Luận án Phát triển nguồn nhân lực ngành nông nghiệp tỉnh Hoà Bình

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM  
————————————  
BÙI THỊ PHƯƠNG THẢO  
PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH NÔNG NGHIỆP  
TỈNH HOÀ BÌNH  
NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP  
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM  
————————————  
BÙI THỊ PHƯƠNG THẢO  
PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH NÔNG NGHIỆP  
TỈNH HOÀ BÌNH  
Chuyên ngành: Kinh tế phát triển  
Mã số:  
Người hướng dẫn khoa học:  
TS. Nguyễn Thị Dương Nga  
62 31 01 05  
PGS.TS. Lê Thanh Hà  
HÀ NỘI, 2015  
LỜI CAM ĐOAN  
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên  
cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ  
ở bất kỳ học vị nào.  
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm  
ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án đều được chỉ rõ nguồn gốc.  
Hà Nội, ngày  
tháng  
năm 2015  
Tác giả luận án  
Bùi Thị Phương Thảo  
 
LỜI CẢM ƠN  
Trước hết, tôi xin cảm ơn sâu sắc tới TS. Nguyễn Thị Dương Nga và  
PGS.TS. Lê Thanh Hà là những giáo viên trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi về  
mọi mặt để hoàn thành luận án tiến sĩ kinh tế này.  
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Học viên Nông nghiệp Việt  
Nam, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Ban Quản lý đào tạo, tập thể giáo  
viên và cán bộ nhân viên Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn mà trực tiếp là  
các thầy, cô giáo Bộ môn Phân tích định lượng, cùng toàn thể bạn bè, đồng  
nghiệp và gia đình đã giúp đỡ tôi về tinh thần, vật chất và thời gian để tôi hoàn  
thành quá trình học tập và thực hiện luận án.  
Tôi xin trân trọng cảm ơn sự tận tình giúp đỡ của các đơn vị, tổ chức, Sở  
Nông nghiệp và PTNT tỉnh Hòa Bình, Sở Lao động-Thương binh và Xã hội tỉnh  
Hòa Bình,Cục Thống kê tỉnh Hòa Bình; Chi cục Thú y, Chi cục Bảo vệ thực vật,  
Trung tâm Khuyến nông-Khuyến ngư tỉnh Hòa Bình; UBND các huyện trong  
tỉnh Hòa Bình; UBND xã, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Trạm  
Thú y, Trạm Bảo vệ thực vật, Trạm Khuyến nông-Khuyến lâm các huyện Cao  
Phong, Lạc Sơn và Thành phố Hòa Bình, các hộ nông dân tại tỉnh Hòa Bình,  
trường Trung học Kinh tế-Kỹ thuật Hoà Bình…đã tạo điều kiện giúp tôi thu  
thập số liệu và những thông tin cần thiết để hoàn thành luận án.  
Một lần nữa, tôi xin trân trọng cảm ơn!  
Hà Nội, ngày  
tháng  
năm 2015  
Tác giả luận án  
Bùi Thị Phương Thảo  
ii  
 
MỤC LỤC  
Trang  
iii  
 
iv  
v
vi  
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT  
Từ viết tắt  
BCHTW  
CBCCVC  
CNH, HĐH  
CHXHCNVN  
ĐCSVN  
GDP  
Nghĩa tiếng Việt  
Ban Chấp hành Trung ương  
Cán bộ công chức viên chức  
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa  
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam  
Đảng Cộng sản Việt Nam  
Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product)  
Giá trị sản xuất  
GTSX  
HDI  
Chỉ số phát triển con người (Human Development Index)  
Hội đồng Nhân dân  
HĐND  
KHKT  
LĐ  
Khoa học kỹ thuật  
Lao động  
LĐTBXH  
LHQ  
Lao động-Thương binh và Xã hội  
Liên Hợp quốc  
MPI  
Chỉ số nghèo đói đa chiều (Multidimensional Poverty Index)  
Nông nghiệp  
NN  
NNL  
Nguồn nhân lực  
PTBQ  
Phát triển bình quân  
PTNT  
Phát triển nông thôn  
SAVY  
Điều tra quốc gia về vị thành niên và thanh niên Việt Nam  
(Surver Assessment of Vietnamese Youth)  
TCCN  
TTDN  
THCS  
THPT  
UBND  
UNDP  
Trung cấp chuyên nghiệp  
Trung tâm dạy nghề  
Trung học cơ sở  
Trung học phổ thông  
Uỷ ban nhân dân  
Chương trình phát triển Liên Hợp quốc (United Nations  
Development Programme)  
VTVL  
YNTK  
WB  
Vị trí việc làm  
Ý nghĩa thống kê  
Ngân hàng Thế giới (World bank)  
vii  
 
DANH MỤC CÁC BẢNG  
Trang  
viii  
 
ix  
x
xi  
TRÍCH YẾU LUẬN ÁN  
1. Tóm tắt luận án  
- Tên tác giả:  
- Tên luận án:  
- Chuyên ngành:  
- Mã số:  
Bùi Thị Phương Thảo  
Phát triển nguồn nhân lực ngành nông nghiệp tỉnh Hòa Bình  
Kinh tế phát triển  
62 31 01 05  
- Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam  
2. Nội dung bản trích yếu  
2.1. Mục tiêu nghiên cứu  
Hệ thống hóa và làm rõ các luận cứ khoa học vể phát triển nguồn nhân lực ngành  
nông nghiệp.  
Đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực ngành nông nghiệp tỉnh Hòa Bình  
giai đoạn 2001-2014.  
Đề xuất các nhóm giải pháp chủ yếu nhằm phát triển nguồn nhân lực ngành nông  
nghiệp tỉnh Hòa Bình đến năm 2020.  
2.2. Các phương pháp nghiên cứu đã sử dụng  
Số liệu và thông tin thứ cấp được thu thập tại Chi cục thống kê tỉnh, Sở Nông  
nghiệp và PTNT, Sở Lao động- Thương binh và Xã hội, Sở Nội vụ tỉnh Hòa Bình. Số  
liệu sơ cấp được thông qua điều tra 179 lao động nông nghiệp và 85 cán bộ nông nghiệp  
cấp xã, huyện, tỉnh; và phương pháp ý kiến chuyên gia. Phương pháp phân tích số liệu  
bao gồm phương pháp thống kê mô tả và so sánh (sử dụng kiểm định t-test, phân tích số  
bình quân, phân tích số tương đối, số tuyệt đối); phương pháp phân tích ma trận SWOT;  
và phương pháp dự báo đơn giản sử dụng tốc độ phát triển bình quân.  
2.3. Kết quả đạt được, phát hiện chính và kết luận  
Luận án đã hệ thống hóa và luận giải cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực  
ngành nông nghiệp theo 3 khía cạnh chính là số lượng, chất lượng và cơ cấu nguồn  
nhân lực. Luận án đã tổng hợp được các yếu tố chính ảnh hưởng tới phát triển nguồn  
nhân lực ngành nông nghiệp và xây dựng hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu phát triển  
nguồn nhân lực ngành nông nghiệp làm căn cứ khoa học để nghiên cứu thực tiễn tại  
tỉnh Hòa Bình.  
xiii  
 
Luận án đã đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực ngành nông nghiệp tỉnh  
Hòa Bình trong giai đoạn 2001-2014 về số lượng, chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực  
ngành nông nghiệp theo các cách tiếp cận gồm: lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, tính chất  
lao động, vùng sản xuất nông nghiệp và xã hội học.  
Luận án đã phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực ngành  
nông nghiệp của tỉnh Hòa Bình bao gồm: Trình độ phát triển kinh tế; đào tạo, bồi dưỡng  
nguồn nhân lực ngành nông nghiệp; thu nhập của lao động ngành nông nghiệp; tuyển  
dụng, bố trí, sử dụng nguồn nhân lực ngành nông nghiệp; chính sách phát triển nguồn  
nhân lực ngành nông nghiệp; thị trường lao động; điều kiện tự nhiên, tập quán và bản  
sắc văn hóa dân tộc; hệ thống y tế, chăm sóc sức khỏe.  
Luận án đã chỉ ra rằng để phát triển nguồn nhân lực ngành nông nghiệp tỉnh Hòa  
bình cần chú trọng đến nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua cải thiện sức  
khỏe, nâng cao trình độ học vấn, trình độ chuyên môn kỹ thuật cho lao động, tăng  
cường khả năng làm việc, phẩm chất đạo đức của lao động ngành nông nghiệp; đồng  
thời việc bố trí, sử dụng lao động hợp lý là cơ sở để nâng cao hiệu quả sử dụng lao  
động. Mức độ phát triển kinh tế tác động lớn đến sự dịch chuyển của lao động ngành  
nông nghiệp sang các ngành kinh tế khác dẫn đến giảm tỷ lệ lao động ngành nông  
nghiệp, đồng thời tái cơ cấu nền sản xuất nông nghiệp sẽ tạo ra xu hướng dịch chuyển  
lao động giữa các lĩnh vực của ngành nông nghiệp. Đây là cơ sở để các nhà hoạch định  
chính sách, các địa phương tham khảo trong định hướng chính sách và phát triển nguồn  
nhân lực ngành nông nghiệp.  
xiv  
THESIS ABSTRACT  
1. General information  
Author: Bùi Thị Phương Thảo  
Thesis Title: Human Resource Development in Agriculture Sector, Hoa Binh province  
Specialization field: Development Economics  
Code: 62 31 01 05  
Education Organization: Vietnam National University of Agriculture  
2. Content of summary  
2.1. Objectives  
Review the scientific literature on human resource development in agriculture sector  
Evaluate the development of human resource in agriculture sector in Hoa Binh  
province, period 2001-2014.  
Propose key recommendations to develop human resource in agriculture sector in  
Hoa Binh province towards 2020.  
2.2. Methods  
Several approaches are employed in the study, namely those by region, production  
activity, types of labor, and social approach. Secondary data on human resource and  
labor in agriculture sector in Hoa Binh province is collected from statistic office,  
department of agricultural and rural development (DARD), Department of Labor,  
Invalids and Social Affair, and Department of Home Affair in Hoa Binh province.  
Primary data is collected through survey of 179 farmer and 85 officers working in  
DARD and the lower levels, and also expert opinion. Descriptive and comparative  
statistics (with t-test), simple forecasting with compound growth rate, and SWOT are  
applied.  
2.3. Main findings and conclusions  
The thesis provides a literature review on human resource development in  
agriculture sector, with three main pillars: size, quality, and structure of human resource.  
Main factors affecting the development of human resource in agriculture sector are  
summarized on theory. A system of criteria on human resource development in  
agriculture sector is built, serving as a scientific ground for the study in Hoa Binh  
province.  
xv  
 
Situation on human resource development in agriculture sector in Hoa Binh  
province during period 2001-2014 is described and analyzed in terms of size, quality,  
and structure of human resources. The analysis is done in accordance with the  
approaches.  
Factors affecting the development of human resource in agriculture sector in Hoa  
Binh are analyzed, which are: level of economic development, training for agricultural  
labors, agricultural labor’s income, recruitment, job assignments and use of human  
resource in agriculture sector; labor market; natural conditions, customs and cultures;  
and health care system.  
Key recommendations to foster the development of human resources in agriculture  
in Hoa Binh provinces are proposed. Quality of human resources can be improved  
through strengthening health care, improving labor’s education and technical  
knowledge, enhancing labor’s working capacity as well as attitudes of labors; an  
appropriate job assignment is necessary for improving labor performance. Level of  
economic development has great effects on labor movement from agriculture to other  
sectors, and the process  
of re-structuring of agriculture will create labor movement within agriculture  
sector. The recommendations are useful and valuable for policy makers and local  
leaders in design and implement policy in human resource development.  
xvi  
PHẦN 1. MỞ ĐẦU  
1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI  
Việt Nam là một nước đang phát triển, trong đó lao động ngành nông  
nghiệp vẫn chiếm tỷ lệ cao, nhưng giá trị do ngành nông nghiệp tạo ra lại thấp  
hơn nhiều so với các ngành kinh tế khác. Lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên  
của ngành nông nghiệp chiếm tới 46,9%, nhưng chỉ tạo ra 18,4% giá trị tổng sản  
phẩm trong nước (Tổng cục Thống kê, 2014a). Nguồn nhân lực ngành nông  
nghiệp với số lượng đông, trình độ học vấn, trình độ chuyên môn kỹ thuật thấp,  
thiếu tác phong làm việc công nghiệp. Vì vậy, những lao động trình độ thấp và  
thanh niên ở khu vực nông thôn gặp khó khăn khi chuyển đổi sang khu vực kinh  
tế tư nhân đang mở rộng và thường bị rớt lại trong ngành nông nghiệp hoặc khu  
vực kinh tế phi chính thức (Worldbank, 2014a). Năm 2010, tỷ lệ lao động ngành  
nông nghiệp đã qua đào tạo rất thấp chỉ chiếm 15,5%; để đạt được mục tiêu nâng  
tỷ lệ này lên 50% vào năm 2020 thì cần phải nỗ lực rất lớn (Chính phủ Nước  
CHXHCNVN, 2011b). Trong khi đó, sản xuất nông nghiệp trên thế giới hiện nay  
áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, sử dụng lao động trí óc thay cho  
lao động chân tay đã tạo ra năng suất, chất lượng, giá trị sản phẩm rất cao, đặc  
biệt là sự cơ giới hoá, hóa học hóa và sinh học hoá trong nông nghiệp. Chính vì  
vậy, phát triển nguồn nhân lực ngành nông nghiệp đang là vấn đề rất được quan  
tâm của Đảng, Nhà nước và các địa phương.  
Hoà Bình là một tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam. Trong những năm  
qua, kinh tế nông nghiệp của tỉnh từng bước phát triển, giá trị sản xuất ngành  
nông nghiệp hàng năm tăng, cơ cấu mùa vụ, cơ cấu cây trồng, vật nuôi bước  
đầu chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hóa và hình thành một số vùng sản  
xuất hàng hoá như vùng trồng cây có múi ở huyện Cao Phong, vùng mía  
nguyên liệu ở huyện Đà Bắc, Tân Lạc, Lạc Sơn, Yên Thủy, vùng chè ở Lương  
Sơn, Lạc Thủy… Tuy nhiên, những kết quả đạt được chưa đáp ứng được so với  
yêu cầu nhiệm vụ đề ra và chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế về phát triển  
nông nghiệp của tỉnh; phát triển nông nghiệp chưa bền vững, sức cạnh tranh  
thấp, chưa tạo ra những vùng nguyên liệu lớn phục vụ cho sản xuất, chế biến  
nông lâm thuỷ sản; chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đổi mới các hình thức sản  
xuất trong nông nghiệp còn chậm, chủ yếu vẫn là sản xuất nhỏ, phân tán, năng  
1
   
suất, chất lượng, giá trị gia tăng nhiều sản phẩm nông nghiệp còn thấp (UBND  
tỉnh Hòa Bình, 2011b).  
Chuyển dịch cơ cấu lao động giữa các ngành kinh tế của tỉnh còn chậm  
dẫn đến tỷ lệ lao động nông nghiệp của tỉnh vẫn ở mức cao. Năm 2013, lao động  
ngành nông nghiệp của tỉnh Hoà Bình chiếm tỷ lệ 66,98% tổng số lao động của  
cả tỉnh; nhưng nếu xét về đóng góp vào GDP của tỉnh, toàn ngành chỉ tạo ra  
22,14% GDP của toàn tỉnh. Cơ cấu lao động trong các lĩnh vực của ngành nông  
nghiệp chưa đáp ứng được nhiệm vụ tái cơ cấu ngành nông nghiệp; tỷ trọng lao  
động làm việc trong lĩnh vực trồng trọt vẫn ở mức cao, lĩnh vực chăn nuôi, thủy  
sản, lâm nghiệp chưa thu hút được nhiều lao động. Chất lượng nguồn nhân lực  
ngành nông nghiệp còn hạn chế với trình độ học vấn, trình độ chuyên môn kỹ  
thuật thấp, cơ cấu lao động kỹ thuật chưa hợp lý, thiếu lao động chuyên môn kỹ  
thuật ở tất cả các cấp trình độ, kỹ năng làm việc của cán bộ nông nghiệp cấp tỉnh,  
cấp huyện, cấp xã và nông dân vẫn còn ở mức trung bình; bố trí sử dụng lao động  
còn chưa hợp lý; nông dân còn thiếu kiến thức cơ bản và kỹ năng làm việc cần  
thiết, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn sản xuất nông nghiệp theo hướng sản  
xuất hàng hóa; nhận thức của nông dân về học tập nâng cao trình độ còn thấp dẫn  
đến năng suất lao động chưa cao (UBND tỉnh Hòa Bình, 2012b).  
Nhằm thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp  
hành Trung ương Đảng (khoá X) về “nông nghiệp, nông dân, nông thôn”, Tỉnh  
uỷ Hoà Bình đã đặc biệt nhấn mạnh đến phát triển nguồn nhân lực ngành nông  
nghiệp (UBND tỉnh Hoà Bình, 2008). Năm 2012, Uỷ ban nhân dân tỉnh đã ban  
hành quy hoạch phát triển nhân lực tỉnh Hoà Bình nhằm cụ thể hoá một bước  
chiến lược phát triển nhân lực Việt Nam giai đoạn 2011 – 2020, được xem như  
kế hoạch dài hạn của tỉnh về phát triển nhân lực, trong đó làm rõ phát triển nguồn  
nhân lực ngành nông nghiệp của tỉnh. Đây là cơ sở cho việc đề ra các giải pháp  
phát triển nguồn nhân lực của ngành nhằm phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế -  
xã hội và bảo đảm an ninh quốc phòng trên địa bàn tỉnh.  
Nghiên cứu về nguồn nhân lực ngành nông nghiệp tỉnh Hòa Bình đã có đề  
tài “Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cán bộ nông nghiệp xã,  
phường, thị trấn phục vụ sự phát triển nông nghiệp tỉnh Hòa Bình” (Nguyễn  
Tuấn Sơn, 2010). Tuy nhiên, đề tài này mới chỉ nghiên cứu đến đối tượng là cán  
bộ nông nghiệp xã, chưa bao gồm toàn bộ NNL ngành nông nghiệp của tỉnh.  
2
Tải về để xem bản đầy đủ
pdf 222 trang myanh 21660 Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận án Phát triển nguồn nhân lực ngành nông nghiệp tỉnh Hoà Bình", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

  • pdfluan_an_phat_trien_nguon_nhan_luc_nganh_nong_nghiep_tinh_hoa.pdf
  • pdfKTPT - TTLA - Bui Thi Phuong Thao.pdf
  • docTTT - Bui Thi Phuong Thao.doc
  • pdfTTT - Bui Thi Phuong Thao.pdf