Luận án Quản lý hoạt động kinh doanh và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
LÊ VĂN CƯỜNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH
VÀ SỬ DỤNG THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯
LÊ VĂN CƯỜNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH
VÀ SỬ DỤNG THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA
Ngành: Kinh tế phát triển
Mã số:
9 31 01 05
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Ngô Thị Thuận
HÀ NỘI, 2017
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả
nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng
dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được
cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng 12 năm 2017
Tác giả luận án
Lê Văn Cường
i
LỜI CẢM ƠN
Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận
được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên
của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và
biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Ngô Thị Thuận - Người đã tận tình hướng dẫn, dành
nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và
thực hiện đề tài luận án.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào
tạo, Bộ môn Phân tích định lượng, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn - Học
viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực
hiện đề tài và hoàn thành luận án.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ, giảng viên Trường Đại
học Hồng Đức, Chi cục Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn,
Ủy ban nhân dân các huyện, các xã và các Cơ quan, Ban ngành liên quan trên địa
bàn tỉnh Thanh Hóa đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực
hiện đề tài luận án.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi
điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn
thành luận án./.
Hà Nội, ngày tháng 12 năm 2017
Nghiên cứu sinh
Lê Văn Cường
ii
MỤC LỤC
Lời cam đoan .....................................................................................................................i
Lời cảm ơn........................................................................................................................ii
Mục lục ............................................................................................................................iii
Danh mục chữ viết tắt.....................................................................................................vii
Danh mục bảng ..............................................................................................................viii
Danh mục sơ đồ ..............................................................................................................xii
Danh mục đồ thị.............................................................................................................xiii
Danh mục hộp................................................................................................................xiv
Danh mục ảnh ................................................................................................................. xv
Trích yếu luận án ...........................................................................................................xvi
Phần 1. Mở đầu ............................................................................................................... 1
1.1. Tính cấp thiết của đề tài........................................................................................ 1
1.2. Mục tiêu nghiên cứu ............................................................................................. 3
1.2.1. Mục tiêu chung ..................................................................................................... 3
1.2.2. Mục tiêu cụ thể ..................................................................................................... 3
1.3. Đối tượng nghiên cứu ........................................................................................... 4
1.4. Phạm vi nghiên cứu .............................................................................................. 4
1.4.1. Phạm vi không gian .............................................................................................. 4
1.4.2. Phạm vi thời gian.................................................................................................. 4
1.4.3. Phạm vi nội dung.................................................................................................. 4
1.5. Những đóng góp mới của đề tài............................................................................ 4
1.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.............................................................. 5
thưc vật ................................................................................................................ 6
2.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu trước đây .................................................. 6
2.2. Cơ sở lý luận......................................................................................................... 9
2.2.1. Một số khái niệm .................................................................................................. 9
iii
thực vật ............................................................................................................... 15
2.2.4. Mục tiêu, chức năng và công cụ quản lý ............................................................ 16
bảo vệ thưc vật.................................................................................................... 23
2.3. Cơ sở thực tiễn.................................................................................................... 26
2.3.1. Kinh nghiệm quản lý thuốc bảo vệ thực vật trên thế giới................................... 26
ở Việt Nam.......................................................................................................... 31
thực vật ............................................................................................................... 36
Tóm tắt phần 2 ................................................................................................................ 38
Phần 3. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 40
3.1. Phương pháp tiếp cận và khung phân tích .......................................................... 40
3.1.1. Phương pháp tiếp cận.......................................................................................... 40
3.1.2. Khung phân tích.................................................................................................. 41
3.2. Đặc điểm cơ bản tỉnh Thanh Hóa ....................................................................... 43
3.2.1. Vị trí địa lý và địa hình ....................................................................................... 43
3.2.2. Tình hình về dân số và lao động......................................................................... 45
3.2.3. Tình hình về đất đai ............................................................................................ 45
3.2.4. Tình hình về phát triển kinh tế............................................................................ 45
3.3. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu................................................................... 46
3.3.1. Chọn huyện đại diện ........................................................................................... 46
3.3.2. Chọn xã đại diện ................................................................................................. 46
3.4. Phương pháp thu thập thông tin.......................................................................... 47
3.4.1. Thu thập thông tin thứ cấp.................................................................................. 47
3.4.2. Thu thập thông tin sơ cấp.................................................................................... 48
3.5. Phương pháp xử lý và phân tích thông tin.......................................................... 50
3.5.1. Phương pháp thống kê mô tả .............................................................................. 50
3.5.2. Phương pháp so sánh .......................................................................................... 51
iv
3.5.5. Phương pháp phân tích hồi quy .......................................................................... 54
3.6. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu.............................................................................. 55
bảo vệ thực vật.................................................................................................... 55
bảo vệ thực vật.................................................................................................... 56
vệ thực vật........................................................................................................... 56
Tóm tắt phần 3 ................................................................................................................ 57
Phần 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận................................................................... 58
bàn tỉnh Thanh Hóa............................................................................................. 58
4.1.1. Thực trạng kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật..................................................... 58
4.1.2. Tình hình gieo trồng và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật...................................... 61
trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa ............................................................................... 62
thực vật trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.................................................................. 62
bảo vệ thực vật.................................................................................................... 69
vật trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.......................................................................... 71
bảo vệ thực vật trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa...................................................... 75
bảo vệ thực vật trên địa bàn tỉnh thanh hóa ...................................................... 109
4.3.1. Các yếu tố ảnh hưởng ....................................................................................... 109
v
dụng thuốc bảo vệ thực vật............................................................................... 125
vệ thực vật trên địa bàn tỉnh thanh hóa............................................................. 131
4.4.1. Căn cứ đề xuất giải pháp................................................................................... 131
4.4.3. Các giải pháp .................................................................................................... 134
Tóm tắt phần 4 .............................................................................................................. 145
Phần 5. Kết luận và kiến nghị.................................................................................... 147
5.1. Kết luận............................................................................................................. 147
5.2. Kiến nghị........................................................................................................... 148
Danh mục các công trình công bố có liên quan đến luận án ........................................ 149
Tài liệu tham khảo ........................................................................................................ 150
Phụ lục .......................................................................................................................... 162
vi
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt
ATVSTP
BVTV
CS
Nghĩa tiếng Việt
An toàn vệ sinh thực phẩm
Bảo vệ thực vật
Cộng sự (et al.)
ĐVT
Đơn vị tính
EFA
Phân tích nhân tố khám phá
(Exploratory Factor Analysis)
Cơ quan Bảo vệ Môi trường liên bang
(Environmental Protection Agency)
Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp liên hiệp quốc
(Food and Agriculture Organization of the United Nations)
Đạo luật liên bang về thuốc trừ sâu, thuốc trừ bệnh, thuốc trừ chuột
(Federal Insecticide, Fungicide and Rodenticide Act)
Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh/Chứng chỉ hành nghề
Héc ta
EPA
FAO
FIFRA
GCNĐĐKKD/CCHN
Ha
HTX
ICAMA
Hợp tác xã
Cục Quản lý Nông dược
(Institute for the Control of Agrochemicals, Ministry of Agriculture)
Quản lý dịch hại tổng hợp
IPM
(Integrated Pest Management)
Nông nghiệp và phát triển nông thôn
Đánh giá nhanh có sự tham gia
(Participatory Rural Appraisal)
Quản lý thị trường
NN&PTNT
PRA
QLTT
SRI
Canh tác lúa cải tiến
(System of Rice Improvement)
Phân tích điểm mạnh, yếu, cơ hội và thách thức
(Strengths - Weaknesses - Opportunities - Threats)
Tiêu chuẩn Việt Nam
SWOT
TCVN
TN&MT
UBND
VBQPPL
WHO
Tài nguyên và Môi trường
Ủy ban nhân dân
Văn bản quy phạm pháp luật
Tổ chức Y tế thế giới
(World Health Organization)
vii
DANH MỤC BẢNG
STT
Tên Bảng
Trang
về độ độc cần ghi trên nhãn thuốc...................................................................... 10
hội và thách thức................................................................................................. 51
tỉnh Thanh Hóa đến tháng 6/2016 ...................................................................... 59
Thanh Hóa giai đoạn 2011-2016 ........................................................................ 60
bàn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2013 - 2015 ........................................................ 61
tính đến 12/2016................................................................................................. 67
tại Việt Nam ....................................................................................................... 68
Thanh Hóa giai đoạn 2014-2016 ........................................................................ 70
bàn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2011-2015 .......................................................... 72
thực vật trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa ................................................................. 75
viii
thực vật trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa ................................................................. 79
vật trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa ......................................................................... 81
vệ thực vật trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa ............................................................ 85
trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa ............................................................................... 91
tra trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.......................................................................... 92
huyện điều tra trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa ....................................................... 92
điều tra trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.................................................................. 93
điều tra trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.................................................................. 97
ix
huyện điều tra tỉnh Thanh Hóa ......................................................................... 100
huyện điều tra trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa ..................................................... 101
4.31. Ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý cấp tỉnh, huyện và xã về các hoạt động
quản lý kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.......... 103
thực vật tỉnh Thanh Hóa ................................................................................... 112
Thanh Hóa........................................................................................................ 117
x
địa bàn tỉnh Thanh Hóa .................................................................................... 124
trên địa bàn thành phố Thanh Hóa.................................................................... 129
bàn tỉnh Thanh Hóa .......................................................................................... 131
xi
DANH MỤC SƠ ĐỒ
STT
Tên Sơ đồ
Trang
bảo vệ thực vật.................................................................................................... 25
Cách tiếp cận giảm thuốc bảo vệ thực vật.......................................................... 26
thực vật ............................................................................................................... 42
địa bàn tỉnh Thanh Hóa ...................................................................................... 63
xii
DANH MỤC ĐỒ THỊ
STT
Tên Đồ thị
Trang
thực vật ............................................................................................................... 87
xiii
DANH MỤC HỘP
STT
Tên Hộp
Trang
thuốc Bảo vệ thực vật ......................................................................................... 83
Xử lý thuốc còn dư sau khi phun...................................................................... 102
Chất lượng thuốc bảo vệ thực vật..................................................................... 107
doanh thuốc bảo vệ thực vật............................................................................. 108
thực vật ............................................................................................................. 110
4.10. Đánh giá của cán bộ về tiếp cận thông tin........................................................ 116
xiv
TRÍCH YẾU LUẬN ÁN
Tên tác giả: Lê Văn Cường
Tên Luận án: Quản lý hoạt động kinh doanh và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trên địa
bàn tỉnh Thanh Hóa
Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
Mục đích nghiên cứu
Mã số: 9 31 01 05
Đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng để đề xuất giải pháp tăng
cường quản lý hoạt động kinh doanh và sử dụng thuốc BVTV trên địa bàn tỉnh Thanh
Hóa nhằm thực hiện tốt Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật.
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp tiếp cận: (i) Tiếp cận vùng; (ii) Tiếp cận có sự tham gia; (iii) Tiếp
cận thể chế; (iv) Tiếp cận theo đối tượng bị quản lý.
- Phương pháp chọn điểm nghiên cứu: Dựa vào điều kiện tự nhiên, diện tích đất
nông nghiệp và diện tích gieo trồng các loại cây trồng, cùng với sự phân bố các cơ sở
kinh doanh thuốc BVTV (có đại lý lớn, đại lý nhỏ và cửa hàng nhỏ lẻ) và ý kiến tư vấn
của Chi cục BVTV tỉnh Thanh Hóa. Tác giả chọn 5 huyện đại diện cho 3 vùng đặc trưng
của tỉnh là: huyện Ngọc Lặc, Thọ Xuân diện cho vùng trung du miền núi; huyện Thiệu
Hóa và thành phố Thanh Hóa đại diện cho vùng đồng bằng; huyện Hoằng Hóa đại diện
cho vùng ven biển. Ở 3 huyện Ngọc Lặc, Hoằng Hóa và thành phố Thanh Hóa, tác giả
chọn mỗi huyện 3 xã để khảo sát các hộ nông dân sử dụng thuốc BVTV.
Phương pháp phân bổ số lượng mẫu cho các huyện được thực hiện theo phương
pháp chọn mẫu điển hình tỷ lệ. Các đơn vị mẫu được chọn ra từ các xã, huyện theo phương
pháp chọn ngẫu nhiên.
- Phương pháp thu thập thông tin
̣
Thu thập dư liêu thư cấp: Các văn bản pháp luật, các qui định của các cơ quan trung
́
̃
ương đến địa phương về kinh doanh và sử dụng thuốc BVTV, các công trình nghiên cứu
về kinh doanh và sử dụng thuốc BVTV, kinh nghiệm trên thế giới và trong nước về quản
lý hoạt động kinh doanh và sử dụng thuốc BVTV, thông tin về tình hình quản lý kinh
doanh thuốc BVTV trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.
̣
Thu thập dư liêu sơ cấp: Phương pháp điều tra chọn mẫu, phỏng vấn sâu cán bộ
̃
quản lý, thảo luận nhóm có sự tham gia và quan sát thực địa.
- Các phương pháp phân tích thông tin: Phương pháp thống kê mô tả; phương pháp
so sánh; phương pháp phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức; phương pháp
phân tích nhân tố khám phá; và phương pháp phân tích hồi quy.
- Công cụ xử lý: Các số liệu được nhập và xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel
và SPSS 22.0.
xvi
Kết quả chính và kết luận
Đã hệ thống hóa và phát triển được một số lý luận về quản lý kinh doanh và sử
dụng thuốc BVTV: Đã làm rõ đặc thù của hoạt động kinh doanh và sử dụng thuốc BVTV
là hoạt động kinh doanh và sử dụng sản phẩm có điều kiện, gắn với quyền lợi và nghĩa
vụ. Vì vậy, quản lý hoạt động kinh doanh và sử dụng thuốc BVTV không chỉ là vấn đề
trước mắt mà còn là lâu dài thích ứng với từng giai đoạn phát triển sản xuất nông nghiệp.
Mạng lưới kinh doanh thuốc BVTV trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa phát triển mạnh mẽ
và đa dạng với 7 đại lý/doanh nghiệp phân phối chính, 1.106 cơ sở kinh doanh, buôn bán
với trên 420 loại thuốc BVTV thương phẩm. Cơ quan quản lý trực tiếp các hoạt động kinh
doanh và sử dụng thuốc BVTV của tỉnh là Chi cục BVTV tỉnh. Kết quả đạt được trong
quản lý hoạt động kinh doanh và sử dụng thuốc BVTV trên địa bàn tỉnh là: (i) hệ thống các
văn bản pháp luật được ban hành, tuyên truyền phổ biến kịp thời với 29 văn bản pháp luật
chính (trong đó có 12 văn bản do các cơ quan cấp tỉnh ban hành); (ii) công tác thanh kiểm
tra được triển khai thường xuyên và nhận được sự đồng thuận cao trong xã hội; (iii) tình
trạng các cơ sở kinh doanh thuốc BVTV vi phạm có xu hướng giảm; (iv) số hộ nông dân
vi phạm qui định trong sử dụng thuốc BVTV cũng có xu hướng giảm tích cực; (iv) công
tác dự tính, dự báo tình hình dịch hại và khuyến cáo các biện pháp phòng trừ có chất lượng
và đảm bảo kịp thời. Tuy nhiên, vẫn còn hạn chế như: (i) Tình trạng thanh tra, quản lý chất
lượng thuốc và giá cả chưa thực sự chặt chẽ; (ii) Công tác xử lý vi phạm đối với các cơ sở
kinh doanh và người sử dụng thuốc còn nhẹ, thiếu tính răn đe; (iii) công tác tập huấn, tuyên
truyền về sử dụng thuốc BVTV còn chưa sâu rộng đến các địa phương; (iv) Việc chuyển
giao áp dụng các tiến bộ kỹ thuật trong BVTV chưa nhiều.
Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả quản lý hoạt động kinh doanh và sử dụng thuốc
BVTV trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa là: (i). Nội dung và cách thức thực hiện các văn bản
pháp luật; (ii). Năng lực cán bộ quản lý; (iii). Sự hiểu biết và ý thức tuân thủ pháp luật
của người kinh doanh và sử dụng thuốc BVTV; (iv). Kinh phí, cơ sở vật chất, trang thiết
bị và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật; (v). Sự phối hợp giữa các đơn vị tham gia quản
lý. Trong đó, yếu tố sự phối hợp của các đơn vị tham gia quản lý có ảnh hưởng cao nhất
(0,214), tiếp đến là yếu tố sự hiểu biết và ý thức tuân thủ pháp luật của người kinh doanh
và sử dụng thuốc BVTV (0,185).
Để tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh và sử dụng thuốc BVTV trên địa
bàn tỉnh Thanh Hóa trong thời gian tới cần thực hiện trên cơ sở 4 định hướng và áp dụng
7 giải pháp, gồm: (i). Xây dựng và ban hành các quy định cụ thể để thực hiện các văn bản
pháp luật; (ii). Tăng cường bộ máy quản lý; (iii). Tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng và huy
động nguồn kinh phí; (iv). Tăng cường trách nhiệm của chính quyền cấp xã và sự phối
hợp giữa các đơn vị; (v) Tăng cường truyên truyền, tập huấn. (vi). Siết chặt quản lý các
cơ sở kinh doanh thuốc BVTV; (vii). Tăng cường chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho hộ
nông dân trong sử dụng thuốc BVTV.
xvii
THESIS ABTRACT
PhD candidate: Le Van Cuong
Thesis title: Managing activity of business and use of pesticide in Thanh Hoa province
Major: Development Economics Code: 9 31 01 05
Educational organization: Vietnam National University of Agriculture
Research Objectives
Assessing the situation and analyzing the influential factors to suggest some
solutions to enhance managing activity of business and use of pesticide in Thanh Hoa
province to fulfill law on plant protection and quarantine as well as.
Materials and Methods
Approach method: (i) Regional approach; (ii) Participatory approach; (iii)
Institutional approach; (iv) Approach the object is managed.
Selection method of research area: Based on the natural conditions, agricultural
area, cultivated surface of crops, as well as the distribution and consultation of pesticide
business (big agent, small agent and retail outlet) and professional advice from Plant
Protection Department of Thanh Hoa province, the author has selected 5 districts to
represent for 3 specific areas, includes: Ngoc Lac and Tho Xuan represent the
mountainous region; Thieu Hoa and Thanh Hoa city represent the dental region and
Hoang Hoa represent for the coastal region. Thence, the author has selected 3
communes/district to survey the farmers using pesticides.
The allocating samples method is followed the typical sampling method. Sample
units were selected by using random samples.
Methods of collecting information:
Secondary data collection: The author uses not only the legislation and the
provisions of plant protection but also the experienced management of the business in the
world and domestic and the usage of pesticide in Thanh Hoa province.
Primary data collection: Sample survey method, in-depth interviews managers,
group discussions Participatory Rural Appraisal (PRA) and field observations.
Information analysis methods: The descriptive statistical methods; the comparative
method; the analytical method about strengths, weaknesses, opportunities, and
challenges; Exploratory Factor Analysis method; and the regression analysis.
Handling tool: The data is entered and processed by Microsoft Excel and SPSS
software 22.0.
Main findings and conclusions
The author has systematized and developed augments in the managing activity of
business and use of pesticide: The author has clarified the characteristic of the business
xviii
Tải về để xem bản đầy đủ
249 trang
26741
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận án Quản lý hoạt động kinh doanh và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_an_quan_ly_hoat_dong_kinh_doanh_va_su_dung_thuoc_bao_ve.pdf
- Trang thong tin LA tieng Anh - Le Van Cuong - 18.12.2017.pdf
- Trang thong tin LA tieng Viet - Le Van Cuong - 18.12.2017.pdf
- TTLA - Le Van Cuong - 18.12.2017.pdf
