Báo cáo Môi trường Quốc gia 2009 - Môi trường khu công nghiệp Việt Nam
BOÄ TAØI NGUYEÂN VAØ MOÂI TRÖÔØNG
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2009
MOÂITRÖÔØNG
KHUCOÂNGNGHIEÄP
HAØ NOÄI - 2009
BOÄ TAØI NGUYEÂN VAØ MOÂI TRÖÔØNG
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2009
MOI TRÖÔNG
KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
HAØ NOÄI - 2009
DANH SAÙCH NHÖÕNG NGÖÔØI THAM GIA BIEÂN SOAÏN
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2009
“MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM”
Taäp theå chæ ñaïo:
TS. Phaïm Khoâi Nguyeân, Boä tröôûng Boä Taøi nguyeân vaø Moâi tröôøng
TS. Nguyeãn Xuaân Cöôøng, Thöù tröôûng Boä Taøi nguyeân vaø Moâi tröôøng
PGS.TS. Buøi Caùch Tuyeán, Toång cuïc tröôûng Toång cuïc Moâi tröôøng
TS. Leâ Keá Sôn, Phoù Toång cuïc tröôûng Toång cuïc Moâi tröôøng
Toå thö kyù:
TS. Hoaøng Döông Tuøng, KS. Nguyeãn Vaên Thuøy, ThS. Leâ Hoaøng Anh, CN. Nguyeãn Thò Nguyeät
AÙnh, KS. Phaïm Quang Hieáu, CN. Maïc Thò Minh Traø, ThS. Löông Hoaøng Tuøng, CN. Nguyeãn Hoàng
Haïnh, CN. Döông Thò Phöông Nga - Toång cuïc Moâi tröôøng
Tham gia bieân taäp, bieân soaïn:
ThS. Ñoã Thanh Baùi, GS.TS. Ñaëng Kim Chi, GS.TSKH. Phaïm Ngoïc Ñaêng, ThS. Leâ Minh Ñöùc, ThS.
Nguyeãn Trinh Höông, TS. Traàn Ngoïc Höng, TS. Ñaëng Vaên Lôïi, ThS. Cuø Hoaøi Nam, GS.TS. Traàn
Hieáu Nhueä, ThS. Nguyeãn Leâ Tuù Quyønh, ThS. Nguyeãn Thuùy Quyønh, TS. Nguyeãn Ngoïc Sinh, TS.
Phuøng Chí Syõ, TS. Nguyeãn Vaên Thanh, TS. Nguyeãn Hoaøng Yeán
Ñoùng goùp yù kieán vaø cung caáp soá lieäu cho baùo caùo:
Caùc ñôn vò thuoäc Toång cuïc Moâi tröôøng
Caùc ñôn vò thuoäc Boä Taøi nguyeân vaø Moâi tröôøng
Boä Coâng An, Boä Coâng thöông, Boä Keá hoaïch vaø Ñaàu tö, Boä Noâng nghieäp vaø Phaùt trieån noâng thoân,
Boä Quoác phoøng, Boä Xaây döïng, Boä Y teá
Caùc Sôû Taøi nguyeân vaø Moâi tröôøng vaø Ban Quaûn lyù Khu coâng nghieäp caùc tænh, thaønh phoá: Baø Ròa -
Vuõng Taøu, Baéc Giang, Baéc Ninh, Bình Ñònh, Bình Döông, Bình Phöôùc, Caàn Thô, Ñaø Naüng, Ñoàng
Nai, Haø Noäi, Haø Nam, Haûi Döông, Haûi Phoøng, Höng Yeân, Khaùnh Hoaø, Long An, Ngheä An, Ninh
Thuaän, Quaûng Nam, Quaûng Ngaõi, Thaùi Nguyeân, Tieàn Giang, Tp. Hoà Chí Minh
Toå chöùc Quoác teá:
Cô quan phaùt trieån quoác teá Ñan Maïch (DANIDA): Miles Burton, Lenart Emborg.
iii
MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Â
Ø
Â
Ä
Ä
MUÏC LUÏC
Trang
Danh muïc Baûng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .viii
Danh muïc Bieåu ñoà . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ix
Danh muïc Khung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .xi
Danh muïc Chöõ vieát taét . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .xiii
Lôøi noùi ñaàu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .xv
Trích yeáu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .xvi
CHÖÔNG 1
TOÅNG QUAN VEÀ KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
1.1. Söï hình thaønh vaø phaùt trieån KCN ôû Vieät Nam . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .4
1.1.1. Söï hình thaønh vaø phaùt trieån KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .4
1.1.2. Söï phaân boá KCN ôû Vieät Nam . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .9
1.1.3. Xu theá phaùt trieån KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .11
1.2. Vai troø KCN trong phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .13
1.2.1. KCN trong phaùt trieån kinh teá vaø giaûi quyeát lao ñoäng, vieäc laøm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .13
1.2.2. KCN vaø moät soá vaán ñeà xaõ hoäi phaùt sinh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .15
1.3. AÙp löïc moâi tröôøng töø hoaït ñoäng cuûa caùc KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .17
CHÖÔNG 2
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP
2.1. OÂ nhieãm nöôùc maët do nöôùc thaûi KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .23
2.1.1. Ñaëc tröng nöôùc thaûi KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .23
2.1.2. OÂ nhieãm nöôùc maët do nöôùc thaûi cuûa caùc KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .27
2.2. OÂ nhieãm khoâng khí do khí thaûi KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .30
2.2.1. Ñaëc tröng khí thaûi KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .30
2.2.2. OÂ nhieãm khoâng khí taïi caùc KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .33
2.3. Chaát thaûi raén taïi caùc KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .35
2.3.1. Ñaëc tröng thaønh phaàn chaát thaûi raén taïi caùc KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .35
2.3.2. Löôïng chaát thaûi raén phaùt sinh taïi caùc KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .38
2.3.3. Thu gom, phaân loaïi, vaän chuyeån vaø xöû lyù chaát thaûi raén taïi caùc KCN . . . . . . . . . . . . . . . . .39
2.4. Xu theá dieãn bieán thaûi löôïng chaát thaûi töø caùc KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .41
v
MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Â
Ø
Â
Ä
Ä
2.4.1. Xu theá dieãn bieán toång löôïng nöôùc thaûi vaø thaûi löôïng caùc chaát gaây oâ nhieãm nöôùc
töø caùc KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .41
2.4.2. Xu theá dieãn bieán thaûi löôïng caùc chaát gaây oâ nhieãm khoâng khí töø caùc KCN . . . . . . . . . . . .42
2.4.3. Xu theá dieãn bieán löôïng chaát thaûi raén phaùt sinh töø caùc KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .43
CHÖÔNG 3
TAÙC HAÏI CUÛA OÂ NHIEÃM MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP
3.1. Toån thaát tôùi heä sinh thaùi, naêng suaát noâng nghieäp vaø nuoâi troàng thuûy saûn . . . . . . . . . . . . . . . . . . .47
3.1.1. Moät soá daãn chöùng cuûa khu vöïc mieàn Baéc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .48
3.1.2. Moät soá daãn chöùng cuûa khu vöïc mieàn Trung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .48
3.1.3. Moät soá daãn chöùng cuûa khu vöïc mieàn Nam . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .49
3.2. Gia taêng gaùnh naëng beänh taät . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .52
3.2.1. Toån thaát do gia taêng gaùnh naëng beänh taät . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .52
3.2.2. Moät soá beänh lieân quan ñeán oâ nhieãm moâi tröôøng KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .53
CHÖÔNG 4
THÖÏC TRAÏNG QUAÛN LYÙ MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP
4.1. Chính saùch vaø heä thoáng vaên baûn quy phaïm phaùp luaät veà quaûn lyù moâi tröôøng KCN . . . . . . . . . . .61
4.2. Heä thoáng quaûn lyù moâi tröôøng KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .65
4.2.1. Quy ñònh veà quaûn lyù vaø baûo veä moâi tröôøng KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .65
4.2.2. Caùc vaán ñeà coøn toàn taïi trong heä thoáng quaûn lyù moâi tröôøng KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .66
4.3. Quy hoaïch KCN gaén vôùi baûo veä moâi tröôøng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .68
4.4. AÙp duïng caùc bieän phaùp kyõ thuaät trong baûo veä moâi tröôøng KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .69
4.5. Toå chöùc thöïc hieän caùc bieän phaùp quaûn lyù baûo veä moâi tröôøng KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .73
4.6. Taøi chính vaø nhaân löïc cho coâng taùc baûo veä moâi tröôøng KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .76
CHÖÔNG 5
GIAÛI PHAÙP BAÛO VEÄ MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP
5.1. Hoaøn thieän cô caáu toå chöùc heä thoáng quaûn lyù moâi tröôøng caùc KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .79
5.1.1. Phaân caáp vaø phaân coâng traùch nhieäm roõ raøng, cuï theå theo höôùng toå chöùc quaûn lyù
taäp trung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .79
5.1.2. Taêng cöôøng naêng löïc caùn boä quaûn lyù baûo veä moâi tröôøng KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .80
5.1.3. Taêng cöôøng phoái hôïp giöõa caùc ñôn vò coù lieân quan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .81
5.2. Raø soaùt, boå sung caùc vaên baûn veà theå cheá, chính saùch vaø taêng cöôøng thöïc thi phaùp luaät
veà baûo veä moâi tröôøng KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .81
5.2.1. Raø soaùt, boå sung caùc vaên baûn, chính saùch, luaät phaùp veà baûo veä moâi tröôøng KCN . . . . . .81
vi
MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Â
Ø
Â
Ä
Ä
5.2.2. Taêng cöôøng thöïc thi phaùp luaät veà baûo veä moâi tröôøng KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .82
5.3. Ñaåy maïnh vieäc trieån khai coâng taùc baûo veä moâi tröôøng cuûa chính caùc KCN . . . . . . . . . . . . . . . . .83
5.3.1. Xaây döïng, hoaøn thieän caùc heä thoáng xöû lyù chaát thaûi taäp trung cuûa KCN . . . . . . . . . . . . . . .83
5.3.2. Caùc doanh nghieäp trong KCN thöïc hieän nghieâm tuùc vieäc xöû lyù chaát thaûi . . . . . . . . . . . . . .83
5.3.3. Thöïc hieän nghieâm tuùc cheá ñoä töï quan traéc vaø baùo caùo moâi tröôøng . . . . . . . . . . . . . . . . . .84
5.3.4. Tuyeân truyeàn, phoå bieán phaùp luaät, caùc moâ hình quaûn lyù vaø coâng ngheä
thaân thieän moâi tröôøng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .84
5.4. Quy hoaïch phaùt trieån KCN gaén vôùi quy hoaïch toång theå phaùt trieån KT-XH
vaø baûo veä moâi tröôøng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .85
5.5. Moät soá giaûi phaùp khuyeán khích . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .85
Keát luaän vaø Kieán nghò . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .89
Taøi lieäu tham khaûo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .93
Phuï luïc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .99
vii
MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Â
Ø
Â
Ä
Ä
DANH MUÏC BAÛNG
CHÖÔNG 1
TOÅNG QUAN VEÀ KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Baûng 1.1.
Baûng 1.2.
Baûng 1.3.
Tình hình phaùt trieån KCN qua caùc naêm 2006, 2007, 2008 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .6
Tình hình phaùt trieån caùc KCN taïi caùc tænh/thaønh phoá tính ñeán thaùng 10/2009 . . . . . . . .8
So saùnh giaù trò ñaõ ñaït ñöôïc tính ñeán heát thaùng 12/2008 vaø caùc chæ tieâu
phaùt trieån KCN ñeán naêm 2010, 2015 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .12
Baûng 1.4.
Baûng 1.5.
Soá döï aùn vaø voán ñaàu tö vaøo caùc KCN qua caùc naêm 2006, 2007, 2008 . . . . . . . . . . . .14
Ñaëc tröng saûn xuaát cuûa caùc KCN taïi Tp. Ñaø Naüng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .19
CHÖÔNG 2
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP
Ñaëc tröng thaønh phaàn nöôùc thaûi cuûa moät soá ngaønh coâng nghieäp (tröôùc xöû lyù) . . . . . .24
Baûng 2.1.
Baûng 2.2.
Öôùc tính toång löôïng nöôùc thaûi vaø thaûi löôïng caùc chaát oâ nhieãm trong nöôùc thaûi
töø caùc KCN thuoäc caùc tænh cuûa 4 vuøng KTTÑ naêm 2009 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .25
Baûng 2.3.
Baûng 2.4.
Phaân loaïi töøng nhoùm ngaønh saûn xuaát coù khaû naêng gaây oâ nhieãm . . . . . . . . . . . . . . . . .31
Öôùc tính thaûi löôïng caùc chaát oâ nhieãm khoâng khí töø caùc KCN thuoäc caùc tænh
cuûa 4 vuøng KTTÑ naêm 2009 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .32
Thaønh phaàn trung bình caùc chaát trong chaát thaûi raén cuûa moät soá KCN phía Nam . . . .35
Baûng 2.5.
Baûng 2.6.
Öôùc tính löôïng chaát thaûi nguy haïi phaùt sinh theo ngaønh saûn xuaát vaø soá löôïng
coâng nhaân trong ngaønh saûn xuaát . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .36
Öôùc tính khoái löôïng chaát thaûi raén töø caùc KCN phía Nam naêm 2008 . . . . . . . . . . . . . . .38
Baûng 2.7.
Baûng 2.8.
Döï baùo toång löôïng nöôùc thaûi vaø thaûi löôïng caùc chaát oâ nhieãm nöôùc
töø caùc KCN phía Nam ñeán naêm 2020 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .42
Baûng 2.9.
Döï baùo thaûi löôïng caùc chaát oâ nhieãm khoâng khí töø caùc KCN phía Nam
ñeán naêm 2020 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .43
Baûng 2.10.
Döï baùo khoái löôïng chaát thaûi raén phaùt sinh töø caùc KCN phía Nam ñeán naêm 2020 . . . .43
CHÖÔNG 3
TAÙC HAÏI CUÛA OÂ NHIEÃM MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP
Baûng 3.1.
Thieät haïi kinh teá do beänh taät taïi phöôøng Thoï Sôn vaø Gia Caåm
(Tp. Vieät Trì, Phuù Thoï) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .52
CHÖÔNG 4
THÖÏC TRAÏNG QUAÛN LYÙ MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP
Baûng 4.1.
Baûng 4.2.
Caùc vaên baûn veà quaûn lyù moâi tröôøng caùc KCN ñaõ ban haønh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .63
Möùc tieát kieäm trong naêm cuûa caùc doanh nghieäp aùp duïng saûn xuaát saïch hôn . . . . . . .71
viii
MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Â
Ø
Â
Ä
Ä
DANH MUÏC BIEÅU ÑOÀ
CHÖÔNG 1
TOÅNG QUAN VEÀ KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Bieåu ñoà 1.1. Tình hình phaùt trieån KCN (thaønh laäp theo Quyeát ñònh cuûa Thuû töôùng Chính phuû)
thôøi gian qua . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .4
Bieàu ñoà 1.2. Soá löôïng vaø dieän tích KCN theo vuøng kinh teá tính ñeán heát thaùng 12/2008 . . . . . . . . . .9
Bieåu ñoà 1.3. Soá KCN döï kieán öu tieân thaønh laäp môùi giai ñoaïn 2006 - 2015 theo vuøng
kinh teá vaø so saùnh vôùi soá KCN ñaõ thaønh laäp giai ñoaïn 2006 - 2008 . . . . . . . . . . . . . .12
Bieåu ñoà 1.4. Taêng tröôûng kinh teá vaø soá lao ñoäng cuûa caùc KCN giai ñoaïn 1995 - 2008 . . . . . . . . . .14
CHÖÔNG 2
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP
Bieåu ñoà 2.1. Tyû leä gia taêng löôïng nöôùc thaûi töø caùc KCN vaø tyû leä gia taêng toång löôïng
nöôùc thaûi töø caùc lónh vöïc trong toaøn quoác . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .23
Bieåu ñoà 2.2. Öôùc tính tyû leä toång löôïng nöôùc thaûi KCN cuûa 6 vuøng kinh teá . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .24
Bieåu ñoà 2.3. Haøm löôïng caën lô löûng (SS) trong nöôùc thaûi cuûa moät soá KCN mieàn Trung
qua caùc naêm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .26
Bieåu ñoà 2.4. Haøm löôïng BOD5 vaø COD trong nöôùc thaûi cuûa KCN Lieân Chieåu (Ñaø Naüng)
naêm 2006 vaø 2008 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .26
Bieåu ñoà 2.5. Haøm löôïng BOD5 trong nöôùc thaûi cuûa moät soá KCN naêm 2008 . . . . . . . . . . . . . . . . . .26
Bieåu ñoà 2.6. Keát quaû phaân tích nöôùc thaûi taïi ñieåm xaû chung cuûa moät soá KCN
caùc tænh phía Nam naêm 2008 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .27
Bieåu ñoà 2.7. Haøm löôïng Coliform trong nöôùc thaûi moät soá KCN naêm 2008 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .27
Bieåu ñoà 2.8. Dieãn bieán COD treân caùc soâng qua caùc naêm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .28
Bieåu ñoà 2.9. Taàn suaát soá laàn ño vöôït TCVN cuûa moät soá thoâng soá taïi soâng Ñoàng Nai
ñoaïn qua Tp. Bieân Hoaø . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .29
Bieåu ñoà 2.10. Haøm löôïng COD treân soâng Thò Vaûi qua caùc naêm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .29
Bieåu ñoà 2.11. Dieãn bieán DO doïc soâng Thò Vaûi thaùng 8/2008 vaø thaùng 3/2009 . . . . . . . . . . . . . . . . . .29
+
Bieåu ñoà 2.12. Haøm löôïng NH4 treân soâng Caàu ñoaïn chaûy qua Thaùi Nguyeân naêm 2008 . . . . . . . . . .30
Bieåu ñoà 2.13. Dieãn bieán DO doïc soâng Coâng qua caùc naêm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .30
Bieåu ñoà 2.14. Dieãn bieán oâ nhieãm nöôùc soâng Nhueä ñoaïn qua Haø Ñoâng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .30
Bieåu ñoà 2.15. Noàng ñoä khí SO2 trong khí thaûi moät soá nhaø maùy taïi KCN Baéc Thaêng Long (Haø Noäi),
KCN Tieân Sôn (Baéc Ninh) töø naêm 2006 - 2008 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .33
Bieåu ñoà 2.16. Haøm löôïng buïi lô löûng trong khoâng khí xung quanh moät soá KCN mieàn Baéc
vaø mieàn Trung naêm 2006 - 2008 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .33
ix
MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Â
Ø
Â
Ä
Ä
Bieåu ñoà 2.17. Noàng ñoä CO trong khoâng khí xung quanh caùc KCN tænh Ñoàng Nai naêm 2008 . . . . . .34
Bieåu ñoà 2.18. Noàng ñoä NO2 trong khoâng khí xung quanh caùc KCN mieàn Trung naêm 2007 . . . . . . . .34
Bieåu ñoà 2.19. Noàng ñoä khí SO2 trong khoâng khí xung quanh moät soá KCN
mieàn Baéc naêm 2006 - 2008 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .34
Bieåu ñoà 2.20. Noàng ñoä NH3 trong khoâng khí xung quanh KCN Baéc Thaêng Long (Haø Noäi)
naêm 2006 - 2008 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .35
Bieåu ñoà 2.21. Tyû leä thaønh phaàn chaát thaûi raén phaùt sinh trung bình cuûa moät soá loaïi hình KCN . . . . .37
Bieåu ñoà 2.22. Öôùc tính khoái löôïng chaát thaûi raén phaùt sinh taïi caùc KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .38
Bieåu ñoà 2.23. Öôùc tính khoái löôïng chaát thaûi nguy haïi phaùt sinh taïi caùc KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . .38
Bieåu ñoà 2.24. Döï baùo toång löôïng nöôùc thaûi töø caùc KCN trong toaøn quoác ñeán naêm 2020 . . . . . . . . .41
Bieåu ñoà 2.25. Döï baùo thaûi löôïng caùc chaát oâ nhieãm khoâng khí töø caùc KCN trong toaøn quoác
ñeán naêm 2020 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .42
CHÖÔNG 3
TAÙC HAÏI CUÛA OÂ NHIEÃM MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP
Bieåu ñoà 3.1. Thieät haïi kinh teá do beänh taät taïi phöôøng Thoï Sôn vaø Gia Caåm
(Tp. Vieät Trì , Phuù Thoï) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .53
Bieåu ñoà 3.2. Gaùnh naëng beänh taät taïi phöôøng Thoï Sôn (chòu taùc ñoäng oâ nhieãm coâng nghieäp)
vaø phöôøng Gia Caåm (ñoái chöùng - khoâng bò oâ nhieãm coâng nghieäp)
cuûa Tp. Vieät Trì, Phuù Thoï . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .53
Bieåu ñoà 3.3. Phaân boá Gaùnh naëng beänh taät theo nhoùm beänh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .53
Bieåu ñoà 3.4. Tyû leä maéc caùc beänh ngheà nghieäp (coäng doàn 2004) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .55
Bieåu ñoà 3.5. Tình hình giaùm ñònh beänh buïi phoåi silic treân toaøn quoác giai ñoaïn 1991-2007 . . . . . . .55
Bieåu ñoà 3.6. Tyû leä moät soá beänh lieân quan ñeán oâ nhieãm moâi tröôøng lao ñoäng
taïi KCN Vieät Trì, Phuù Thoï . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .56
Bieåu ñoà 3.7. Tyû leä moät soá beänh vaø trieäu chöùng lieân quan ñeán oâ nhieãm moâi tröôøng
lao ñoäng taïi Khu Gang theùp Thaùi Nguyeân . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .56
Bieåu ñoà 3.8. Beänh vaø trieäu chöùng beänh hoâ haáp caáp tính vaø maõn tính ôû phöôøng Thoï Sôn
vaø Gia Caåm (TP Vieät Trì, Phuù Thoï) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .56
Bieåu ñoà 3.9. Tyû leä maéc beänh ôû phöôøng Thanh Xuaân Baéc (giaùp KCN Thöôïng Ñình)
vaø xaõ Phuù Thò, Gia Laâm (Haø Noäi) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .57
CHÖÔNG 4
THÖÏC TRAÏNG QUAÛN LYÙ MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP
Bieåu ñoà 4.1. Tyû leä xaây döïng vaø vaän haønh heä thoáng xöû lyù nöôùc thaûi taäp trung
taïi caùc KCN ñaõ ñi vaøo hoaït ñoäng (taïi thôøi ñieåm thaùng 10/2009) . . . . . . . . . . . . . . . . .69
Bieåu ñoà 4.2. Tyû leä KCN ñang hoaït ñoäng coù heä thoáng xöû lyù nöôùc thaûi taäp trung qua caùc naêm . . . . .69
x
MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Â
Ø
Â
Ä
Ä
DANH MUÏC KHUNG
CHÖÔNG 1
TOÅNG QUAN VEÀ KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Khung 1.1.
Khung 1.2.
Khung 1.3.
Khung 1.4.
Khung 1.5.
Khung 1.6.
Khung 1.7.
Khung 1.8.
Khung 1.9.
Khaùi nieäm KCN, KCX, KKT, Khu coâng ngheä cao, CCN vaø Ñieåm coâng nghieäp . . . . . . .5
Ñaàu tö, phaùt trieån KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .5
Tình hình phaùt trieån KCN taïi tænh Ñoàng Nai . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .7
Tyû leä laáp ñaày ñaát coâng nghieäp trong caùc KCN cuûa caùc vuøng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .9
Moät soá ñieàu kieän vaø tieâu chí hình thaønh KCN môùi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .11
Moät soá höôùng naâng cao tính beàn vöõng trong phaùt trieån KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .13
Thu huùt ñaàu tö cuûa caùc KCN taïi Tp. Hoà Chí Minh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .15
Thu huùt ñaàu tö cuûa caùc KCN taïi tænh Baéc Ninh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .15
KCN ñôn ngaønh vaø KCN ña ngaønh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .19
CHÖÔNG 2
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP
Khung 2.1.
Khung 2.2.
Khung 2.3.
Keát quaû thanh tra 7 KCN treân ñòa baøn TP. Hoà Chí Minh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .26
Tình traïng oâ nhieãm cuûa moät soá keânh, raïch tieáp nhaän nöôùc thaûi KCN . . . . . . . . . . . . .27
Tình traïng oâ nhieãm treân soâng Thò Vaûi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .29
Khung 2.4.
Khung 2.5.
OÂ nhieãm khoâng khí trong khoâng khí xung quanh KCN Hoaø Khaùnh, Tp. Ñaø Naüng . . . .34
Chaát thaûi raén coâng nghieäp phaùt sinh taïi Baéc Ninh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .38
Khung 2.6.
Tình hình trieån khai khu vöïc phaân loaïi vaø trung chuyeån chaát thaûi raén
trong caùc KCN ôû TP. Hoà Chí Minh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .39
Caùc doanh nghieäp thu gom, vaän chuyeån vaø xöû lyù chaát thaûi raén
Khung 2.7.
taïi TP. Hoà Chí Minh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .39
Khung 2.8.
Khung 2.9.
Vi phaïm cuûa Doanh nghieäp tö nhaân (DNTN) Taân Phaùt Taøi, Ñoàng Nai,
trong thu gom vaø xöû lyù chaát thaûi nguy haïi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .40
Tình hình phaùt sinh vaø xöû lyù buøn thaûi taïi caùc KCN cuûa TP. Hoà Chí Minh . . . . . . . . . . .40
Khung 2.10. Coâng taùc xöû lyù chaát thaûi nguy haïi ôû caùc KCN mieàn Trung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .41
CHÖÔNG 3
TAÙC HAÏI CUÛA OÂ NHIEÃM MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP
Khung 3.1.
Khung 3.2.
Gaàn 60.000 daân Haø Nam phaäp phoàng lo thieáu nöôùc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .48
Coâng ty Coå phaàn höõu haïn Vedan Vieät Nam ñaõ gaây oâ nhieãm naëng
doøng chính cuûa soâng Thò Vaûi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .50
Khung 3.3.
Khung 3.4.
Taùc ñoäng do oâ nhieãm moâi tröôøng töø caùc KCN ôû Ñaø Naüng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .54
Beänh buïi phoåi silic do oâ nhieãm coâng nghieäp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .55
xi
MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Â
Ø
Â
Ä
Ä
Khung 3.5.
Khung 3.6.
Tyû leä ngöôøi maéc beänh lieân quan ñeán oâ nhieãm khoâng khí töø KCN . . . . . . . . . . . . . . . . .57
Hoaûng loaïn vì khí thaûi coâng nghieäp cuûa CCN Quaùn Toan (Haûi Phoøng) . . . . . . . . . . . .57
CHÖÔNG 4
THÖÏC TRAÏNG QUAÛN LYÙ MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP
Moät soá haïn cheá cuûa Quyeát ñònh soá 62/QÑ-BKHCNMT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .64
Moät soá ñieån hình cuûa quy hoaïch KCN thieáu cô sôû khoa hoïc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .68
Tyû leä raát thaáp caùc KCN coù heä thoáng xöû lyù nöôùc thaûi taäp trung . . . . . . . . . . . . . . . . . . .69
Vieäc trì hoaõn xaây döïng cô sôû haï taàng veà moâi tröôøng cuûa moät soá KCN . . . . . . . . . . . .70
Tình hình vi phaïm caùc quy ñònh veà baûo veä moâi tröôøng taïi moät soá KCN . . . . . . . . . . . .70
Khung 4.1.
Khung 4.2.
Khung 4.3.
Khung 4.4.
Khung 4.5.
Khung 4.6.
Muïc tieâu cuï theå cuûa "Chieán löôïc saûn xuaát saïch hôn trong coâng nghieäp
ñeán naêm 2020" theo Quyeát ñònh soá 1419/QÑ-TTg cuûa Thuû töôùng Chính phuû . . . . . . .71
Khung 4.7.
Khung 4.8.
KCN sinh thaùi vaø moät soá ñaëc ñieåm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .72
Khôûi coâng KCN sinh thaùi ñaàu tieân cuûa Vieät Nam -
Vöôøn coâng nghieäp Bourbon An Hoøa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .73
Khung 4.9.
Tình hình thu phí baûo veä moâi tröôøng ñoái vôùi nöôùc thaûi cuûa tænh Ñoàng Nai . . . . . . . . . .74
Khung 4.10. Moät soá vuï xöû phaït vi phaïm haønh chính do xaû thaûi chöa xöû lyù ra moâi tröôøng . . . . . . . .74
Khung 4.11. Coâng cuï thoâng tin trong quaûn lyù moâi tröôøng KCN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .75
Khung 4.12. Chính saùch hoã trôï phaùt trieån cho caùc ñòa phöông khoù khaên . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .76
CHÖÔNG 5
GIAÛI PHAÙP BAÛO VEÄ MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP
Khung 5.1.
Coâng taùc baûo veä moâi tröôøng cuûa Coâng ty Ajinomoto Vieät Nam,
KCN Bieân Hoaø 1, Ñoàng Nai . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .84
xii
MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Â
Ø
Â
Ä
Ä
DANH MUÏC CHÖÕ VIEÁT TAÉT
BQL
Ban quaûn lyù
BVMT
CNH-HÑH
CO
Baûo veä moâi tröôøng
Coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa
Caùcbon moânoâxít
CCN
Cuïm coâng nghieäp
ÑBSH
ÑBSCL
ÑMC
Ñoàng baèng soâng Hoàng
Ñoàng baèng soâng Cöûu Long
Ñaùnh giaù moâi tröôøng chieán löôïc
Ñaùnh giaù taùc ñoäng moâi tröôøng
Ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi
Toång saûn phaåm trong nöôùc
Giao thoâng vaän taûi
ÑTM
FDI
GDP
GTVT
HmCn
HST
Hyñroâ-caùcbon
Heä sinh thaùi
IMO
Toå chöùc haøng haûi theá giôùi
Khu coâng nghieäp
KCN
KCX
Khu cheá xuaát
KHCN
KH&ÑT
KKT
Khoa hoïc coâng ngheä
Keá hoaïch vaø Ñaàu tö
Khu kinh teá
KTTÑ
KT-XH
LVS
Kinh teá troïng ñieåm
Kinh teá - Xaõ hoäi
Löu vöïc soâng
NN&PTNT
Noâng nghieäp vaø Phaùt trieån Noâng thoân
Caùc Nitô oâxít
NO
x
NO2
NXB
ODA
Pb
Nitô ñioâxít
Nhaø xuaát baûn
Hoã trôï phaùt trieån chính thöùc
Chì
PM2,5
Buïi coù ñöôøng kính khí ñoäng hoïc nhoû hôn hoaëc baèng 2,5 µm
xiii
MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Â
Ø
Â
Ä
Ä
PM10
PTBV
QCVN
QTMT
SO2
Buïi coù ñöôøng kính khí ñoäng hoïc nhoû hôn hoaëc baèng 10 µm
Phaùt trieån beàn vöõng
Quy chuaån Vieät Nam
Quan traéc moâi tröôøng
Sunfua ñioâxít
TCCP
TCMT
TCTK
TCVN
TB
Tieâu chuaån cho pheùp
Toång cuïc Moâi tröôøng
Toång cuïc Thoáng keâ
Tieâu chuaån Vieät Nam
Trung bình
TN&MT
Tp.
Taøi nguyeân vaø Moâi tröôøng
Thaønh phoá
TSP
Buïi lô löûng toång soá
UBND
VOCs
WB
UÛy ban nhaân daân
Caùc hôïp chaát höõu cô bay hôi
Ngaân haøng Theá giôùi
WHO
WTO
Toå chöùc Y teá theá giôùi
Toå chöùc Thöông maïi theá giôùi
xiv
MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Â
Ø
Â
Ä
Ä
LÔØI NOÙI ÑAÀU
öôïc hình thaønh töø ñaàu nhöõng naêm 1990 vaø ñaëc bieät phaùt trieån maïnh trong nhöõng naêm gaàn ñaây, khu
coâng nghieäp (KCN) coù vai troø quan troïng trong quaù trình phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi ôû Vieät Nam. Caùc
Ñ
KCN ñaõ vaø ñang laø nhaân toá chuû yeáu thuùc ñaåy taêng tröôûng coâng nghieäp, taêng khaû naêng thu huùt voán ñaàu
tö trong vaø ngoaøi nöôùc vaøo phaùt trieån coâng nghieäp, ñaåy maïnh xuaát khaåu, taïo coâng aên vieäc laøm vaø thu
nhaäp cho ngöôøi daân, vaø haïn cheá tình traïng oâ nhieãm do chaát thaûi coâng nghieäp gaây ra. Cuøng vôùi söï phaùt
trieån caùc KCN, caùc ñoâ thò môùi, caùc cô sôû phuï trôï vaø dòch vuï ñaõ khoâng ngöøng phaùt trieån, goùp phaàn taïo ra
söï chuyeån dòch tích cöïc trong cô caáu kinh teá - xaõ hoäi cuûa caùc ñòa phöông vaø caû nöôùc, ñoàng thôøi goùp phaàn
thöïc hieän muïc tieâu ñöa Vieät Nam cô baûn trôû thaønh nöôùc coâng nghieäp vaøo naêm 2020.
Tuy nhieân, beân caïnh nhöõng ñoùng goùp tích cöïc, quaù trình phaùt trieån caùc KCN ôû VIeät Nam ñang phaûi
ñoái maët vôùi nhieàu thaùch thöùc lôùn veà oâ nhieãm moâi tröôøng do chaát thaûi, nöôùc thaûi vaø khí thaûi coâng nghieäp.
Nhöõng thaùch thöùc naøy neáu khoâng ñöôïc giaûi quyeát toát coù theå seõ gaây ra nhöõng thaûm hoïa veà moâi tröôøng
vaø bieán ñoåi khí haäu, taùc ñoäng nghieâm troïng ñeán ñôøi soáng, söùc khoûe ngöôøi daân hieän taïi vaø töông lai, phaù
hoûng nhöõng thaønh töïu coâng nghieäp noùi rieâng vaø phaùt trieån kinh teá vaø tieán boä xaõ hoäi noùi chung ôû Vieät
Nam trong nhöõng naêm vöøa qua.
Ñeå ñaùnh giaù toång theå vaø toaøn dieän veà quaù trình phaùt trieån cuûa caùc KCN ôû Vieät Nam trong thôøi gian
qua, xu theá phaùt trieån trong thôøi gian tôùi, nhöõng thaùch thöùc veà moâi tröôøng hieän nay vaø trong töông lai
do quaù trình phaùt trieån caùc KCN, Boä Taøi nguyeân vaø Moâi tröôøng ñaõ xaây döïng Baùo caùo Moâi tröôøng quoác
gia naêm 2009 vôùi chuû ñeà “Moâi tröôøng khu coâng nghieäp Vieät Nam”. Baùo caùo taäp trung nghieân cöùu: (1)
Toång quan veà KCN ôû Vieät Nam - xu theá phaùt trieån, nhöõng cô hoäi vaø thaùch thöùc veà moâi tröôøng; (2) Hieän
traïng moâi tröôøng cuûa caùc KCN; (3) Taùc haïi cuûa oâ nhieãm moâi tröôøng do caùc KCN gaây ra; (4) Thöïc traïng
vaø nhöõng baát caäp trong quaûn lyù moâi tröôøng KCN; (5) Ñeà xuaát caùc giaûi phaùp baûo veä moâi tröôøng KCN ôû
Vieät Nam.
Baùo caùo ñöôïc xaây döïng vôùi söï hoã trôï kyõ thuaät vaø taøi chính cuûa Cô quan Phaùt trieån Quoác teá Ñan Maïch
(DANIDA) thoâng qua Hôïp phaàn Kieåm soaùt oâ nhieãm caùc vuøng ñoâng daân ngheøo (PCDA); coù söï tham gia,
ñoùng goùp cuûa caùc caùn boä quaûn lyù nhaø nöôùc, caùc nhaø khoa hoïc vaø caùc chuyeân gia trong lónh vöïc moâi
tröôøng trong vaø ngoaøi nöôùc, cuõng nhö caùc Boä, ngaønh vaø ñòa phöông trong caû nöôùc.
Hy voïng, vôùi nhöõng thoâng tin ñaày ñuû, caäp nhaät, Baùo caùo seõ laø cuoán caåm nang hoã trôï caùc cô quan
quaûn lyù nhaø nöôùc ôû Trung öông vaø ñòa phöông trong quaù trình laäp keá hoaïch vaø quy hoaïch phaùt trieån
KCN tích hôïp vaán ñeà baûo veä moâi tröôøng vaø öùng phoù vôùi bieán ñoåi khí haäu, goùp phaàn vaøo muïc tieâu phaùt
trieån beàn vöõng cuûa ñaát nöôùc, ñoàng thôøi laø taøi lieäu tham khaûo caàn thieát phuïc vuï coâng taùc nghieân cöùu
cuûa caùc cô quan, toå chöùc nghieân cöùu khoa hoïc vaø cuûa caû coäng ñoàng.
PHAÏM KHOÂI NGUYEÂN
Boä tröôûng
Boä Taøi nguyeân vaø Moâi tröôøng
PETER LYSHOLT HANSEN
Ñaïi söù
Vöông quoác Ñan Maïch taïi Vieät Nam
xv
MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Â
Ø
Â
Ä
Ä
TRÍCH YEÁU
aùo caùo moâi tröôøng quoác gia 2009 - Moâi tröôøng khu coâng nghieäp Vieät Nam phaân tích hieän traïng
moâi tröôøng vaø nhöõng nguyeân nhaân, taùc ñoäng tieâu cöïc cuûa oâ nhieãm moâi tröôøng, döï baùo xu höôùng
dieãn bieán moâi tröôøng trong nhöõng naêm tieáp theo, ñoàng thôøi laøm roõ thöïc traïng vaø nhöõng toàn taïi
B
trong coâng taùc quaûn lyù, töø ñoù ñeà xuaát caùc giaûi phaùp baûo veä moâi tröôøng KCN.
Cuõng nhö nhöõng naêm tröôùc, Baùo caùo ñöôïc xaây döïng döïa treân moâ hình D-P-S-I-R (Ñoäng löïc - AÙp
löïc - Hieän traïng - Taùc ñoäng - Ñaùp öùng). Ñoäng löïc laø söï phaùt trieån cuûa caùc KCN vaø hoaït ñoäng saûn
xuaát, nhu caàu cuûa thò tröôøng, ñieàu kieän haï taàng,.. Caùc hoaït ñoäng saûn xuaát cuûa caùc KCN thaûi ra caùc
nguoàn thaûi (nöôùc thaûi, khí thaûi, tieáng oàn vaø chaát thaûi raén) gaây ra AÙp löïc laøm bieán ñoåi hieän traïng oâ
nhieãm moâi tröôøng. Nguoàn thaûi ñöôïc ñaëc tröng baèng toång löôïng thaûi theo töøng chaát oâ nhieãm. Hieän
traïng chaát löôïng moâi tröôøng xung quanh ñöôïc ñaùnh giaù thoâng qua caùc thoâng soá nhö: TSP, NO2, CO,
SO2, tieáng oàn,... (ñoái vôùi moâi tröôøng khoâng khí vaø tieáng oàn) vaø COD, BOD5, SS, toång N, toång P,
Coliform, ñoä maøu,... (ñoái vôùi moâi tröôøng nöôùc), löôïng thaûi vaø thaønh phaàn chaát thaûi raén (ñoái vôùi chaát
thaûi raén). Taùc ñoäng cuûa oâ nhieãm moâi tröôøng ñöôïc phaân tích qua caùc thieät haïi kinh teá, caùc vaán ñeà xaõ
hoäi naûy sinh do oâ nhieãm moâi tröôøng KCN vaø tyû leä coäng ñoàng daân cö maéc caùc beänh lieân quan ñeán oâ
nhieãm moâi tröôøng. Ñaùp öùng laø caùc giaûi phaùp toång hôïp caûi thieän chaát löôïng moâi tröôøng KCN nhö caùc
chính saùch, phaùp luaät, theå cheá coù lieân quan ñeå ñaït ñöôïc caùc muïc tieâu veà baûo veä moâi tröôøng, caùc haønh
ñoäng giaûm thieåu, caùc hoaït ñoäng veà quaûn lyù, kieåm soaùt moâi tröôøng KCN.
Trong Baùo caùo, ñoái töôïng ñöôïc taäp trung phaân tích laø caùc khu coâng nghieäp (bao goàm caû khu cheá
xuaát) do Thuû töôùng Chính phuû quyeát ñònh thaønh laäp. Baùo caùo khoâng ñeà caäp tôùi caùc khu coâng nghieäp
do UBND tænh ra quyeát ñònh thaønh laäp vaø caùc loaïi hình khu kinh teá, khu coâng ngheä cao hay cuïm
coâng nghieäp, ñieåm coâng nghieäp.
Baùo caùo söû duïng caùc soá lieäu lieân quan ñeán moâi tröôøng KCN cuûa nhöõng naêm gaàn ñaây (2005 - 2009).
Caùc soá lieäu trong baùo caùo ñöôïc cung caáp chính thöùc töø caùc cô quan coù traùch nhieäm vaø ñöôïc taäp hôïp
töø nhöõng nguoàn taøi lieäu coù tính phaùp lyù. Soá lieäu öôùc tính thaûi löôïng nöôùc thaûi, khí thaûi vaø chaát thaûi
raén thaûi ra töø KCN ñöôïc tính toaùn theo phöông phaùp döïa vaøo heä soá phaùt thaûi treân dieän tích ñaát ñaõ söû
duïng cuûa caùc KCN.
Ñeå ñaùnh giaù möùc ñoä oâ nhieãm moâi tröôøng, Baùo caùo söû duïng caùc quy chuaån kyõ thuaät veà moâi tröôøng
döôùi ñaây:
- QCVN 08:2008: Quy chuaån kyõ thuaät quoác gia veà chaát löôïng nöôùc maët
- QCVN 10:2008: Quy chuaån kyõ thuaät quoác gia veà chaát löôïng nöôùc bieån ven bôø
- QCVN 05:2009: Quy chuaån kyõ thuaät quoác gia veà chaát löôïng khoâng khí xung quanh
- QCVN 06:2009: Quy chuaån kyõ thuaät quoác gia veà chaát löôïng khoâng khí - Noàng ñoä toái ña cho
pheùp cuûa moät soá chaát ñoäc haïi trong khoâng khí xung quanh
- QCVN 24:2009: Quy chuaån kyõ thuaät quoác gia veà nöôùc thaûi coâng nghieäp
- TCVN 5939 - 2005: Chaát löôïng khoâng khí - Tieâu chuaån khí thaûi coâng nghieäp ñoái vôùi buïi vaø caùc
chaát voâ cô.
xvi
MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Â
Ø
Â
Ä
Ä
Baùo caùo goàm 5 chöông:
Chöông 1. Toång quan veà khu coâng nghieäp Vieät Nam
Tính ñeán thaùng 10 naêm 2009, toaøn quoác ñaõ coù 223 KCN ñöôïc thaønh laäp theo Quyeát ñònh cuûa Thuû
töôùng Chính phuû. Trong ñoù, 171 KCN ñaõ ñi vaøo hoaït ñoäng, vôùi toång dieän tích ñaát gaàn 57.300 ha, ñaït
tyû leä laáp ñaày trung bình khoaûng 46%.
Giai ñoaïn 2006 - 2015, theo quy hoaïch ñaõ ñöôïc Thuû töôùng Chính phuû pheâ duyeät, seõ öu tieân thaønh
laäp môùi 115 KCN vôùi toång dieän tích khoaûng 26.400 ha vaø môû roäng dieän tích 27 KCN, naâng toång dieän
tích KCN leân khoaûng 70.000 ha, phaán ñaáu tyû leä laáp ñaày trung bình ñaït khoaûng 60%. Theo ñoù, chæ
trong 3 naêm 2006, 2007, 2008, toaøn quoác ñaõ thaønh laäp môùi ñöôïc 74 KCN vôùi toång dieän tích khoaûng
20.500 ha vaø môû roäng dieän tích cuûa 14 KCN.
Caùc KCN ñaõ coù nhieàu ñoùng goùp quan troïng trong chuyeån dòch cô caáu vaø phaùt trieån kinh teá, taïo
vieäc laøm, naâng cao thu nhaäp vaø chaát löôïng cuoäc soáng ngöôøi daân. Naêm 2008, caùc KCN ñaõ taïo ra giaù
trò saûn xuaát coâng nghieäp ñaït hôn 33 tyû USD (chieám 38% GDP caû nöôùc); giaù trò xuaát khaåu ñaït treân 16
tyû USD (chieám gaàn 26% toång giaù trò xuaát khaåu caû nöôùc); noäp ngaân saùch khoaûng 2,6 tyû USD, taïo coâng
aên vieäc laøm cho gaàn 1,2 trieäu lao ñoäng.
Phaùt trieån caùc KCN ñaõ ñaït ñöôïc muïc tieâu taäp trung caùc cô sôû saûn xuaát coâng nghieäp, söû duïng hieäu
quaû taøi nguyeân vaø naêng löôïng, taäp trung caùc nguoàn phaùt thaûi oâ nhieãm vaøo caùc khu vöïc nhaát ñònh,
naâng cao hieäu quaû saûn xuaát, hieäu quaû quaûn lyù nguoàn thaûi vaø baûo veä moâi tröôøng. Tuy nhieân, quaù trình
phaùt trieån KCN ñaõ boäc loä moät soá khieám khuyeát trong vieäc xöû lyù chaát thaûi vaø ñaûm baûo chaát löôïng moâi
tröôøng. Trong thôøi gian tôùi, cuøng vôùi phaùt trieån caùc KCN seõ laøm gia taêng löôïng thaûi vaø caùc chaát gaây
oâ nhieãm moâi tröôøng, neáu khoâng taêng cöôøng coâng taùc quaûn lyù moâi tröôøng thì seõ aûnh höôûng tôùi söï phaùt
trieån beàn vöõng cuûa ñaát nöôùc.
Chöông 2. Hieän traïng moâi tröôøng khu coâng nghieäp
Nöôùc thaûi töø caùc KCN coù thaønh phaàn ña daïng, chuû yeáu laø caùc chaát lô löûng, chaát höõu cô, chaát dinh
döôõng vaø moät soá kim loaïi naëng. Khoaûng 70% trong soá hôn 1 trieäu m3 nöôùc thaûi/ngaøy töø caùc KCN ñöôïc
xaû thaúng ra caùc nguoàn tieáp nhaän khoâng qua xöû lyù ñaõ gaây ra oâ nhieãm moâi tröôøng nöôùc maët. Chaát löôïng
nöôùc maët taïi nhöõng vuøng chòu taùc ñoäng cuûa nguoàn thaûi töø caùc KCN ñaõ suy thoaùi, ñaëc bieät taïi caùc löu
vöïc soâng: Ñoàng Nai, Caàu, Nhueä - Ñaùy.
OÂ nhieãm khoâng khí ôû caùc KCN mang tính cuïc boä, taäp trung nhieàu ôû caùc KCN cuõ, do caùc nhaø maùy
trong KCN söû duïng coâng ngheä saûn xuaát laïc haäu hoaëc chöa ñaàu tö heä thoáng xöû lyù khí thaûi. Hieän traïng
oâ nhieãm khoâng khí taïi caùc KCN chuû yeáu laø oâ nhieãm buïi, moät soá KCN coù xuaát hieän oâ nhieãm CO, SO2
vaø NO2.
Löôïng chaát thaûi raén töø caùc KCN coù chieàu höôùng gia taêng, taäp trung nhieàu nhaát taïi caùc KCN vuøng
kinh teá troïng ñieåm Baéc Boä vaø vuøng kinh teá troïng ñieåm phía Nam. Trong ñoù thaønh phaàn chaát thaûi raén
nguy haïi chieám khoaûng 20%, tyû leä chaát thaûi raén coù theå taùi cheá hoaëc taùi söû duïng khaù cao. Hieän nay
vaán ñeà thu gom vaø xöû lyù chaát thaûi raén taïi caùc KCN coøn nhieàu baát caäp, ñaëc bieät ñoái vôùi vieäc quaûn lyù,
vaän chuyeån vaø ñaêng kyù nguoàn thaûi ñoái vôùi chaát thaûi nguy haïi.
xvii
MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Â
Ø
Â
Ä
Ä
Chöông 3. Taùc haïi cuûa oâ nhieãm moâi tröôøng khu coâng nghieäp
OÂ nhieãm moâi tröôøng do hoaït ñoäng saûn xuaát coâng nghieäp noùi chung vaø KCN noùi rieâng ñaõ gaây taùc
ñoäng xaáu tôùi caùc heä sinh thaùi töï nhieân. Ñaëc bieät nöôùc thaûi saûn xuaát khoâng qua xöû lyù, xaû thaûi tröïc tieáp
vaøo moâi tröôøng gaây ra nhöõng thieät haïi khoâng nhoû tôùi saûn xuaát noâng nghieäp vaø nuoâi troàng thuûy saûn taïi
caùc khu vöïc laân caän.
OÂ nhieãm moâi tröôøng do hoaït ñoäng saûn xuaát coâng nghieäp noùi chung vaø KCN noùi rieâng ñaõ laøm gia
taêng gaùnh naëng beänh taät, gia taêng tyû leä ngöôøi lao ñoäng maéc beänh taïi chính KCN vaø coäng ñoàng daân
cö soáng gaàn ñoù. Tyû leä naøy ñang coù xu höôùng taêng trong nhöõng naêm gaàn ñaây vaø gaây aûnh höôûng tröïc
tieáp tôùi caùc hoaït ñoäng phaùt trieån KT-XH taïi ñòa phöông, gaây ra nhöõng toån thaát kinh teá khoâng nhoû.
Chöông 4. Thöïc traïng quaûn lyù moâi tröôøng khu coâng nghieäp
Hieän nay, Vieät Nam ñaõ coù caùc chính saùch phaùt trieån coâng nghieäp gaén lieàn vôùi baûo veä moâi tröôøng
vaø caùc vaên baûn phaùp luaät coù lieân quan veà quaûn lyù moâi tröôøng KCN; ñaõ coù söï phaân caáp quaûn lyù nhaø
nöôùc veà baûo veä moâi tröôøng KCN; moät soá ñòa phöông ñaõ trieån khai quy hoaïch KCN ñoàng boä; aùp duïng
coâng cuï kinh teá thoâng qua hình thöùc thu phí baûo veä moâi tröôøng ñoái vôùi nöôùc thaûi, chaát thaûi raén; toå
chöùc thanh tra, kieåm tra, giaùm saùt chaát löôïng moâi tröôøng KCN.
Tuy nhieân, heä thoáng vaên baûn quy phaïm phaùp luaät coøn chöa ñaày ñuû, vieäc phaân caáp traùch nhieäm
ñoái vôùi caùc ñôn vò coù lieân quan trong baûo veä moâi tröôøng KCN coøn moät soá baát caäp, chöùc naêng cuûa caùc
ñôn vò tham gia quaûn lyù coøn choàng cheùo; tuy ñaõ coù quy hoaïch phaùt trieån KCN nhöng chöa thoáng nhaát,
thieáu khoa hoïc; vieäc trieån khai caùc coâng cuï quaûn lyù chöa thöïc söï hieäu quaû; nhaân löïc cho coâng taùc
baûo veä moâi tröôøng KCN nhìn chung coøn thieáu veà soá löôïng vaø yeáu veà naêng löïc, yù thöùc baûo veä moâi
tröôøng cuûa chuû ñaàu tö vaø caùc doanh nghieäp trong KCN chöa toát.
Chöông 5. Giaûi phaùp baûo veä moâi tröôøng khu coâng nghieäp
Töø hieän traïng moâi tröôøng KCN, nhöõng baát caäp vaø khoù khaên thaùch thöùc trong coâng taùc quaûn lyù moâi
tröôøng KCN, Chöông 5 taäp trung vaøo vieäc ñeà xuaát caùc nhoùm giaûi phaùp chuû yeáu ñeå giaûi quyeát caùc vaán
ñeà coøn toàn taïi, bao goàm:
- Hoaøn thieän cô caáu toå chöùc heä thoáng quaûn lyù moâi tröôøng caùc KCN, töø vieäc phaân caáp vaø phaân
coâng traùch nhieäm ñeán vieäc taêng cöôøng naêng löïc caùn boä vaø hoaøn thieän cô cheá phoái hôïp giöõa
caùc ñôn vò coù lieân quan.
- Raø soaùt, boå sung caùc vaên baûn chính saùch, phaùp luaät, taêng cöôøng caùc bieän phaùp thöïc thi phaùp
luaät veà baûo veä moâi tröôøng KCN.
- Ñaåy maïnh vieäc trieån khai coâng taùc baûo veä moâi tröôøng cuûa chính caùc KCN, chuù troïng xaây döïng
vaø hoaøn thieän heä thoáng xöû lyù nöôùc thaûi taäp trung, thöïc hieän nghieâm tuùc cheá ñoä töï quan traéc vaø
baùo caùo moâi tröôøng.
- Thöïc hieän quy hoaïch KCN gaén vôùi quy hoaïch toång theå phaùt trieån kinh teá - xaõ hoäi vaø baûo veä
moâi tröôøng vaø moät soá giaûi phaùp khuyeán khích baûo veä moâi tröôøng taïi caùc KCN.
Nhaèm trieån khai caùc giaûi phaùp neâu treân, caàn coù söï phoái hôïp ñoàng boä giöõa caùc cô quan quaûn lyù
moâi tröôøng vaø quaûn lyù coâng nghieäp töø caáp Trung öông ñeán ñòa phöông, ñoàng thôøi caàn coù söï tham gia
ñoùng goùp vaø söï ñoàng thuaän cuûa chính caùc KCN vaø doanh nghieäp trong KCN.
xviii
MOÂI TRÖÔØNG KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Â
Ø
Â
Ä
Ä
CHÖÔNG 1
TOÅNG QUAN
VEÀ KHU COÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM
Tải về để xem bản đầy đủ
125 trang
30140
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Báo cáo Môi trường Quốc gia 2009 - Môi trường khu công nghiệp Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bao_cao_moi_truong_quoc_gia_2009_moi_truong_khu_cong_nghiep.pdf
