Bài giảng Nhập môn về kỹ thuật - Chương 7: Kỹ năng giải quyết vấn đề

1

Nhập môn về kỹ thuật

Chương 7

KỸ NĂNG

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Nhập môn về kỹ thuật

2

MỤC ĐÍCH CỦA CHƯƠNG

• Nhằm cung cấp cho sinh viên các kiến thức và

kỹ năng cần thiết để giải quyết vấn đề một cách

sáng tạo.

• Nắm được phương pháp và trình tự các bước

tiến hành của quá trình giải quyết vấn đề.

• Sinh viên có khả năng sử dụng các công cụ và

phần mềm để giải quyết một cách sáng tạo các

vấn đề đặt ra trong đồ án môn học.

3

NỘI DUNG

7.1. Giới thiệu chung - Khá i niệm

7.2. Qui trì nh giải quyết vấn đề

7.3. Cá c cô ng cụ để giải quyết vấn đề

4

“It's not that I'm so smart,

it's just that I stay with

problems longer.”

- Albert Einstein

5

7.1. Giới thiệu chung - Khá i niệm

7.1.1. Khá i niệm :

• Kỹ năng giải quyết vấn đề (Problem solving skills)

là một trong những kỹ năng rất cần thiết trong

học tập và làm việc, bởi vì cuộc sống là một chuỗi

những vấn đề đòi hỏi chúng ta phải giải quyết.

• Trong thực tế không có vấn đề nào giống vấn đề

nào, và cũng không có một công thức chung nào

để giải quyết mọi vấn đề.

• Do đó, cần phải tự trang bị cho mình những hành

trang cần thiết để khi vấn đề nảy sinh thì có thể

vận dụng những kỹ năng sẵn có để giải quyết vấn

6

đề đó một cách hiệu quả nhất.

•

7.1. Giới thiệu chung - Khá i niệm

• Một vấn đề là một tình huống, có số lượng hoặc

không có, mà một cá nhân hoặc nhóm được yêu

cầu phải giải quyêt.

Vấn đề là một mục tiêu, một mong muốn nhưng

chưa biết cách thực hiện hay chưa biết cách thực

hiện nào là tối ưu.

 Vấn đề là sự khác biệt giữa tình trạng hiện tại và

tình trạng mong muốn.

VĐ là k.quả của việc nhìn nhận một sự việc không

hoàn thiện trong hiện tại và sự tin tưởng vào khả

năng có thể có được một tương lai tốt đẹp hơn.

7

Giải quyết vấn đề là gì?

• Giải quyết vấn đề (GQVĐ) là một quá

trình, một hoạt động, qua đó một giá trị tốt

nhất được xác định cho một ai đó, phụ thuộc

vào một tập hợp các điều kiện.

• Nó là một phương tiện mà qua đó một cá

nhân sử dụng kiến thức, kỹ năng và sự hiểu

biết trước đó có được để đáp ứng yêu cầu

của một tình huống không quen thuộc.

8

Giải quyết vấn đề là gì?

• Giải quyết vấn đề là sự kết hợp của kinh

nghiệm, kiến thức, quá trình và nghệ

thuật.

• Quá trình thiết kế là một loạt các bước

logic mà tiếp theo đó là đưa ra một lời giải

tối ưu, với thời gian và nguồn lực đã cho.

•

9

7.1.2. Thành phần của vấn đề

Một vấn đề gồm có hai thành phần:

- Một thực thể hay một việc: cái gì, khi nào,

ở đâu, ai,…đây là thành phần mang tính khách

quan.

- Một giá trị: sự khó khăn, mong muốn, cản

trở,…gắn liền với người cảm nhận. Đây là

thành phần mang tính chủ quan.

10

7.1.3. Phân loại vấn đề

– Vấn đề đơn giản:

• - Được xác định rõ ràng

• - Lặp đi lặp lại

• - Có một nguyên nhân duy

nhất

• - Giải pháp có thể đánh giá

được hoàn toàn về ảnh

hưởng của nó đối với vấn đề

• - Giải pháp được quy định

11

7.1.3. Phân loại vấn đề

–Vấn đề phức tạp:

• - Không được xác định rõ

ràng

• - Độc nhất, không bình

thường hoặc mới lạ.

• - Có nhiều nguyên nhân.

• - Có nhiều giải pháp có thể.

• -Giải pháp sẽ ảnh hưởng vượt

ra ngoài phạm vi của vấn đề.

• - Giải pháp sẽ thay đổi.

12

Các dạng vấn đề

▪ Vấn đề nghiên cứu

▪ Vấn đề kiến thức

▪ Vấn đề sai sót, lỗi

▪ Vấn đề toán học

▪ Vấn đề nguồn lực: tài chính,

tiền bạc, con người, thời

gian…

▪ Vấn đề xã hội

▪ Vấn đề thiết kế

13

7.1.4. Các kỹ năng cần thiết để

giải quyết vấn đề

Phân tích

Dùng logic để:

⚫ Xác định vấn đề cần phân tích

⚫ Xác định mục tiêu, xác định các mối quan hệ

⚫ Chia nhỏ vấn đề ra từng phần

Tổng hợp

Sáng tạo để:

⚫ Phát triển các ý tưởng nhờ động não (brainstorming)

⚫ Đánh giá các ý tưởng bằng phân tích khi đã có đủ các

ý tưởng.

14

Kỹ năng cần thiết để giải

quyết vấn đề

Ra quyết định

Dùng logic để:

⚫ So sá nh cá c ý tưởng và

⚫ Lựa chọn ý tưởng tốt nhất

Khá i quá t hó a – đi từ cụ thể đến ứng dụng

trì u tượng rộng lớn hơn nhằm:

Trợ giúp việc phâ n tí ch, tổng hợp và ra

quyết định.

15

Kỹ năng cần thiết để giải

quyết vấn đề

Kiến thức

Động lực thúc đẩy

Kinh nghiệm

Kỹ năng giao tiếp

Kỹ năng học

Kỹ năng làm việc nhóm

16

Một số yếu tố cản trở

giải quyết vấn đề

• Thời gian

• Tại sao thay đổi?

• Thường không cần sáng tạo

• Suy nghĩ hay hành động theo thói

quen (habit)

• Thường nhật (routine)

• Không được dạy để sáng tạo

Theo bạn còn những cản trở nào khác?

17

7.2. QUI TRÌNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

• Có 2 dạng giải quyết vấn đề:

1. Giải quyết vấn đề dạng phân tích (Analytic

problem solving): trong giải quyết vấn đề phân

tích chỉ có một câu trả lời đúng.

- Ví dụ: giải các bài toán

2. Giải quyết vấn đề sáng tạo (Creative problem

solving): không có câu trả lời đúng duy nhất.

- Ví dụ: thiết kế là quá trình giải quyết vấn đề

sáng tạo. Thiết kế là quá trình có kết quả mở và

có nhiều giải pháp khác nhau.

- Giải quyết vấn đề phân tích cũng là

1 phần của quá trình thiết kế.

18

7.2. QUI TRÌNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

- Một trong những phương pháp giải quyết vấn đề phân

tích mà sinh viên được biết, đó là phương pháp Khoa

học, với các bước cơ bản như sau:

• 1. Xác định vấn đề

• 2. Thu thập dữ liệu, sự kiện

• 3. Xây dựng giả thuyết

• 4. Thực hiện thử nghiệm

• 5. Đánh giá kết quả

Các bước có thể được lặp lại nếu kết quả mong muốn

chưa đạt được cho đến khi đạt được kết quả có thể

chấp nhận được.

19

7.2. QUI TRÌNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

• Quá trình giải quyết vấn đề dạng phân tích có 6

bước cơ bản như sau:

– Bước 1: Xác định vấn đề và nêu vấn đề

– Bước 2: Mô tả vấn đề, vẽ hình

– Bước 3: Áp dụng lý thuyết và công thức

– Bước 4: Đơn giản hóa các giả định

– Bước 5: Giải các bài toán (bằng tay hoặc máy

tính)

– Bước 6: Kiểm tra sự chính xác so với yêu cầu

20