phát triển sản xuất
cam tại tỉnh Nghệ An đã được xác định và phân tích, đó là vấn đề quy hoạch sản xuất
và thực hiện quy hoạch sản xuất; cạnh tranh trên thị trường trái cây; Điều kiện tự nhiên,
khí hậu; nguồn lực sản xuất nội tại của nông hộ; Hạ tầng, các dịch vụ hỗ trợ và hoạt
động hỗ trợ của khu vực công; Dịch hại trong sản xuất và sự phát triển của khoa học kỹ
thuật. Trên cơ sở phân tích thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng, nghiên cứu đã đề xuất
6 nhóm giải pháp nhằm phát triển bền vững sản xuất cam trên địa bàn tỉnh Nghệ An
trong thời gian tới, bao gồm: Rà soát quy hoạch và thực hiện tốt quy hoạch phát triển
cam trên địa bàn toàn tỉnh; Tăng cường áp dụng công nghệ, kỹ thuật thực hành tốt trong
sản xuất cam; Cải thiện hạ tầng sản xuất và các dịch vụ hỗ trợ; Tăng cường hỗ trợ kiểm
soát dịch hại và nâng cao năng lực cho nông dân; Tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết
và thu hút doanh nghiệp đầu tư trên địa bàn; và hỗ trợ tiêu thụ và phát triển thị trường
tiêu thụ sản phẩm cam.
xiii
THESIS ABTRACT
PhD Candidate: Le Hoang Ngoc
Thesis Title: Sustainable Development of orange production in Nghe an Province
Major: Development Economics Code: 9.31.01.05
Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA)
Research Objectives
The study aims to evaluate the current situation of orange production and
sustainability of the production, analyze factors affecting sustainability of orange
production development, and propose key recommendation to develop sustainably orange
production in Nghe An province in the future.
Materials and Methods
Data is collected mainly from surveys with 349 orange producers in 7 districts in
Nghe an and 120 orange consumers in Vinh city, Nghe An. Key informant interviews are
done with other actors in orange value chain, and staffs working in the Department of
Agriculture and Rural Development in Nghe An province and at districts, and local
government. Analysis tools are descriptive and comparative statistics, accounting at farm
level, Cost – Benefit analysis, regression, and SWOT.
Main findings and conclusions
The study has shed light on the theoretical and practical literature of sustainable
development in agriculture generally and in orange production specifically. Results show
that Nghe An province experience an impressive expansion of orange production areas in
the past 5 years, with positive structural changes in orange varieties, types of production
organization, and adoption of good practices in orange production, and expansion of
markets. At farm level, orange productivity was good, brought about 171 million VND/ha
income for farm household/year. Orange production development also bring social
benefits such as generating employments in rural areas, improve human quality at rural
areas, help the poor farmers to escape from the poverty, and had more income to improve
life quality.
However, orange production development in Nghe An province has revealed
problems of sustainability. Too fast expansion of production area in a short time, slow
down in productivity increase, technical efficiency level is medium at about 64%. The
autonomy of farmers in production inputs is low. Soil in orange production areas exhibits
xiv
symptoms of degrading, affecting the productivity and quality and performance of orange
production at farm level for now and future, if no sustainable practices are adopted.
Several factors affecting the sustainable development of orange in Nghe An are
identified: (i) master planning of orange production and the implementation; (ii)
Competition in fruits market in Vietnam; (iii) Natural conditions; (iv) Production
resources at farm level; (v) Infrastructure and supporting services; (vi) Pest and services,
and (vii) Research and Development. Based on the analysis of the current situation of
orange production development and factors affecting orange sustainable development in
Nghe An, several recommendations are propose to develop sustainable orange production
in Nghe An in future, including (i) Review and implement the master planning of orange
production in effective and efficient manner; (ii) Enhancing the adoption of technology
and best practices in orange production; (iii) Improve infrastructure and supporting
services in production areas; (iv) Enhancing plant protection and improve capacity of
labor in orange production; (v) Organize production and marketing into effective and
efficient chains and attract private sector (enterprises to invest in orange production,
processing, and marketing); and (vi) Supporting in marketing and promotion of orange
production.
xv
PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Phát triển bền vững là mối quan tâm của bất kỳ quốc gia, lãnh thổ, ngành
sản xuất nào và tại mọi thời đại. Trong khi lý luận về phát triển bền vững cấp độ
vĩ mô như quốc gia, toàn cầu hoặc địa phương/vùng được đề cập khá rộng rãi như
trong United Nations (1972), Network UNSDN (2013), Dixon and Fallon (1989),
và WCED (1987), lý luận về phát triển bền vững một ngành sản xuất nông nghiệp
cụ thể khá thiếu vắng. Phát triển bền vững trong sản xuất nông nghiệp thường được
đề cập tới các tiếp cận phát triển bền vững trong sản xuất và chú trọng về kỹ thuật
như đề cập bởi Verhagen et al. (2017), rất ít có những nghiên cứu lý luận về tiếp
cận phát triển bền vững cho sản xuất một ngành sản xuất nông nghiệp cụ thể trong
khung tiếp cận chung về tính bền vững.
Nghệ An là tỉnh miền Trung có lịch sử phát triển cây có múi từ lâu đời, đặc
biệt là cam, do lợi thế có hơn 13.000 ha đất đỏ Bazan. Đây là loại đất quí hiếm để
phát triển các loại cây công nghiệp dài ngày và cây ăn quả. Cam được trồng hàng
hóa tại tỉnh Nghệ An từ cuối những năm 80 và thương hiệu “Cam Vinh” nổi tiếng
là biểu tượng cho nông nghiệp của tỉnh. Cam sản xuất tại Nghệ An có những giống
thơm ngon nổi tiếng như cam Xã Đoài, có tên trong 50 đặc sản trái cây Việt Nam
được Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam bình chọn năm 2013. Sản xuất cam đã và
đang mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho các hộ nông dân (trên 200 triệu đồng/ha
hàng năm) và góp phần tạo sinh kế cho các hộ nông dân, đặc biệt là các hộ sống ở
khu vực miền núi (Lê Hoàng Ngọc và Nguyễn Thị Dương Nga, 2016; Việt Hùng,
2016). Do đó, cam cũng đã được xác định là một trong những cây trồng chủ lực
và được tỉnh Nghệ An chú trọng đầu tư, đặc biệt từ năm 2006 với đề án “Phát triển
vùng cam tập trung” và đề án “phát triển vùng nguyên liệu cam Quỳ Hợp theo
hướng sản xuất hàng hóa giai đoạn 2015 - 2020”. Vào năm 2007, Cục Sở hữu trí
tuệ đã cấp chứng nhận bảo hộ và chỉ dẫn địa lý thương hiệu cam Vinh, đây là một
thành công rất có ý nghĩa cho phát triển và nâng cao giá trị cam của Nghệ An trên
thị trường.
Nhờ có các chính sách khuyến khích sản xuất cũng như gia tăng về nhu cầu
thị trường về sản phẩm cam, diện tích sản xuất cam tại tỉnh Nghệ An đã gia tăng
nhanh chóng. Vào năm 2013, diện tích cam toàn tỉnh ước tính 2.894 ha, đã tăng
lên gần gấp hai lần, đạt khoảng 4.757 ha vào năm 2016. Ngoài Quỳ Hợp, Nghĩa
1
Đàn, nhiều huyện đã chủ trương khai thác thế mạnh địa phương chuyển đổi hoặc
khôi phục lại sản xuất cam như Thanh Chương, Con Cuông, Yên Thành
(Baonghean, 2016). Nhiều tỷ phú cam đã xuất hiện trên địa bàn huyện Quỳ Hợp
(Quang Đại, 2017). Mặc dù vậy, sự phát triển quá nhanh trong sản xuất cam tại
Nghệ An đã và đang bộc lộ một số vấn đề thiếu ổn định và bền vững, cần có sự
xem xét và điều chỉnh một cách thích hợp. Trong những năm gần đây, sâu bệnh
hại cam đã xuất hiện ngày càng nhiều và là một trong các nhân tố chính ảnh hưởng
nặng nề tới năng suất, chất lượng và thu nhập của các hộ trồng cam (Lê Hoàng
Ngọc và Nguyễn Thị Dương Nga, 2016). Trong vụ cam 2016, sâu bệnh hại trên
cam bắt đầu lan rộng, chủ yếu các bệnh như bệnh vàng lá, vàng ngọn, cây không
ra quả bói rồi chết lụi dần, cam “ghẻ”, đã ảnh hưởng rất lớn tới thu nhập của người
trồng cam tại huyện Quỳ Hợp (An Nhiên, 2017). Bệnh rụng quả sau mưa lũ năm
2017 đã khiến cho nhiều hộ trồng cam tại Quỳ Hợp thiệt hại tới 30% sản lượng
cam (Văn Thanh, 2017; Duy Cường, 2017). Bệnh vàng lá thối rễ và vàng lá gân
xanh năm 2017 đã làm giảm sút nghiêm trọng năng suất và chất lượng cam khiến
giá cam tại một số nơi giảm chỉ còn 3.000đ/kg thậm chí không có người mua (Kiều
Trang, 2017). Thoái hóa đất đai và sử dụng các loại phân bón và thuốc BVTV
không được kiểm định đang là một vấn đề hiện hữu trong các vùng thâm canh cam
cao như Quỳ Hợp, đây cũng chính là một trong những nguyên nhân dẫn tới sâu
bệnh cam mà người nông dân không thể giải quyết (Xuân Hoàng và Quang An,
2018). Bên cạnh đó, sự mở rộng sản xuất cam ở nhiều địa phương trong cả nước
như Hòa Bình, Hưng Yên, Bắc Giang với ưu thế địa phương trong những năm gần
đây đã và đang tạo ra sức cạnh tranh đáng kể đối với cam sản xuất tại Nghệ An.
Giá cam tại Nghệ An dao động thất thường, giảm mạnh vào 2012, hồi phục đôi
chút năm 2013 song lại giảm vào năm 2014 và 2016 gây ra tâm lý ngại đầu tư của
các hộ nông dân và trang trại (Lê Hoàng Ngọc và Nguyễn Thị Dương Nga, 2016).
Sự bất ổn định, đặc biệt là về khía cạnh kinh tế, trong phát triển sản xuất
cam tại Nghệ An đang đặt ra câu hỏi lớn: Làm thế nào để phát triển sản xuất cam
trên địa bàn tỉnh nhằm khai thác tối đa lợi thế địa phương song đảm bảo sự bền
vững cho sinh kế, xã hội, môi trường cho thế hệ hiện tại và mai sau. Cho đến thời
điểm hiện tại các nghiên cứu về thực trạng sản xuất cam tại Nghệ An rất hạn chế,
và chưa có nghiên cứu nào quan tâm tới khía cạnh phát triển bền vững sản xuất
cam tại tỉnh Nghệ An.
1.2. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
1) Phát triển bền vững sản xuất nông nghiệp nói chung và phát triển bền
vững sản xuất cam nói riêng bao gồm những nội dung gì?
2
2) Hiện trạng phát triển sản xuất cam trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong thời
gian qua như thế nào và có đảm bảo tính bền vững không?
3) Các yếu tố nào ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững sản xuất cam trên
địa bàn tỉnh Nghệ An?
4) Cần có giải pháp gì nhằm phát triển bền vững sản xuất cam trên địa bàn
tỉnh Nghệ An trong thời gian tới?
1.3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.3.1. Mục tiêu chung
Trên cơ sở đánh giá thực trạng phát triển bền vững sản xuất cam tại tỉnh
Nghệ An, đề xuất các giải pháp nhằm đẩy mạnh phát triển bền vững sản xuất cam
trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong thời gian tới.
1.3.2. Mục tiêu cụ thể
(1) Luận giải, làm rõ hơn cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển bền vững
sản xuất nông nghiệp nói chung và phát triển bền vững sản xuất cam nói riêng;
(2) Đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển
bền vững sản xuất cam trên địa bàn tỉnh Nghệ An;
(3) Đề xuất giải pháp nhằm phát triển bền vững sản xuất cam trên địa bàn
tỉnh Nghệ An trong thời gian tới.
1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận và thực tiễn về
phát triển bền vững sản xuất cam, các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển sản xuất
cam trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
Đối tượng thu thập thông tin chủ yếu của đề tài là các loại hình tổ chức sản
xuất cam tại tỉnh Nghệ An, các tác nhân trong chuỗi giá trị cam tại tỉnh Nghệ An
bao gồm doanh nghiệp, trang trại, hộ sản xuất, thương lái, người bán lẻ và người
tiêu dùng cam cho tất cả các loại giống cam phổ biến trên địa bàn tỉnh Nghệ An
1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi không gian: Luận án được tiến hành nghiên cứu trên địa bàn tỉnh
Nghệ An.
Phạm vi thời gian: Thời gian thực hiện nghiên cứu từ tháng 6 năm 2016
đến năm 2019. Thông tin thứ cấp sẽ được khảo sát trong giai đoạn 5 năm gần đây
(2013 - 2017). Thông tin sơ cấp sẽ được khảo sát trong niên vụ cam 2017 và 2018.
3
Tải về để xem bản đầy đủ
243 trang
25900
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận án Phát triển bền vững sản xuất cam trên địa bàn tỉnh Nghệ An", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_an_phat_trien_ben_vung_san_xuat_cam_tren_dia_ban_tinh_n.pdf
- TTLA - KTPT - Le Hoang Ngoc.pdf
- TTT - Le Hoang Ngoc.pdf
