Luận án Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ học phân tử của virus gây bệnh thiếu máu truyền nhiễm ở gà (Chicken Infectious Anemia Virus - CIAV) lưu hành tại miền Bắc Việt Nam
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
ĐÀO ĐOAN TRANG
NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ HỌC PHÂN TỬ
CỦA VIRUS GÂY BỆNH THIẾU MÁU TRUYỀN NHIỄM
Ở GÀ (CHICKEN INFECTIOUS ANEMIA VIRUS- CIAV)
LƯU HÀNH TẠI MIỀN BẮC VIỆT NAM
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2020
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
------------------
ĐÀO ĐOAN TRANG
NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ HỌC PHÂN TỬ
CỦA VIRUS GÂY BỆNH THIẾU MÁU TRUYỀN NHIỄM
Ở GÀ (CHICKEN INFECTIOUS ANEMIA VIRUS- CIAV)
LƯU HÀNH TẠI MIỀN BẮC VIỆT NAM
Chuyên ngành: Dịch tễ học thú y
Mã số:
9.64.01.08
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Huỳnh Thị Mỹ Lệ
TS. Nguyễn Văn Giáp
HÀ NỘI, NĂM 2020
LꢀI CAM ĐOAN
Dữ liệu trong luận án là một phần của đề tài “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và
dịch tễ học phân tử của virus gây bệnh thiếu máu truyền nhiễm gà (chicken infectious
anemia virus, CIAV) lưu hành ở miền Bắc Việt Nam”, mã số 04/DAVB, được tài trợ bởi
Dự án Việt- Bỉ, giai đoạn 2014-2019.
Tôi xin cam đoan: (1) tất cả các kết quả thu được trong luận án này do bản thân
tôi và nhóm nghiên cứu thực hiện và được phép công bố với sự đồng ý của chủ nhiệm
đề tài và các thành viên tham gia thực hiện; (2) các kết quả được trình bày trong luận án
là trung thực, khách quan và không trùng lặp với bất kỳ một luận án tiến sĩ nào đã công
bố trước đây; (3) mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông
tin trích dẫn trong luận án đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng năm 2020
Tác giả luận án
Đào Đoan Trang
i
LꢀI CꢁM ƠN
Để hoàn thành luận án, tác giả đã nhận được sự giúp đỡ và tạo điều kiện của rất
nhiều cá nhân, đơn vị và tổ chức.
Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS. Huỳnh Thị Mỹ Lệ và
TS. Nguyễn Văn Giáp, những người đã trực tiếp hướng dẫn và chỉ bảo tận tình, giúp đỡ
tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. Bên cạnh đó, tôi muốn gửi lời
cảm ơn đến dự án Việt- Bỉ tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã cấp kinh phí đề tài để
tôi có thể thực hiện được nội dung nghiên cứu của luận án.
Đồng thời, tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt
Nam, Ban Quản lý đào tạo, Ban Chủ nhiệm khoa Thú y, Bộ môn Vi sinh vật - Truyền
nhiễm, cùng toàn thể các thầy, cô giáo và cán bộ Khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp
Việt Nam, đã tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình học tập, trang bị cho tôi những
kiến thức quý báu và giúp đỡ tôi hoàn thành công trình nghiên cứu này.
Nhân dịp hoàn thành luận án, tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến tập thể
Lãnh đạo và toàn thể cán bộ công nhân viên Trung tâm Thực nghiệm và Bảo tồn Vật
nuôi (Viện Chăn nuôi), các đồng nghiệp, gia đình và bạn bè đã luôn tạo điều kiện về
thời gian, động viên, chia sẻ vật chất, tinh thần, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập,
nghiên cứu và hoàn thành luận án.
Hà Nội, ngày tháng năm 2020
Nghiên cứu sinh
Đào Đoan Trang
ii
iv
v
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt
ADN
Chữ viết đầy đủ
Nghĩa tiếng Việt
Acid Deoxyribonucleic
Avian Leukosis Virus
Axit Deoxyribonucleic
Virus gây bệnh Lơ-cô ở gà
Reovirus ở gà
ALV
ARV
Avian Reovirus
ATF
Activating Transcription Factor
Blue Wing Disease
Yếu tố khởi đầu phiên mã
Bệnh cánh xanh
BWD
CAA
Chicken Anemia Agent
Chicken Infectious Anemia
Chicken Infectious Anemia Virus
Tác nhân gây thiếu máu ở gà
Thiếu máu truyền nhiễm ở gà
CIA
CIAV
Virus gây thiếu máu truyền
nhiễm ở gà
ELISA
FAdV
Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay Phản ứng ELISA
Fowl Adenovirus
Adenovirus ở loài cầm
FAdV4
Fowl Adenovirus serotype 4
Adenovirus ở loài cầm thuộc
serotype 4
FPV
GDP
HPS
ICTV
Fowlpox Virus
Virus gây bệnh đậu gia cầm
Gross Domestic Product
Hydropericardium
Tổng sản phẩm quốc nội
Bao tim tích nước
International
Committee
on Ủy ban quốc tế về phân loại
Taxonomy of Viruses
virus
IBD
IBDV
IBH
IFA
Infectious Brusal Disease
Bệnh Gumboro
Infectious Brusal Disease Virus
Inclusion Body Hepatitis
Virus gây bệnh Gumboro
Viêm gan thể vùi
Indirect Immunofluorescence Assay Phản ứng miễn dịch huỳnh
quang gián tiếp
ILTV
Infectious Laryngotracheitis Virus
Virus gây bệnh viêm thanh - khí
quản truyền nhiễm
LL
Lymphoid Leukosis
Bệnh Lơ-cô
MD
Marek’s Disease
Bệnh Marek’s
MDCC-JP2
Marek’s Disease Chicken Cell-JP2
Tế bào JP2 của gà mắc bệnh
Marek’s
MDCC-MSB1
MDV
Marek’s Disease Chicken Cell- MSB1
Marek’s Disease Virus
Tế bào MSB1 của gà mắc Marek’s
Virus gây bệnh Marek’s
Bệnh Newcastle
ND
Newcastle Disease
NDV
Newcastle Disease Virus
Virus gây bệnh Newcastle
vi
ORF
PCR
PCV
REV
Open Reading Frame
Khung đọc mở
Polymerase Chain Reaction
Packed Cell Volume
Phản ứng tổng hợp chuỗi ADN
Tỷ khối huyết cầu
Reticuloendotheliosis Virus
Virus gây bệnh hệ lưới nội bì ở
gia cầm
RFLP
Restriction Fragment Length
Polymorphism
Đa hình chiều dài các đoạn được
cắt bằng enzyme
SPF
Specific Pathogen Free
Sạch với một số loại mầm bệnh
TTMV
TTV
VNT
VP
Torque Teno Mini Virus
Torque Teno Virus
Virus Neutralization Test
Virion Protein
Virus Torque Teno Mini
Virus Torque Teno
Phản ứng trung hòa virus
Protein cấu tạo nên virion
vii
x
TRÍCH YẾU LUẬN ÁN
Tên tác giả: Đào Đoan Trang
Tên Luận án: Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ học phân tử của virus gây bệnh thiếu máu truyền
nhiễm ở gà (Chicken Infectious Anemia Virus - CIAV) lưu hành tại miền Bắc Việt Nam
Chuyên ngành: Dịch tễ học thú y
Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
Mục đích nghiên cứu
Mã số: 9.64.01.08
Nghiên cứu này nhằm trả lời câu hỏi có hay không virus gây bệnh thiếu máu
truyền nhiễm (CIAV) ở đàn gà tại 10 tỉnh/thành phố thuộc miền Bắc Việt Nam. Trên cơ
sở xác định được sự lưu hành của CIAV cùng các triệu chứng lâm sàng, phi lâm sàng và
các biến đổi bệnh lý của bệnh thiếu máu truyền nhiễm, đặc điểm sinh học và dịch tễ học
phân tử của virus đã được phân tích đa chiều nhằm làm rõ đặc điểm gen, các nhóm di
truyền và sự phân bố theo không gian - thời gian của của CIAV tại miền Bắc Việt Nam.
Phương pháp nghiên cứu
Hai nhóm phương pháp chính được dùng trong nghiên cứu này, bao gồm: (i) kỹ
thuật PCR dùng để phát hiện CIAV trong mẫu bệnh phẩm và giải trình tự gen virus. (ii)
Ứng dụng tin sinh học, với các phần mềm như MEGA, Weblogo, BEAST, PastML
v.v... để phân tích đặc điểm sinh học phân tử và dịch tễ học phân tử của CIAV.
Kết quả chính và kết luận
Có 2 nhóm kết quả nghiên cứu chính đã đạt được trong nghiên cứu này, bao gồm:
(1.1) Đã chứng minh được sự có mặt phổ biến của virus gây bệnh thiếu máu
truyền nhiễm ở 10 tỉnh miền Bắc. Gà ở mọi lứa tuổi, mục đích chăn nuôi, quy mô và
phương thức chăn nuôi đều nhiễm CIAV, với tỷ lệ trung bình là 62,2%. (1.2) Đã xác
định được có bệnh thiếu máu truyền nhiễm gà nuôi với các biến đổi bệnh lý đại thể điển
hình ở: teo cơ quan lympho và tủy xương nhạt màu. (1.3) Bằng gây bệnh thực nghiệm,
đã chứng minh virus gây bệnh thiếu máu truyền nhiễm ở miền Bắc có độc lực, gây ra
các biến đổi bệnh lý điển hình của bệnh như giảm tỷ khối huyết cầu, teo tuyến ức, teo
túi Fabricius và tủy xương nhạt màu.
(2) Đặc điểm dịch tễ học phân tử của CIAV ở miền Bắc Việt Nam đã được làm rõ
thông qua việc (2.1) xác định được hai nhóm di truyền là genogroup G2 và G3 lưu
hành, với 100% số chủng CIAV không nằm cùng nhánh với các chủng virus vacxin
xi
(2.2) Kết quả phân tích còn cho thấy CIAV lưu hành ở miền Bắc Việt Nam có nguồn
gốc đa dạng: virus thuộc genogroup G2 có nguồn gốc từ các chủng virus lưu hành ở
Argentina và Mỹ. Trong khi đó virus thuộc genogroup G3 có nguồn gốc từ chủng virus
lưu hành ở Trung Quốc, Đài Loan và Ba Lan. Sau khi xâm nhập, các chủng CIAV có
khả năng đã tạo thành những nhánh di truyền riêng biệt và tiếp tục lây lan.
xii
THESIS ABSTRACT
PhD candidate: Dao, Doan Trang
Thesis title: Molecular epidemiological study of chicken infectious anemia virus
(CIAV) in Northern of Vietnam
Major: Veterinary epidemiology
Code: 9.64.01.08
Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA)
Research Objectives
This study firstly investigated the prevalence of CIAV in ten northern provinces
of Vietnam. Based on the identification of CIAV, compatible clinical and gross lesions
of chicken infectious anemia, the molecular epidemiology of CIAV was analyzed under
different aspects in order to revealed genetic, phylogenetic characterizations and spatial-
temporal distributions of CIAV in northern provinces.
Materials and Methods
Two major groups of methods were used, including: (i) PCR based method for
viral detection and Sanger’s sequencing. (ii) Applied bioinformatics for genetic,
phylogenetic and molecular epidemiological. Several tools were utilized, such as:
BioEdit, MEGA, WebLogo, BEAST, PastML, etc.
Main findings and conclusions
Two findings were obtained from this study, as following:
(1.1) The wide prevalence of CIAV in ten northern provinces were proven. The
virus was detected in chickens of all ages, scales and production types, with an average
positive rates of 62.2%. (1.2) The clinical disease of chicken infectious anemia readily
existed with the typical pathological changes were detected in naturally infected birds,
such as: atrophy of lymphoid tissues, and pale of bone marrow. (1.3) Being able to
induce compatible gross lesions of chicken infectious anemia under experiment
conditions, the pathogenicity of a CIAV strain circulating in the North was proven.
(2) The molecular epidemiological characterisation of CIAV in Northern Vietnam
were elucidated through (2.1) the identification of two circulating genogroups of G2 and
G3. All of detected CIAV strains was proven not belonging to vaccine strain and did not
display significant motifs of attenuated viruses. (2.2) The analysis also showed that
CIAV circulating in Northern Vietnam has diverse origins: the genogroup G2 virus was
xiii
derived from the strains circulating in Argentina. Meanwhile, the viruses of genogroup
G3 were originated from the strains circulating in China, Taiwan and Poland. Upon
introduction, CIAV seemed to diversify locally and started to diffuse spatial-temporally
into different geographic areas.
xiv
PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Chăn nuôi là một bộ phận quan trọng của nền nông nghiệp Việt Nam. Bên
cạnh nhiều cơ hội và thuận lợi, ngành chăn nuôi gia cầm đã và đang phải đối mặt
với không ít thách thức và khó khăn; trong đó, dịch bệnh được xem là trở ngại
lớn, gây nhiều thiệt hại cho ngành chăn nuôi. Hiện nay, một trong những bệnh ở
gia cầm ít được quan tâm nghiên cứu ở nước ta là tình trạng suy giảm miễn dịch,
với vai trò lớn thuộc về các virus tác động trực tiếp tới hệ miễn dịch của vật nuôi.
Virus gây ức chế miễn dịch đã và đang đe dọa ngành chăn nuôi gia cầm bởi
thiệt hại kinh tế trong sản xuất với tỷ lệ tử vong cao do gà dễ bị nhiễm trùng thứ
cấp (Dohms & Saif, 1984) và có đáp ứng miễn dịch thấp đối với vacxin phòng
bệnh (Lutticken, 1997). Trong số đó, CIAV (chicken infectious anemia virus)-
nguyên nhân gây bệnh bệnh thiếu máu truyền nhiễm ở gà (chicken infectious
anemia- CIA) (Yuasa & cs., 1979) được xem là một trong các bệnh có ảnh hưởng
lớn về kinh tế trên phạm vi thế giới (Balamurugan & Kataria, 2006). Bệnh trở lên
phổ biến, được thông báo xuất hiện ở hầu hết các nước chăn nuôi gà trên thế giới
(Toro & cs., 2006; Bougiouklis & cs., 2007; Oluwayelu, 2010) do virus có khả
năng lây lan, đề kháng mạnh với các yếu tố sát trùng và gây ức chế đơn thuần
hoặc kết hợp với các tác nhân truyền nhiễm khác.
Từ khi CIAV được phát hiện đến nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu về
CIAV và bệnh do virus gây ra trên phạm vi toàn cầu với kết quả thu được từ
nhiều khía cạnh: đặc tính sinh học, cơ chế sinh bệnh, cơ chế gây ức chế miễn
dịch của virus; đặc điểm dịch tễ học, triệu chứng, bệnh tích của bệnh và biện
pháp can thiệp. Đáng chú ý là cơ chế gây ức chế miễn dịch của virus bởi khả
năng tấn công vào các cơ quan miễn dịch, làm cạn kiệt các tế bào lympho của tuyến
ức, túi Fabricius và tế bào tạo máu tiền thân (hemocytoblast) ở tủy xương (Adair,
2000; Dhama & cs., 2008). Ngày nay, sinh học phân tử phát triển đã tạo thuận lợi
cho các nghiên cứu chuyên sâu về CIAV. Cấu trúc bộ gen virus đã được giải mã
cùng với các đặc điểm về di truyền đã giúp cho việc xác định chủng, phân loại virus
và sản xuất vacxin phòng bệnh, từ đó góp phần hạn chế thiệt hại do virus gây ra.
Đến nay, vacxin phòng CIA đã được sử dụng phổ biến trên thế giới, đặc biệt ở
các nước có ngành chăn nuôi gà phát triển. Tuy nhiên, thông tin về CIA cũng như sự
hiểu biết về CIAV tại Việt Nam có phần hạn chế. Tính đến thời điểm hiện tại, công bố
1
về sự có mặt của kháng thể kháng CIAV trong huyết thanh gà vào năm 2013 (Trinh &
cs., 2015b) cũng như kết quả phân loại phát sinh gen của các chủng CIAV tại miền
Bắc Việt Nam (Van Dong & cs., 2019) là hai nghiên cứu về CIAV với các mẫu bệnh
phẩm lấy tại Việt Nam nhưng được thực hiện ở nước ngoài. Bên cạnh đó, theo thông
tư 10/2016/TT-BNNPTNT, hiện có 2 loại vacxin phòng bệnh thiếu máu truyền nhiễm
được phép lưu hành: Nobilis CAV P4 (Intervet) và AviPro Thymovac (Lohmann
Animal Health GmbH) tuy nhiên việc sử dụng vacxin cũng như hiểu biết của người
chăn nuôi ở Việt Nam về CIAV và CIA rất khiêm tốn. Vì vậy, chúng tôi nhận thấy
rằng nghiên cứu các đặc điểm sinh học phân tử của các chủng CIAV lưu hành ở một
số tỉnh thuộc miền Bắc Việt Nam rất cần thiết, là cơ sở khoa học của việc sử dụng các
vacxin hiện có trên thị trường để phòng CIA. Kết quả thu được sẽ là nền tảng cho các
nghiên cứu tiếp theo về CIAV tại Việt Nam, góp phần tiến tới kiểm soát và hạn chế
ảnh hưởng của bệnh do CIAV gây ra đối với ngành chăn nuôi gà của Việt Nam, giai
đoạn hiện nay và trong tương lai.
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
* Mục tiêu tổng quát: trả lời câu hỏi có hay không có sự lưu hành gây bệnh
của CIAV ở đàn gà nuôi tại Việt Nam và nghiên cứu đặc điểm dịch tễ học phân
tử của virus làm cơ sở để đề xuất biện pháp phòng bệnh hiệu quả giúp nâng cao
năng suất, chất lượng đàn gà.
* Mục tiêu cụ thể:
- Xác định có sự lưu hành của CIAV và CIA ở đàn gà nuôi tại một số tỉnh miền
Bắc Việt Nam nhằm đề xuất việc sử dụng vacxin phòng bệnh;
- Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ học phân tử của các chủng CIAV đang
lưu hành tại miền Bắc Việt Nam để giúp lựa chọn loại vacxin phù hợp.
1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Các trạng trại, gia trại nuôi gà tại một số tỉnh miền Bắc giai đoạn 2016-
2019. Các tỉnh/ thành phố gồm Hòa Bình, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc
Ninh, Hải Dương, Hà Nam, Nam Định, Hải Phòng và Quảng Ninh;
1.4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI
- Đây là nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam đã xác định được có sự lưu hành của
CIAV ở đàn gà trên địa bàn của 10 tỉnh/thành phố ở miền Bắc Việt Nam: Hòa Bình,
Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Dương, Hà Nam, Nam Định, Hải Phòng
và Quảng Ninh;
2
- Kết quả nghiên cứu đã giải mã được 3 trình tự gen hoàn chỉnh và 52 trình
tự gen ORF1 của các chủng CIAV lưu hành tại thực địa; cho thấy virus thuộc 2
nhóm di truyền G2 và G3; có độc lực và không cùng nguồn gốc với các chủng
vacxin đang được sử dụng.
1.5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
- Nghiên cứu đã khẳng định sự lưu hành của CIAV cũng như sự có mặt của
CIA trong các đàn gà nuôi ở một số tỉnh phía Bắc của Việt Nam. Biểu hiện lâm
sàng, biến đổi bệnh lý của gà trong tự nhiên được khẳng định bởi kết quả PCR
đối với các mẫu bệnh phẩm và kết quả gây bệnh thực nghiệm bởi chính các
chủng CIAV lưu hành đã nhấn mạnh sự cần thiết phải xem xét đến vai trò và ảnh
hưởng của CIAV và CIA đối với ngành chăn nuôi gà hiện nay.
- Nghiên cứu đã phân tích và chỉ ra một số đặc điểm dịch tễ học phân tử của
các chủng CIAV đã và đang lưu hành ở đàn gà nuôi tại 10 tỉnh/thành phố thuộc
miền Bắc Việt Nam: các chủng thuộc về 2 nhóm di truyền G2, G3; là các chủng có
độc lực và không cùng nhánh với các chủng virus vacxin. Từ thực tế trên, việc sử
dụng vacxin trở nên cần thiết để bảo vệ các đàn gà đối với bệnh do CIAV gây ra.
- Kết quả là nguồn tài liệu tham khảo phục vụ cho nghiên cứu về bệnh
(CIA) và virus gây bệnh thiếu máu truyền nhiễm (CIAV); cũng như cho công tác
giảng dạy của chuyên ngành Thú y và Chăn nuôi- Thú y tại Việt Nam.
3
PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1. VIRUS GÂY BỆNH THIẾU MÁU TRUYỀN NHIỄM Ở GÀ
2.1.1. Lịch sử phát hiện và phân loại virus gây bệnh
Virus gây bệnh thiếu máu truyền nhiễm ở gà (chicken infectious anemia
virus- CIAV) lần đầu tiên được phát hiện từ đàn gà thương phẩm bị bệnh ở Nhật
Bản (Yuasa & cs., 1979) với tên ban đầu là CAA (chicken anemia agent- yếu tố
gây thiếu máu ở gà). Tên gọi CAA bắt nguồn từ đặc điểm tác nhân gây bệnh
không nhân lên trên một số môi trường nuôi cấy tế bào (Yuasa, 1983). Về sau,
CAA được chứng minh là một virus khi phát hiện ra tác nhân này nhân lên trên
một số dòng tế bào lymphoblastoid của gà (Yuasa & cs., 1983). Sau khi được
chứng minh là virus, tên gọi CAV hoặc CIAV được dùng thay cho CAA (Mcnulty,
1991; Noteborn & cs., 1991; Meehan & cs., 1992).
Về phân loại, trước đây, CIAV được xếp vào giống Gyrovirus và họ
Circoviridae (Meehan & cs., 1992; Pringle, 1999). Năm 2017, trên cơ sở phân
tích lại một cách có hệ thống các bằng chứng về sự khác biệt rõ rệt của CIAV với
virus thuộc họ Circoviridae, ủy ban quốc tế về phân loại virus (ICTV), đã chuyển
CIAV và giống Gyrovirus vào họ Anelloviridae (Rosario & cs., 2017).
Hình 2.1. Cây phát sinh chủng loại của giống Gyrovirus
Nguồn: Truchado & cs. (2019)
4
Tải về để xem bản đầy đủ
133 trang
21460
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận án Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ học phân tử của virus gây bệnh thiếu máu truyền nhiễm ở gà (Chicken Infectious Anemia Virus - CIAV) lưu hành tại miền Bắc Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_an_nghien_cuu_dac_diem_dich_te_hoc_phan_tu_cua_virus_ga.pdf
- DTHTY - TTLA - Dao Doan Trang.pdf
- TTT - Dao Doan Trang.pdf
