Đề cương môn học môn học Giới và phát triển

ĐẠI HỌC MỞ – BÁN CÔNG TP. Hồ Chí Minh

KHOA XÃ HỘI HỌC

---------------

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC

MÔN HỌC: GIỚI VÀ PHÁT TRIỂN

****

I. THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN:

1. Nguyễn Thị Nhận

2. Địa chỉ liên lạc: 199/83D Lê Quang Định, Phường 7, Quận Bình Thạnh.

3. Điện thoại: 5.101.563

II. THÔNG TIN TỔNG QUÁT VỀ MÔN HỌC

1. Tên môn học: Giới và Phát triển

2. Mục tiêu môn học:

 Nắm được một số những khái niệm, thuật ngữ cơ bản về giới

 Tạo được một bước chuyển biến trong nhận thức và thái độ của sinh viên liên quan đến các

giá trị xã hội về giới

 Giúp sinh viên làm quen với một số kỹ năng tâm lý xã hội về giới

 Xu hướng tiến đến bình đẳng giới trong xã hội ngày nay.

3. Số đơn vị học trình: 3

4. Phân bổ thời gian: 30.10. 5

5. Các kiến thức căn bản cần học trước: Không

6. Hình thức giảng dạy chính của môn học: thuyết giảng; thảo luận; làm bài tập nhỏ trong lớp.

Giáo dục chủ động có sự tham gia tích cực của sinh viên. Chia lớp thành nhiều nhóm: mỗi

nhóm tự nghiên cứu đề tài phụ nữ và lần lượt từng nhóm thuyết trình có minh họa bằng tiểu

phẩm, kịch, hình ảnh…

7. Giáo trình, tài liệu:

a/ Tài liệu chính:

- Thái Thị Ngọc Dư, Nhập Môn Phụ Nữ Học, ĐHMBC. TPHCM, 1997

b/ Tài liệu tham khảo:

- Lê Ngọc Hùng – Nguyễn Thị Mỹ Lộc (đồng chủ biên) Xã hội học về giới và phát triển,

NXB ĐHQG Hà nội, 2000, chương 1

- Liên Hợp Quốc, Cương lĩnh Hành động, Hội nghị Thế giới lần thứ IV về phụ nữ ở Bắc

Kinh, Trung Quốc 4-15/9/1995, Văn phòng Uy ban quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt

nam.

- Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam – UNICEF - UNDP, Tập huấn về giới. Tài liệu dành cho

giảng viên, Hà Nội, 1996.

- Trần Thị Vân Anh – Lê Ngọc Hùng Phụ nữ giới và phát triển, NXB Phụ nữ, Hà

Nội,1996

- Trần Thị Quế, Những vấn đề về giới và vấn đề giới ở Việt Nam,

Lê Thi, Phụ Nữ và bình đẳng giới trong đổi mới ở Việt Nam, NXB Phụ nữ, 1998.

- Thái Thị Ngọc Dư Giới – Nạn nghèo khó và phát triển bền vững, ĐHMBC TP. HCM

- Simone De Beauvoir, Giới nữ, NXB Phụ nữ, Hà nội, 1996.

Phụ nữ và phát triển, Đại học Mở-Bán công TP HCM,1996.

- UNDP, Việt nam qua lăng kính giới, 1995.

- Gloria Bowles, Renate Duelli Klein, Nghiên cứu phụ nữ – Lý thuyết và phương

pháp. NXB Phụ Nữ, 1996.

- Caroline. O. N. Moser, Kế hoạch hóa về giới và phát triển, NXB Phụ Nữ, Hà nội, 1996.

- Uy Ban quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt nam, Khuôn khổ Hội nhập Phụ nữ trong

APEC, NXB Phụ nữ, Hà nội, 2000, trang 31 – 41.

- Nguyễn Linh khiếu, Nghiên cứu và đào tạo giới ở Việt nam, NXB Khoa học xã hội, Hà

nội, 1999.

- Phạm Đình Thái, Vai trò của phụ nữ trong phát triển, ĐHMBC TP. HCM

TẠP CHÍ:

- Khoa học & Phụ nữ, Trung tâm nghiên cứu Khoa học về Phụ nữ – Viện khoa học xã hội

Việt nam.

- Phụ nữ và tiến bộ, Uy ban quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ.

8. Các công cụ bổ trợ khác: Overhead, Data Projector

TÓM TẮT NỘI DUNG CHÍNH CỦA MÔN HỌC

CHƯƠNG 1:

1. Tên chương: Từ Phụ nữ Học đến khoa học về giới.

2. Số tiết dự kiến: 2 tiết

3. Mục tiêu yêu cầu của chương:

a) Giới thiệu tổng quát sự hình thành và phát triển của ngành Phụ nữ học.

b) Yêu cầu: Sinh viên nắm vững đặc điểm, nội dung và mục tiêu của PNH.

4. Chi tiết các đề mục của chương:

4.1 Lịch sử phát triển của phụ nữ học.

4.2 Đặc điểm của phụ nữ học.

4.3 Nội dung và mục tiêu của phụ nữ học

5. Kiến thức cốt lõi cần nắm:

- Điểm khác biệt của nghiên cứu Phụ nữ học với khoa học truyền thống khác.

- Tình trạng lệ thuộc của phụ nữ và sự quan tâm về giới càng ngày càng gia tăng.

6. Phương pháp dạy và học: Thuyết giảng, thảo luận trong lớp theo nhóm. Sinh viên đọc trước tài

liệu.

7. Giáo trình tài liệu:

- Thái Thị Ngọc Dư, Giới và Phát triển, ĐHMBC. TPHCM, 1997.

- Lê Ngọc Hùng – Nguyễn Thị Mỹ Lộc (đồng chủ biên) Xã hội học về giới và phát triển,

NXB ĐHQG Hà nội, 2000, chương 1

- Gloria Bowles, Renate Duelli Klein, Nghiên cứu phụ nữ – Lý thuyết và phương

pháp. Nhà xuất bản Phụ Nữ, 1996.

- Thái Thị Ngọc Dư , Giới – Nạn nghèo khó và phát triển bền vững, ĐHMBC

- Trần Thị Vân Anh – Lê Ngọc Hùng Phụ nữ giới và phát triển, NXB Phụ nữ, Hà

Nội,1996.

- Nguyễn Linh khiếu, Nghiên cứu và đào tạo giới ở Việt nam, NXB Khoa học xã hội, Hà

nội, 1999.

- Lê Thi, Phụ Nữ và bình đẳng giới trong đổi mới ở Việt Nam, NXB Phụ nữ, 1998.

CHƯƠNG 2:

1. Tên chương: Giới tính và giới.

2. Số tiết dự kiến: 3 tiết

3. Mục tiêu yêu cầu của chương:

a) Phân tích nguồn gốc xã hội của giới và sự biến đổi của các quan hệ giới.

b) Yêu cầu sinh viên: Phân biệt được đặc trưng sinh học của giới tính và đặc trưng xã hội của

giới. Chỉ ra vị trí phụ thuộc của phụ nữ trong các xã hội và nguồn gốc sự thiệt thòi của phụ

nữ.

4. Chi tiết các đề mục của chương:

4.1 Giới tính

4.2 Giới

5. Kiến thức cốt lõi cần nắm:

-

Xét lại các quan niệm rập khuôn và định kiến về nữ giới và nam giới.

Giáo dục ảnh hưởng đến nhận thức của cá nhân và sự phân công vai trò giữa nam và nữ

trong đời sống xã hội.

6. Phương pháp dạy và học: Thuyết giảng, thảo luận trong lớp, sinh viên đọc trước tài liệu và chuẩn

bị trả lời các câu hỏi.

7. Giáo trình tài liệu:

-

Thái Thị Ngọc Dư, Giới và Phát triển, ĐHMBC. TPHCM, 1997

Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam – UNICEF - UNDP, Tập huấn về giới. Tài liệu dành cho

giảng viên, Hà Nội, 1996.

-

Simone De Beauvoir, Giới nữ, NXB Phụ nữ, Hà nội, 1996.

Phạm Đình Thái, Vai trò của phụ nữ trong phát triển, ĐHMBC TP. HCM

Các câu hỏi thảo luận chương 2:

1) Thông qua giáo dục để thay đổi đặc điểm giới được không? Thay đổi như thế nào?

CHƯƠNG 3:

1. Tên chương: Sự phân công lao động theo giới.

2. Số tiết dự kiến: 5 tiết

3. Mục tiêu yêu cầu của chương:

a) Giới thiệu các dạng hoạt động của nam và nữ.

b) Yêu cầu sinh viên: Phân biệt ba dạng hoạt động: Sản xuất, tái sản xuất, cộng đồng.

Những tác động qua lại giữa vai trò của hai giới khi thực hiện các vai trò thường ngày.

Nguồn gốc sự thiệt thòi của phụ nữ trong các lãnh vực đời sống xã hội.

4. Chi tiết các đề mục của chương:

4.1 Sự phân công lao động theo giới

4.2 Phân loại công việc

4.3 Vị trí và điều kiện sống của phụ nữ

5. Kiến thức cốt lõi cần nắm:

- Đặc trưng của các hoạt động của nữ giới và nam giới.

- Điều kiện sống và vị trí của phụ nữ. Các chỉ báo nhằm cải thiện địa vị người phụ nữ.

6. Phương pháp dạy và học: Thuyết giảng, thảo luận trong lớp, sinh viên đọc trước tài liệu và chuẩn

bị trả lời các câu hỏi.

7. Giáo trình tài liệu:

-

Thái Thị Ngọc Dư, Giới và Phát triển, ĐHMBC. TPHCM, 1997

Phụ nữ và phát triển, Đại học Mở-Bán công TP HCM,1996.

Caroline. O. N. Moser, Kế hoạch hóa về giới và phát triển, NXB Phụ Nữ, Hà nội, 1996.

Trang 25 – 69.

-

Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam – UNICEF - UNDP, Tập huấn về giới. Tài liệu dành cho

giảng viên, Hà Nội, 1996.

Phạm Đình Thái, Vai trò của phụ nữ trong phát triển, ĐHMBC TP. HCM, trang 90 - 95.

8. Câu hỏi, bài tập chương 3:

Thảo luận:

- Một ngày làm việc, cử đại diện nhóm lên trình bày.

- Trong gia đình hiện đại, nam – nữ bình đẳng, có thể thay đổi vai trò cho nhau để cùng

nhau tiến bộ, tham gia nhiều hơn trong cộng đồng?

CHƯƠNG 4:

1. Tên chương: Nhu cầu giới.

2. Số tiết dự kiến: 5 tiết

Mục tiêu yêu cầu của chương:

a) Xác định các nhu cầu thiết thực và nhu cầu chiến lược trong các dự án phát triển.

c) Yêu cầu sinh viên: Phân biệt các nhu cầu giới, xác định cách đáp ứng nhu cầu giới.

3. Chi tiết các đề mục của chương:

4.1 Nhu cầu thiết thực và nhu cầu chiến lược

4.2 Các phương thức đưa nhu cầu giới vào các hoạt động dự án.

4. Kiến thức cốt lõi cần nắm:

- Các đặc điểm của nhu cầu thiết thực và nhu cầu chiến lược.

- Các phương thức đưa nhu cầu giới vào các hoạt động dự án.

9. Phương pháp dạy và học: Thuyết giảng, thảo luận trong lớp, sinh viên đọc trước tài liệu.

5. Giáo trình tài liệu:

-

Thái Thị Ngọc Dư, Giới và Phát triển, ĐHMBC. TPHCM, 1997.

Caroline. O. N. Moser, Kế hoạch hóa về giới và phát triển, NXB Phụ Nữ, Hà nội, 1996.

Trang 25 – 69.

-

Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam – UNICEF - UNDP, Tập huấn về giới. Tài liệu dành cho

giảng viên, Hà Nội, 1996.

6. Câu hỏi, bài tập chương 4:

Chia nhóm thảo luận: Nêu ra các nhu cầu giới, vai trò giới và đề ra cách thức điều chỉnh các họat

động trong các dự án phát triển sau: Nuôi cá sông; Tiết kiệm và tín dụng; Giáo dục môi trường; Kế

hoạch hoá gia đình; Nông lâm nghiệp; Chăm sóc sức khỏe ban đầu; Nâng cấp đê biển; Xây dựng và

sử dụng công trình nước sạch.

CHƯƠNG 5:

1. Tên chương: Phụ nữ trong phát triển (WID) – Phụ nữ và phát triển (WAD) - Giới và phát triển

(GAD)

2. Số tiết dự kiến: 5 tiết

3. Mục tiêu yêu cầu của chương:

a) Giới thiệu lý thuyết tiếp cận của WID, WAD, GAD.

b) Yêu cầu sinh viên: nắm được các quan điểm, giải pháp và chiến lược của WID, WAD, GAD

4. Chi tiết các đề mục của chương:

4.1 Nguồn gốc các khái niệm “Phụ nữ trong phát triển”, “Phụ nữ và phát triển”, “ giới và phát

triển”.

4.2 Cách tiếp cận, trọng tâm, vấn đề, mục tiêu, giải pháp và chiến lược của WID–WAD - GAD

5. Kiến thức cốt lõi cần nắm:

- Xác định quan điểm, xu hướng bình đẳng trong xã hội ngày nay.

- Xác định các giải pháp, chiến lược tạo sự tham gia nhằm nâng cao địa vị người phụ nữ trong xã

hội.

6. Phương pháp dạy và học: Thuyết giảng, thảo luận trong lớp, sinh viên đọc trước tài liệu và chuẩn

bị trả lời các câu hỏi.

7. Giáo trình tài liệu:

- Thái Thị Ngọc Dư, Giới và Phát triển, ĐHMBC. TPHCM, 1997

8. Câu hỏi, bài tập chương 5:

- Thảo luận nhóm: Phát hiện trọng tâm và các giải pháp, chiến lược tạo sự tham gia nhằm nâng

cao địa vị người phụ nữ trong xã hội của các quan điểm trên.

CHƯƠNG 6:

1. Tên chương: Công ước Quốc tế về sự xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với PN và quyền

của PN.

2. Số tiết dự kiến: 5 tiết

3. Mục tiêu yêu cầu của chương:

a) Giới thiệu nguồn gốc, nội dung, ý nghĩa Công Ước Quốc tế về sự xóa bỏ mọi hình thức phân

biệt đối xử với phụ nữ.

b) Yêu cầu sinh viên: Nhận ra các quyền của phụ nữ và trẻ em gái để bảo vệ và đấu tranh giành

các quyền này đồng thời đề ra các biện pháp để thực hiện các quyền của phụ nữ và trẻ em

gái.

4. Chi tiết các đề mục của chương:

4.1 Nguồn gốc

4.2 Nội dung cụ thể

Các đặc điểm của công ước về giới

Kiến thức cốt lõi cần nắm:

-

Đặc điểm của công ước về giới.

Khoảng cách giữa thực tế và pháp lý đối với các quyền của phụ nữ và trẻ em gái.

5. Phương pháp dạy và học: Thuyết giảng, thảo luận nhóm, đọc trước giáo trình, tài liệu.

6. Giáo trình tài liệu:

- Thái Thị Ngọc Dư, Giới và Phát triển, ĐHMBC. TPHCM, 1997. 84 – 117.

- Tài liệu phát tay: Công ước Liên Hiệp Quốc về sự xóa bỏ với mọi hình thức phân biệt đối

xử với phụ nữ.

7. Câu hỏi, bài tập chương 6:

Chia nhóm thảo luận: Phân tích, bình luận Công Ước Quốc tế về sự xóa bỏ mọi hình thức phân

biệt đối xử với phụ nữ. Phát hiện những đặc điểm về giới trong Công Ước này

CHƯƠNG 7:

1. Tên chương: Tăng quyền lực cho phụ nữ.

2. Số tiết dự kiến: 5 tiết

3. Mục đích yêu cầu của chương:

a) Xây dựng sự hiểu biết chung về khái niệm và quá trình tăng quyền lực.

b) Yêu cầu sinh viên: Phân tích các biện pháp can thiệp theo quan điểm tăng quyền lực và xác

định các cấp độ tham gia của phụ nữ và nam giới trong các dự án và trong đời sống xã hội.

4. Chi tiết các đề mục của chương:

4.1 Khái niệm tăng quyền lực

4.2 Chiến lược tăng quyền lực cho phụ nữ.

Tiếp cận, sử dụng và kiểm soát các nguồn tài nguyên và phúc lợi.

4.4 Tham gia.

5. Kiến thức cốt lõi cần nắm:

- Nội dung các bước tăng quyền lực và dẫn chứng về các hoạt động tăng quyền lực cho phụ nữ.

- Thực hành kỹ năng xây dựng và thực hiện dự án nhằm tạo sự tham gia để trao quyền lớn hơn

cho phụ nữ và nam giới.

6. Phương pháp dạy và học: Thuyết giảng, thảo luận trong lớp phân tích dự án cụ thể. SV đọc tài

liệu trước và chuẩn bị trả lời câu hỏi thảo luận.

7. Giáo trình tài liệu:

- Thái Thị Ngọc Dư, Giới và Phát triển, ĐHMBC. TPHCM, 1997.

- Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam – UNICEF - UNDP, Tập huấn về giới. Tài liệu dành cho

giảng viên, Hà Nội, 1996.

8. Bài tập chương 7:

Thảo luận nhóm: Phân tích các hoạt động của dự án theo các cấp độ tăng quyền lực. Từ đó chỉ ra

cách thức điều chỉnh dự án để tăng quyền lực cho nữ giới và nam giới.

CHƯƠNG 8:

1. Tên chương: Phân tích giới

2. Số tiết dự kiến: 5 tiết

3. Mục đích yêu cầu của chương:

a) Giúp sinh viên nắm được phương pháp phân tích giới, sử dụng sơ đồ phân tích giới Havard.

b) Yêu cầu sinh viên: Vận dụng phân tích giới như một công cụ phân tích dự án.

4. Chi tiết các đề mục của chương:

4.1 Phân tích giới

4.2 Các khái niệm sử dụng trong phân tích giới.

4.3 Sơ đồ phân tích giới Havard.

5. Kiến thức cốt lõi cần nắm:

- Sinh viên nắm được một số khái niệm sử dụng trong phân tích giới.

- Phát triển các kỹ năng phân tích về giới để phân tích các dự án cụ thể.

6. Phương pháp dạy và học: Thuyết giảng, thảo luận trong lớp phân tích dự án cụ thể. SV đọc tài

liệu trước và chuẩn bị trả lời câu hỏi thảo luận.

7. Giáo trình tài liệu:

- Thái Thị Ngọc Dư, Giới và Phát triển, ĐHMBC. TPHCM, 1997

-

Lise Ostergaand, Kế hoạch hóa về giới và phát triển, NXB Phụ Nữ, 1996.

Uy Ban quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt nam, Khuôn khổ Hội nhập Phụ nữ trong

APEC, NXB Phụ nữ, Hà nội, 2000, trang 31 – 41.

-

Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam – UNICEF - UNDP, Tập huấn về giới. Tài liệu dành cho

giảng viên, Hà Nội, 1996.

8. Câu hỏi, bài tập chương 8:

Thực hành phân tích giới vào các dự án (các dự án nêu ở chương 4)

CHƯƠNG 9:

9. Tên chương: 12 lĩnh vực quan tâm

10. Số tiết dự kiến: 5 tiết.

11. Mục đích yêu cầu của chương:

a) Giới thiệu chương trình hành động và các mối quan tâm của các Hội nghị thế giới về

phụ nữ.

b) Yêu cầu sinh viên: Nắm vững nội dung các lĩnh vực, các chiến lược và các hành động

đề ra trong cương lĩnh Hội nghị thế giới lần IV về phụ nữ

12. Chi tiết các đề mục của chương:

4.1 Sắp xếp về tổ chức và tài chánh.

4.2 Tuyên bố sứ mạng và khuôn khổ toàn cầu.

4.3 12 lĩnh vực bức xúc cần quan tâm:

- Nạn nghèo đói

- Giáo dục và đào tạo

- Sức khỏe

- Bạo lực

- Xung đột vũ trang

- Kinh tế

- Môi trường

- Trẻ em gái

- Vấn đề quyền con người

- Truyền thông

- Lĩnh vực ra quyết định

Cơ chế tổ chức

4.4 Việt nam với Hội nghị thế giới lần IV về phụ nữ.

13. Kiến thức cốt lõi cần nắm:

- Việt nam với thành tựu và trở ngại trong việc thực hiện Công ước Loại trừ mọi hình thức phân

biệt đối xử đối với phụ nữ (CEDAW)

14. Phương pháp dạy và học: Thuyết giảng, thảo luận trong lớp. SV đọc tài liệu trước và thuyết

trình các đề tài đã chọn.

15. Giáo trình tài liệu:

- Thái Thị Ngọc Dư, Giới và Phát triển, ĐHMBC. TPHCM, 1997

- Liên Hợp Quốc, Cương lĩnh Hành động, Hội nghị Thế giới lần thứ IV về phụ nữ ở Bắc Kinh,

Trung Quốc 4-15/9/1995, Biên dịch theo tài liệu gốc của phòng thông tin công cộng Liên Hợp

Quốc. Văn phòng Uy ban quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt nam.

16. Câu hỏi, bài tập chương 9: Thuyết trình các chủ đề về phụ nữ.

 Phụ nữ và việc làm ở nông thôn và ở thành thị.

 Phụ nữ và giáo dục.

 Phụ nữ và sức khỏe.

 Phụ nữ trong các dự án phát triển.

 Phụ nữ và môi trường.

 Bạo lực đối với phụ nữ

CHƯƠNG 10:

1. Tên chương: Chương trình hành động vì sự tiến bộ của PN đến năm 2010 của Uy Ban Vì Sự Tiến

Bộ Của PN Việt Nam.

2. Số tiết dự kiến: 5 tiết

3. Mục đích yêu cầu của chương:

a) Giới thiệu Chương trình hành động vì sự tiến bộ của PN đến năm 2010 của Uy Ban Vì Sự

Tiến Bộ Của PN Việt Nam.

b) Yêu cầu sinh viên: nắm được 10 nội dung cơ bản của chiến lược phát triển vì sự tiến bộ của

phụ nữ việt Nam đến năm 2010

4. Chi tiết các đề mục của chương:

4.1 Chương trình hành động vì sự tiến bộ của phụ nữ đến năm 2000 – 2010 của Uy Ban Quốc

Gia Vì Sự Tiến Bộ của Phụ Nữ

5. Kiến thức cốt lõi cần nắm:

- Biện pháp thực hiện của Nhà nước trong chiến lược nâng cao bình đằng giới tại Việt nam.

6. Phương pháp dạy và học: Thuyết giảng, thảo luận trong lớp. SV đọc tài liệu trước.

7. Giáo trình tài liệu:

-

Thái Thị Ngọc Dư, Giới và Phát triển, ĐHMBC. TPHCM, 1997.

Lê Thi, Phụ Nữ và bình đẳng giới trong đổi mới ở Việt Nam, NXB Phụ nữ, 1998.

Chương 1.

- Trần Thị Quế, Những vấn đề về giới và vấn đề giới ở Việt Nam,

8. Câu hỏi, bài tập chương 10:

Thảo luận: Nêu các biện pháp có thể cải thiện tình trạng bất bình đẳng giới tại nước ta.

Đánh giá kết quả học tập:

- Thi cuối học kỳ

- Bài tập

80%

20%