Luận án Nghiên cứu ảnh hưởng của điều kiện sinh thái và một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng và ra hoa của giống hoa đào GL2-2 tại miền Bắc Việt Nam

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

NGUYỄN THỊ THANH HIỀN

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA ĐIỀU KIỆN

SINH THÁI VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT ĐẾN

SINH TRƯỞNG VÀ RA HOA CỦA GIỐNG HOA ĐÀO GL2-2

TẠI MIỀN BẮC VIỆT NAM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2015

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

NGUYỄN THỊ THANH HIỀN

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA ĐIỀU KIỆN

SINH THÁI VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT ĐẾN

SINH TRƯỞNG VÀ RA HOA CỦA GIỐNG HOA ĐÀO GL2-2

TẠI MIỀN BẮC VIỆT NAM

Chuyên ngành: Khoa học cây trồng

Mã số:

Hưꢀng dꢁn khoa học:

1. PGS.TS. Đoàn Văn Điếm

2. PGS.TS. Đặng Văn Đông

62.62.01.10

HÀ NỘI, 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả

nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng

dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào.

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được

cảm ơn, các thông tin trích dẫn đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày 5 tháng 11 năm 2015

Tác giả luận án

Nguyễn Thị Thanh Hiền

i

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện luận án, ngoài nỗ lực và cố gắng của bản thân,

tôi nhận được nhiều sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình quí báu của các thầy, cô giáo

và các nhà khoa học.

Tôi xin trân trọng cảm ơn sự góp ý chân thành và hỗ trợ khoa học của các

thầy, cô giáo Khoa Môi trường, Khoa Nông học, Bộ môn Sinh thái nông nghiệp,

Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo Viện Nghiên cứu Rau quả, Viện khoa học

Nông nghiệp Việt Nam và các đồng nghiệp, cơ quan công tác đã ủng hộ, giúp tôi

trong quá trình làm luận án.

Xin chân thành cảm ơn PGS.TS. Đoàn Văn Điếm, PGS.TS. Đặng Văn

Đông là những người hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ bảo tôi trong quá trình

thực hiện đề tài.

Xin cảm ơn Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn sinh vật cảnh Việt Nam,

Công ty Tư vấn và Dịch vụ khoa học Nông nghiệp I, Học viện Nông nghiệp Việt

Nam, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các huyện Gia Lâm (Hà Nội),

Định Hóa (Thái Nguyên), Mộc Châu (Sơn La) và các xã trên địa bàn huyện đã

cung cấp số liệu, hỗ trợ thực hiện các thí nghiệm phục vụ đề tài.

Xin cảm ơn bố mẹ, chồng, bạn bè và các con luôn luôn ủng hộ, động

viên và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu tại Học viện Nông

nghiệp Việt Nam.

Hà Nội, ngày 5 tháng 11 năm 2015

Tác giả luận án

Nguyễn Thị Thanh Hiền

ii

MỤC LỤC

Trang

L ời cam đoan ..................................................................................................................... i

L ờ i c ảm ơ n ........................................................................................................................ ii

M ụ c l ụ c ............................................................................................................................i ii

Danh m ụ c thu ậ t ng ữ vi ế t t ắ t............................................................................................. vi

Danh m ụ c các b ả ng........................................................................................................v iii

Danh m ụ c các hình .......................................................................................................... xi

Trích y ế u lu ậ n án ............................................................................................................ xii

Thesis abstac t ................................................................................................................. xiv

Ph ầ n 1. M ở đầ u ............................................................................................................... 1

1.1. Tính c ấ p thi ế t c ủa đề tà i ........................................................................................ 1

1.2. M ụ c tiêu nghiên c ứ u ............................................................................................. 2

1.2.1. M ụ c tiêu t ổ ng quát ................................................................................................ 2

1.2.2. M ụ c tiêu c ụ th ể ..................................................................................................... 2

1.3. Nh ững đóng góp mớ i c ủ a lu ậ n á n ......................................................................... 3

1.4. Ý nghĩa khoa họ c và th ự c ti ễ n c ủa đề tà i .............................................................. 3

1.4.1. Ý nghĩa khoa họ c c ủa đề tài.................................................................................. 3

1.4.2. Ý nghĩa thự c ti ễ n c ủa đề tài .................................................................................. 3

Ph ầ n 2. T ổ ng quan các v ấn đề nghiên c ứ u ................................................................... 4

2.1. Phân lo ạ i th ự c v ậ t, ngu ồ n g ố c và đặc điể m th ự c v ậ t h ọc cây hoa đào .................. 4

2.1.1. Phân lo ạ i th ự c v ậ t ................................................................................................. 4

2.1.2. Ngu ồ n g ố c............................................................................................................. 4

2.1.3. Đặc điể m th ự c v ậ t h ọ c .......................................................................................... 5

2.2. Yêu c ầ u v ề điề u ki ệ n sinh thái c ủa cây hoa đào ................................................... 9

2.2.1. Yêu c ầu điề u ki ệ n nhi ệt độ ................................................................................... 9

2.2.2. Yêu c ầu điề u ki ệ n ánh sáng ................................................................................ 10

2.2.3. Yêu c ầu lượng mưa và độ ẩ m ............................................................................. 11

2.2.4. Yêu c ầu điề u ki ện đất đai .................................................................................... 12

2.3. Yêu c ầu dinh dưỡ ng c ủa cây hoa đào ................................................................. 14

2.3.1. Nhu c ầ u các ch ất dinh dưỡ ng chính.................................................................... 14

iii

2.3.2. Vai trò c ủa phân bón đố i v ới cây đào ................................................................. 15

2.4. C ơ sở khoa h ọ c vi ệc điề u khi ển ra hoa cho cây đà o ........................................... 16

2.4.1. Các m ối tương quan sinh trưở ng, phát tri ể n c ủ a cây .......................................... 16

2.4.2. Các phương pháp điề u khi ển sinh trưở ng, phát tri ể n cây ................................... 19

2.5. Tình hình s ả n xu ất cây hoa đào .......................................................................... 24

2.5.1. Tình hình s ả n xu ất cây hoa đào trên thế gi ớ i ...................................................... 24

2.5.2. Tình hình s ả n xu ất hoa đào ở Vi ệ t Nam ............................................................. 24

2.6. Các v ấn đề đặ t ra c ầ n nghiên c ứ u ....................................................................... 27

Ph ầ n 3. V ậ t li ệ u, n ội dung và phương pháp nghiên cứ u ........................................... 29

3.1. V ậ t li ệ u nghiên c ứ u............................................................................................. 29

3.1.1. Gi ố ng cây tr ồ ng .................................................................................................. 29

3.1.2. Phân bón ............................................................................................................. 29

3.1.3. S ố li ệu khí tượ ng................................................................................................. 30

3.2. Ph ạ m vi nghiên c ứ u ............................................................................................ 31

3.2.1. Địa điể m nghiên c ứ u........................................................................................... 31

3.2.2. Th ờ i gian nghiên c ứ u .......................................................................................... 31

3.2.3. Gi ớ i h ạ n c ủa đề tài .............................................................................................. 31

3.3. N ộ i dung nghiên c ứ u........................................................................................... 31

3.3.1. Đánh giá điề u ki ệ n t ự nhiên ở các vùng tr ồng đào miề n B ắ c ............................. 31

3.3.2. Ảnh hưở ng c ủ a các y ế u t ố khí tượ ng t ới sinh trưở ng, ra hoa và ch ất lượ ng

hoa c ủ a gi ống đào GL2 -2.................................................................................... 31

3.3.3. M ộ t s ố bi ệ n pháp k ỹ thu ật điề u ch ỉnh sinh trưở ng, ra hoa và ch ất lượ ng

hoa c ủa đào GL2 -2.............................................................................................. 32

3.4. P hương pháp nghiên cứ u .................................................................................... 32

3.4.1. Phương pháp thí nghiệm đồ ng ru ộ ng.................................................................. 32

3.4.2. Phương phápphân tích số li ệ u thí nghi ệ m........................................................... 37

3.4.3. Phương pháp đánh giá hiệ u qu ả kinh t ế .............................................................. 39

Ph ầ n 4. K ế t qu ả nghiên c ứ u và th ả o lu ậ n................................................................... 40

4.1. Đánh giá điề u ki ệ n t ự nhiên các vùng tr ồng đào ................................................ 40

4.1.1. Vùng tr ồng đào đồ ng b ằ ng sông H ồ ng ............................................................... 40

4.1.2. Vùng tr ồng đào Đị nh Hóa t ỉ nh Thái Nguyên vùng trung du Đông Bắ c ............. 44

4.1.3. Vùng tr ồng đào Mộ c Châu, t ỉnh Sơn La thuộ c vùng núi Tây B ắ c ..................... 49

iv

4.1.4. Đánh giá chung ................................................................................................... 54

4.2. Ảnh hưở ng c ủ a các y ế u t ố khí tượng đố i v ới sinh trưở ng, ra hoa và ch ấ t

lượng hoa đào GL2-2 .......................................................................................... 58

4.2.1. Ảnh hưở ng c ủ a các y ế u t ố khí tượ ng t ớ i sinh trưởng đườ ng kính thân và

đườ ng kính tán c ủa đào phai GL2 -2 ................................................................... 58

4.2.2. Ảnh hưở ng c ủ a các y ế u t ố khí tượ ng t ớ i s ự xu ấ t hi ệ n n ụ đào GL2-2................. 70

4.2.3. Ảnh hưở ng c ủ a các y ế u t ố khí tượ ng t ớ i ch ất lượng hoa đào GL2 -2 ................. 77

4.2.4. Tình hình sâu b ệ nh h ạ i t ạ i 3 vùng tr ồng hoa đào ................................................ 87

4.2.5. Hi ệ u qu ả kinh t ế tr ồng đào ở các vùng sinh thái................................................. 88

4.2.6. Đánh giá chung về ảnh hưở ng c ủ a các y ế u t ố khí tượ ng t ới sinh trưở ng, ra

hoa và ch ất lượng hoa đào GL2 -2....................................................................... 89

4.3. Ảnh hưở ng c ủ a m ộ t s ố bi ệ n pháp k ỹ thu ậ t t ớ i sinh trưở ng, phát tri ể n ra

hoa và ch ất lượng hoa đào GL 2-2....................................................................... 91

4.3.1. Ảnh hưở ng c ủ a k ỹ thu ậ t bón b ổ sung phân lót cho đào phai GL2 -2 .................. 91

4.3.2. Bi ệ n pháp c ắ t t ỉa điề u ch ỉnh sinh trưở ng, ra hoa và ch ất lượ ng hoa................... 97

4.3.3. Ảnh hưở ng c ủ a th ời điể m khoanh v ỏ đến sinh trưở ng, ra hoa và ch ấ t

lượ ng hoa .......................................................................................................... 101

4.3.4. Ảnh hưở ng c ủ a th ời điể m tu ốt lá đế n ch ất lượng hoa đà o ................................ 107

Ph ầ n 5. K ế t lu ận và đề ngh ị ....................................................................................... 111

5.1. K ế t lu ậ n............................................................................................................. 111

5.2. ĐỀ ngh ị ............................................................................................................. 112

Danh m ục các công trình đã công bố có liên quan đế n lu ậ n án.................................... 113

Tài li ệ u tham kh ả o ........................................................................................................ 114

Ph ụ l ụ c .......................................................................................................................... 121

v

DANH MỤC THUẬT NGỮ VIẾT TẮT

Từ viết tắt

BVTV

CT

Nghĩa tiếng Việt

Bảo vệ thực vật

Công thức

CV%

Hệ số biến động (Coefficient of variation) hay còn gọi là sai số thí

nghiệm

Đ/C

Đối chứng

ĐBSH

DT

Đồng bằng sông Hồng

Diện tích

DTTN

DVNN

FAO

Diện tích tự nhiên

Dịch vụ nông nghiệp

Tổ chức nông lương thế giới (Food and Agriculture Organization)

Tổng thu (Gross Return)

Giá trị ngày công

GR

GTNC

GTSX:

HQKT

HSXĐ

KTTV&MT

HTN

Giá trị sản xuất

Hiệu quả kinh tế

Hệ số xác định

Khí tượng Thủy văn và Môi trường

Hoa tự nhiên

HVNNVN

KV

Học viên nông nghiệp Việt Nam

Khoanh vỏ

LSD_0.05

Sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa với mức ý nghĩa 0,05

(Least Significant Difference)

Tỷ suất lợi nhận biên (Marginal Benefit Cost Ratio)

Thu nhập hỗn hợp (Mix Income)

Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

Năng suất

MBCR

MI

NN&PTNT

NS

NXB

Nhà xuất bản

P/C

Phân chuồng

RAVC

Lãi thuần (Return Above Variable Cost)

vi

Từ viết tắt

RCB

Nghĩa tiếng Việt

Kiểu khối ngẫu nhiên đầy đủ (Randomized Complete Block)

Sinh trưởng, phát triển

ST, PT

TN&MT

TVC

Tài nguyên và Môi trường

Tổng chi phí biến động (Total Variable Cost)

Ủy ban Nhân dân

UBND

Σ(t⁰C)

R mm

Tổng nhiệt độ (⁰C)

Tổng lượng mưa (mm)

Sgiờ

Tổng số giờ nắng (giờ)

vii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Tên bảng

Trang

STT

Cơ cấ u s ố lượ ng m ộ t s ố lo ạ i hoa ở Vi ệ t Nam qua m ộ t s ố năm ........................ 25

M ộ t s ố tính ch ấ t v ậ t lý và hóa h ọc đấ t phù sa c ổ sông H ồ ng t ạ i huy ệ n Gia Lâm .....42

T ầ n s ố m ộ t s ố lo ạ i th ờ i ti ết đặ c bi ệt thườ ng g ặ p ở Hà N ộ i............................... 44

Các lo ại đấ t chính t ạ i huy ện Đị nh Hóa, Thái Nguyên...................................... 46

M ộ t s ố tính ch ấ t v ậ t lý và hóa h ọc đấ t t ạ i huy ện Đị nh Hóa, Thái Nguyên ...... 47

T ầ n s ố m ộ t s ố lo ạ i th ờ i ti ết đặ c bi ệt thườ ng g ặ p ở Đị nh Hóa........................... 49

Các nhóm đấ t chính ở huy ệ n M ộ c Châu .......................................................... 50

M ộ t s ố tính ch ấ t v ậ t lý và hóa h ọc đất đỏ vàng t ạ i huy ệ n M ộ c Châu, t ỉ nh

Sơn La ............................................................................................................... 51

T ầ n s ố m ộ t s ố lo ạ i th ờ i ti ết đặ c bi ệt thườ ng g ặ p ở M ộ c Châu.......................... 53

Ảnh hưở ng c ủ a th ờ i v ụ tr ồng đế n s ự tăng trưởng đường kính thân, đườ ng

kính tán cây hoa đào tạ i các vùng sinh thái khác nhau..................................... 59

Ảnh hưở ng c ủ a các y ế u t ố khí tượng đố i v ới tăng trưởng đườ ng kính thân

và đường kính tán cây đào GL2 -2 ở các giai đoạn sinh trưở ng........................ 60

Ảnh hưở ng c ủ a nhi ệt độ trung bình đố i v ới tăng trưởng đườ ng kínhthân

và đườ ng kính tán cây ở các giai đoạn sinh trưở n g .......................................... 61

Ảnh hưở ng c ủ a s ố ngày có nhi ệt độ dướ i 15⁰C trong các giai đoạn sinh

trưở ng t ới đường kính thân và đường kính tán cây đào GL2 -2 ........................ 63

Ảnh hưở ng c ủ a s ố ngày có nhi ệt độ dướ i 20⁰C đối v ớ i sinh trưởng đườ ng

kính thân và đường kính tán cây đào GL2 -2 .................................................... 65

Ảnh hưở ng c ủ a t ổ ng nhi ệt độ đố i v ới sinh trưở ng đườ ng kính thân và

đường kính tán câyđào GL2 -2 .......................................................................... 66

Ảnh hưở ng c ủ a s ố gi ờ n ắng trong các giai đoạn sinh trưở ng đố i v ới tăng

trưởng đường kính thânvà đường kính tán cây đào GL2 -2 .............................. 68

Ảnh hưở ng c ủa lượng mưa ở các giai đoạn sinh trưở ng đố i v ới đườ ng

kính thân và đường kính tán cây đào GL2 -2 .................................................... 69

Ảnh hưở ng c ủ a th ờ i v ụ tr ồng đế n th ờ i gian ra n ụ hoa c ủa cây đào GL2 -2

ở các vùng sinh thái khác nhau......................................................................... 71

viii

Ảnh hưở ng t ổ ng h ợ p c ủ a các y ế u t ố khí tượ ng đố i v ớ i th ờ i gian t ừ tu ố t lá

đế n ra n ụ ........................................................................................................... 72

Ảnh hưở ng c ủ a các y ế u t ố khí tượng trướ c khoanh v ỏ đố i v ớ i s ố ngày t ừ

tu ốt lá đế n ra n ụ đào GL2 -2.............................................................................. 73

Ảnh hưở ng c ủ a t ổ ng nhi ệt độ giai đoạ n t ừ tu ốt lá đế n ra n ụ đố i v ớ i th ờ i

gian xu ấ t hi ệ n n ụđào GL2 -2 ............................................................................. 75

Ảnh hưở ng c ủ a tích ôn và s ố ngày có nhi ệt độ th ấp hơn 15⁰C tớ i th ờ i

gian sinh trưở ng t ừ tr ồ ng đế n ra n ụ gi ống đào GL2 -2...................................... 77

Ảnh hưở ng c ủ a th ờ i v ụ tr ồng đế n ch ất lượng hoa đào GL2 -2 ở các ở các

vùng sinh thái khác nhau .................................................................................. 78

Ảnh hưở ng t ổ ng h ợ p c ủ a các y ế u t ố khí tượ ng đố i v ớ i ch ất lượng hoa đào

GL2-2................................................................................................................ 80

Ảnh hưở ng c ủ a các y ế u t ố khí tượ ng ở các giai đoạ n sinh trưở ng đố i v ớ i

s ố hoa trên cành c ủa cây đào GL2 -2................................................................. 81

Ảnh hưở ng c ủ a các y ế u t ố khí tượ ng ở các giai đoạ n sinh trưởng đố i v ớ i

đường kính hoa đào GL2 -2............................................................................... 84

Ảnh hưở ng c ủ a các y ế u t ố khí tượ ng t ớ i th ờ i gian t ừ n ụ đế n n ở hoa c ủ a

cây đào GL2 -2 .................................................................................................. 85

Ảnh hưở ng c ủ a các y ế u t ố khí tượ ng ở các giai đoạn sinh trưở ng t ới độ

b ề n cành hoa t ự nhiê n ....................................................................................... 86

Tình hình sâu b ệ nh h ạ i c ủ a gi ống hoa đào GL2 -2 t ạ i 3 vùng nghiên c ứ u........ 87

Hi ệ u qu ả kinh t ế tr ồng đào ở các địề u ki ệ n sinh thái........................................ 89

Động thái tăng trưởng đường kính thân, đườ ng kính tán ở các công th ứ c

b ổ sung phân bón lót cho đào Phai GL2 -2 ....................................................... 92

S ố lượ ng và ch ất lượng hoa đào GL2 -2 ở các công th ứ c bón ló t ..................... 94

Tình hình sâu b ệ nh h ạ i c ủa đào Phai GL2-2 ở các công th ứ c c ắ t t ỉ a................ 95

Hi ệ u qu ả kinh t ế các các ch ế độ bón phân lót b ổ sun g ..................................... 96

Ảnh hưở ng c ủ a bi ệ n pháp k ỹ thu ậ t c ắ t t ỉa đến sinh trưở ng c ủ a gi ố ng hoa

đào Phai GL2 -2................................................................................................. 98

Ảnh hưở ng c ủ a ch ế độ c ắ t t ỉa đế n s ự ra hoa và ch ất lượ ng hoa ....................... 99

Tình hình sâu b ệ nh h ạ i c ủa đào Phai GL2-2 ở các công th ứ c c ắ t t ỉ a................ 99

Hi ệ u qu ả kinh t ế các bi ệ n pháp c ắ t t ỉa cho đàoGL2 -2.................................... 101

ix

DANH MỤC CÁC HÌNH

Trang

STT

Tên hình

Gi ống đào phai GL2 -2 ...................................................................................... 29

Sơ đồ v ị trí các vùng nghiên c ứu cây đào miề n B ắ c Vi ệ t Na m ........................ 41

Di ễ n bi ế n m ộ t s ố ch ỉ tiêu khí h ậ u ở Hà N ội TB 6 năm (2008 -2014) ............... 43

Di ễ n bi ế n m ộ t s ố ch ỉ tiêu khí h ậ u ở Đị nh Hóa, Thái Nguyên .......................... 48

Di ễ n bi ế n m ộ t s ố ch ỉ tiêu khí h ậ u ở M ộc Châu, Sơn La ................................... 52

Di ễ n bi ế n nhi ệt độ qua các tháng ở 3 vùng sinh thái........................................ 55

Di ễ n bi ế n s ố gi ờ n ắ ng qua các tháng ở 3 ti ể u vùng sinh thái ........................... 56

Di ễ n bi ến lượng mưa qua các tháng ở 3 ti ể u vùng sinh thái ............................ 57

Đồ th ị h ồ i quy gi ữa tăng trưởng đườ ng kín h .................................................... 62

Đồ th ị h ồ i quy gi ữa tăng trưởng đườ ng kính v ớ i s ố ngày có t<15⁰C ở các

giai đoạn sinh trưở n g ........................................................................................ 64

Đồ th ị h ồ i quygi ữ a tăng trưởng đườ ng kính v ớ i tích ôn c ủacác giai đoạ n

sinh trưở ng........................................................................................................ 67

Đồ th ị h ồ i quy gi ữa tăng trưởng đườ ng kính thân và đườ ng kính tánv ớ i

lượng mưa ......................................................................................................... 69

Đồ th ị h ồ i quy gi ữ a s ố ngày t ừ tu ốt lá đế n ra n ụ v ớ i nhi ệt độ trung bình

và th ờ i gian có t<15⁰C từ tr ồng đế n khoanh v ỏ ................................................ 74

Đồ th ị h ồ i quy gi ữ a th ờ i gian t ừ tu ố t lá đế n ra n ụ v ớ i tích ôn h ữ u hi ệ u và

lượng mưa ......................................................................................................... 76

Đồ th ị h ồ i quy gi ữ a th ời gian sinh trưở ng v ớ i tích ôn h ữ u hi ệ u và s ố ngày

có t<15⁰C từ tr ồng đế n ra n ụ ............................................................................ 76

Đồ th ị h ồ i quy gi ữ a s ố hoa trên cành v ớ i các y ế u t ố khí tượng giai đoạ n

t ừ tr ồng đế n khoanh v ỏ ..................................................................................... 82

Đồ th ị h ồ i quy bi ể u di ễn tương quan giữađườ ng kính hoa v ớ i các y ế u t ố

khí tượ ng........................................................................................................... 83

Đồ th ị h ồ i quy gi ữa độ b ề n cành hoa t ự nhiên v ớ i các y ế u t ố khí tượ ng ở

giai đoạ n t ừ tr ồng đế n khoanh v ỏ ..................................................................... 86

xi

TRÍCH YẾU LUẬN ÁN

1. TÓM TẮT

Tác giả luận án: Nguyễn Thị Thanh Hiền

Tên luận án:

Nghiên cứu ảnh hưởng của điều kiện sinh thái và một số biện

pháp kỹ thuật đến sinh trưởng và ra hoa của giồng đào GL2-2

tại miền Bắc Việt Nam.

Chuyên ngành: Khoa học cây trồng

Mã số:

62 62 01 10

Cơ sở đào tạo:

Học viện Nông nghiệp Việt Nam

2. NỘI DUNG

2.1. Mục tiêu nghiên cứu

Đánh giá được ảnh hưởng của điều kiện sinh thái và một số biện pháp kỹ thuật đối

với sinh trưởng, phát triển nhằm nâng cao chất lượng hoa của đào GL2-2, góp phần bảo

tồn và phát triển nghề trồng hoa đào ở Việt Nam.

2.2. Phương pháp nghiên cứu

1. Phương pháp thí nghiệm đồng ruộng

2. Phương pháp phân tích số liệu thí nghiệm

 Phương pháp phân tích hồi quy tuyến tính

 Phân tích sai số thí nghiệm bằng phần mềm IRRISTAT 5.0

3. Phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế

2.3. Kết quả nghiên cứu đạt được

Luận án đã đánh giá được ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái tới sinh trưởng,

ra hoa, chất lượng hoa của cây đào GL2-2 và xác định được các yếu tố chi phối chính là

nhiệt độ trung bình (

t

_ngay); số ngày có nhiệt độ dưới 15⁰C, n(t<15⁰C); số ngày có nhiệt độ

dưới 20⁰C, n(t<20⁰C); tích ôn (∑(t⁰C); tổng số giờ nắng (S giờ) và tổng lượng mưa (R

mm). Trên cơ sở các yếu tố sinh thái, luận án đã nghiên cứu một số biện kỹ thuật điều

chỉnh sinh trưởng, ra hoa và chất lượng hoa cho đào GL2-2 nhằm nâng cao hiệu quả sản

xuất hoa đào phục vụ nhu cầu thưởng thức hoa ngày Tết Nguyên đán. Các biện pháp đề

xuất là bón lót bổ sung thêm N trực tiếp bằng phân Urea hoặc dùng dung dịch vi sinh

xii

EM (cải tiến 1 và 2); cắt tỉa 1 tháng 1 lần và 1½ tháng 1 lần liên tục sau trồng 2 tháng;

khoanh vỏ trước Tết Nguyên đán 140-150 ngày và tuốt lá trước Tết Nguyên đán 50-60

ngày giúp cây sinh trưởng, phát triển tốt, kéo dài thời gian nở hoa, tăng số lượng hoa,

đường kính hoa, độ bền cành hoa tự nhiên và hoa nở trước Tết Nguyên đán. Các chỉ tiêu

sinh trưởng và chất lượng hoa đều sai khác có ý nghĩa thống kê ở mức xác suất P=95%

so với đối chứng. Các biện pháp kỹ thuật này cũng cho thu nhập, lãi thuần, hiệu quả đồng

vốn và tỷ suất lợi nhuận biên (MBCR) đều tăng so với các biện pháp kỹ thuật khác. Các

biện pháp kỹ thuật điều chỉnh sinh trưởng, phát triển, ra hoa và chất lượng hoa đào GL2-

2 chỉ yêu cầu đầu tư ít, hàm lượng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và hóa chất kích thích

sinh trưởng không đáng kể ở mức cho phép, không gây ô nhiễm môi trường, nâng cao

chất lượng hoa phục vụ nhu cầu hoa đào vào dịp Tết Nguyên đán.

xiii

THESIS ABSTACT

1. SUMARY

Name of Ph.D. Student: Nguyen Thi Thanh Hien

Thesis Title:

Study of effects of ecological conditions and technical

measures on growth and flowering of peach variety GL2-2 in

Northern Vietnam.

Crop Science

62 62 01 10

Major:

Code:

Place of training: Vietnam National University of Agriculture

2. CONTENT

2.1. Objectives of thesis

Evaluate effects of ecological conditions and technical measures on growth,

development and flowering of peach variety GL2-2 contributing to conservation and

development of flower peach growing in Vietnam.

2.2. Methods

1.Field experiment

2. Analysis of experimental data

 Linear regression analysis

 ANOVA analysis by IRRISTAT 5.0

3. Evaluation of economic efficiency

2.3. Results

Thesis evaluated effects of ecological conditions and technical measures on

growth, flowering and flower quality of peach variety GL2-2. Thesis pointed out that

main ecological factors affecting peach GL2-2 consist of mean day temperature, number

of days that have lower 15⁰C-20⁰C temperature, total effective temperature, total

sunshine hours and total rainfall. Study results also showed that technical measures

such as basal dressing with supplement of urea nitrogen or EM solution; pruning every

month after growing two months; cutting stem bark before Tet holiday 140-150 days

xiv

and plucking off leaves before Tet holiday 50-60 daysincreased production efficiency of

flower peach GL2-2. Application of above technical measures makes peach flower

bloom on the occasion of Tet holidays, increases flower number, flower diameter and

living time of flower contributing to increase of socio- economic and environmental

efficiency of GL2-2 flower peach production in Northern Vietnam. Value of indicators

of growth and flower quality of experimental treatments are significant different from

control treatment with probability 95%. Application of above technical measures

increased considerably net income and marginal benefit- cost ratio (MBCR) as well as

decreased use of plant protection chemicals and growth stimulators contributing to

environmental conservation, increasing peach flower quality to met requirement of

people in Tet holidays.

xv

PHẦN 1. MỞ ĐẦU

1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Hoa, cây cảnh chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống con người, là

một loại sản phẩm đặc biệt vừa mang giá trị kinh tế lại vừa có giá trị văn hóa.

Những năm gần đây, nghề trồng hoa cây cảnh ở Việt Nam phát triển nhanh

chóng cả về số lượng và chất lượng. Hiệu quả trồng hoa, cây cảnh cũng tăng lên

rõ rệt từ mức thu nhập trung bình đạt 58 triệu đồng/ha/năm vào năm 2005 đến

nay (năm 2014) đã đạt mức thu nhập trung bình 500 triệu đồng/ha/năm (Hữu

Khánh, 2014).

Cây hoa đào tên khoa học là Prunus persia (L.) Batsch xuất hiện ở Việt

Nam đã từ rất lâu. Hoa đào là loại hoa đẹp, tượng trưng cho mùa xuân. Thú chơi

đào ngày tết đã trở thành một phong tục, một nét văn hóa đặc sắc không thể thiếu

được của người dân miền Bắc Việt Nam mỗi độ xuân về. Ngày nay, dù cuộc

sống đã thay đổi, con người luôn hướng tới cái mới lạ, hiện đại nhưng dường như

người ta vẫn không quên thú chơi hoa đào ngày tết. Trên các bức tranh tứ bình

thường vẽ bốn thứ hoa tượng trưng cho bốn mùa trong năm thì hoa đào được coi

là loài hoa tượng trưng cho mùa xuân, đứng đầu trong các loại hoa. Cành hoa đào

ngày tết có màu hoa thắm hồng, được uốn tạo theo nhiều dáng thế tượng trưng

cho nét mềm mại thanh lịch duyên dáng của con người. Ngày tết, đào được bày ở

phòng khách hoặc cắm bên bàn thờ tổ tiên, với dáng thế đẹp, màu hoa hồng đỏ sẽ

đem lại nhiều sự may mắn trong năm cho gia chủ. Ngoài ra, cành đào ngày tết

còn mang ý nghĩa sâu xa là xua đuổi điềm xấu, cản luồng gió độc, tà khí ra ngoài

(Vũ Công Hậu, 1999).

Cây hoa đào phân bố rải rác ở khá nhiều vùng sinh thái khác nhau, từ

Nghệ An trở ra, nhưng để trở thành hàng hóa, thì chủ yếu tập trung ở Hà Nội, Hải

Dương, Thái Bình, Bắc Ninh, Bắc Giang… Hiện nay cây đào là một trong những

loại cây hoa chiếm diện tích lớn nhất ở miền Bắc. Hoa đào dễ trồng, dễ chăm

sóc, thích nghi với nhiều vùng sinh thái và có nhu cầu tiêu dùng khá cao. Trước

kia cây hoa đào chỉ được trồng ở miền Bắc nhưng ngày nay đã được di thực vào

một số vùng ở miền Nam như Đà Lạt, Lâm Đồng… và tỏ ra khá thích ứng, có

khả năng phát triển (Đặng Văn Đông và Nguyễn Thị Thu Hằng, 2010).

1

Hiện nay, trong quá trình đô thị hoá, diện tích trồng đào truyền thống ở

một số vùng đang dần bị thu hẹp. Do đó, các vùng lân cận tiếp thu phát triển

nghề trồng hoa đào như Hưng Yên, Quảng Ninh, Thái Nguyên… nhưng năng

suất, chất lượng hoa chưa cao vì chưa tiếp cận được kỹ thuật trồng và chăm

sóc. Cây đào yêu cầu điều kiện khí hậu ôn hòa và phải có mùa đông đủ lạnh

mới có thể ra hoa được. Những vùng khí hậu nóng, không có mùa đông trồng

đào không đem lại hiệu quả kinh tế. Ngoài ra cây đào còn nhu cầu về điều

kiện ánh sáng, chế độ mưa ẩm... thích hợp thì chất lượng hoa mới cao.

Tuy nhiên, những nghiên cứu về sự chi phối của điều kiện sinh thái tới

sinh trưởng, phát triển, ra hoa và chất lượng hoa đào còn chưa nhiều. Một số

nghiên cứu cho rằng, cây đào yêu cầu một “độ lạnh” thích hợp thì mới ra hoa

nhưng “độ lạnh” được thể hiện bằng chỉ tiêu nào? Ở miền Bắc nước ta chế độ

nhiệt mùa đông đã đáp ứng được yêu cầu về “độ lạnh” của cây đào chưa? Độ

dài thời gian có nhiệt độ thấp khi thời tiết rét đậm, rét hại ảnh hưởng tới sinh

trưởng, ra hoa và chất lượng hoa đào như thế nào? Ngoài chế độ nhiệt, chế độ

mưa ẩm và thời gian có nắng có ảnh hưởng như thế nào đối với đời sống cây

đào? Nếu biết được các chỉ tiêu sinh thái và mức độ chi phối của chúng đối

với cây đào sẽ giúp việc chọn địa điểm trồng, thời vụ, mật độ, bón phân, chăm

sóc phù hợp. Trong sản xuất, để đáp ứng được nhu cầu chơi hoa của thị

trường, nâng cao hiệu quả kinh tế, người trồng đào cần phải điều khiển cho

hoa đào nở vào dịp Tết Nguyên đán. Mặc dù cây hoa đào đã được trồng từ lâu

với nhiều kinh nghiệm dân gian điều khiển nở hoa, nhưng những kinh nghiệm

đó thường bị thất truyền, không thể áp dụng ở các vùng sinh thái khác nhau.

Chính vì vậy việc nghiên cứu điều kiện sinh thái cũng như các biện pháp kỹ

thuật đối với sinh trưởng và sự ra hoa của đào là việc làm rất cần thiết.

1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1.2.1. Mục tiêu tổng quát

Đánh giá được ảnh hưởng của điều kiện sinh thái và một số biện pháp kỹ

thuật đối với sinh trưởng, phát triển nhằm nâng cao chất lượng hoa, hiệu quả của

giống đào GL2-2, góp phần bảo tồn và phát triển nghề trồng hoa đào ở Việt Nam.

1.2.2. Mục tiêu cụ thể

- Xác định được các yếu tố sinh thái ảnh hưởng đến sinh trưởng, ra hoa và

chất lượng hoa đào GL2-2.

2

- Nghiên cứu được một số biện pháp kỹ thuật tác động đến sinh trưởng,

phát triển, ra hoa, chất lượng và hiệu quả sản xuất hoa đào ở miền Bắc Việt Nam.

1.3. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN

- Đã xác định các yếu tố khí tượng chính chi phối sự sinh trưởng và ra hoa

của giống đào GL2-2 tại miền Bắc Việt Nam là nhiệt độ trung bình, số ngày có

nhiệt độ nhỏ hơn 15⁰C và 20⁰C, tích ôn hữu hiệu, tổng số giờ nắng và tổng lượng

mưa. Tùy theo giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây hoa đào mà mức độ ảnh

hưởng của các yếu tố đó thay đổi.

- Đánh giá được ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật chính như bón

phân lót bổ sung, cắt tỉa, khoanh vỏ, tuốt lá đến sinh trưởng, ra hoa và chất lượng

hoa của giống đào GL2-2 trồng tại Gia Lâm, Hà Nội. Để giống đào GL2-2 ra hoa

đúng dịp Tết Nguyên đán cần khoanh vỏ trước tết 140-150 ngày và tuốt lá trước

tết 50-60 ngày.

1.4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1.4.1. Ý nghĩa khoa học của đề tài

- Cung cấp dẫn liệu khoa học có giá trị về ảnh hưởng của điều kiện khí

hậu và những yếu tố sinh thái chi phối chính đối với sinh trưởng, phát triển, ra

hoa và chất lượng hoa đào ở miền Bắc Việt Nam.

- Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo có giá trị trong giảng dạy và

nghiên cứu cho ngành trồng trọt nói chung và cây hoa đào nói riêng.

1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

- Từ việc xác định được những yếu tố sinh thái chi phối chính đối với sinh

trưởng, phát triển, ra hoa và chất lượng hoa đào ở một số điều kiện sinh thái miền

Bắc, đã đề xuất được vùng trồng phù hợp.

- Từ việc đánh giá được ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật chính

như bón phân lót bổ sung, cắt tỉa, khoanh vỏ, tuốt lá đến sinh trưởng, ra hoa và

chất lượng hoa của giống đào GL2-2 trồng tại Gia Lâm, Hà Nội đã hoàn thiện

được quy trình trồng giống hoa đào GL2-2 phổ biến cho sản xuất.

3