Bài giảng Lịch sử kiến trúc Việt Nam - Bài 6: Kiến trúc phật giáo

BAØI GIAÛNG

LÒCH SÖÛ KIEÁN TRUÙC VIEÄT NAM

THÖÏC HIEÄN: KTS. NGUYEÃN HÖÕU TAÂM HIEÀN

BAØI 6:

KIEÁN TRUÙC PHAÄT GIAÙO – CHUØA THAÙP

1. ÑAËC ÑIEÅM CHUNG

2. CAÙC COÂNG TRÌNH CHÍNH

1. ÑAËC ÑIEÅM CHUNG - CHUØA:

1. VỊ TRÍ:

4. KEÁT CAÁU:

- XAÂY DÖÏNG ÔÛ NHÖÕNG NÔI COÙ PHONG CAÛNH ÑEÏP.

- COÂNG TRÌNH QUAY VEÀ HÖÔÙNG NAM

- KEÛ – CHOÀNG RÖÔØNG – GIAÙ CHIEÂNG

- COÄT – XAØ – KEÛ: COÄT QUAÂN VAØ COÄT HIEÂN CHÒU LÖÏC,

NOÁI LIEÀN VÔÙI NHAU BAÈNG KEÛ

- COÄT TREÂN ÑAÙ TAÛNG.

2. BOÁ CUÏC:

- THÖÔØNG COÙ BOÁ CUÏC CAÂN XÖÙNG.

- CAÙC KIEÅU BOÁ CUÏC CHÍNH:

. CHÖÕ ÑINH

5. KEÁT CAÁU:

- KEÛ – CHOÀNG RÖÔØNG – GIAÙ CHIEÂNG

- COÄT – XAØ – KEÛ: COÄT QUAÂN VAØ COÄT HIEÂN CHÒU LÖÏC,

NOÁI LIEÀN VÔÙI NHAU BAÈNG KEÛ

- COÄT TREÂN ÑAÙ TAÛNG.

. CHUOÂI VOÀ

. CHÖÕ TAM

. CHÖÕ COÂNG

. NOÄI COÂNG NGOAÏI QUOÁC

. HÌNH OÁNG

3. THAØNH PHAÀN: TOÅNG THEÅ TÖØ NGOAØI VAØO

- COÅNG TAM QUAN

6. ÑIEÂU KHAÉC TRANG TRÍ:

- CHAÏM TROÅ TREÂN CAÙC BOÄ PHAÄN KEÁT CAÁU

- ÑEÀ TAØI THÖÏC VAÄT VAØ ÑOÄNG VAÄT (TÖÙ LINH)

- TÖÔÏNG PHAÄT, LA HAÙN, CAÙC LOAÏI TÖÔÏNG KHAÙC.

- GAÙC CHUOÂNG

- SAÂN ROÄNG

- ÑIEÄN THÔ Ø – TOØA TAM BAÛO:

. TOØA TIEÀN ÑÖÔØNG

7. MAØU SAÉC, AÙNH SAÙNG:

- MAØU CHUÛ ÑAÏO: VAØNG.

. TOØA THIEÂU HÖÔNG

- AÙNH SAÙNG NOÄI THAÁT MÔØ AÛO

. TOØA THÖÔÏNG ÑIEÄN

- CAÛNH TRÍ BEÂN NGOAØI U TÒCH TRAÀM LAÉNG

. TOØA “TAM BAÛO”: NÔI ÑAËT TÖÔÏNG PHAÄT.

- HAØNH LANG XUNG QUANH.

2. KIEÁN TRUÙC PHAÄT GIAÙO – CHUØA MOÄT COÄT

- THEÅ LOAÏI KIEÁN TRUÙC BIEÅU TÖÔÏNG ÑOÄC ÑAÙO.

- THÔØ PHAÄT QUAN AÂM.

- MAËT BAÈNG HÌNH VUOÂNG 4x4.

- COÂNG TRÌNH ÑAËT TREÂN MOÄT COÄT ÑAÙ ÑÖÔØNG KÍNH 1.2.

- HAØNH LANG XUNG QUANH.

- KEÁT CAÁU: HEÄ KHUNG KEÁT CAÁU GOÃ.

- SAØN ÑÖÔÏC ÑÔÕ BAÈNG CAÙC COÄT CHOÁNG TÖØ COÄT ÑAÙ

2. KIEÁN TRUÙC PHAÄT GIAÙO – CHUØA PHAÙP VAÂN (CHUØA DAÂU)

-

ÑÖÔÏC COI NHÖ LAØ NGOÂI CHUØA ÑAÀU TIEÂN ÔÛ VIEÄT NAM,

TRUNG TAÂM TRUYEÀN ÑAÏO PHAÄT.

-

TRÖÔÙC CHUØA COÙ SAÂN ROÄNG – NÔI TOÅ CHÖÙC LEÃ HOÄI.

BOÁ CUÏC MAËT BAÈNG: HAI KHU CHÍNH – PHUÏ

KHU CHÍNH COÙ MAËT BAÈNG DAÏNG NOÄI COÂNG NGOAÏI QUOÁC.

KEÁT CAÁU KHUNG GOÃ, TÖÔØNG GAÏCH, MAÙI CONG BOÁN GOÙC.

KEÁT CAÁU KHUNG COÄT VÔÙI VÌ KEØO :

“KEÛ – CHOÀNG RÖÔØNG – GIAÙ CHIEÂNG”.

TRANG TRÍ CHAÏM KHAÉC TREÂN KHUNG CHÒU LÖÏC.

-

THAÙP HOØA PHONG:

-

CAO 3 TAÀNG BAÈNG GAÏCH TRAÀN.

MAËT BAÈNG HÌNH VUOÂNG 3m.

MAÙI CUOÁN BAÈNG GAÏCH

NHOÛ DAÀN LEÂN CAO, TREÂN ÑÆNH MAÙI COÙ HÌNH BAÀU RÖÔÏU.

2. KIEÁN TRUÙC PHAÄT GIAÙO – CHUØA PHAÄT TÍCH

-

NAÈM TRONG MOÄT QUAÀN THEÅ TÍN NGÖÔÕNG.

MAËT BAÈNG BOÁ CUÏC GIAÄT CAÁP THEO TRIEÀN NUÙI.

ÑOÁI XÖÙNG QUA TRUÏC CHÍNH.

BA LÔÙP NEÀN CHUØA CHEÂNH NHAU 4-5m.:

SAÂN CHUØA – CHUØA CHÍNH VAØ KHU THAÙP MOÄ

CHUØA CHÍNH COÙ MAËT BAÈNG DAÏNG NOÄI COÂNG NGOAÏI QUOÁC:

TIEÀN ÑÖÔØNG – THIEÂU HÖÔNG – THÖÔÏNG ÑIEÄN.

PHÍA TRÖÔÙC CHUØA CHÍNH COÙ 10 TÖÔÏNG THUÙ.

KEÁT CAÁU KHUNG COÄT VÔÙI VÌ KEØO :

-

“KEÛ – CHOÀNG RÖÔØNG”

GOÙC MAÙI UOÁN CONG, ÑAÀU ÑAO LAÙ MAÙI.

ÑIEÂU KHAÉC NOÄI , NGOAÏI THAÁT ÑA DAÏNG PHONG PHUÙ.

-

SÖÛ DUÏNG ÑÒA HÌNH THIEÂN NHIEÂN, LAÁY NUÙI ÑOÀI LAØM CHOÃ DÖÏA

LAØM CHO KIEÁN TRUÙC THEÂM BEÀ THEÁ, ÑA DAÏNG

 ÑAÙNH DAÁU THÔØI KÌ NGHEÄ THUAÄT PHAÄT GIAÙO THÒNH ÑAÏT.

2. KIEÁN TRUÙC PHAÄT GIAÙO – CHUØA THAÙP PHOÅ MINH

-

BOÁ CUÏC CAÂN ÑOÁI THEO KIEÅU CHÖÕ QUOÁC

TAM QUAN – NHAØ BIA – THAÙP PHOÅ MINH – CHUØA CHÍNH

CHUØA CHÍNH COÙ MAËT BAÈNG DAÏNG NOÄI COÂNG NGOAÏI QUOÁC:

TIEÀN ÑÖÔØNG (9 GIAN, 4 HAØNG COÄT) – THIEÂU HÖÔNG – THÖÔÏNG

ÑIEÄN (3 GIAN, 3 HAØNG COÄT).

-

CAÙC TOØA NHAØ NAØY KHOÂNG COÙ ÑIEÂU KHAÉC TRANG TRÍ.

SAU CHUØA COÙ THAÙP MOÄ BAØ CHUÙA MAÏC

TRÖÔÙC CHUØA COÙ VAÏC ÑOÀNG – “TÖÙ ÑAÏI KHÍ”.

THAÙP PHOÅÅ MINH

-

XAÂY TREÂN MOÄT HOÀ NÖÔÙC VUOÂNG, COÙ HAØNH LANG BAO BOÏC

ÑIEÂU KHAÉC TRANG TRÍ HOA VAÊN ÑEÏP MAÉT.

MAËT BAÈNG VUOÂNG, LEÂN TR6N NHOÛ DAÀN, TREÂN CUÕNG LAØ

CHOÛM NHOÏN HÌNH BAÀU RÖÔÏU.

-

13 TAÀNG, KEÁT THUÙC MOÃI TAÀNG ÑEÀU COÙ DIEÀM MAÙI NHOÂ RA.

THAÙP COÙ DAÙNG CAO, THANH MAÛNH

 PHONG CAÙCH KIEÁN TRUÙC ÑAËC SAÉC CUÛA NGOÂI CHUØA VIEÄT NAM.

2. KIEÁN TRUÙC PHAÄT GIAÙO – CHUØA BUÙT THAÙP

-

NAÈM GIÖÕA CAÙNH ÑOÀNG XANH TÖÔI.

TOÅNG THEÅ COÙ MAËT BAÈNG DAÏNG NOÄI COÂNG NGOAÏI QUOÁC:

TIEÀN ÑÖÔØNG – THIEÂU HÖÔNG – THÖÔÏNG ÑIEÄN – TOØA CÖÛA PHAÅM (THÔØ

PHAÄT QUAN AÂM) – NHAØ CHUNG, HAÄU ÑIEÄN (THÔØ CAÙC VÒ TRUÏ TRÌ).

TRÖÔÙC CHUØA COÙ GAÙC CHUOÂNG VAØ TAM QUAN

-

KEÁT CAÁU VÔÙI HEÄ VÌ KEØO “KEÛ - CHOÀNG RÖÔØNG – GIAÙ CHIEÂNG”

XUNG QUANH THÖÔÏNG ÑIEÄN COÙ CAÀU THANG VAØ LAN CAN ÑAÙ, CAÀU

ÑAÙ NOÁI VÔÙI TOØA CÖÛU PHAÅM AÛNH HÖÔÛNG CUÛA ÑIEÂU KHAÉC TRUNG

QUOÁC.

TOØA CÖÛU PHAÅM LIEÂN HOA (CHÍN ÑAØI SEN)

-

GOÀM 3 TAÀNG MAÙI – TÖÔÏNG TRÖNG CHO 3 CAÁP TU HAØNH ÑAÉC ÑAÏO.

TRONG CHÖÙA THAÙP QUANG 9 TAÀNG, GAÉN CHAËT VÔÙI KEÁT CAÁU CUÛA

TOØA CÖÛU PHAÅM.

-

MAÙI THAÙP HÌNH NAÁM COÙ KHÍA TANG TRÍ HÌNH ROÀNG.

HEÄ THOÁNG COÄT XUYEÂN SUOÁT 3 TAÀNG, MAÙI CONG NHOÛ DAÀN KHI LEÂN

CAO

 NHEÏ NHAØNG, BAY BOÅNG.

THAÙP BAÙO NGHIEÂM

-

5 TAÀNG BAÈNG ÑAÙ

TAÙM CAÏNH BAÈNG NHAU ÔÛ CAÙC TAÀNG, NGAÊN CAÙCH BAÈNG DIEÀM

MAÙI, UOÁN CONG ÔÛ GOÙC.

-

TAÀNG TREÄT COÙ HAØNH LANH XUNG QUANH

TREÂN CUØNG KEÁT THUÙC BAÈNG HÌNH QUAÛ BAÀU RÖÔÏU



COÙ AÛNH HÖÔÛNG VAÊN HOÙA TRUNG QUOÁC NHÖNG VAÃN GIÖÕ ÑÖÔÏC

NHÖÕNG ÑAËC TRÖNG BAÛN ÑÒA.

2. KIEÁN TRUÙCPHAÄT GIAÙO – CHUØA TAÂY PHÖÔNG:

-

BOÁ CUÏC CHUØA GOÀM 3 KHOÁI SONG SONG THEO KIEÅU CHÖÕ

TAM

-

COÅNG CHUØA NHOÛ,KHOÂNG COÙ GAÙC CHUOÂNG.

XUNG QUANH 3 MAËT TÖÔØNG XAÂY GAÏCH, COÙ CÖÛ SOÅ HÌNH

TROØN “BAÙN AÂM, BAÙN DÖÔNG” HAY “SAÉC SAÉC KHOÂNG

KHOÂNG”.

-

CAÙC KHOÁI NHAØ CAÙCH NHAU 1,6m ÑUÛ ÑEÅ AÙNH SAÙNG LOÏT

VAØO

-

 KYØ AÛO, TRANG NGHIEÂM.

GIÖÕA SAÂN COØN COÙ HOÀ NÖÔÙC NHOÛ  LUOÂN GIÖÕ ÑÖÔÏC ÑOÄ

AÅM.

-

MAÙI KIEÅU CHOÀNG DIEÂM, ÑAÀU ÑAO CONG VUÙT.

KEÁT CAÁU : “CHOÀNG RÖÔØNG – GIAÙ CHIEÂNG”, DUØNG BAÅY

THAY CHO KEÛ.

-

MAÙI TAÀNG TREÂN, COÄT QUAÂN ÑÖÙNG TREÂN XAØ NAÙCH CUÛA

TAÀNG DÖÔÙI.

-

TRANG TRÍ TREÂN CAÙC BÔØ GOÙC HÌNH ROÀNG SINH ÑOÄNG.

TÖÔÏNG 18 VÒ LA HAÙN LAØ KIEÄT TAÙC ÑIEÂU KHAÉC, MANG TÍNH

DAÂN GIAN



TAÙC PHAÅM KIEÁN TRUÙC XUAÁT SAÉC CUÛA KIEÁN TRUÙC COÅ VIEÄT

NAM.

Bài giảng Lịch sử kiến trúc Việt Nam - Bài 6: Kiến trúc phật giáo – chùa Tháp