Bài giảng Nhập môn về kỹ thuật - Chương 9: Đạo đức nghề nghiệp

Chương 9:

Đạo đức nghề nghiệp

Nhập môn về kỹ thuậ₁t

MỤC TIÊU

Giúp sinh viên:

• Hiểu rõ bản chất của đạo đức (ĐĐ) và đạo

đức nghề nghiệp (ĐĐNN), phân biệt luật pháp

và đạo đức.

• Nắm được các chuẩn mực và các tiêu chuẩn

cơ bản của đạo đức người kỹ sư.

• Giải quyết các tình huống khó xử liên quan

đến ĐĐ người kỹ sư một cách có trách nhiệm.

• Ý thức được giá trị của ĐĐNN trong sự nghiệp

của người KS, luôn duy trì và truyền tiếp giá trị

đó cho thế hệ kế tiếp, góp phần nâng cao

danh dự, uy tín và tính hữu dụng của nghề KS

2

NỘI DUNG

9.1. Giới thiệu chung

9.2. Cá c chuẩn mực ĐĐNN của KS

9.3. Cá c tiêu chuẩn ĐĐ cơ bản của KS

9.4. Tham khảo một số “Tiêu chuẩn ĐĐ

của người KS”

9.5. Một số ví dụ tì nh huống (Case

study)

9.6. Bài tập

3

9.1. GiỚI THIỆU CHUNG

1. KỸ SƯ LÀ AI ?

KS được hiểu là người:

- Tốt nghiệp trường đại học kỹ thuật

- Có kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành

và kinh nghiệm nghề nghiệp

4

2. NHIỆM VỤ CỦA KỸ SƯ ?

• Cung cấp các dịch vụ khoa học kỹ thuật, công

nghệ cho khách hàng và thị trường

• Có tinh thần trách nhiệm, trung thực và có văn

hóa

• Có bản lĩnh về chuyên môn, có lương tâm và có

đạo đức nghề nghiệp

5

Các vấn đề mà người kỹ sư thường

gặp trong công việc:

-An toàn

- Rủi ro có thể chấp nhận

- Tuân thủ

- Bảo mật

- Sức khỏe,

- Môi trường

- Dữ liệu trung thực

- Mâu thuẫn lợi nhuận

- Trung thực / Gian dối

- Tác động xã hội

- Công bằng

- Phúc lợi cộng đồng

- Tính đến sự không ổn định, chắc chắn, etc.

6

3. ĐẠO ĐỨC LÀ GÌ ?

(ĐN1- Tham khảo “ Từ điển tiếng Việt phổ thô ng “ của TS

Chu Bí ch Thu)

• Đạo đức là những tiêu chuẩn, nguyên tắc

được dư luận xã hội thừa nhận, qui định hành

vi, quan hệ của con người đối với nhau và đối

với xã hội

• Những tiêu chuẩn ĐĐ được áp dụng cho các

hành vi có kết quả hoặc có thể có kết quả rõ

ràng trong cuộc sống của con người.

7

4.Trách nhiệm xã hội của kỹ sư

Mối liên kết chính nối giữa đạo đức và kỹ thuật

xuất phát từ tác động của sản phẩm và quy

trì nh được thiết kế cho xã hội.

 Các kỹ sư phải suy nghĩ về thiết kế, chế tạo,

và tiếp thị sản phẩm mang lại lợi ích cho xã hội.

Trách nhiệm xã hội đòi hỏi phải có sự xem xé t

đến nhu cầu của xã hội khi thiết kế chế tạo sản

phẩm hay quá trình.

8

Trách nhiệm nghề nghiệp

Đạo đức có một kết nối thứ hai với kỹ thuật:

Đạo đức xuất phát từ trách nhiệm xã hội đặt

những bổn phận và nghĩa vụ lên mỗi cá nhân

chúng ta.

Đạo đức phù hợp với kỹ thuật thông qua trá ch

nhiệm nghề nghiệp.

9

Hai mảng của đạo đức trong kỹ thuật

Đạo đức là một phần của kỹ thuật bởi 2 lý do

chính sau:

- Các kỹ sư cần phải có trách nhiệm xã hội khi

xây dựng sản phẩm và quy trình cho xã hội.

- Trách nhiệm xã hội đòi hỏi trách nhiệm nghề

nghiệp

“Theo thời gian sinh viên tốt nghiệp sẽ có sự

hiểu biết về trách nhiệm nghề nghiệp và đạo

đức.” (ABET)

10

5. Chuẩn mực đạo đức đối với sinh

viên ngành kỹ thuật (1)

1/ Sống có lý tưởng: vì nước, vì dân, vì lợi ích XH

2/ Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

3/ Tinh thần trách nhiệm, chất lượng và hiệu quả trong

học tập. Chủ động, tích cực tự học, nghiên cứu,

sáng tạo.

4/ Trung thực, dũng cảm, tự trọng, trong sáng, giản dị:

- Tham gia phòng, chống gian lận, tiêu cực trong học

tập, thi cử: không coi cóp, không học hộ, thi hộ, làm

bài hộ và ngược lại không nhờ người khác học, thi,

làm bài hộ mình.

- Số liệu và dữ liệu tính toán phải trung thực.

- Tôn trọng bản quyền, không sao chép bài tập, tiểu

luận, đồ án, bài thí nghiệm, đồ án tốt nghiệp…

11

5. Chuẩn mực đạo đức đối với SV

ngành kỹ thuật (2)

5/ Thực hiện nếp sống văn minh, lịch sự. Kính trọng thầy,

cô, cán bộ công nhân viên. Đoàn kết, yêu thương, giúp

đỡ bạn bè trong học tập, rèn luyện.

6/ Tôn trọng pháp luật, bảo vệ môi trường. Tôn trọng kỷ

luật, kỷ cương học tập

- Thực hiện nghiêm túc pháp luật của Nhà nước, nội qui,

qui chế của nhà trường, nơi cư trú:

+ Không vi phạm luật giao thông, luật môi trường…,

+ Có tính kỷ luật cao: không bỏ học, đi trễ, về sớm, làm

việc riêng trong lớp học…

- Không vi phạm tệ nạn XH: ma túy, cờ bạc, cá độ, rượu

bia…

12

Hoạt động trên lớp

Thảo luận các vấn đề sau và chọn câu trả lời

đúng nhất:

1. Một người được coi là có đạo đức khi người

đó:

a/ Làm điều tốt nhất cho bản thân

b/ Luôn có ý định tốt bất chấp tình huống diễn

biến như thế nào

c/ Làm điều tốt nhất cho mọi người

d/ Làm điều gì tạo ra lợi nhuận cao nhất.

13

Hoạt động trên lớp

2. Trong cuộc sống những hành vi nào sau đây thể

hiện có đạo đức:

I/ Tuân thủ pháp luật.

II/ Hành động có lợi ích cao nhất cho cộng đồng và xã hội.

III/ Không theo quy định của pháp luật mà theo cách xử sự

tốt nhất được XH thừa nhận.

Trả lời

a. Tất cả những điều trên

b. Chỉ II và III

c. Không có điều nào

d. Chỉ I

14

Đáp án

1. Câ u c

2. Câ u b

15

6. Nghề & Đạo đức nghề nghiệp (1)

• Khái niệm về Nghề

Nghề là công việc chuyên làm theo sự

phân công lao động xã hội

( Theo “Từ điển tiếng Việt phổ thông” của

Viện ngôn ngữ học )

VD: nghề dạy học, nghề kỹ sư…

16

6. Nghề & ĐĐNN (2)

• Đạo đức nghề nghiệp:

- Là một hệ thống những chuẩn mực giá

trị đạo đức XH

- Phù hợp với đặc điểm của mỗi nghề,

quyền & nghĩa vụ của người lao động

- Phản ánh nhân cách của người LĐ

Đạo đức nghề nghiệp là tài sản quí giá

của người lao động khi hành nghề.

17

7. PHÂN BIỆT LUẬT PHÁP VÀ ĐĐ

Luật pháp

- Tạo ra qui tắc để hướng - Đưa ra những định

dẫn hành vi hướng cho hành vi.

Đạo đức

- Cân bằng các giá trị - Chỉ ra các tình huống mà

mâu thuẫn nhau trong xã các giá trị cạnh tranh va

hội

- Trừng phạt các hành vi - Đồng tình hay phê phán

bất hợp pháp một hành vi nào đó

chạm nhau.

18

Xem xét vấn đề: hợp pháp

có đồng nghĩa với hợp đạo đức?

Có

Không

- Luật pháp xác định nghĩa - Luật không chỉ ra được

vụ, quyền hạn hành vi cho những tình huống khó xử

phép.

của ĐĐ

- Tuân thủ ĐĐ kinh doanh: - Nghĩa vụ hợp pháp có

chỉ thực hiện đầy đủ nghĩa thể không đạt tới tiêu

vụ được giao

chuẩn hành vi ĐĐ

* Trong trường hợp mâu thuẫn nhau thì phải dựa

trên nền tảng ĐĐ

19

8. TÌNH HUỐNG KHÓ XỬ CỦA

ĐẠO ĐỨC VÀ CÁCH GIẢI QUYẾT

• Tình huống khó xử của đạo đức : bạn

phải lựa chọn một quyết định (QĐ) để thực

hiện, khi trong quyết định đó:

- Ẩn chứa những giá trị, quyền lợi và mục

đích cạnh tranh.

- Ẩn chứa những thiệt hại cho người ra QĐ?

- Ẩn chứa những thiệt hại cho người khác?

- Những ảnh hưởng lâu dài do thực hiện QĐ?

20