Bài giảng Quản trị kinh doanh cho kỹ sư - Chương 3: Quản lý kế toán – tài chính
CHƯƠNG 3
QUẢN LÝ KẾ TOÁN – TÀI CHÍNH
(Thời lượng: 5 tiết)
MỞ ĐẦU
Kꢀ sꢁ và công tác quꢂn lý kꢃ toán, tài chính
I. KẾ TOÁN
1.1 Khái niꢄm
1.2 Kꢃ toán tài chính
1.2.1 Các báo cáo tài chính
Bꢂng cân ꢅꢆi kꢃ toán
Báo cáo kꢃt quꢂ hoꢇt ꢅꢈng sꢂn xuꢉt kinh doanh
Báo cáo luân chuyꢊn tiꢋn mꢌt
1.2.2 Các nguyên tꢍc kꢃ toán tài chính
1. Phꢁꢎng trình kꢃ toán cꢎ bꢂn (Accounting equation)
2. Nguyên tꢍc bút toán kép (Double entry)
3. Chi phí trang bꢏ tài sꢂn và chi phí hoꢇt ꢅꢈng (Capital & Operating costs)
4. Nguyên tꢍc ꢅáp ꢐng và kꢃ toán dꢑa trên cꢎ sꢒ nghiꢄp vꢓ kinh tꢃ phát
sinh (Matching and Accrual Basis)
5. Nguyên tꢍc tiꢃp tꢓc (On-going)
6. Các nguyên tꢍc khác
1.3 Kꢃ toán quꢂn trꢏ
II. QUẢN LÝ TÀI CHÍNH
2.1 Các khái niꢄm cꢎ bꢂn
2.2 Các quyꢃt ꢅꢏnh ꢅꢔu tꢁ
2.2.1 Rꢕi ro và lꢖi nhuꢗn kꢘ vꢙng
2.2.2 Giá trꢏ theo thꢚi gian cꢕa tiꢋn tꢄ
2.3 Các quyꢃt ꢅꢏnh tài trꢖ
2.3.1 Tài trꢖ ngꢍn hꢇn
2.3.2 Tài trꢖ dài hꢇn
Trái phiꢃu
Cꢛ phiꢃu
2.4 Phân Tích Tài Chính
2.4.1 Các tꢜ sꢆ tài chính
2.4.2 Phân Tích So Sánh
2.4.3 Nhꢁꢖc ꢅiꢊm cꢕa phꢁꢎng pháp phân tích tꢜ sꢆ
Các nội dung sinh viên cần nắm sau khi học chương này
1. Sꢑ khác nhau giꢝa Kꢃ toán tài chính và kꢃ toán quꢂn trꢏ
2. Các nguyên tꢍc cꢕa kꢃ toán tài chính
3. Hiꢊu mꢓc ꢅích các báo cáo tài chính và nꢈi dung tꢞng khoꢂn mꢓc trên các báo cáo tài chính
4. Các nꢈi dung cꢔn cung cꢉp bꢒi kꢃ toán quꢂn trꢏ
5. Các bꢁꢟc cꢕa quá trình hoꢇch ꢅꢏnh ngân sách tꢛng thꢊ
6. Chꢐc nꢠng, nhiꢄm vꢓ cꢕa quꢂn lý tài chính
7. Mꢈt sꢆ nguyên tꢍc cꢎ bꢂn cꢕa tài chính
8. Phân tích tꢜ sꢆ tài chính
MỞ ĐẦU: Kỹ sư và công tác quản lý kế toán, tài chính
Ngꢁꢚi kꢀ sꢁ trong doanh nghiꢄp có vai trò ꢅóng góp vào quá trình tꢇo ra lꢖi nhuꢗn cho doanh
nghiꢄp thông qua nghiên cꢐu, ꢐng dꢓng, thiꢃt kꢃ, phát triꢊn sꢂn phꢡm, phát triꢊn sꢂn xuꢉt. Trong
quá trình thꢑc hiꢄn các chꢐc nꢠng này, các kꢀ sꢁ cꢔn có kiꢃn thꢐc kꢃ toán, tài chính ꢅꢊ truyꢋn
ꢅꢇt, thꢁꢎng lꢁꢖng và “bán” nhꢝng ý tꢁꢒng cꢕa hꢙ cho các nhà kꢃ toán và các cán bꢈ tài chính
khác trong doanh nghiꢄp.
Viꢄc tính toán chi phí và xác ꢅꢏnh các chi phí cꢕa dꢑ án, giá thành cꢕa sꢂn phꢡm mꢈt mꢌt là
nhꢝng vꢉn ꢅꢋ kꢀ thuꢗt cꢎ bꢂn các kꢀ sꢁ, mꢈt mꢌt khác cꢢng là nhꢝng vꢉn ꢅꢋ kꢃ toán cꢎ bꢂn cꢕa
doanh nghiꢄp.
Mꢈt sꢆ kꢀ sꢁ khi có ꢅiꢋu kiꢄn trꢒ thành các nhà quꢂn lý kꢀ thuꢗt, nhà quꢂn lý doanh nghiꢄp, hoꢌc
quꢂn lý ngành, hoꢌc thành lꢗp mꢈt doanh nghiꢄp cꢕa riêng mình, nꢃu không có mꢈt sꢆ kiꢃn thꢐc
kꢃ toán, tài chính tꢛng quát, hꢙ có thꢊ bꢏ thꢉt bꢇi. Viꢄc trang bꢏ nhꢝng kiꢃn thꢐc tꢛng quát vꢋ
công tác kꢃ toán, các kꢀ nꢠng phân tích tài chính cꢎ bꢂn là bꢁꢟc ꢅꢔu ꢅꢊ các kꢀ sꢁ ꢅánh giá trên
phꢁꢎng diꢄn kinh tꢃ các hoꢇt ꢅꢈng kꢀ thuꢗt cꢕa mình.
I. KẾ TOÁN
1.1 Khái niệm
Mꢓc tiêu cꢕa mꢣi doanh nghiꢄp trong nꢋn kinh tꢃ thꢏ trꢁꢚng là lꢖi nhuꢗn. Lꢖi nhuꢗn không chꢤ
ꢅꢊ tꢇo thu nhꢗp cho chꢕ ꢅꢔu tꢁ, lꢖi nhuꢗn còn là nguꢥn tái ꢅꢔu tꢁ cho quá trình hoꢇt ꢅꢈng trong
tꢁꢎng lai.
Kꢀ nꢠng quꢂn lý là mꢈt yꢃu tꢆ cꢑc kꢘ quan trꢙng ꢅꢊ xây dꢑng các chiꢃn lꢁꢖc kinh doanh tꢇo ra
lꢖi nhuꢗn cho doanh nghiꢄp. Các cán bꢈ quꢂn lý, tuy vꢗy, chꢤ có thꢊ thành công trong các quyꢃt
ꢅꢏnh khi hꢙ ꢅꢁꢖc cꢗp nhꢗt hoá thông tin vꢋ mꢐc lꢖi nhuꢗn ꢅꢇt ꢅꢁꢖc qua các giai ꢅoꢇn. Trách
nhiꢄm cung cꢉp các thông tin này là chꢐc nꢠng cꢎ bꢂn cꢕa bꢈ phꢗn kꢃ toán thông qua các báo
cáo tài chính, các báo cáo quꢂn trꢏ ꢅꢏnh kꢘ (tháng, quí, nꢠm…) và bꢉt cꢐ khi nào các nhà quꢂn lý
có nhu cꢔu vꢋ thông tin.
Chꢐc nꢠng cꢎ bꢂn cꢕa kꢃ toán là nhꢗn dꢇng, ꢅo lꢁꢚng, ghi chép, phân loꢇi, giám sát, phân tích,
tꢛng hꢖp, truyꢋn ꢅꢇt thông tin tài chính vꢋ hoꢇt ꢅꢈng cꢕa doanh nghiꢄp.
1.1.1 Mꢀc ꢁích kꢂ toán
Mꢓc ꢅích cꢎ bꢂn cꢕa kꢃ toán là cung cꢉp các thông tin hꢝu dꢓng, chính xác, kꢏp thꢚi cho các nhà
ra quyꢃt ꢅꢏnh. Nhꢗp liꢄu cꢕa công tác kꢃ toán là các hoꢇt ꢅꢈng kinh tꢃ cꢕa doanh nghiꢄp, sꢂn
phꢡm cꢕa công tác kꢃ toán là các báo cáo, các thông tin hꢝu dꢓng ꢅꢁꢖc tꢛng hꢖp.
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
1
Công tác
kꢁ toán
Các hoꢂt
ꢃꢄng kinh tꢁ
Thông tin
kꢁ toán
Nhꢅng ngưꢆi
ra quyꢁt ꢃꢇnh
Hình 3.1: Vai trò công tác kế toán trong doanh nghiệp
1.1.2 Các loꢃi thông tin kꢂ toán
Mꢌc dù công tác kꢃ toán có mꢓc ꢅích là cung cꢉp thông tin cho nhꢝng ngꢁꢚi ra quyꢃt ꢅꢏnh, tuy
nhiên tuꢘ ꢅꢆi tꢁꢖng cꢔn thông tin là nhꢝng ngꢁꢚi ra quyꢃt ꢅꢏnh bên trong hay bên ngoài doanh
nghiꢄp mà các thông tin kꢃ toán sꢦ ꢅꢁꢖc tꢛng hꢖp theo các cách khác nhau. Tꢞ ꢅây, có thꢊ nói,
công tác kꢃ toán ꢅꢁꢖc phân thành hai loꢇi: Kꢃ toán tài chính và Kꢃ toán quꢂn trꢏ.
Kꢂ toán tài chính: mꢓc ꢅích chính cꢕa kꢃ toán tài chính là cung cꢉp thông tin vꢋ doanh nghiꢄp
cho các ꢅꢆi tꢁꢖng ꢒ bên ngoài doanh nghiꢄp. Hꢙ bao gꢥm: các nhà phân tích thꢏ trꢁꢚng, các chꢕ
ꢅꢔu tꢁ, nhꢝng chꢕ nꢖ, khách hàng, nhà cung cꢉp, cꢎ quan thuꢃ, các cꢎ quan chính phꢕ, bꢂn thân
chꢕ doanh nghiꢄp… Các thông tin này ꢅꢁꢖc phꢛ biꢃn dꢁꢟi hình thꢐc các báo cáo tài chính theo
qui ꢅꢏnh cꢕa hꢄ thꢆng kꢃ toán Viꢄt Nam (sꢦ ꢅꢁꢖc trình bày trong phꢔn Các báo cáo tài chính).
Trꢁꢟc khi ꢅꢁꢖc công bꢆ ra công chúng, các báo cáo tài chính này cꢔn ꢅꢁꢖc kiꢊm tra bꢒi mꢈt cꢎ
quan kiꢊm toán ꢅꢈc lꢗp.
Kꢂ toán quꢄn trꢅ: mꢓc ꢅích cꢕa kꢃ toán quꢂn trꢏ là cung cꢉp thông tin cho các ꢅꢆi tꢁꢖng bên
trong doanh nghiꢄp, phꢔn lꢟn là các cán bꢈ quꢂn lý doanh nghiꢄp các cꢉp. Nhꢝng ngꢁꢚi này sꢧ
dꢓng thông tin kꢃ toán ꢅꢊ lꢗp kꢃ hoꢇch, giám sát, kiꢊm tra và cꢂi thiꢄn viꢄc hoàn thành kꢃ hoꢇch
tài chính trong phꢇm vi trách nghiꢄm cꢕa hꢙ. Hꢔu hꢃt các thông tin này ꢅꢁꢖc cung cꢉp dꢁꢟi hình
thꢐc các báo cáo nꢈi bꢈ và ꢅꢁꢖc trình bày theo nhꢝng yêu cꢔu riêng biꢄt cꢕa cán bꢈ quꢂn lý.
1.2 Kế toán tài chính
1.2.1 Các báo cáo tài chính
Bꢈ báo cáo tài chính cꢕa các doanh nghiꢄp bao gꢥm các báo cáo tài chính cꢎ bꢂn: (1) Bꢂng cân
ꢅꢆi kꢃ toán, (2) Báo cáo kꢃt quꢂ hoꢇt ꢅꢈng sꢂn xuꢉt kinh doanh, (3) Báo cáo luân chuyꢊn tiꢋn
mꢌt, (4) Bꢂn chú thích cho các báo cáo tài chính. Theo qui ꢅꢏnh cꢕa hꢄ thꢆng kꢃ toán Viꢄt Nam ít
nhꢉt mꢈt lꢔn mꢣi nꢠm doanh nghiꢄp phꢂi lꢗp mꢈt bꢈ báo cáo tài chính nꢈp cꢎ quan thuꢃ và cꢎ
quan chꢕ quꢂn.
(1) Bảng cân đối kế toán
Bꢂng cân ꢅꢆi kꢃ toán xác ꢅꢏnh vꢏ trí tài chính cꢕa mꢈt doanh nghiꢄp ngay thꢚi ꢅiꢊm cuꢆi cꢕa mꢣi
thꢚi ꢅoꢇn. Báo cáo trình bày các tài sꢂn doanh nghiꢄp hiꢄn có và nguꢥn vꢆn trang bꢏ các tài sꢂn
ꢅó, do ꢅó tꢛng tài sꢂn bao giꢚ cꢢng bꢨng tꢛng nguꢥn vꢆn. Bꢂng cân ꢅꢆi kꢃ toán có thꢊ ꢅꢁꢖc trình
bày dꢙc hoꢌc trình bày ngang.
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
2
BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN
CÔNG TY MꢩU
Vào ngày 31/12/2013
TÀI SẢN
TÀI SꢪN NGꢫN HꢬN
Tiꢋn mꢌt
Khoꢂn phꢂi thu
Tꢥn kho
Tổng tài sản ngắn hạn
TÀI SꢪN DÀI HꢬN
900,000
4,000,000
5,400,000
10,300,000
Nhà cꢧa & Máy móc thiꢃt bꢏ
Khꢉu hao tích luꢀ – Nhà cꢧa & MMTB
ꢭꢉt
9,700,000
(3,600,000)
900,000
Tổng tài sản dài hạn
Tổng tài sản
7,000,000
17,300,000
NGUỒN VỐN
Nꢮ NGꢫN HꢬN
Khoꢂn phꢂi trꢂ
3,000,000
640,000
860,000
Các khoꢂn phꢂi trꢂ khác
Vay ngân hàng ngꢍn hꢇn
Tꢛng nꢖ ngꢍn hꢇn
Nꢮ DÀI HꢬN
4,500,000
Vay ngân hàng dài hꢇn
Tổng nợ ngắn hạn và dài hạn
VꢯN CHꢰ Sꢱ HꢲU
Vꢆn cꢛ phꢔn
Lꢖi nhuꢗn giꢝ lꢇi
Tổng vốn chủ sở hữu
Tổng nguồn vốn
5,000,000
9,500,000
4,400,000
3,400,000
7,800,000
17,300,000
Nꢈi dung mꢈt sꢆ thành phꢔn cꢎ bꢂn cꢕa bꢂng cân ꢅꢆi kꢃ toán ꢅꢁꢖc tóm tꢍt nhꢁ sau:
TÀI SꢪN: là toàn bꢈ tài sꢂn doanh nghiꢄp hiꢄn có tꢇi thꢚi ꢅiꢊm lꢗp phꢁꢎng trình, bao gꢥm: tiꢋn
mꢌt, khoꢂn phꢂi thu, tꢥn kho, máy móc, thiꢃt bꢏ, nhà xꢁꢒng.
Tiꢆn mꢇt: là lꢁꢖng tiꢋn cꢔn thiꢃt ꢅꢊ trong két sꢍt cꢕa doanh nghiꢄp hoꢌc gꢧi tꢇi mꢈt tài khoꢂn
thanh toán cꢕa ngân hàng nhꢨm thꢑc hiꢄn mꢓc ꢅích thanh toán các nghiꢄp vꢓ tiꢋn mꢌt phát sinh
hàng ngày nhꢁ tiꢋn mua vꢠn phòng phꢡm, trꢂ tiꢋn ꢅiꢄn thoꢇi, ꢅiꢄn nꢁꢟc, tꢇm ꢐng cho các khoꢂn
chi phí…
Khoꢄn phꢄi thu: trong hoꢇt ꢅꢈng bán hàng, doanh nghiꢄp thꢁꢚng cho phép các khách hàng cꢕa
mình nꢖ thanh toán trong mꢈt thꢚi gian (tuꢘ chính sách tín dꢓng cꢕa doanh nghiꢄp), khoꢂn mꢓc
này ꢅꢁꢖc gꢙi là khoꢂn phꢂi thu thꢁꢎng mꢇi.
Tꢈn kho: ꢅꢊ ꢅꢂm bꢂo hoꢇt ꢅꢈng sꢂn xuꢉt kinh doanh ꢅꢁꢖc liên tꢓc, doanh nghiꢄp luôn ꢅꢂm bꢂo
phꢂi có ꢅꢕ mꢈt lꢁꢖng tꢥn kho nhꢉt ꢅꢏnh. Có ba loꢇi tꢥn kho: tꢥn kho nguyên vꢗt liꢄu, tꢥn kho bán
thành phꢡm, tꢥn kho thành phꢡm. Trong ꢅó, tꢥn kho nguyên vꢗt liꢄu là mꢈt yꢃu tꢆ ꢅꢔu vào cꢕa
sꢂn xuꢉt; tꢥn kho bán thành phꢡm là lꢁꢖng nguyên vꢗt liꢄu ꢅang nꢨm trong dây chuyꢋn sꢂn xuꢉt,
ꢅang trong chꢃ biꢃn; còn tꢥn kho thành phꢡm là các sꢂn phꢡm cꢕa doanh nghiꢄp ꢅã hoàn tꢉt các
công ꢅoꢇn cꢕa sꢂn xuꢉt và sꢳn sàng ꢅꢊ ꢅꢁꢖc xuꢉt bán ꢅem lꢇi doanh thu cho doanh nghiꢄp.
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
3
Nhà cꢉa và máy móc thiꢂt bꢅ: là các trang thiꢃt bꢏ cꢔn có ꢅꢊ doanh nghiꢄp thꢑc hiꢄn các hoꢇt
ꢅꢈng sꢂn xuꢉt kinh doanh cꢕa mình tꢇi ꢅó. Các tài sꢂn này thꢁꢚng có tꢜ trꢙng lꢟn ꢅꢆi vꢟi doanh
nghiꢄp sꢂn xuꢉt, nhꢁng có tꢜ trꢙng khiêm tꢆn hꢎn ꢅꢆi vꢟi các doanh nghiꢄp dꢏch vꢓ. Các trang
thiꢃt bꢏ này hao mòn và có giá trꢏ giꢂm dꢔn theo thꢚi gian, ꢅiꢋu này ꢅꢁꢖc kꢃ toán phꢂn ánh thông
qua viꢄc trích khꢉu hao qua tꢞng thꢚi kꢘ sꢧ dꢓng trang thiꢃt bꢏ. Khoꢂn trích khꢉu hao hàng nꢠm
ꢅꢁꢖc tích luꢀ dꢔn và ghi vào khoꢂn mꢓc khꢊu hao tích luꢋ.
ꢌꢊt: là giá trꢏ quyꢋn sꢧ dꢓng diꢄn tích ꢅꢉt thuꢈc phꢇm vi sꢧ dꢓng cꢕa doanh nghiꢄp. Vì tính chꢉt
ꢅꢌc biꢄt cꢕa ꢅꢉt, mꢈt loꢇi vꢗt chꢉt không giꢂm giá trꢏ theo thꢚi gian mà ngꢁꢖc lꢇi còn tꢠng giá trꢏ,
kꢃ toán không thꢑc hiꢄn khꢉu hao ꢅꢆi vꢟi giá trꢏ cꢕa loꢇi tài sꢂn này. ꢭꢉt ꢅꢁꢖc ghi giá trꢏ bꢨng
giá trꢏ mà doanh nghiꢄp phꢂi chi ra khi mua quyꢋn sꢧ dꢓng ꢅꢉt.
Nꢮ PHꢪI TRꢪ: là các nguꢥn doanh nghiꢄp huy ꢅꢈng tꢞ bên ngoài ꢅꢊ tài trꢖ cho mꢈt phꢔn cꢕa
tài sꢂn, bao gꢥm: khoꢂn phꢂi trꢂ nhà cung cꢉp, khoꢂn nꢖ lꢁꢎng nhân viên, nꢖ thuꢃ, khách hàng
ꢐng trꢁꢟc, nꢖ vay ngân hàng ngꢍn hꢇn, nꢖ vay ngân hàng dài hꢇn …
Khoꢄn phꢄi trꢄ: trong hoꢇt ꢅꢈng mua nguyên vꢗt liꢄu và các yꢃu tꢆ ꢅꢔu vào cꢕa sꢂn xuꢉt, doanh
nghiꢄp thꢁꢚng không có sꢳn các khoꢂn tiꢋn mꢌt lꢟn ꢅꢊ chi trꢂ nhà cung cꢉp cho các ꢅꢎn hàng lꢟn
này, do ꢅó trong mꢈt thꢚi gian ngꢍn (tuꢘ thoꢂ thuꢗn vꢟi nhà cung cꢉp) doanh nghiꢄp có thꢊ nꢖ
nhà cung cꢉp, do ꢅó khoꢂn mꢓc này còn ꢅꢁꢖc gꢙi tên là khoꢂn phꢂi trꢂ thꢁꢎng mꢇi.
Các khoꢄn phꢄi trꢄ khác: bên cꢇnh nꢖ nhà cung cꢉp, doanh nghiꢄp trong nhꢝng lúc thiꢃu tiꢋn
mꢌt thì phát sinh các khoꢂn nꢖ các ꢅꢆi tꢁꢖng khác, nhꢁ nꢖ thuꢃ nhà nꢁꢟc, nꢖ lꢁꢎng nhân viên…
Vay ngꢍn hꢃn ngân hàng: doanh nghiꢄp có thꢊ thꢑc hiꢄn các khꢃ ꢁꢟc vay ngꢍn hꢇn ngân hàng
ꢅꢊ trang trꢂi các khoꢂn thiꢃu hꢓt ngꢍn hꢇn, các khꢃ ꢁꢟc có thꢊ là hꢇn mꢐc tín dꢓng, tín dꢓng tuꢔn
hoàn, vay 3 tháng, 6 tháng…
Vay dài hꢃn ngân hàng: doanh nghiꢄp có thꢊ thꢑc hiꢄn các khꢃ ꢁꢟc vay dài hꢇn ngân hàng ꢅꢊ
trang trꢂi các loꢇi tài sꢂn dài hꢇn nhꢁ vay ꢅꢊ xây nhà xꢁꢒng, mua máy móc thiꢃt bꢏ… các khꢃ
ꢁꢟc có thꢊ là vay dài hꢇn 3 nꢠm, 5 nꢠm, 10 nꢠm…
VꢯN CHꢰ Sꢱ HꢲU: là nguꢥn vꢆn thuꢈc sꢒ hꢝu cꢕa chꢕ doanh nghiꢄp, dùng ꢅꢔu tꢁ ꢅꢊ tài trꢖ
cho mꢈt phꢔn tài sꢂn cꢕa doanh nghiꢄp. Khác vꢟi các nguꢥn nꢖ vay, nguꢥn vꢆn chꢕ sꢒ hꢝu có
tính chꢉt ꢛn ꢅꢏnh lâu dài trong suꢆt quá trình tꢥn tꢇi cꢕa doanh nghiꢄp, bao gꢥm: vꢆn ꢅꢔu tꢁ tꢁ
nhân ꢅꢆi vꢟi công ty tꢁ nhân, vꢎn cꢏ phꢐn ꢅꢆi vꢟi công ty cꢛ phꢔn; lꢑi nhuꢒn giꢓ lꢃi là mꢈt
phꢔn lꢖi nhuꢗn hàng nꢠm doanh nghiꢄp quyꢃt ꢅꢏnh giꢝ lꢇi ꢅꢊ tái ꢅꢔu tꢁ cho nhꢝng hoꢇt ꢅꢈng
trong tꢁꢎng lai cꢕa doanh nghiꢄp thay vì trꢂ cho các chꢕ doanh nghiꢄp.
(2) Báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh
Báo cáo kꢃt quꢂ hoꢇt ꢅꢈng sꢂn xuꢉt kinh doanh, còn ꢅꢁꢖc gꢙi là Báo cáo thu nhꢗp chi phí
(Income statement, Profit and Loss statement), trình bày kꢃt quꢂ hoꢇt ꢅꢈng cꢕa doanh nghiꢄp
trong mꢈt thꢚi kꢘ, thꢁꢚng là trong mꢈt quí hay mꢈt nꢠm. Báo cáo này trình bày các loꢇi doanh
thu và chi phí trong kꢘ cꢕa doanh nghiꢄp, tꢞ ꢅó cho biꢃt khoꢂn lꢖi nhuꢗn hoꢌc khoꢂn lꢣ cꢕa
doanh nghiꢄp trong kꢘ ꢅó.
Doanh thu: là khoꢂn tiꢋn doanh nghiꢄp thu ꢅꢁꢖc khi bán sꢂn phꢡm hoꢌc dꢏch vꢓ do mình cung
cꢉp cho khách hàng.
Giá vꢎn hàng bán: là chi phí kꢃt tinh nên sꢂn phꢡm, bao gꢥm chi phí nguyên vꢗt liꢄu, chi phí lao
ꢅꢈng trꢑc tiꢃp, các chi phí khác phát sinh tꢇi phân xꢁꢒng sꢂn xuꢉt (ꢅiꢄn nꢁꢟc sꢂn xuꢉt).
Chi phí quꢄn lý: là các chi phí phát sinh trong hoꢇt ꢅꢈng quꢂn lý doanh nghiꢄp, có thꢊ bao gꢥm:
lꢁꢎng giám ꢅꢆc, lꢁꢎng nhân viên quꢂn lý, chi phí vꢠn phòng phꢡm, ꢅiꢄn nꢁꢟc, ꢅiꢄn thoꢇi dùng
trong quꢂn lý…
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
4
BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH
CÔNG TY MꢩU
Cho nꢠm tài chính kꢃt thúc vào ngày 31/12/2013
Doanh thu
Giá vꢆn hàng bán
Lợi nhuận gộp
Chi phí quꢂn lý
22,000,000
16,400,000
5,600,000
2,000,000
800,000
Chi phí bán hàng
Chi phí khꢉu hao
600,000
Lãi vay ngân hàng
Lợi nhuận trước thuế
Thuꢃ thu nhꢗp doanh nghiꢄp
Lợi nhuận ròng sau thuế (Lỗ)
270,000
1,930,000
772,000
1,158,000
Chi phí bán hàng: là các chi phí phát sinh trong hoꢇt ꢅꢈng bán hàng, có thꢊ bao gꢥm: lꢁꢎng
nhân viên bán hàng, tiꢋn thuê cꢧa hàng, ꢅiꢄn thoꢇi, ꢅiꢄn nꢁꢟc dùng trong bꢈ phꢗn bán hàng…
Ngoài ra còn có các loꢇi chi phí khác nhꢁ lãi vay ngân hàng trong trꢁꢚng hꢖp doanh nghiꢄp có
sꢧ dꢓng vꢆn vay ngân hàng thì thꢑc hiꢄn trꢂ lãi vay trên lꢁꢖng vꢆn sꢧ dꢓng; thuꢂ thu nhꢒp
doanh nghiꢔp hay còn gꢙi là thuꢃ lꢖi tꢐc ꢅꢁꢖc tính nꢈp cho nhà nꢁꢟc theo phꢔn trꢠm lꢖi nhuꢗn
cꢕa doanh nghiꢄp trong kꢘ.
(3) Báo cáo luân chuyển tiền mặt
Lꢖi nhuꢗn doanh nghiꢄp ꢅꢇt ꢅꢁꢖc trong mꢈt kꢘ kinh doanh không nhꢉt thiꢃt là luôn ꢅem lꢇi sꢐc
mꢇnh cho doanh nghiꢄp. Có nhiꢋu doanh nghiꢄp có lãi nhꢁng lꢇi gꢌp khó khꢠn trong viꢄc thanh
toán các trách nhiꢄm tài chính cꢕa mình vì tình trꢇng thiꢃu tiꢋn mꢌt, có thꢊ do nhiꢋu nguyên nhân
nhꢁ bꢏ khách hàng chiꢃm dꢓng vꢆn, hay ꢅa sꢆ tài sꢂn doanh nghiꢄp nꢨm ꢒ dꢇng kém thanh
khoꢂn, khó chuyꢊn ꢅꢛi thành tiꢋn mꢌt. Tình trꢇng thiꢃu tiꢋn mꢌt thꢊ hiꢄn mꢈt sꢐc khoꢴ không tꢆt
cꢕa doanh nghiꢄp, nꢃu thiꢃu tiꢋn trong ngꢍn hꢇn có thꢊ làm mꢉt uy tín cꢕa doanh nghiꢄp, còn nꢃu
thiꢃu tiꢋn trong dài hꢇn có thꢊ hꢇn chꢃ khꢂ nꢠng phát triꢊn kinh doanh cꢕa doanh nghiꢄp, khꢂ
nꢠng không thanh toán ꢅꢁꢖc lãi vay và vꢆn gꢆc, khꢂ nꢠng bꢏ tuyên bꢆ phá sꢂn.
Báo cáo luân chuyꢊn tiꢋn mꢌt trình bày các dòng tiꢋn vào ra doanh nghiꢄp tꢞ ba hoꢇt ꢅꢈng chính:
(1) hoꢇt ꢅꢈng sꢂn xuꢉt kinh doanh (tiꢋn tꢞ doanh thu, tiꢋn cho các khoꢂn chi phí); (2) hoꢇt ꢅꢈng
ꢅꢔu tꢁ (tiꢋn tꢞ bán tài sꢂn cꢆ ꢅꢏnh, tiꢋn chi cho viꢄc mua tài sꢂn cꢆ ꢅꢏnh); và (3) hoꢇt ꢅꢈng tài
chính (tiꢋn tꢞ vay nꢖ hoꢌc ꢅꢔu tꢁ cꢕa chꢕ sꢒ hꢝu, tiꢋn chi trꢂ nꢖ gꢆc và lãi vay, tiꢋn chi trꢂ cꢛ tꢐc
cho cꢛ ꢅông)
BÁO CÁO LUÂN CHUYỂN TIỀN MẶT
CÔNG TY MꢩU
Cho nꢠm tài chính kꢃt thúc vào ngày 31/12/2013
Dòng tiền từ hoạt động sản xuất kinh doanh:
Lꢖi nhuꢗn ròng
Chi phí khꢉu hao
1,070,000
600,000
(500,000)
600,000
120,000
320,000
2,210,000
Giꢂm (Tꢠng) trong Khoꢂn phꢂi thu
Giꢂm (Tꢠng) trong Tꢥn kho
Tꢠng (Giꢂm) trong Khoꢂn phꢂi trꢂ
Tꢠng (Giꢂm) trong Các khoꢂn phꢂi trꢂ khác
Dòng tiꢆn ròng tꢕ hoꢃt ꢁꢖng sꢄn xuꢊt kinh doanh
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
5
Dòng tiền từ hoạt động đầu tư:
Giꢂm (Tꢠng) trong Nhà xꢁꢒng & Máy móc thiꢃt bꢏ
Dòng tiꢆn ròng tꢕ hoꢃt ꢁꢖng ꢁꢐu tư
Dòng tiền từ hoạt động tài chính:
Tꢠng (Giꢂm) trong Tꢛng nꢖ dài hꢇn
Tꢠng (Giꢂm) trong cꢛ phꢔn thꢁꢚng
Chi trꢂ cꢛ tꢐc
(1,510,000)
(1,510,000)
(700,000)
400,000
(200,000)
(500,000)
$200,000
Dòng tiꢆn ròng tꢕ hoꢃt ꢁꢖng tài chính
THAY ĐỔI TIỀN MẶT RÒNG
(4) Bản chú thích cho các báo cáo tài chính
Bꢂn chú thích cho các báo cáo tài chính trình bày cꢓ thꢊ các nguyên tꢍc, phꢁꢎng pháp kꢃ toán
ꢅang ꢅꢁꢖc sꢧ dꢓng trong doanh nghiꢄp, ví dꢓ nhꢁ: “Doanh nghiꢄp ꢅang sꢧ dꢓng phꢁꢎng pháp
khꢉu hao theo ꢅꢁꢚng thꢵng”, “Doanh nghiꢄp ꢅang tuân thꢕ hꢄ thꢆng kꢃ toán Viꢄt Nam”. Ngoài
ra bꢂn chú thích còn tính toán sꢎ bꢈ các chꢤ tiêu tài chính mà doanh nghiꢄp ꢅꢇt ꢅꢁꢖc trong kꢘ
nhꢨm hꢣ trꢖ ngꢁꢚi ꢅꢙc báo cáo tài chính hiꢊu rõ hꢎn vꢋ doanh nghiꢄp, ví dꢓ nhꢁ: tꢜ sꢆ nꢖ/tꢛng
tài sꢂn cꢕa doanh nghiꢄp, tꢜ lꢄ lꢖi nhuꢗn trên tꢛng tài sꢂn cꢕa doanh nghiꢄp.
1.2.2 Các nguyên tꢍc kꢂ toán tài chính
Mꢣi quꢆc gia tꢑ xây dꢑng cho mình mꢈt hꢄ thꢆng kꢃ toán, là tꢗp hꢖp các nguyên tꢍc kꢃ toán mà
các doanh nghiꢄp hoꢇt ꢅꢈng trong quꢆc gia ꢅó phꢂi tuân thꢕ trong suꢆt quá trình hoꢇt ꢅꢈng cꢕa
mình (ngoꢇi trꢞ các doanh nghiꢄp làm thꢕ tꢓc xin thꢑc hiꢄn theo mꢈt hꢄ thꢆng kꢃ toán khác). Dù
có mꢈt sꢆ khác biꢄt cꢕa hꢄ thꢆng kꢃ toán tꢞng quꢆc gia, nhìn chung có mꢈt sꢆ nguyên tꢍc cꢎ bꢂn
cꢕa kꢃ toán ꢅꢁꢖc thꢃ giꢟi công nhꢗn (ꢅꢁꢖc gꢙi là GAAP – General Accepted Accounting
Principles), mà dꢑa trên ꢅó hꢄ thꢆng kꢃ toán tꢞng quꢆc gia có thꢊ xây dꢑng.
Viꢄc tuân thꢕ các nguyên tꢍc cꢎ bꢂn cꢕa kꢃ toán sꢦ giúp ꢅem ꢅꢃn các kꢃt quꢂ sau:
1. Phương trình kế toán cơ bản (Accounting equation)
Phꢁꢎng trình kꢃ toán cꢎ bꢂn là cꢎ sꢒ cho viꢄc thꢑc hiꢄn tꢉt cꢂ các nghiꢄp vꢓ kꢃ toán cꢕa doanh
nghiꢄp. Phꢁꢎng trình kꢃ toán cꢎ bꢂn có nꢈi dung nhꢁ sau:
TÀI SꢪN = Nꢮ PHꢪI TRꢪ + VꢯN CHꢰ Sꢱ HꢲU
Phꢁꢎng trình kꢃ toán cꢎ bꢂn này có liên quan ꢅꢃn Bꢂng cân ꢅꢆi kꢃ toán (Balance sheet). Bꢂng
cân ꢅꢆi kꢃ toán là chi tiꢃt hoá cꢕa phꢁꢎng trình kꢃ toán cꢎ bꢂn. Trong ꢅó:
TÀI SꢪN: là toàn bꢈ tài sꢂn doanh nghiꢄp hiꢄn có tꢇi thꢚi ꢅiꢊm lꢗp phꢁꢎng trình, bao gꢥm: tiꢋn
mꢌt, khoꢂn phꢂi thu, tꢥn kho, máy móc, thiꢃt bꢏ, nhà xꢁꢒng.
Nꢮ PHꢪI TRꢪ: là các nguꢥn doanh nghiꢄp huy ꢅꢈng tꢞ bên ngoài ꢅꢊ tài trꢖ cho mꢈt phꢔn cꢕa
tài sꢂn, bao gꢥm: khoꢂn phꢂi trꢂ nhà cung cꢉp, khoꢂn nꢖ lꢁꢎng nhân viên, nꢖ thuꢃ, khách hàng
ꢐng trꢁꢟc, nꢖ vay ngân hàng ngꢍn hꢇn, nꢖ vay ngân hàng dài hꢇn …
VꢯN CHꢰ Sꢱ HꢲU: là nguꢥn vꢆn thuꢈc sꢒ hꢝu cꢕa chꢕ doanh nghiꢄp, dùng ꢅꢔu tꢁ ꢅꢊ tài trꢖ
cho mꢈt phꢔn tài sꢂn cꢕa doanh nghiꢄp, bao gꢥm: vꢆn ꢅꢔu tꢁ ban ꢅꢔu, lꢖi nhuꢗn giꢝ lꢇi dùng ꢅꢊ
tái ꢅꢔu tꢁ.
2. Nguyên tắc bút toán kép (Double entry)
Nguyên tꢍc này ꢅòi hꢶi mꢣi nghiꢄp vꢓ kinh tꢃ phát sinh phꢂi ꢅꢁꢖc thꢊ hiꢄn qua sꢑ thay ꢅꢛi cꢕa ít
nhꢉt hai tài khoꢂn khác nhau, sao cho phꢁꢎng trình kꢃ toán luôn ꢅꢂm bꢂo ꢅꢁꢖc cân bꢨng.
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
6
Ví dꢓ:
Nội dung nghiệp vụ
Thao tác kế toán
Thoả mãn nguyên tắc bút toán
kép
Xuꢉt tiꢋn mua máy móc
giá 10 triꢄu ꢅꢥng
Tiꢋn mꢌt: -10trꢅ
Máy móc: +10trꢅ
1 loꢇi tài sꢂn giꢂm 10trꢅ
1 loꢇi tài sꢂn tꢠng 10trꢅ
Vay ngân hàng trꢂ nꢖ nhà Vay ngân hàng: +15trꢅ 1 loꢇi nꢖ phꢂi trꢂ tꢠng 15trꢅ
cung cꢉp: 15 triꢄu ꢅꢥng
Khoꢂn phꢂi trꢂ: - 15trꢅ 1 loꢇi nꢖ phꢂi trꢂ giꢂm 15trꢅ
Chꢕ sꢒ hꢝu ꢅꢔu tꢁ thêm
vꢆn mua nguyên vꢗt liꢄu:
5 triꢄu ꢅꢥng
Tꢥn kho: + 5trꢅ
Vꢆn CSH: + 5trꢅ
1 loꢇi tài sꢂn tꢠng 5trꢅ
1 loꢇi vꢆn CSH tꢠng 5trꢅ
Dùng tiꢋn mꢌt trꢂ nꢖ nhà
cung cꢉp: 3 triꢄu ꢅꢥng
Tiꢋn mꢌt: - 3trꢅ
Khoꢂn phꢂi trꢂ: - 3trꢅ
1 loꢇi tài sꢂn giꢂm 3trꢅ
1 loꢇi nꢖ phꢂi trꢂ giꢂm 3trꢅ
Trong suꢆt quá trình thꢑc hiꢄn ghi chép kꢃ toán, viꢄc ꢅꢂm bꢂo cho phꢁꢎng trình kꢃ toán ꢅꢁꢖc
cân bꢨng giúp các kꢃ toán viên có thꢊ kiꢊm tra ꢅꢁꢖc tính chính xác cꢕa mꢣi bút toán.
3. Chi phí trang bị tài sản và chi phí hoạt động (Capital & Operating costs)
Trong quá trình hoꢇt ꢅꢈng sꢂn xuꢉt kinh doanh, doanh nghiꢄp ꢅôi khi phꢂi thꢑc hiꢄn ꢅꢛi mꢟi,
thay thꢃ hoꢌc phát triꢊn mꢒ rꢈng công nghꢄ sꢂn xuꢉt, máy móc thiꢃt bꢏ, cꢎ sꢒ vꢗt chꢉt kꢀ thuꢗt,
các khoꢂn chi phí này ꢅem lꢇi các tài sꢂn có thꢚi gian hꢝu dꢓng thꢁꢚng dài hꢎn mꢈt nꢠm, hoꢌc
có thꢊ kéo dài ꢅꢃn 50 nꢠm cho doanh nghiꢄp. Hoꢇt ꢅꢈng ꢅꢔu tꢁ này ꢅꢁꢖc gꢙi là hoꢇt ꢅꢈng trang
bꢏ tài sꢂn. Chi phí trang bꢏ tài sꢂn ꢅꢁꢖc xem nhꢁ mꢈt loꢇi tài sꢂn cꢕa doanh nghiꢄp có ꢅꢚi sꢆng
dài, và cꢔn ꢅꢁꢖc thꢑc hiꢄn khꢉu hao qua các thꢚi kꢘ sꢧ dꢓng tài sꢂn. Tuy hoꢇt ꢅꢈng trang bꢏ tài
sꢂn không xꢂy ra thꢁꢚng xuyên, nó là ꢅiꢋu kiꢄn cꢔn ꢅꢊ doanh nghiꢄp phát triꢊn ꢅꢁꢖc sꢂn xuꢉt.
Mꢌt khác các chi phí xꢂy ra thꢁꢚng xuyên hꢎn giúp doanh nghiꢄp vꢗn hành ꢅꢁꢖc các hoꢇt ꢅꢈng
hàng ngày cꢕa mình ꢅꢁꢖc gꢙi là chi phí hoꢇt ꢅꢈng, ví dꢓ: lꢁꢎng trꢂ công nhân viên, chi phí ꢅiꢄn
nꢁꢟc, ꢅiꢄn thoꢇi, chi phí mua vꢠn phòng phꢡm, chi phí mua nguyên vꢗt liꢄu cho sꢂn xuꢉt…
4. Nguyên tắc đáp ứng và kế toán dựa trên cơ sở nghiệp vụ kinh tế phát sinh
(Matching and Accrual Basis)
Nguyên tꢍc ꢁáp ꢗng yêu cꢔu trong quá trình ghi chép phꢂi ghi các chi phí sao cho tꢁꢎng thích
vꢟi mꢐc thu nhꢗp mà nó ꢅem lꢇi, tꢐc là các chi phí và thu nhꢗp phꢂi phát sinh trong cùng thꢚi
ꢅoꢇn.
Ví dꢓ: Cꢧa hàng XYZ trong tháng nhꢗp 1000 tuýp kem ꢅánh rꢠng, tuy nhiên chꢤ bán ra có 850
tuýp trong tháng. Nhꢁ vꢗy chꢤ có chi phí mua 850 tuýp kem ꢅánh rꢠng trong tháng ꢅꢁꢖc tính vào
chi phí giá vꢆn hàng bán trong kꢘ, còn lꢇi 150 tuýp ꢅꢁꢖc tính vào lꢁꢖng tꢥn kho cuꢆi kꢘ. Cách
làm này giúp cho doanh thu thu ꢅꢁꢖc tꢞ viꢄc bán 850 tuýp ꢅi cùng vꢟi chi phí ꢅꢊ có ꢅꢁꢖc 850
tuýp này.
ꢭꢊ thꢑc hiꢄn ꢅúng nguyên tꢍc ꢅáp ꢐng trên, cꢔn hiꢊu rõ vꢋ Nguyên tꢍc kꢂ toán dꢘa trên cꢙ sꢚ
nghiꢔp vꢀ kinh tꢂ phát sinh. Hꢄ thꢆng kꢃ toán dꢑa trên cꢎ sꢒ nghiꢄp vꢓ kinh tꢃ phát sinh ghi
nhꢗn thu nhꢗp khi hàng hoá ꢅꢁꢖc xuꢉt bán hoꢌc dꢏch vꢓ ꢅꢁꢖc cung cꢉp cho khách hàng, mà
không tính ꢅꢃn viꢄc ꢅã thu ꢅꢁꢖc tiꢋn hay chꢁa. Tꢁꢎng tꢑ nhꢁ vꢗy, chi phí ꢅꢁꢖc ghi nhꢗn khi
doanh nghiꢄp sꢧ dꢓng hàng hoá hoꢌc dꢏch vꢓ ꢅꢊ tꢇo ra thu nhꢗp trong kꢘ mà không quan tâm ꢅꢃn
viꢄc ꢅã trꢂ tiꢋn hay chꢁa. Hꢄ thꢆng kꢃ toán theo nguyên tꢍc này khác vꢋ cꢎ bꢂn vꢟi hꢄ thꢆng kꢃ
toán dꢑa trên cꢎ sꢒ tiꢋn mꢌt, tꢐc là chꢤ ghi nhꢗn thu nhꢗp hay chi phí khi nào thꢑc thu ꢅꢁꢖc tiꢋn
hoꢌc thꢑc trꢂ tiꢋn. Hꢄ thꢆng kꢃ toán dꢑa trên cꢎ sꢒ tiꢋn mꢌt không thoꢂ mãn nguyên tꢍc ꢅáp ꢐng
nꢃu nhꢁ viꢄc thu và chi tiꢋn mꢌt không xꢂy ra ꢅúng thꢚi ꢅiꢊm giao và nhꢗn hàng hoá, dꢏch vꢓ.
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
7
Ví dꢓ: Ngày 1/5/2013 doanh nghiꢄp XYZ mua 1000 tuýp kem ꢅánh rꢠng giá 6.000ꢅ/tuýp, tiꢋn
ꢅꢁꢖc thanh toán vào ngày 6/6/2013. Trong tháng 5 XYZ bán ꢅꢁꢖc 850 tuýp giá 8.000ꢅ/tuýp,
trong ꢅó 500 tuýp bán cho doanh nghiꢄp ABC thu tiꢋn ngày 6/6/2013, sꢆ lꢁꢖng còn lꢇi bán lꢴ thu
tiꢋn ngay. Hai nguyên tꢍc dꢑa trên cꢎ sꢒ nghiꢄp vꢓ phát sinh và dꢑa trên cꢎ sꢒ tiꢋn mꢌt sꢦ xꢧ lý
hꢇch toán các nghiꢄp vꢓ trên nhꢁ sau.
Hạch toán
Thu nhꢗp
Kế toán dựa trên cơ sở
tiền mặt
Kế toán dựa trên cơ sở
nghiệp vụ phát sinh
350*8.000 = 2.800.000ꢅ
0ꢅ
850*8.000 = 6.800.000ꢅ
850*6.000 = 5.100.000ꢅ
1.700.000ꢅ
Chi phí
Lꢖi nhuꢗn (lꢣ)
Tiꢋn mꢌt vào (ra)
2.800.000ꢅ
2.800.000ꢅ
2.00.000ꢅ
Lꢖi nhuꢗn (lꢣ) và tiꢋn mꢌt thꢑc thu (thꢑc chi) theo hꢄ thꢆng kꢃ toán dꢑa trên cꢎ sꢒ tiꢋn mꢌt luôn
luôn trùng nhau, tuy nhiên thông tin vꢋ lꢖi nhuꢗn là không chính xác khi sꢧ dꢓng hꢄ thꢆng này.
Mꢌt khác, hꢄ thꢆng kꢃ toán dꢑa trên cꢎ sꢒ nghiꢄp vꢓ phát sinh cung cꢉp thông tin chính xác vꢋ
thu nhꢗp và chi phí trong kꢘ cꢕa doanh nghiꢄp, do ꢅó cꢢng cung cꢉp thông tin chính xác vꢋ lꢖi
nhuꢗn trong kꢘ. Tuy nhiên ꢅꢊ biꢃt ꢅꢁꢖc lꢁꢖng tiꢋn mꢌt vào ra trong kꢘ, hꢄ thꢆng kꢃ toán dꢑa trên
cꢎ sꢒ nghiꢄp vꢓ phát sinh phꢂi ꢅiꢋu chꢤnh thông tin vꢋ lꢖi nhuꢗn ꢅꢊ ra ꢅꢁꢖc thông tin vꢋ sꢆ tiꢋn
thꢑc thu thꢑc chi. Vì Kꢃ toán dꢑa trên cꢎ sꢒ nghiꢄp vꢓ phát sinh cho thꢉy ꢅꢁꢖc kꢃt quꢂ ꢅúng cꢕa
nhꢝng hoꢇt ꢅꢈng cꢕa doanh nghiꢄp, nó ꢅꢁꢖc chꢉp nhꢗn sꢧ dꢓng chung trên ꢅa sꢆ các quꢆc gia
trên thꢃ giꢟi.
5. Nguyên tắc tiếp tục (On-going)
Nguyên tꢍc này giꢂ sꢧ rꢨng doanh nghiꢄp sꢦ còn hoꢇt ꢅꢈng tiꢃp tꢓc trong tꢁꢎng lai, do ꢅó giá trꢏ
cꢕa các tài sꢂn sꢦ ꢅꢁꢖc ghi theo giá trꢏ lꢏch sꢧ cꢕa nó (giá mua vào, giá trꢏ khi hình thành) mà
không ghi theo giá thanh lý (là giá thꢏ trꢁꢚng nꢃu tài sꢂn ꢅꢁꢖc bán ra thꢏ trꢁꢚng tꢇi thꢚi ꢅiꢊm
hiꢄn tꢇi).
Ví dꢓ: Thiꢃt bꢏ A ꢅꢁꢖc công ty XYZ mua cách ꢅây 5 nꢠm vꢟi giá $10.000, ꢅang ꢅꢁꢖc khꢉu hao
ꢅꢁꢚng thꢵng. Giá hiꢄn tꢇi cꢕa mꢈt máy có tình trꢇng tꢁꢎng tꢑ máy A này trên thꢏ trꢁꢚng là
$3.000. Giá trꢏ bút toán cꢕa máy A ꢅꢁꢖc thꢊ hiꢄn trên sꢛ sách công ty XYZ là $5.000 (= Nguyên
giá – Khꢉu hao tích luꢀ) thay vì phꢂn ánh giá thꢏ trꢁꢚng $3.000.
6. Các nguyên tắc khác
6.1
Cꢡn trꢙng (Prudence): Trong quá trình thꢑc hiꢄn kꢃ toán, kꢃ toán viên cꢔn dꢑ báo lꢣ chꢐ
không dꢑ báo lãi. Ví dꢓ: tài khoꢂn Dꢑ phòng nꢖ khó ꢅòi, Dꢑ phòng chênh lꢄch tꢜ giá…
6.2
Nhꢉt quán (Consistency): Trong hꢄ thꢆng kꢃ toán mꢈt doanh nghiꢄp, khi ꢅã chꢙn mꢈt
phꢁꢎng pháp tính nào thì không nên thay ꢅꢛi, chꢵng hꢇn dùng thꢆng nhꢉt theo thꢚi gian
phꢁꢎng pháp khꢉu hao máy móc thiꢃt bꢏ theo ꢅꢁꢚng thꢵng thay vì ꢅꢛi tꢞ mô hình này
sang mô hình khác sau mꢣi thꢚi kꢘ kꢃ toán.
6.3
6.4
Rõ ràng (Clarity): Bꢈ phꢗn kꢃ toán cꢕa doanh nghiꢄp có trách nhiꢄm cung cꢉp các thông
tin, báo cáo trình bày dꢷ hiꢊu, rõ ràng cho nhꢝng ngꢁꢚi ra quyꢃt ꢅꢏnh.
Có thꢊ so sánh ꢅꢁꢖc (Comparability): Báo cáo tài chính cꢕa các doanh nghiꢄp cꢔn ꢅꢁꢖc
trình bày mꢈt cách thꢆng nhꢉt ꢅꢊ có thꢊ trꢒ thành thông tin có thꢊ so sánh ꢅꢁꢖc vꢋ tình
hình doanh nghiꢄp qua các thꢚi kꢘ khác, hoꢌc so sánh ꢅꢁꢖc giꢝa doanh nghiꢄp này vꢟi
doanh nghiꢄp khác.
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
8
6.5
6.6
Thꢚi ꢅoꢇn (Periodicity): Các doanh nghiꢄp có thꢊ chia quá trình hoꢇt ꢅꢈng ra nhꢝng
thꢚi ꢅoꢇn nhꢶ (tháng, quí, nꢠm…) ꢅꢊ lꢗp các báo cáo theo dõi tình hình hoꢇt ꢅꢈng.
Thích hꢖp (Relevance): Thông tin cung cꢉp bꢒi các báo cáo kꢃ toán cꢔn nghiên cꢐu vꢋ
ꢅꢆi tꢁꢖng sꢧ dꢓng báo cáo ꢅꢊ ꢅꢂm bꢂo thông tin cung cꢉp là thꢑc sꢑ thích hꢖp vꢟi mꢆi
quan tâm cꢕa tꢞng ꢅꢆi tꢁꢖng. Ví dꢓ: Ngân hàng cꢔn thông tin vꢋ hiꢄu quꢂ hoꢇt ꢅꢈng cꢕa
công ty (ꢅang có nhu cꢔu vay vꢆn) qua quá trình 3 nꢠm gꢔn ꢅây thay vì cꢔn thông tin cꢓ
thꢊ vꢋ doanh sꢆ tꢇo ra bꢒi tꢞng xí nghiꢄp thành phꢔn cꢕa công ty.
6.7
Tin cꢗy (Reliability): Các báo cáo phꢂi chính xác, thông tin phꢂi ꢅáng tin cꢗy. Càng
ngày, mꢆi quan tâm cꢕa xã hꢈi ꢅꢆi vꢟi tình hình hoꢇt ꢅꢈng cꢕa tꢞng doanh nghiꢄp Viꢄt
Nam ngày càng nâng lên, và mꢈt trong nhꢝng phꢁꢎng tiꢄn ꢅꢊ tìm hiꢊu vꢋ doanh nghiꢄp
là thông qua các báo cáo tài chính. ꢭꢊ ꢅꢂm bꢂo các thông tin cung cꢉp bꢒi doanh nghiꢄp
là ꢅáng tin cꢗy, các báo cáo tài chính ꢅꢁꢖc yêu cꢔu là phꢂi có sꢑ xác nhꢗn cꢕa các công
ty kiꢊm toán ꢅꢈc lꢗp vꢋ mꢐc ꢅꢈ ꢅáng tin cꢗy.
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
9
1.3 Kế toán quản trị
Kꢃ toán quꢂn trꢏ gꢍn liꢋn vꢟi các chꢐc nꢠng quꢂn lý cꢕa doanh nghiꢄp, ꢅꢁꢖc thꢊ hiꢄn trong sꢎ ꢅꢥ
sau:
CÁC CHꢈC NꢉNG
QUꢊN LÝ
Kꢋ TOÁN QUꢊN TRꢌ
Xác ꢃꢇnh mꢓc tiêu
Xây dꢍng các chꢎ tiêu kinh tꢁ
Triꢏn khai dꢍ toán chung và
dꢍ toán chi tiꢁt
Hoꢂch ꢃꢇnh
Tꢐ chꢔc, lãnh ꢃꢂo
Kiꢏm tra
Tꢐng hꢑp kꢁt quꢀ thꢍc hiꢒn
Soꢂn thꢀo các báo cáo
thꢍc hiꢒn
Hình 3.2: Vai trò kế toán quản trị trong hỗ trợ quản lý doanh nghiệp
Mꢓc tiêu cꢕa hoꢇt ꢅꢈng doanh nghiꢄp là lꢖi nhuꢗn, ꢅꢁꢖc xác ꢅꢏnh bꢒi Doanh thu trꢞ Chi phí. Kꢃ
toán quꢂn trꢏ hꢣ trꢖ công tác quꢂn lý thông qua hai chꢐc nꢠng chính: (1) Kꢃ toán chi phí và (2)
Hoꢇch ꢅꢏnh ngân sách.
(1) Kế toán chi phí
Biꢃt ꢅꢁꢖc cꢉu trúc chi phí là mꢈt nhiꢄm vꢓ quan trꢙng cꢕa quꢂn lý nhꢨm xác ꢅꢏnh các khâu hiꢄu
quꢂ và kém hiꢄu quꢂ nhꢨm thꢑc hiꢄn cꢂi tiꢃn, ꢅꢛi mꢟi. Phꢓc vꢓ cho mꢓc ꢅích này có rꢉt nhiꢋu
các báo cáo có thꢊ ꢅꢁꢖc lꢗp phꢓc vꢓ mꢓc tiêu quꢂn lý, nhꢁ: Báo cáo chi phí giá thành mꢈt ꢅꢎn vꢏ
sꢂn phꢡm, Báo cáo cꢉu trúc chi phí cꢕa doanh nghiꢄp, Báo cáo tình hình thꢑc hiꢄn chi phí các xí
nghiꢄp trꢑc thuꢈc… Vì mꢓc ꢅích phꢓc vꢓ quꢂn lý nꢈi bꢈ, các báo cáo cꢕa kꢃ toán quꢂn trꢏ có thꢊ
ꢅꢁꢖc xây dꢑng theo mꢸu riêng tuꢘ thuꢈc tính tiꢄn lꢖi cꢕa ꢅꢆi tꢁꢖng sꢧ dꢓng. Sau ꢅây là mꢈt mꢸu
báo cáo cꢉu trúc chi phí cꢕa mꢈt doanh nghiꢄp sꢂn xuꢉt. Dꢑa trên báo cáo này, doanh nghiꢄp có
thꢊ so sánh vꢟi cꢉu trúc chi phí cꢕa mꢈt doanh nghiꢄp cùng ngành ꢅꢊ biꢃt ꢅꢁꢖc tình hình quꢂn lý
chi phí hiꢄn tꢇi cꢕa doanh nghiꢄp có lꢶng lꢴo gây chi phí cao, không hiꢄu quꢂ ꢒ hoꢇt ꢅꢈng nào
hay không.
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
10
Ví dꢓ:
BÁO CÁO CꢹU TRÚC CHI PHÍ DOANH NGHIꢺP XYZ
Tháng 5/2013
Yếu tố
Số tiền ( ‘000 đồng)
Tỷ lệ trên doanh thu (%)
Giá vꢆn hàng bán
Chi phí bán hàng
2.240
630
105
210
105
210
64%
18%
3%
Chi phí quꢂn lý
Chi phí nghiên cꢐu và phát triꢊn
Chi phí lãi vay
6%
3%
Lꢖi tꢐc trꢁꢟc thuꢃ
6%
(2) Hoạch định ngân sách
Bên cꢇnh công tác kiꢊm soát chi phí, kꢃ toán quꢂn trꢏ hꢣ trꢖ quꢂn lý quá trình xây dꢑng kꢃ hoꢇch,
thꢑc hiꢄn kꢃ hoꢇch và kiꢊm soát tiꢃn ꢅꢈ thꢑc hiꢄn kꢃ hoꢇch tài chính cꢕa doanh nghiꢄp. Công cꢓ
thꢑc hiꢄn hoꢇch ꢅꢏnh ngân sách cꢕa kꢃ toán quꢂn trꢏ là thông qua Ngân sách tꢛng thꢊ (Master
Budget). Thông thꢁꢚng Ngân sách tꢛng thꢊ cꢕa mꢈt doanh nghiꢄp ꢅꢁꢖc xây dꢑng theo các bꢁꢟc
sau.
Tꢞ mꢓc tiêu tꢛng quát cꢕa doanh nghiꢄp (nhꢁ phꢔn trꢠm thꢏ phꢔn, tꢠng trꢁꢒng doanh thu…), kꢃ
toán quꢂn trꢏ dꢑ trù doanh thu trong kꢘ tꢟi. ꢭꢊ có ꢅꢁꢖc doanh thu mong ꢅꢖi, các chi phí nguyên
vꢗt liꢄu, nhân công trꢑc tiꢃp, chi phí sꢂn xuꢉt khác (cꢉu thành nên Giá vꢆn hàng bán) ꢅꢁꢖc dꢑ trù
trong Dꢑ toán giá vꢆn hàng bán. ꢭꢊ có ꢅꢁꢖc qui mô hoꢇt ꢅꢈng ꢅem lꢇi doanh thu mong muꢆn,
Dꢑ toán chi phí quꢂn lý và chi phí bán hàng ꢅꢁꢖc xây dꢑng. Các chi phí khác phꢓc vꢓ mꢓc ꢅích
quꢂn lý cꢕa doanh nghiꢄp cꢢng ꢅꢁꢖc liꢄt kê, ꢁꢟc lꢁꢖng trong Dꢑ toán các chi phí khác (bao gꢥm
các chi phí hoꢇt ꢅꢈng nhꢁ: chi phí trꢂ lãi vay ngân hàng, chi phí trꢂ thuꢃ, hay có thꢊ bao gꢥm cꢂ
các chi phí trang bꢏ tài sꢂn: mua máy móc thiꢃt bꢏ mꢒ rꢈng sꢂn xuꢉt, chi phí xây thêm nhà
xꢁꢒng…). Dꢑa trên dꢑ toán doanh thu và các loꢇi chi phí, mꢈt Báo cáo thu nhꢗp dꢑ kiꢃn sꢦ ꢅꢁꢖc
xây dꢑng. Bꢂng cân ꢅꢆi kꢃ toán dꢑ kiꢃn cꢢng ꢅꢁꢖc xây dꢑng ꢅꢊ hoàn chꢤnh mꢈt bꢈ ngân sách
tꢛng thꢊ, làm cꢠn cꢐ cho bꢈ phꢗn quꢂn lý theo dõi trong suꢆt quá trình thꢑc hiꢄn các chꢐc nꢠng
hoꢇch ꢅꢏnh, tꢛ chꢐc, lãnh ꢅꢇo, kiꢊm tra.
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
11
Dꢕ TOÁN
DOANH THU
Dꢕ TOÁN GIÁ VꢖN
HÀNG BÁN
Dꢕ TOÁN CHI PHÍ
BÁN HÀNG
Dꢕ TOÁN CHI PHÍ
QUꢊN LÝ
NGÂN SÁCH TꢙNG
THꢚ
Dꢕ TOÁN CÁC CHI
PHÍ KHÁC
BÁO CÁO THU
NHꢗP Dꢕ KIꢋN
BꢊNG CÂN ꢘꢖI Kꢋ
TOÁN Dꢕ KIꢋN
Hình 3.3: Các bước xây dựng ngân sách tổng thể
Vai trò cꢕa kꢃ toán là không thꢊ thiꢃu trong viꢄc cung cꢉp thông tin cꢗp nhꢗt vꢋ các hoꢇt ꢅꢈng
cꢕa doanh nghiꢄp. Tuy thꢃ, viꢄc ra các quyꢃt ꢅꢏnh liên quan ꢅꢃn quꢂn lý tài chính cꢕa doanh
nghiꢄp lꢇi không phꢂi là chꢐc nꢠng cꢕa kꢃ toán, mà thay vào ꢅó là chꢐc nꢠng cꢕa quꢂn lý tài
chính. Các kꢀ sꢁ có thꢊ phꢔn nào dꢑa trên các thông tin ꢅꢁꢖc cung cꢉp bꢒi kꢃ toán, thꢑc hiꢄn
phân tích và ra các quyꢃt ꢅꢏnh quꢂn lý tài chính dꢑa trên các kiꢃn thꢐc quꢂn lý tài chính doanh
nghiꢄp và kiꢃn thꢐc vꢋ kinh tꢃ kꢀ thuꢗt.
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
12
II. QUẢN LÝ TÀI CHÍNH
2.1Các khái niệm cơ bản
Nói mꢈt cách nôm na, tài chính là nghꢄ thuꢗt và khoa hꢙc quꢂn lý tiꢋn. Có thꢊ xem doanh nghiꢄp
là mꢈt sꢑ kꢃt hꢖp giꢝa hai dòng tiꢋn: mꢈt dòng chꢂy vào và mꢈt dòng chꢂy ra. Kiꢊm soát hai
dòng tiꢋn này chính là nhiꢄm vꢓ then chꢆt cꢕa bꢈ phꢗn tài chính. Mꢈt cách cꢓ thꢊ, tài chính có
nhiꢄm vꢓ ꢅꢂm bꢂo lꢁꢖng tiꢋn cꢔn thiꢃt ꢅꢊ công ty có thꢊ hoꢇt ꢅꢈng, ví dꢓ nhꢁ tiꢋn ꢅꢊ thu mua
nguyên vꢗt liꢄu, trꢂ lꢁꢎng nhân viên, ꢅꢔu tꢁ vào các dꢑ án hꢉp dꢸn. Nguꢥn tiꢋn này có thꢊ ꢅꢁꢖc
lꢉy tꢞ doanh thu, lꢖi nhuꢗn cꢕa công ty, hoꢌc cꢢng có thꢊ ꢅꢁꢖc huy ꢅꢈng bꢨng cách vay ngân
hàng, phát hành trái phiꢃu hay cꢛ phiꢃu. Các công viꢄc chꢕ yꢃu cꢕa nhà quꢂn lý tài chính có thꢊ
chia là ba loꢇi:
ꢀ Thꢘc hiꢔn phân tích và hoꢃch ꢁꢅnh tài chính: ꢅánh giá tình hình tài chính cꢕa công ty, nhu
cꢔu tꢠng giꢂm qui mô sꢂn xuꢉt cꢢng nhꢁ nhu cꢔu tài trꢖ. Mꢓc tiêu cꢕa công viꢄc này là ꢁꢟc
lꢁꢖng các dòng tiꢋn ꢅꢊ ꢅꢂm bꢂo là công ty có ꢅꢕ tiꢋn thꢑc hiꢄn các mꢓc tiêu cꢕa mình. Mꢈt
trong nhꢝng công viꢄc hoꢇch ꢅꢏnh quan trꢙng nhꢉt cꢕa nhà quꢂn lý tài chính là giúp các bꢈ
phꢗn khác trong công ty lꢗp ngân sách bꢈ phꢗn, sau ꢅó tꢛng hꢖp chúng thành ngân sách công
ty.
ꢀ Ra các quyꢂt ꢁꢅnh ꢁꢐu tư liên quan ꢅꢃn cꢎ cꢉu và loꢇi tài sꢂn ngꢍn hꢇn/ dài hꢇn. VD: tài sꢂn
cꢆ ꢅꢏnh nào cꢔn phꢂi mua, bán hay thay thꢃ.
ꢀ Ra các quyꢂt ꢁꢅnh tài trꢑ liên quan ꢅꢃn cꢎ cꢉu và phꢁꢎng pháp tài trꢖ ngꢍn hꢇn/ dài hꢇn.
VD: công ty nên dꢑa vào nguꢥn tài trꢖ nào có lꢖi nhꢉt: vay ngân hàng, phát hành trái phiꢃu
hay cꢛ phiꢃu?
Hoạch định và phân tích tài chính
Bảng cân đối tài sản
Tài sꢂn ngꢍn hꢇn
Tài sꢂn dài hꢇn
Nꢖ ngꢍn hꢇn
Các quyết
định tài trợ
Các quyết
định đầu tư
Nguꢥn vꢆn dài hꢇn
(Nꢖ dài hꢇn + Vꢆn sꢒ hꢝu)
Hình 3.4: Mối liên hệ giữa các chức năng tài chính với bảng cân đối tài sản
2.2Các quyết định đầu tư
Nhꢨm ꢅꢇt mꢓc tiêu sinh lꢚi, các công ty bꢶ tiꢋn ra ꢅꢊ ꢅꢔu tꢁ vào tài sꢂn cꢆ ꢅꢏnh dꢁꢟi dꢇng máy
móc, trang thiꢃt bꢏ, nhà xꢁꢒng,… ꢭꢊ gia tꢠng giá trꢏ cꢕa công ty, nhà tài chính cꢔn phꢂi ꢅánh giá
kꢀ lꢁꢻng các phꢁꢎng án ꢅꢔu tꢁ. Có nhiꢋu cách ꢅꢊ ꢅánh giá hiꢄu quꢂ ꢅꢔu tꢁ, tuy nhiên, tꢉt cꢂ ꢅꢋu
dꢑa trên mꢈt sꢆ nguyên tꢍc chung nhꢁ nguyên tꢍc rꢕi ro và lꢖi nhuꢗn kꢘ vꢙng, giá trꢏ thꢚi gian
cꢕa tiꢋn tꢄ.
2.2.1 Rꢛi ro và lꢑi nhuꢒn kꢜ vꢝng
Rꢕi ro là khꢂ nꢠng làm cho lꢖi nhuꢗn công ty bꢏ lꢄch ra khꢶi kꢘ vꢙng. Nói mꢈt cách khác, rꢕi ro
cao khiꢃn cho lꢖi nhuꢗn trꢒ nên không chꢍc chꢍn, tꢐc là có thꢊ cao hꢎn hoꢌc thꢉp hꢎn nhiꢋu so
vꢟi mꢐc dꢑ kiꢃn. Theo nguyên tꢍc này, nhꢝng ꢅꢔu tꢁ có rꢕi ro cao thꢁꢚng ꢅòi hꢶi mꢈt suꢉt thu
lꢖi dꢑ kiꢃn cao tꢁꢎng ꢐng.
Ví dꢓ, viꢄc ꢅꢔu tꢁ ꢅꢊ sꢂn xuꢉt mꢈt sꢂn phꢡm mꢟi thꢁꢚng ꢅꢁꢖc xem là có nhiꢋu rꢕi ro hꢎn viꢄc
mꢒ rꢈng dây chuyꢋn ꢅꢊ gia tꢠng sꢂn lꢁꢖng vì ta chꢁa biꢃt ꢅꢁꢖc liꢄu sꢂn phꢡm mꢟi có ꢅꢁꢖc thꢏ
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
13
trꢁꢚng chꢉp nhꢗn hay không. Hꢎn nꢝa, xây dꢑng qui trình sꢂn xuꢉt mꢟi cꢢng thꢁꢚng rꢕi ro hꢎn
so vꢟi viꢄc mꢒ rꢈng dây chuyꢋn hiꢄn tꢇi. Vꢗy theo nguyên tꢍc rꢕi ro và lꢖi nhuꢗn kꢘ vꢙng, ꢅꢊ
ꢅꢁꢖc chꢉp nhꢗn, phꢁꢎng án ꢅꢔu tꢁ sꢂn xuꢉt sꢂn phꢡm mꢟi phꢂi có lꢖi nhuꢗn kꢘ vꢙng cao hꢎn so
vꢟi phꢁꢎng án mꢒ rꢈng dây chuyꢋn gia tꢠng sꢂn lꢁꢖng. Ngꢁꢖc lꢇi, nꢃu phꢁꢎng án ꢅꢔu (rꢕi ro
cao) chꢤ có lꢖi nhuꢗn kꢘ vꢙng xꢉp xꢤ phꢁꢎng án sau (rꢕi ro thꢉp hꢎn) thì chꢍc chꢍn nó sꢦ không
ꢅꢁꢖc chꢙn. Mꢈt ví dꢓ khác là viꢄc gꢒi tiꢋn tiꢃt kiꢄm ꢒ ngân hàng thꢁꢚng ít rꢕi ro hꢎn viꢄc ꢅꢔu tꢁ
vào cꢛ phiꢃu. Vì vꢗy, lꢖi nhuꢗn kꢘ vꢙng cꢕa cꢛ phiꢃu thꢁꢚng phꢂi cao hꢎn so vꢟi lãi suꢉt ngân
hàng.
Nhiꢄm vꢓ cꢕa nhà tài chính là lꢑa chꢙn nhꢝng phꢁꢎng án ꢅꢔu tꢁ có ꢅꢈ rꢕi ro và suꢉt thu lꢖi kꢘ
vꢙng phù hꢖp vꢟi công ty cꢕa mình.
Ngoài các quyꢃt ꢅꢏnh vꢋ ꢅꢔu tꢁ vào tài sꢂn cꢆ ꢅꢏnh, nhà quꢂn lý tài chính cꢢng phꢂi quan tâm ꢅꢃn
quꢂn lý cꢎ cꢉu tài sꢂn ngꢍn hꢇn nhꢁ tiꢋn mꢌt, hàng tꢥn kho,… Công ty sꢦ gꢌp rꢕi ro nꢃu nhꢁ
không có tiꢋn mꢌt và hàng tꢥn kho. Tuy nhiên, nꢃu tꢜ lꢄ này nhiꢋu thì sꢦ ꢂnh hꢁꢒng xꢉu ꢅꢃn
công ty vì nhꢝng tài sꢂn này hoꢌc không sinh lꢚi hoꢌc kém sinh lꢚi.
2.2.2 Giá trꢅ theo thꢞi gian cꢛa tiꢆn tꢔ
Tiꢋn ꢅꢴ ra tiꢋn. Mꢈt ꢅꢥng ngày hôm nay có giá trꢏ lꢟn hꢎn mꢈt ꢅꢥng ngày mai vì chúng có thꢊ
ꢅꢁꢖc ꢅꢔu tꢁ sinh lꢚi, hoꢌc ít ra gꢒi vào ngân hàng ꢅꢊ ꢅꢁꢖc lãi suꢉt. ꢭꢔu tꢁ vào tài sꢂn cꢆ ꢅꢏnh
thꢁꢚng ꢅòi hꢶi nhiꢋu nꢠm ꢅꢊ hoàn vꢆn nên mꢈt ꢅꢥng tiꢋn bꢶ ra ngày hôm nay sꢦ có giá trꢏ lꢟn
hꢎn so vꢟi mꢈt ꢅꢥng tiꢋn mà viꢄc ꢅꢔu tꢁ mang lꢇi trong tꢁꢎng lai. Vì vꢗy, nhà quꢂn lý tài chính
cꢔn phꢂi “ꢅiꢋu chꢤnh” lꢇi giá trꢏ ꢅꢥng tiꢋn trong tꢁꢎng lai khi tính toán hiꢄu quꢂ các phꢁꢎng án
ꢅꢔu tꢁ. Hꢄ sꢆ ꢅiꢋu chꢤnh này thꢁꢚng ꢅꢁꢖc gꢙi là tꢜ sꢆ chiꢃt khꢉu.
2.3Các quyết định tài trợ
ꢭꢊ có tiꢋn cho các hoꢇt ꢅꢈng ꢅꢔu tꢁ vào tài sꢂn ngꢍn hꢇn và dài hꢇn, công ty thꢁꢚng phꢂi dꢑa
vào nguꢥn vꢆn chꢕ sꢒ hꢝu và các nguꢥn vay nꢖ khác. Các nguꢥn vay nꢖ và vꢆn thꢁꢚng khác
nhau vꢋ khoꢂng thꢚi gian ꢅáo hꢇn (khi nào phꢂi trꢂ) cꢢng nhꢁ các chi phí huy ꢅꢈng.
2.3.1 Tài trꢑ ngꢍn hꢃn
Vꢋ ngꢍn hꢇn, công ty có thꢊ vay ngân hàng, nꢖ nhà cung cꢉp. Các khoꢂn nꢖ này có thꢊ ꢅáp ꢐng
nhanh chóng các nhu cꢔu vꢆn hiꢄn thꢚi cꢕa công ty, nhꢁng lꢇi có ꢅiꢊm bꢉt lꢖi là chúng không ꢛn
ꢅꢏnh và lãi suꢉt thꢁꢚng xuyên biꢃn ꢅꢈng. Vꢋ nguyên tꢍc, nguꢥn vꢆn ngꢍn hꢇn thꢁꢚng ꢅꢊ tài trꢖ
cho các tài sꢂn ngꢍn hꢇn, không nên dùng ꢅꢊ tài trꢖ cho các tài sꢂn dài hꢇn.
2.3.2 Tài trꢑ dài hꢃn
Vꢋ dài hꢇn, công ty vꢸn có thꢊ vay ngân hàng. Tuy nhiên, nhiꢋu công ty thꢁꢚng huy ꢅꢈng vꢆn
dài hꢇn bꢨng cách phát hành trái phiꢃu và cꢛ phiꢃu.
• Trái phiếu
Trái phiꢃu là mꢈt loꢇi giꢉy nꢖ, thꢊ hiꢄn nghꢼa vꢓ cꢕa ngꢁꢚi phát hành ꢅꢆi vꢟi ngꢁꢚi nꢍm giꢝ trái
phiꢃu. Nghꢼa vꢓ này bao gꢥm viꢄc trꢂ trái tꢐc hàng nꢠm (lãi suꢉt cꢕa trái phiꢃu) và hoàn lꢇi vꢆn
khi ꢅáo hꢇn trái phiꢃu. Thꢚi gian ꢅáo hꢇn thꢁꢚng dài vài nꢠm. ꢭây là nguꢥn vꢆn dài hꢇn tꢁꢎng
ꢅꢆi ꢛn ꢅꢏnh, tuy nhiên viꢄc phát hành thꢁꢚng phꢐc tꢇp, nên tính linh hoꢇt có phꢔn bꢏ hꢇn chꢃ.
• Cổ phiếu
Cꢛ phiꢃu thꢊ hiꢄn quyꢋn sꢒ hꢝu cꢕa ngꢁꢚi giꢝ cꢛ phiꢃu ꢅꢆi vꢟi công ty. Ngꢁꢚi giꢝ cꢛ phiꢃu
thꢁꢚng ꢅꢁꢖc hꢁꢒng cꢛ tꢐc hàng nꢠm. Cꢛ phiꢃu không có thꢚi gian ꢅáo hꢇn, là mꢈt tꢉm ꢅꢄm cho
công ty trong nhꢝng trꢁꢚng hꢖp khó khꢠn vꢋ tài chính. Tuy nhiên chi phí huy ꢅꢈng vꢆn bꢨng
viꢄc phát hành cꢛ phiꢃu thꢁꢚng cao hꢎn, phꢂn ánh mꢐc ꢅꢈ rꢕi ro cꢕa cꢛ phiꢃu cao hꢎn các loꢇi
chꢐng khoán khác.
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
14
Vì các nguꢥn tài trꢖ khác nhau vꢋ khoꢂng thꢚi gian ꢅáo hꢇn cꢢng nhꢁ chi phí huy ꢅꢈng vꢆn, nên
các nhà quꢂn lý tài chính phꢂi ra quyꢃt ꢅꢏnh lꢑa chꢙn cꢎ cꢉu tài chính thích hꢖp cho công ty
mình.
2.4 Phân Tích Tài Chính
Phân tích tài chính nhꢨm xác ꢅꢏnh tình hình tài chính, ꢅiꢊm mꢇnh và ꢅiꢊm yꢃu ꢅꢊ tꢞ ꢅó ꢅꢁa ra
các quyꢃt ꢅꢏnh quꢂn lý thích hꢖp. Mꢈt trong nhꢝng công cꢓ ꢅꢊ phân tích tình hình tài chính công
ty ꢅꢁꢖc sꢧ dꢓng rꢈng rãi nhꢉt là phân tích tꢜ sꢆ tài chính.
2.4.1 Các tꢟ sꢎ tài chính
Phân tích tꢜ sꢆ giúp cho ngꢁꢚi quꢂn lý ꢅꢇt ꢅꢁꢖc hai mꢓc tiêu: ꢅánh giá hiꢄu quꢂ và hiꢄu nꢠng
hoꢇt ꢅꢈng kinh doanh cꢕa công ty, và ꢅánh giá hiꢄu nꢠng sꢧ dꢓng các tài nguyên cꢕa công ty.
ꢭꢆi vꢟi ngꢁꢚi cho vay, phân tích tꢜ sꢆ sꢦ cho biꢃt khꢂ nꢠng trꢂ nꢖ và lãi cꢢng nhꢁ khꢂ nꢠng sinh
lꢖi cꢕa công ty.
Đánh giá khả năng trả nợ của công ty
Tꢟ sꢎ thanh toán nhanh (Quick ratio):
Tài sꢂn lꢁu ꢅꢈng – Tꢥn kho
Tꢜ sꢆ thanh toán nhanh =
Nꢖ ngꢍn hꢇn
Tꢟ sꢎ thanh toán hiꢔn thꢞi (Current ratio)
Tài sꢂn lꢁu ꢅꢈng
Tꢜ sꢆ thanh toán hiꢄn thꢚi =
Nꢖ ngꢍn hꢇn
Tꢟ sꢎ nꢑ (Debt ratio)
Tꢛng nꢖ (ngꢍn hꢇn + dài hꢇn)
Tꢜ sꢆ nꢖ
=
Tꢛng nꢖ + Vꢆn
Khꢄ nꢠng trꢄ lãi (Time-interest earned ratio)
Lꢚi trꢁꢟc thuꢃ + CP trꢂ lãi
Tꢜ sꢆ khꢂ nꢠng trꢂ lãi =
Tiꢋn lãi
Đánh giá khả năng sinh lợi của công ty
+ Tꢟ lꢔ lꢑi tꢗc trên doanh thu (Profit margin on sales):
Lꢖi tꢐc ròng sau thuꢃ
Tꢜ lꢄ lꢖi tꢐc trên doanh thu =
Doanh thu
+ Tꢟ lꢔ lꢑi tꢗc trên tꢏng tài sꢄn (Return On Assets - ROA)
Lꢖi tꢐc ròng sau thuꢃ
Tꢜ lꢄ lꢖi tꢐc trên tꢛng tài sꢂn =
Tꢛng tài sꢂn
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
15
+ Tꢟ lꢔ lꢑi tꢗc trên vꢎn (Return on common equity - ROE)
Lꢖi tꢐc ròng sau thuꢃ
Tꢜ lꢄ lꢖi tꢐc trên vꢆn
=
Vꢆn cꢛ ꢅông
Đánh giá hiệu quả hoạt động của công ty
+ Vòng quay tꢈn kho (Inventory turnover):
Doanh thu
Vòng quay tꢥn kho
=
(lꢟn tꢆt)
(lꢟn tꢆt)
(lꢟn tꢆt)
Tꢥn kho
+ Vòng quay tài sꢄn (Total assets turnover)
Doanh thu
Vòng quay tài sꢂn
=
Tꢛng tài sꢂn
+ Vòng quay tài sꢄn cꢎ ꢁꢅnh (Fixed assets turnover)
Doanh thu
Vòng quay tài sꢂn cꢆ ꢅꢏnh =
Tài sꢂn cꢆ ꢅꢏnh
+ Kꢜ thu tiꢆn bình quân (Days sales outstanding - DSO)
Khoꢂn phꢂi thu
Thꢚi gian thu hꢥi khoꢂn phꢂi thu =
Doanh thu / 360
(nhꢶ tꢆt)
2.4.2 Phân Tích So Sánh
Bꢂn thân các tꢜ sꢆ tài chính không nói lên ꢅꢁꢖc nhiꢋu ꢅiꢋu nꢃu ꢅꢁꢖc xét mꢈt mình. ꢭꢊ hiꢊu ý
nghꢼa cꢕa các tꢜ sꢆ ꢅó, ngꢁꢚi ta thꢁꢚng phꢂi so sánh chúng theo thꢚi gian hoꢌc so vꢟi các ꢅꢆi thꢕ
cꢇnh tranh trong nghành.
Phân tích tꢟ sꢎ tài chính theo thꢞi gian nghꢼa là so sánh các tꢜ sꢆ tài chính cùng loꢇi cꢕa công
ty theo các khoꢂn thꢚi gian khác nhau. Phꢁꢎng pháp này cho thꢉy khuynh hꢁꢟng hoꢇt ꢅꢈng cꢕa
công ty (tꢆt hꢎn hay xꢉu hꢎn).
Phân tích tꢟ sꢎ so sánh vꢡi ꢁꢎi thꢛ cꢃnh tranh là so sánh các tꢜ sꢆ tài chính cꢕa công ty vꢟi các
tꢜ sꢆ cùng loꢇi cꢕa ngành hay cꢕa các ꢅꢆi thꢕ cꢇnh tranh trꢑc tiꢃp.
2.4.3 Nhưꢑc ꢁiꢢm cꢛa phưꢙng pháp phân tích tꢟ sꢎ
Bên cꢇnh nhꢝng ꢁu ꢅiꢊm kꢊ trên, phꢁꢎng pháp phân tích tꢜ sꢆ tài chính có mꢈt sꢆ ꢅiꢊm hꢇn chꢃ
nhꢉt ꢅꢏnh.
Thꢐ nhꢉt, phꢁꢎng pháp này dꢑa trên các báo cáo tài chính cꢕa công ty, nên bꢂn thân nó không
giúp nhꢗn ra tình hình kém chính xác cꢕa các báo cáo tài chính ꢅó (do công ty cꢆ tình vi phꢇm
hay do lý do khách quan nào khác)
Thꢐ hai, khó kꢃt luꢗn chính xác tình hình tài chính cꢕa mꢈt công ty là tꢆt hay xꢉu, vì trong nhiꢋu
trꢁꢚng hꢖp, mꢈt sꢆ tꢜ sꢆ là tꢆt và mꢈt sꢆ khác thì xꢉu.
Thꢐ ba, khó áp dꢓng cho các công ty hoꢇt ꢅꢈng ꢅa lãnh vꢑc, vì tꢜ sꢆ tài chính trong tꢞng lãnh
vꢑc có thꢊ khác nhau nhiꢋu, dꢸn ꢅꢃn tꢜ sꢆ trung bình không phꢂn ánh chính xác tình hình.
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
16
CÁC BꢪNG BÁO CÁO TÀI CHÍNH CꢰA CÔNG TY ABC
BÁO CÁO THU NHẬP NĂM 2013
(Triꢄu VND)
1,200
700
500
160
70
Doanh thu
Trị giá hàng bán
Lời gộp
Chi phí bán hàng
Khấu hao
Lợi tức trước thuế và trả lãi
Lãi vay ngân hàng
270
20
Thu nhập trước thuế
Thuꢃ lꢖi tꢐc (40%)
Lời ròng
250
100
150
BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN
Ngày 31-12-2013
(Triꢄu VND)
TÀI SẢN
NGUỒN VỐN
Tiꢋn mꢌt
300
500
200
Khoꢂn phꢂi trꢂ
Nꢖ ngân hàng
Nꢖ khác
80
100
20
Khoꢂn phꢂi thu
Tꢥn kho
1,000
200
Σ
Tài sản LĐ
Σ
Nợ ngắn hạn
Tài sꢂn Cꢭ ròng
500 Trái phiꢃu
Vꢆn cꢛ phꢔn
100
1,200
1,500
Tổng cộng
1,500
Tổng cộng
Tꢜ sꢆ thanh toán nhanh = 4
Tꢜ sꢆ thanh toán ngꢍn hꢇn = 5
Tꢜ sꢆ nꢖ =0.2
Vòng quay tài sꢂn cꢆ ꢅꢏnh = 2.4
DSO = 150
ROA =0.1
Tꢜ sꢆ khꢂ nꢠng trꢂ lãi = 13.5
Vòng quay tꢥn kho = 6
ROE =0.125
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
17
BÀI TẬP THỰC HÀNH
1. Hoàn tꢉt báo cáo kꢃt quꢂ hoꢇt ꢅꢈng kinh doanh nꢠm 2013 cꢕa 4 công ty A, B, C, D theo
bꢂng dꢁꢟi ꢅây.
BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH
Cho nꢠm tài chính kꢃt thúc vào ngày 31/12/2013
A
B
C
D
Doanh thu
360.000
…A1
…B1
550.000
200.000
…C1
…D1
Giá vꢆn hàng bán
Lợi nhuận gộp
150.000
270.000
65.000
…B2
80.000
220.000
30.000
50.000
15.000
…D2
250.000
40.000
70.000
20.000
5.000
Chi phí quꢂn lý
80.000
100.000
…C2
Chi phí bán hàng
Chi phí khꢉu hao
25.000
4.000
Lãi vay ngân hàng
Lợi nhuận trước thuế
Thuꢃ thu nhꢗp DN (20%)
Lợi nhuận ròng sau thuế (Lỗ)
10.000
…C3
…A2
143.000
…B3
…D3
…A3
25.000
…C4
…D4
…A4
…B4
95.200
2. Phân tích ꢂnh hꢁꢒng cꢕa các nghiꢄp vꢓ kinh tꢃ phát sinh ꢅꢃn bꢂng cân ꢅꢆi kꢃ toán (phꢁꢎng
trình kꢃ toán) theo bꢂng dꢁꢟi ꢅây:
Tài sꢂn = Nꢖ phꢂi trꢂ + Vꢆn chꢕ sꢒ hꢝu
Nội dung nghiệp vụ
Thao tác kế toán
Cꢛ ꢅông góp vꢆn
thêm 500 triꢄu tiꢋn
mꢌt
Tiꢋn mꢌt: +500trꢅ
Vꢆn CSH: +500trꢅ
+500trꢅ
0
+500trꢅ
Mua thiꢃt bꢏ giá 300 Tiꢋn mꢌt: -300trꢅ
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
triꢄu trꢂ tiꢋn mꢌt
Thiꢃt bꢏ: +300trꢅ
Trꢂ nꢖ ngân hàng
200 triꢄu tiꢋn mꢌt
Tiꢋn mꢌt: ....?
Nꢖ ngân hàng: ....?
Thu 150 triꢄu tꢞ
khoꢂn phꢂi thu
Tiꢋn mꢌt: ….?
Khoꢂn phꢂi thu: ….?
Chꢕ sꢒ hꢝu rút vꢆn
400 triꢄu
Tiꢋn mꢌt: …?
Vꢆn CSH: …?
Quꢀn Lý Kꢁ Toán – Tài Chính
18
Tải về để xem bản đầy đủ
23 trang
22180
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Quản trị kinh doanh cho kỹ sư - Chương 3: Quản lý kế toán – tài chính", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_quan_tri_kinh_doanh_cho_ky_su_chuong_3_quan_ly_ke.pdf
