Bài giảng Công tác kỹ sư (Bản đẹp)

CHÖÔNG I

GIÔÙI THIEÄU COÂNG TAÙC KYÕ SÖ

I. ÑAËT en6

II. CHÖÙC NAÊNG, NHIEÄM VUÏ VAØ NAÊNG LÖÏC CUÛA NGÖÔØI KYÕ SÖ.

1. Chöùc naêng cuûa ngöôøi kyõ sö trong heä thoáng lao ñoäng kyõ thuaät.

a) Vai troø ngöôøi kyõ sö trong heä thoáng lao ñoäng kyõ thuaät.

b) Chöùc naêng chuyeân moân cuûa ngöôøi kyõ sö trong heä thoáng lao ñoäng kyõ thuaät.

c) Chöùc naêng laõnh ñaïo, toå chöùc ñieàu haønh trong heä thoáng lao ñoäng kyõ thuaät.

2. Nhieäm vuï cuûa ngöôøi kyõ sö.

a) Ngöôøi kyõ sö laø moät coâng daân göông maãu.

b) Phaåm chaát cuûa ngöôøi kyõ sö trong heä thoáng lao ñoäng kyõ thuaät.

c)ï Caùc coâng vieäc cuûa ngöôøi kyõ sö trong heä thoáng lao ñoäng kyõ thuaät.

- Ngöôøi kyõ sö vôùi coâng taùc saûn xuaát.

- Ngöôøi kyõ sö vôùi coâng taùc thieát keá vaø chæ ñaïo thi coâng.

- Ngöôøi kyõ sö: hoaït ñoäng trong kinh doanh.

- Ngöôøi kyõ sö trong nghieân cöùu öùng duïng.

- Ngöôøi kyõ sö vôùi coâng taùc boài döôõng ñoäi nguû caùn boä treû.

- Caùc coâng taùc khaùc cuûa ngöôøi kyõ sö.

d) Quaù trình töï ñaøo taïo boài döôõng vaø khoâng ngöøng saùng taïo cuûa ngöôøi kyõ sö.

e) Ngöôøi kyõ sö tham gia coâng taùc laûnh ñaïo.

3. Naêng löïc caàn coù cuûa ngöôøi kyõ sö.

a) Kieán thöùc chuyeân moân, kyõ naêng ngheà nghhieäp vaø kinh nghieäm thöïc tieãn laø

yeáu toá haøng ñaàu caàn coù ñoái vôùi moät kyõ sö.

b) Söï caàn maãn vaø tính kyû luaät trong coâng vieäc.

c) Khaû naêng döï ñoaùn vaø tính saùng taïo trong lao ñoäng kyõ thuaät.

d) Caàn coù theå löïc vaø tinh thaàn toát.

e) Coù khaû naêng giao tieáp toát.

f) Kieán thöùc taâm lyù xaõ hoäi vaø khaû naêng toå chöùc taäp hôïp quaàn chuùng.

III. QUAÙ TRÌNH ÑAØO TAÏO CUÛA NGÖÔØI KYÕ SÖ.

1. Quaù trình ñaøo taïo chung.

2. Quaù trình ñaøo kyõ sö taïi moät soá tröôøng kyõ thuaät.

a) Ñaøo taïo kyõ sö taïi tröôøng ñaïi hoïc Daân Laäp Coâng Ngheä Saøi Goøn.

b) Ñaøo taïo kyõ sö taïi tröôøng ñaïi hoïc Baùch Khoa (ÑHQG TP.Hoà Chí Minh).

1

CHÖÔNG I

GIÔÙI THIEÄU COÂNG TAÙC KYÕ SÖ

I. Ñaët vaán ñeà.

Kyõ sö laø taàng lôùp trí thöùc trong xaõ hoäi, coù hoïc vò vaø ñòa vò cao trong xaõ hoäi. Ngöôøi

kyõ sö coù söï ñoùng goùp lôùn veà trí tueä vaø taøi naêng cuûa mình cho coäng ñoàng xaõ hoäi laøm

cho xaõ hoäi phaùt trieån lieân tuïc, mang laïi nhieàu cuûa caûi cho xaõ hoäi. Anh ta ñöôïc troïng

voïng vaø kính troïng nhö moïi thaønh phaàn trí thöùc khaùc nhö: baùc só, döôïc só, nhaïc só, nhaø

vaên, nhaø thô v v… vaø laø moät trong caùc nhaø khoa hoïc ñöông thôøi.

Do ñoù chuùng ta caàn phaûi nghieân cöùu ñeå bieát roõ: chöùc naêng, vai troø, nhieäm vuï, quyeàn

haïn vaø naêng löïc cuûa ngöôøi kyõ sö v v… Töø ñoù xaùc ñònh traùch nhieäm ñoùng goùp cuûa mình

ñoái vôùi ñaát nöôùc, ñoái vôùi xaõ hoäi.

II. Chöùc naêng, nhieäm vuï vaø naêng löïc cuûa ngöôøi kyõ sö:

1. Chöùc naêng cuûa ngöôøi kyõ sö trong heä thoáng lao ñoäng kyõ thuaät.

a) Ngöôøi kyõ sö giöõ moät vai troø quan troïng trong heä thoáng lao ñoäng kyõ thuaät, laø

ngöôøi ñoùng goùp trí tueä, söï saùng taïo vaø laø ngöôøi chuû choát quyeát ñònh moïi thaønh

coâng trong caùc ngaønh ngheà cuûa moïi lónh vöïc trong neàn kinh teá cuûa ñaát nöôùc.

b) Ngöôøi kyõ sö coù theå ñöùng ôû vò trí ñaûm nhieäm thöïc hieän coâng taùc theo chuyeân

ngaønh ñöôïc ñaøo taïo, coù theå giöõ vai troø kyõ sö tröôûng (chæ huy 1 nhoùm kyõ sö) ñeå

thöïc hieän:

- Chöùc naêng ñieàu haønh trong caùc ñôn vò saûn xuaát gia coâng.

- Chöùc naêng ñieàu haønh caùc ñôn vò thieát keá hoaëc thi coâng.

- Chöùc naêng ñieàu haønh trong caùc ñôn vò kinh doanh, dòch vuï kyõ thuaät.

- Chöùc naêng nghieân cöùu vaø ñaøo taïo.

c) Ngöôøi kyõ sö coù theå ñaûm nhieäm caùc chöùc vuï laõnh ñaïo töø toå tröôûng kyõ thuaät,

tröôûng phoøng (Keá hoaïch, Thieát keá, Coâng ngheä, KCS, Cung tieâu, Vaät tö v v…)

hoaëc Phoù giaùm ñoác, Giaùm ñoác Xí nghieäp, Coâng ty, Toång Coâng ty v v… vôùi chöùc

naêng ñieàu haønh hoaït ñoäng cuûa heä thoáng kyõ thuaät hoaëc heä thoáng toå chöùc kinh

doanh v v… cuûa nhaø nöôùc hoaëc tö nhaân. Khi ñoù chöùc naêng cuûa ngöôøi kyõ sö btheå

hieän trong vieäc:

- Toå chöùc quaûn lyù xaây döïng ñôn vò.

- Toå chöùc vaø phaân coâng lao ñoäng kyõ thuaät trong caùc ñôn vò.

- Thöïc hieän chöùc naêng giaùm saùt, kieåm tra ñaùnh giaù caùc hoaït ñoäng cuûa heä

thoáng lao ñoäng kyõ thuaät.

- Thöïc hieän chöùc naêng phaân phoái thaønh quaû lao ñoäng, tham gia caùc hoaït

ñoäng kyõ thuaät quaûng baù giôùi thieäu saûn phaåm cuûa ngaønh mình.

2. Nhieäm cuï cuûa ngöôøi kyõ sö.

a) Ngöôøi kyõ sö laø moät coâng daân göông maãu.

- Phaûi ñöôïc thöïc hieän ñaày ñuû quyeàn vaø nghóa vuï cuûa ngöôøi coâng daân.

- Ngöôøi coâng daân vôùi tinh thaàn daân toäc cao.

- Luoân coù tinh thaàn töï löïc cao vaø “ Ñöøng ñoøi hoûi Toå quoác phaûi laøm gì

cho mình ?” vaø ngöôïc laïi phaûi suy nghó “ Mình ñaõ laøm ñöôïc gì cho Toå

quoác”.

2

- Luoân neâu cao tinh thaàn vì nghóa lôùn, ñoaøn keát vaø hôïp taùc.

- Laø con ngöôøi laøm vieäc vôùi tinh thaàn töï giaùc.

b) Phaåm chaát cuûa ngöôøi kyõ sö trong heä thoáng lao ñoäng kyõ thuaät.

- Kyõ sö laø thaønh vieân cuûa taäp theå lao ñoäng.

- Töï löïc, töï giaùc nhöng luoân trong tinh thaàn hôïp taùc “Moät caây laøm chaúng leân non”.

- YÙ thöùc traùch nhieäm tröôùc nhieäm vuï ñöïôc giao, ñoù laø phaåm chaát cao quí cuûa ngöôøi

kyõ sö.

- Trung thöïc vaø coù tinh thaàn traùch nhieäm tröôùc taäp theå vaø xaõ hoäi.

c)ï Caùc coâng vieäc cuûa ngöôøi kyõ sö trong heä thoáng lao ñoäng kyõ thuaät.

Nhieäm vuï cô baûn cuûa ngöôøi kyõ sö phaûi thöïc hieän toát coâng taùc chuyeân moân ñaõ ñöôïc

ñaøo taïo:

- Ngöôøi kyõ sö trong ñôn vò saûn xuaát.

+ Bieát khai thaùc, vaän haønh caùc thieát bò, heä thoáng thieát bò v v… trong caùc nhaø maùy,

Xí nghieäp, Coâng ty v v…

+ Bieát caùch toå chöùc quaûn lyù baûo trì söûa chöõa töø caùc thieát bò ñeán caùc heä thoáng

thieát bò cuûa xí nghieäp.

+ Bieát tính toaùn thieát keá caùc gaù laép cho thieát bò, caùc cuïm maùy vaø caùc maùy moùc v

v… phuïc vuï cho coâng taùc saûn xuaát.

+ Bieát trieån khai caùc bieän phaùp coâng ngheä phuïc vuï cho coâng taùc cheá taïo naâng

cao naêng suaát vaø chaát löôïng saûn phaåm.

+ Bieát kieåm tra, ñaùnh giaù caùc chaát löôïng cô baûn cuûa saûn phaåm cuûa ngaønh ngheà.

+ Coù khaû naêng toå chöùc quaûn lyù, saûn xuaát cuûa ñôn vò.

+ Ñeà xuaát tham gia caûi tieán thieát bò naâng cao naêng suaát lao ñoäng öùng duïng tieán

boä khoa hoïc kyõ thuaät vaøo saûn xuaát hoaëc caùc chuyeån giao coâng ngheä cuûa ñôn vò

baïn.

- Ngöôøi kyõ sö vôùi coâng taùc thieát keá vaø chæ ñaïo thi coâng.

+ Tham gia hoaëc chæ ñaïo toå chöùc, quaûn lyù thieát keá, thi coâng “saûn phaåm”.

+ Baûo ñaûm tính chính xaùc, tính thöïc tieãn cuûa baûn thieát keá.

+ Xaây döïng heä thoáng an toaøn, oån ñònh vaø ñoä tin caäy trong quaù trình vaän haønh

ñieàu khieån caùc trang thieát bò phuïc vuï cho thi coâng.

+ Toå chöùc ghi cheùp nhaät kyù theo doõi coâng trình, giaùm saùt, kieåm tra quaù trình thi

coâng.

+ Tham gia vaø ñeà xuaát caûi tieán qui trình thi coâng caûi tieán trang thieát bò kyõ thuaät,

caûi tieán coâng ngheä ñeå giaûm chi phí nhaân coâng maùy moùc, naâng cao naêng suaát lao

ñoäng vaø chaát löôïng coâng trình.

+ Tích cöïc tham gia caùc hoaït ñoäng quaûng baù caùc thaønh quaû lao ñoäng cuûa ñôn vò.

- Ngöôøi kyõ sö: hoaït ñoäng trong kinh doanh.

+ Tham gia xaây döïng keá hoaïch kinh doanh thieát bò, maùy moùc … quaûn lyù dòch vuï

kyõ thuaät (chuyeån giao coâng ngheä) vaø coâng taùc haäu maõi.

+ Ñaåy maïnh coâng taùc giôùi thieäu saûn phaåm vaø tö vaán khaùch haøng.

+ Tích cöïc tham gia vaøo caùc hoaït ñoäng quaûng baù thöông hieäu.

- Ngöôøi kyõ sö vôùi coâng taùc nghieân cöùu khoa hoïc vaø öùng duïng.

+ Tham gia toå chöùc, xaây döïng keá hoaïch: caûi tieán saûn phaåm caûi tieán caùc trang

thieát bò ñeå naâng cao naêng xuaát vaø chaát löôïng saûn phaåm.

3

+ Toå chöùc thieát bò nhieàu gaù laép chung vaø chuyeân duøng phuïc vuï cho saûn xuaát.

+ Ñöa caùc phöông phaùp coâng ngheä môùi coù tieán boä veà khoa hoïc kyõ thuaät aùp

duïng cho ñôn vò.

+ Hình thaønh vaø xaây döïng caùc ñeà taøi nghieân cöùu coù tính chaát chieán löôïc ñeå

phaùt trieån ñôn vò.

- Ngöôøi kyõ sö vôùi coâng taùc boài döôõng ñoäi nguõ caùn boä kyõ thuaät treû.

+ Toå chöùc caùc lôùp ñeå boå tuùc kieán thöùc chuyeân moân cuûa ngaønh cho ñoäi nguõ

caùn boä kyõ thuaät döôùi mình: Cao ñaúng, Trung caáp vaø coâng nhaân.

+ Toå chöùc thi kieåm tra tay ngheà vaø naâng baäc thôï.

+ Xaây döïng keá hoaïch naâng cao trình ñoä ñoäi nguõ kyõ thuaät thoâng qua caùc ñôït cöû

caùn boä ñi hoïc ngaén haïn daøi haïn taïi caùc Trung taâm, Tröôøng, Vieän v v….

- Ngoaøi ra ngöôøi kyõ sö coøn tham gia nhieàu coâng taùc khaùc: quaûn lyù vaät tö, kieåm

tra chaát löôïng saûn phaåm (KCS), tham gia giaûng daïy ôû caùc tröôøng Ñaïi hoïc, Cao

ñaúng, Trung hoïc daïy ngheà vaø caùc Trung taâm ñaøo taïo v v …

d) Quaù trình “Töï ñaøo taïo”, vöôn leân khoâng ngöøng vaø khoâng ngöøng saùng taïo.

- Ngöôøi kyõ sö caàn xaây döïng cho mình moät keá hoaïch laøm vieäc vaø phaán ñaáu vöôn

leân khoâng ngöøng.

- Khoâng ngöøng trao doài kyõ naêng ngheà nghieäp: hoïc hoûi, trao ñoåi tieáp thu kinh

nghieäm töø thöïc teá.

- Luoân suy nghó, tìm toøi caûi tieán, saùng taïo nhaèm naâng cao naêng suaát lao ñoäng vaø

chaát löôïng saûn phaåm.

e) Ngöôøi kyõ sö tham gia laõnh ñaïo ñôn vò.

- Ngöôøi kyõ sö luoân laø ngöôøi “laõnh daïo” veà maët kyõ thuaät ôû ñôn vò.

- Ngöôøi kyõ sö laø ngöôøi coù ñaàu oùc toå chöùc, ñoaøn keát, laõnh ñaïo taäp hôïp quaàn

chuùng.

- Ngöôøi kyõ sö giöõ caùc vò trí quan troïng cuûa caùc ñôn vò (töø thaáp ñeán cao).

3. Naêng löïc caàn coù cuûa ngöôøi kyõ sö.

Ñeå hoaøn thaønh nhieäm vuï vaø chöùc naêng cuûa ngöôøi kyõ sö ñoøi hoûi ngöôøi kyõ sö phaûi

coù naêng löïc cao veà caùc maët:

a) Kieán thöùc chuyeân moân, kyõ naêng ngheà nghieäp vaø kinh nghieäm thöïc tieãn laø yeáu toá

haøng ñaàu caàn coù ñoái vôùi ngöôøi kyõ sö.

- Naém vöõng kieán thöùc chuyeân moân vaø kinh nghieäm thöïc teá cuûa ngaønh ngheà mình

ñöôïc ñaøo taïo trong caùc laõnh vöïc: thieát bò, vaän haønh thieát bò, giaùm saùt, kieåm tra

ñaùnh giaù saûn phaåm, bieát toå chöùc vaø ñieàu haønh saûn xuaát v v…

- Toå chöùc ñaøo taïo, phoå bieán kieán thöùc kyõ thuaät coâng ngheä.

- Laäp keá hoaïch baûo trì, söûa chöõa thieát bò.

- Laäp keá hoaïch ñaåy maïnh vaø phaùt trieån ñôn vò qua caùc hình thöùc quaûng caùo, tieáp

thò, kinh doanh v v…

- Thaønh thaïo moät ñeán hai ngoaïi ngöõ chính vaø tin hoïc cô baûn.

b) Söï caàn maãn vaø tính kyû luaät trong coâng vieäc.

- Ngöôøi kyõ sö phaûi xaây döïng tính kieân trì, caàn maãn.

- Thöïc hieän vaø ñieàu haønh coâng vieäc thoâng qua heä thoáng qui ñònh kyõ thuaät chaët

cheõ, ñaûm baûo tính chính xaùc theo qui öôùc.

4

c) Khaû naêng döï ñoaùn vaø tính saùng taïo trong lao ñoäng kyõ thuaät.

- Ngöôøi kyõ sö caàn xaây döïng cho mình khaû naêng döï ñoaùn vaø quyeát ñoaùn ñeå coù theå

laøm chuû thôøi gian vaø nhaân löïc.

- Trong lao ñoäng caàn öùng duïng moät caùch khoa hoïc vaø saùng taïo lyù thuyeát vaø thöïc

teá ñeå ruùt ngaén thôøi gian vaø naâng cao hieäu quaû coâng vieäc.

d) Caàn coù theå löïc vaø tinh thaàn.

- Ngöôøi kyõ sö caàn coù theå löïc toát thoâng qua söï ham thích moät vaøi moân theå thao

nhaèm naâng cao theå löïc vaø söùc khoûe ñeå lao ñoäng toát.

- Caàn hieåu bieát vaø tham gia moät vaøi loaïi hình vaên hoùa ngheä thuaät ñeå giaûi trí

(aâm nhaïc, vaên thô hoaëc hoäi hoïa v v…

e) Coù khaû naêng giao tieáp toát.

- Phaûi coù khaû naêng giao tieáp baèng dieãn ñaït qua noùi ( thuyeát trình, ñoái thoaïi,

tham gia vaø ñieàu haønh toát caùc cuoäc hoïp, caùc döï aùn v v…)

- Phaûi coù khaû naêng dieãn ñaït baèng vieát ( ghi cheùp nhaät kyù kyõ thuaät, xaây döïng

baùo caùo kyõ thuaät, vieát lyù thuyeát luaän aùn toát nghieäp, laäp thuyeát minh coâng trình, döï

aùn v v…)

- Phaûi coù khaû naêng sö phaïm toát: Truyeàn ñaït cho ñoàng nghieäp hieåu, ñaët mình

vaøo vò trí ngöôøi khaùc.

- Coù khaû naêng laøm vieäc theo nhoùm.

f) Kieán thöùc taâm lyù xaõ hoäi vaø khaû naêng taäp hôïp quaàn chuùng.

- Caàn naém baét vaø hieåu bieát veà taâm sinh lyù con ngöôøi.

- Coù quan ñieåm ñoái nhaân xöû theá ñuùng ñaén, coù moái quan heä maät thieát, vôùi ñoàng

nghieäp: coâng nhaân, caùn boä kyõ thuaät v v …

- Coù khaû naêng ñoaøn keát taäp hôïp, laõnh ñaïo, chæ ñaïo toå chöùc ñieàu haønh moïi hoaït

ñoäng cuûa ñôn vò.

III. Quaù trình ñaøo taïo cuûa ngöôøi kyõ sö.

Ñeå ñöôïc vaøo hoïc taïi caùc tröôøng Ñaïi hoïc, thí sinh phaûi traûi qua 1 kyø thi Tuyeån Quoác

gia haøng naêm vaøo thaùng 7.

Sinh vieân seõ nhaäp hoïc vaøo thaùng 9 haøng naêm, vaø phaûi traûi qua ít nhaát laø 4 naêm

hoïc (8 hoïc kyø), tuøy theo ngaønh ngheà vaø qui ñònh cuûa moãi Tröôøng Ñaïi hoïc, thôøi gian hoïc

cuûa sinh vieân coù theå keùo daøi 4, 5 naêm, 5 naêm hoaëc 6 naêm (nhö Ñaïi hoïc Y Khoa vì phaûi

coù thôøi gian thöïc taäp nhieàu hôn).

1. Quaù trình ñaøo taïo chung.

Thoâng thöôøng khoái kieán thöùc ñöôïc trang bò cho sinh vieân trong quaù trình hoïc bao

goàm:

- Khoái kieán thöùc cô baûn

- Khoái kieán thöùc cô sôû

- Khoái kieán thöùc chuyeân ngaønh

(25-30%)

(40-50%)

(25-30%)

Tuøy theo chuyeân moân ngaønh ngheà tæ leä cuûa caùc khoái kieán thöùc coù theå thay ñoåi

cho phuø hôïp vôùi quaù trình ñaøo taïo vaø söû duïng caùn boä thích hôïp. Veà maët thöïc teá

sinh vieân caàn ñöôïc tieán haønh laøm caùc baøi taäp, baøi taäp lôùn, ñoà aùn moân hoïc, thí

nghieäm, thöïc haønh, thöïc taäp, tham quan xí nghieäp, nhaø maùy v v… chieám 20-25%

thôøi gian ñaøo taïo: Tuøy theo ngaønh ngheà ñaøo taïo, thôøi gian naøy coù theå ñieàu tieát cho

phuø hôïp.

5

Hoïc kyø cuoái cuûa quaù trình ñaøo taïo, sinh vieân phaûi traûi qua 1 ñôït thöïc taäp toát nghieäp

töø 7-9 tuaàn vaø sau ñoù thöïc hieän 1 luaän aùn toát nghieäp vôùi caùc ñeà taøi lyù thuyeát hoaëc thöïc

teá do Thaày höôùng daãn ñöa ra ñöôïc Chuû nhieäm boä moân chaáp nhaän.

Tuy nhieân, coù tröôøng thöïc hieän theo phöông aùn: chæ ñònh 1 soá moân thi vaø laøm 1

baùo caùo chuyeân ñeà vaøo hoïc kyø cuoái cuûa quaù trình hoïc.

Khi sinh vieân ñaõ hoaøn thaønh toát caùc moân thi, baûo veä caùc baùo caùo chuyeân ñeà ñaït

keát quaû toát , hoaëc baûo veä toát luaän aùn toát nghieäp cuøng vôùi ñieåm thi caùc moân hoïc trong

caùc hoïc kyø ñeàu ñaït thì sinh vieân seõ ñöôïc coâng nhaän toát nghieäp vaø ñöôïc nhaän baèng kyõ

sö cuûa ngaønh ñaøo taïo.

Sau khi sinh vieân coù baèng kyõ sö, ngöôøi kyõ sö coù theå hoïc tieáp caùc ngaønh khaùc ñeå

nhaän baèng kyõ sö 2 hoaëc treân ñaïi hoïc (Thaïc só, Tieán só )

2. Quaù trình ñaøo taïo kyõ sö taïi moät soá tröôøng kyõ thuaät.

a) Ñaøo taïo kyõ sö taïi tröôøng ñaïi hoïc Daân Laäp coâng Ngheä Saøi Goøn.

- Töø naêm 1997 tröôøng Cao Ñaúng kyõ ngheä Daân Laäp TP.Hoà Chí Minh ñöôïc thaønh

laäp ,sau baûy naêm hoaït ñoäng tröôøng ñöôïc boä Giaùo Duïc vaø Ñaøo Taïo cho pheùp naâng

caáp ñaøo taïo heä ñaïi hoïc .

- Thaùng tö naêm 2000 Tröôøng ñöôïc chính thöùc naâng caáp “ Tröôøng Ñaïi hoïc Daân

Laäp Kyõ Ngheä TP.Hoà Chí Minh “.

- Ngaøy 3/2/2005Tröôøng ñöôïc Chính Phuû , Boä Giaùo Duïc vaø Ñaøo Taïo cho pheùp ñoåi

teân thaønh tröôøng Ñaïi Hoïc Daân Laäp Coâng Ngheä Saøi Goøn.

- Ñaïi hoïc chính quy cuûa Tröôøng ñöôïc ñaøo taïo 4 naêm theo heä nieân cheá vôùi khoái

ngaønh coâng ngheä ñöôïc hoïc 201 ñôn vò hoïc trình ( ÑVHT - 1ÑVHT laø 15 tieát hoïc) vaø

chia ra.

+ Giaùo duïc ñaïi cöông : 85ÑVHT.

+ Giaùo duïc chuyeân nghieäp :116ÑVHT trong ñoù goàm caùc khoái kieán thöùc cô sôû vaø

khoái kieán thöùc chuyeân moân.

- Quùa trình ñaøo taïo chöông trình daønh :

+ Thí nghieäm vaø thöïc haønh : 25 ÑVHT

+ Thöïc taäp vaø laøm luaän aùn toát nghieäp aùn :15ÑVHT( 4ÑVHT cho thöïc taäp ).

- Khoa Quaûn Lyù Kinh Doanh ñöôïc hoïc 165 ÑVHT

Ñoàng thôøi Tröôøng vaãn tieáp tuïc ñaøo taïo heä Cao Ñaúng vaø baäc THCN.

b) Ñaøo taïo kyõ sö taïi tröôøng ñaïi hoïc Baùch Khoa TP.Hoà Chí Minh

Tröôøng Ñaïi hoïc Baùch Khoa ñaøo taïo kyõ sö heä chính qui 4,5 naêm vaø ñaøo taïo

theo heä tín chæ. Tuøy theo ngaønh ngheà ôû caùc Khoa, soá tín chæ cho khoùa hoïc coù theå

dao ñoäng ñoâi chuùt.

Ví duï: Ngaønh kyõ thuaät cheá taïo khoaù 2002.

Toång soá tín chæ cuûa khoùa 151 tín chæ

Phaân boá:

- Caùc moân cô baûn 44 tín chæ

- Caùc moân cô sôû 77tín chi

- Caùc moân chuyeân ngaønh 20 tín chæ (coù 14 tín chæ baét buoäc – 06 tín chæ töï

choïn)

- Luaän aùn toát nghieäp 10 Tín chæ

6

Phöông thöùc ñaøo taïo theo heä tín chæ so vôùi ñaøo taïo theo ñôn vò hoïc trình coù

nhieàu öu ñieåm; taïo ñieàu kieän cho sinh vieân coù theå hoïc vöôït, hoïc theo thôøi khoùa bieåu cuûa

rieâng mình, hoaëc thuaän tieän cho vieäc sinh vieân coù theå laáy ñöôïc nhieàu baèng kyõ sö veà sau

naøy v v…

Tuy nhieân quaù trình thöïc hieän noù cuõng boäc loä moät soá ñieàu caàn quan taâm nhö:

vieäc gíup ñôõ vaø hieåu bieát laãn nhau giöõa caùc sinh vieân bò haïn cheá, thôøi gian töï hoïc cuûa

sinh vieân, baûn thaân hoï chöa ñöôïc thöïc hieän toát.

Phöông phaùp giaûng daïy cuûa caùc thaày caàn phaûi caûi tieán cho thích hôïp.

Caùc phöông tieän giuùp ñôû sinh vieân hoïc taäp nhö caùc taøi lieäu tham khaûo, caùc giaùo

trình, caùc phoøng thí nghieäm, caùc xöôûng thöïc taäp v v….

Caàn phaûi hoaøn thieän hôn, môùi coù theå taïo ñieàu kieän cho sinh vieân hoïc taäp vaø

nghieân cöùu toát hôn.

7

CHÖÔNG II

KYÕ NAÊNG GHI CHEÙP

I. ÑAËT VAÁN ÑEÀ.

II. GHI CHEÙP TÖØ MOÄT BAØI NOÙI.

1. Caùc khoù khaên.

a) Thôøi gian caàn phaûi noùi vaø vieát khaùc nhau.

b) Caàn keát hôïp nhieàu hoaït ñoäng.

c) Khoâng toàn taïi thuû thuaät chung.

2. Caùc böôùc chuaån bò caàn thieát.

a) Chuaån bò cô sôû vaät chaát.

b) Chuaån bò tinh thaàn.

c) Taäp luyeän ghi cheùp.

d) Ghi cheùp nhö theá naøo ñeå ñaït hieäu quaû.

3. Bieát thích öùng vôùi caùc dieãn giaû khaùc nhau.

4. Caùc yeáu toá giuùp cho vieäc ghi cheùp.

a) Caáu truùc baøi giaûng.

b) Caùc hình thöùc ngoân töø.

c) Caùc chöõ then choát, caùc töø höõu ích giuùp cho vieäc ghi cheùp.

5. Bieát khai thaùc caùc ñieàu ñaõ ghi.

III. GHI CHEÙP TÖØ BAØI VIEÁT (Tham khaûo taøi lieäu)

1. Caùc khoù khaên vaø thuaän lôïi.

2. Caùc muïc tieâu ghi cheùp.

3. Kyõ thuaät ghi cheùp.

a) Chuaãn bò phöông tieän.

b) Nhöõng yeáu toá quang troïng caàn ghi cheùp.

- Ghi nhaän caùc phaàn theo daøn baøi.

- Choïn yù chính vaø quang troïng trong taøi lieäu theo muïc tieâu cuûa baøi vieát.

- Caùc yeâu caàu thöïc teá cho baøi vieát.

IV. THÖÏC HIEÄN MOÄT BAÙO CAÙO.

1. Phaûi xaây döïng ñeà cöông, muïc luïc roõ raøng.

2. Nhöõng ñieàu thöïc hieän trong baùo baùo ( thuyeát minh).

8

CHÖÔNG II

KYÕ NAÊNG GHI CHEÙP

I. Ñaët vaán ñeà.

- Ghi cheùp laø moät böôùc tích cöïc cuûa vieäc tieáp nhaän thoâng tin.

- Coù hai phöông thöùc:

- Ghi cheùp töø baøi noùi cuûa moät dieãn giaû.

+ Ghi cheùp töø caùc taøi lieäu, caùc baøi vieát, saùch tham khaûo.

Ñaây laø moät coâng vieäc mang tính trí tueä, thuoäc veà tinh thaàn, nhaèm bieân soaïn moät

saûn phaåm seõ ñöôïc söû duïng laïi, xuaát phaùt töø chaát lieäu (thoâng qua noùi, vieát, yù töôûng) ban

ñaàu.

Chaát löôïng cuûa baøi ghi cheùp phuï thuoäc vaøo vieäc söû duïng noù coù phuø hôïp nhöõng gì

maø ta mong muoán hay khoâng.

Ghi chuù: Ñaây laø moät coâng vieäc trí oùc vaø khoâng phaûi laø vieäc cô baép.

II. Ghi cheùp töø moät baøi noùi:

Moïi khoù khaên trong khi naém baét vaø xaùc ñònh yù töôûng trình baøy laø noù khoâng ñeå laïi

daáu veát cuûa mình (lôøi noùi gioù bay).

1. Nhöõng khoù khaên.

a) Thôøi gian caàn ñeå noùi vaø caàn ñeå vieát khaùc nhau.

Noùi: trung bình 125 – 150 töø/phuùt

Vieát: 27 – 30 töø/phuùt hay coù theå nhanh hôn chuùt ít tuyø theo phöông phaùp vaø

toác ñoä cuûa moãi ngöôøi.  Khi ghi caàn thöïc hieän moät söï löïa choïn (caùc yù chính).

b) Caàn keát hôïp nhieàu hoaït ñoäng trí tueä cuøng moät luùc

Nghe.

Hieåu.

Phaân tích.

Choïn löïa.

Ghi nhôù baèng vieäc ghi cheùp laïi.

c) Khoâng toàn taïi caùc thuû thuaät chung:

Moãi ngöôøi coù moät caùch ghi cheùp theo phöông phaùp rieâng.

2. Caùc böôùc chuaån bò caàn thieát cho vieäc ghi cheùp.

a) Chuaån bò phöông tieän vaät chaát.

Baøn töïa, buùt vieát, vieát maøu, buùt chì, compa, giaáy, taäp, soå…

b) Chuaån bò tinh thaàn.

Ñöøng bao giôø nghó veà ñieàu gì khaùc hay lo ra (khi ñoù yù töôûng ghi cheùp seõ rôøi

raïc hay khoâng söû duïng ñöôïc).

Phaûi coù thaùi ñoä chaêm chuù laéng nghe (luoân chuù yù vaø taäp trung tö töôûng).

9

Caàn tham khaûo tröôùc taøi lieäu lieân quan, neáu coù bieát tröôùc thì seõ deã hieåu vaø theo

doõi vaán ñeà thuaän tieän hôn.

Löu yù caùc yeáu toá cho pheùp xaùc ñònh caáu truùc vaø boá cuïc cuûa baøi noùi.

Lôøi môû ñaàu.

Caùc ñoaïn chuyeån tieáp.

Baùo hieäu khoái môû ñaàu vaø keát thuùc moät ñoaïn hay tieåu ñoaïn.

Toång hôïp töøng phaàn.

Keát luaän.

c) Taäp luyeän ghi cheùp.

Phöông phaùp ghi nhaän baèng hình aûnh laø phöông thöùc toát nhaát (laøm sao ghi laïi töø

lôøi noùi cuûa dieãn giaû baèng caùc hình aûnh laø toát nhaát).

d) Ghi cheùp nhö theá naøo ñeå ñaït hieäu quaû nhaát.

- Ghi nhaän toát nhöõng gì khoâng theå nhôù.

Ví duï: döõ lieäu baèng soá, caùc coâng thöùc, teân rieâng, quy taéc.

- Ghi nhaän nhöõng ñieàu nghi ngôø vaø khoâng hieåu.

Trong tröôøng hôïp baïn khoâng theo kòp, cöù tieáp tuïc theo doõi vaø gaïch döôùi nhöõng

gì baïn caûm thaáy hieåu nhaàm vaø ñaùnh daáu hoûi caùc caâu naøy beân leà trang giaáy, sau

ñoù seõ giaûi quyeát vaán ñeà baèng caùch hoûi caùc ngöôøi nghe khaùc.

- Ghi cheùp toái ña caùc thoâng tin baèng chöõ caøng ít caøng toát.

Duøng caùc chöõ vieát taét vaø loaïi boû caùc phaàn thöøa chæ ñeå giöõ laïi caùc töø ngöõ coù

nghóa.

- Boû caùch ghi cheùp töøng töø moät.

Ta khoâng theå ghi taát caû nhöõng gì maø dieãn giaû trình baøy. Caàn coù moät thaùi ñoä

chuû ñoäng  toùm taét vaø toång hôïp. Caàn coù khaû naêng toùm taét “noùng” nhöõng vaán

ñeà ñöôïc nghe, theo kieåu ghi cheùp toác kyù. Muoán vaäy caàn moät söï chuù yù cao ñoä vaø

phaûi coù söï luyeän taäp toát ñeå ghi ngaén goïn vaø ñuû yù.

3. Bieát thích öùng vôùi dieãn giaû khaùc nhau.

Ghi cheùp deã hay khoù laø coøn tuyø thuoäc vaøo khaû naêng cuûa dieãn giaû vaø nhöõng quan

taâm cuûa dieãn giaû trong vieäc naém baét thoâng tin cuûa ngöôøi nghe.

Nhöõng khaû naêng cuûa dieãn giaû laøm cho vieäc ghi cheùp ñöôïc deã daøng.

- Gioïng noùi lôùn vaø roõ, coù chuyeån gioïng leân xuoáng.

- Baøi noùi coù daøn baøi maïch laïc, söû duïng baûng bieåu toát.

- Ngoân ngöõ roõ raøng, caùc töø môùi ñöôïc giaûi thích coù heä thoáng.

Neáu dieãn giaû khoâng coù ba khaû naêng naøy thì phaûi.

- Laéng nghe moät caùch chaêm chuù nhieàu hôn.

- Coá hieåu cho ñöôïc loâgic baøi ñöôïc trình baøy.

- Haõy chuù yù vaøo taát caû caùc yeáu toá cuûa baøi dieãn vaên coù khaû naêng giuùp ta hieåu roõ

(thoâng baùo ñeà taøi, caùc ñoaïn chuyeån maïch…).

- Ghi nhöõng töø khoâng bieát, vôùi caùc daáu chaám hoûi ôû leà vaø coá laøm roõ nhöõng ñieàu

khoâng hieåu sau khi keát thuùc baèng caùch tham khaûo töø baïn beø hay nhöõng saùch vôû, taøi

lieäu lieân quan.

4. Caùc yeáu toá giuùp cho vieäc ghi cheùp.

Caùc chuaån , giuùp ta hieåu vaø ghi nhôù ñöôïc deã daøng hôn.

a) Caáu truùc cuûa baøi giaûng.

10

Caàn nhaän thaáy nhöõng phaàn khaùc nhau trong baûn ghi cheùp. Ñieàu naøy caøng deã khi

dieãn giaû baùo tröôùc daøn baøi vaø vieát noù leân baûng

Taàm quan troïng cuûa daïng naøy.

- Trong khi ghi cheùp ngöôøi ghi coù phong caùch tích cöïc (phaûn xaï thuaän lôïi cho

vieäc ghi nhôù).

- Luùc ñoïc laïi, baøi ghi theå hieän ñöôïc söï roõ raøng cuûa noù.

b) Caùc hình thöùc ngoân töø.

Ngöôøi trình baøy coù khuynh höôùng nhôø ñeán moät soá kyõ thuaät ñeå nhaán maïnh caùc

thoâng ñieäp cuûa mình nhö:

- Laëp ñi laëp laïi, noùi moät caùch doâng daøi: nhöõng ñieàu muoán noùi laø quan troïng

(nhaán maïnh). Ngöôøi ghi caàn gaïch döôùi hay laøm daáu kyù hieäu.

- Nhöõng ví duï cuï theå, caùc minh hoaï, caùc giai thoaïi: ngöôøi vieát ghi nhö laø tham

khaûo.

- Caùc töø ngöõ nhaèm thu huùt söï chuù yù nhö : caàn löu yù raèng , caàn xaùc ñònh chính

xaùc laø, … Noù chæ ra raèng nhöõng ñieàu tieáp theo laø quan troïng, ngöôøi vieát caàn ghi

nhôù.

c) Caùc chöõ then choát vaø caùc töø höõu ích.

Caùc chöõ then choát truyeàn ñaït hay dieãn taû nhöõng yù töôûng hay nhöõng thoâng tin

quan troïng.Nhöõng töø höõu ích laø caùc chuaån, noù laøm caên cöù cho caùc suy luaän vaø laø

söôøn cuûa baøi vaên:

nhaäp ñeà, chuyeån maïch, nhaéc laïi, keát thuùc.

Sau ñaây laø danh saùch chæ daãn caùc cuïm töø .

- Ñoaïn môû ñaàu (nhaäp ñeà): thoâng baùo raèng nhöõng gì ñöôïc noùi chæ laø moät thoaùng

tö duy.

+ Caùc coâng thöùc vaøo ñeà: “chuùng ta baét ñaàu bôûi”, “tröôùc heát”, “tröôùc heát ñieåm

khôûi ñaàu laø”…

+ Töø ñaàu tieân trong moät lieät keâ: ñaàu tieân, moät maët, moät beân laø, ñieàu neân bieát

ñaàu tieân laø …

+ Chuaån bò cho moät phaûn bieän: noù coù theå laø, tuy nhieân, neáu thaät raèng…

+ Ñöa minh chöùng: ví duï, chaúng haïn…

+ Baùo tröôùc ñieàu gì: bieát raèng, coøn moät ñieàu laø, toâi xin noùi roõ raèng…

- Ñoaïn chuyeån maïch laø chæ ra moái lieân heä giöõa nhöõng gì ñaõ noùi tröôùc ñaây vaø

nhöõng gì saép ñeà caäp ñeán.

Ví duï:

- Khi caàn phaûi theâm vaøo, ta noùi: vaø, keá ñeán, cuõng vaäy, thöù hai laø, tieáp ñeán, maët

khaùc…

- Khi caàn nhaán maïnh: ngay caû, caøng, hôn nöõa, khoâng chæ … maø coøn …

- Khi caàn noùi veà nguyeân nhaân (lyù do): bôûi vì, thaät vaäy.

- Khi caàn noùi veà heä quaû: vì theá maø, do ñoù …

- Khi caàn noùi veà söï nghòch lyù: nhöng, trong khi maø, tuy nhieân, ngöôïc laïi.

- Hoaëc khi khaúng ñònh cuøng vôùi söï thay ñoåi quan ñieåm: maët khaùc, cuõng nhö, vaû

laïi

11

- Ñoaïn nhaéc laïi: noù neâu leân nhöõng gì ñaõ ñöôïc trình baøy tröôùc ñaây maø ta khoâng

muoán nhaéc laïi nhöng ta khaúng ñònh vaø ta coù theå noùi: nhö theá, töø ñoù, do ñoù, ñoù

chæ laø moät khôûi ñieåm …

- Ñoaïn keát thuùc: bieåu thò keát thuùc cuûa moät söï trieån khai, chaám döùt cuûa moät lieät

keâ, keát luaän: sau cuøng, toùm laïi, ñeå keát luaän, thaät ra …

5. Bieát caùch khai thaùc caùc ñieàu ñaõ ghi cheùp

Ngay toái ñaàu tieân caàn phaûi xem laïi caùc ñieàu ñaõ ghi cheùp ñeå hoài töôûng chuùng,

laøm saùng toû chuùng, boå sung ñaày ñuû chuùng, laøm roõ caùc ñieåm chuû yeáu. Baøi nghe coøn

noùng hoåi trong trí nhôù giuùp ta boå khuyeát nhöõng thieáu soùt vaø taïo neân caùc lieân heä

logic. Neáu khoâng laøm theá caùc ñieàu ghi cheùp coù nguy cô khoâng ñoïc ñöôïc vaø khoâng

hieåu khi ta baét ñaàu caàn ñeán noù.

III. Ghi cheùp töø caùc vaên baûn (caùc baøi vieát).

1.Thuaän lôïi vaø khoù khaên.

a) Thuaän lôïi.

- Ñoïc taøi lieäu deã tieáp nhaän hôn khi nghe ngöôøi khaùc trình baày nhanh ñeå ghi

cheùp vaø toùm taét.

- Coù nhieài taøi lieäu tham khaûo vaø choïn löïa.

b) Khoù khaên:

- Toán nhieàu thôøi gian ñeå ñoïc caùc taøi lieäu.

+ Ñoâi khi tham lam vieát quaù daøi.

+ Ñoâi luùc tìm chöa heát hoaëc chöa ñuû taøi lieäu caàn thieát ñeå tham khaûo.

+ Khi nghe baùo caùo thì dieãn giaû ñaõ ñònh höôùng vaø xaùc ñònh caùc vaán ñeà caàn

truyeàn ñaït.

2. Caùc hình thöùc ghi cheùp.

Coù hai hình thöùc ghi cheùp.

- Ghi cheùp ñeå chuaån bò cho moät baøi noùi : baøi toång keát , baøi baùo caùo tröôùc hoäi

nghò, baøi baûo veä döï aùn,baøi giaûng cho moät buoåi hoïc v.v…

- Ghi cheùp ñeå hình thaønh moät vaên baûn moät taøi lieäu , döï aùn,moät taùc phaåm,moät

coâng trình moät nghò quyeát, vaên kieän, giaùo trình hoaëc thuyeát minh luaän aùn v.v …

Lôøi khuyeân:

- Choïn löïa thoâng tin döï truø seõ trình baøy tröôùc ñoäc giaû hay cöû toaï: nhöõng thoâng

tin maø hoï khoâng bieát hay caàn bieát seõ giôùi thieäu trong baøi trình baøy cuûa mình.

- Duø taøi lieäu duøng ñeå noùi hay vieát yeâu caàu phaûi :

Roõ raøng - maïch laïc – deã ñoïc – söû duïng nhanh choùng.

3. Kyõ thuaät ghi cheùp

a) Chuaån bò phöông tieän.

- Giaáy vieát , buùt , thöôùc v.v…

- Baøn gheá .

- Caùc taøi lieäu caàn thieát

- Tinh thaàn taäp trung

12

Chuù yù : Khi ghi cheùp moãi thoâng tin ñeå rieâng moät trang giaáy ñeå quaù trình vieát

khoâng bò xaùo troän caùc yù töôûng.

b) Nhöõng yeáu toá quan troïng caàn ghi cheùp.

- Ghi cheùp cho baøi noùi.

+ Khoâng caàn phaûi vieát thaønh baøi ñeå ñoïc maø vieát yù chính

+ Caàn phaûi choïn nhöõng vaán ñeà ngöôøi ta chöa bieát hoaëc khoâng bieát maø ngöôøi

ta muoán tieáp nhaän.

+ Xaây döïng moät daøn baøi roõ raøng vaø loâgic.

+ Vieát ngaén goïn deã ñoïc ( kieåu toác kyù , gaïch ñaàu doøng ).

+ Xaép xeáp thöù töï cho deã nhìn , deã hieåu theo chuû ñeà ñaëc bieät caùc phaàn seõ ñöôïc

minh hoaï baèng hình aûnh hay ñeøn chieáu.

+ Vieát treân giaáy moät maët roäng raõi ,

+ Caùc döõ lieäu khoâng theå nhôù ñöôïc (nhö soá lieäu, hình aûnh, ñöôøng bieåu dieãn, sô ñoà)

neân ñöôïc ghi chuù moät caùch coù heä thoáng. Noù coù theå ñöôïc cheùp laïi treân nhöõng taøi

lieäu rieâng bieät, ñöôïc saép xeáp theo thöù töï sao cho deã troâng thaáy (trong tröôøng söû

duïng giaáy trong, ñeøn chieáu).

+ Khoaûng khoâng gian söû duïng cuûa baøi vieát phaûi hôïp lyù:

+ Söû duïng gaïch döôùi vaø kieåu in hoa (neáu caàn).

+ Choïn caùc ñieåm quan troïng maø muïc tieâu yeâu caàu.

Ví duï : Vaán ñeà MA TUYÙ bao goàm : taùc haïi , lôïi nhuaän , tình hình buoân laäu ,

cheá bieán , tình hình cai nghieän v.v…

- Ghi cheùp ñeå laøm tö lieäu (moät baùo caùo hay moät coâng trình, moät döï aùn hay moät baøi

giaûng …) phaûi toùm taét hay vieát nhöõng ñieåm chính theo muïc tieâu ñaõ ñeà ra vaø taïo thaønh

moät baøi hoaøn chænh.

+ Chuaån bò moät daøn baøi ñaày ñuû vaø logic ,laáy tö lieäu töø caùc taøi lieäu ñaõ ñoïc theo noäi

dung vaø muïc tieâu , yeâu caàu :Caùc soá lieäu,döõ lieäu,coâng thöùc , baûng bieåuv.v..

+ Choïn yù chính vaø quan troïng trong taøi lieäu theo muïc tieâu cuûa baøi vieát,trong caùc taøi

lieäu coù nhieàu vaán ñeà tuyø theo muïc tieâu vaø chuû ñeà maø ngöôøi vieát caàn, thì phaûi ñi saâu

vaø trích ra.

+ Vieát thaønh caùc chöông muïc theo daøn baøi ñaõ coù :töø ñoù hình thaønh caùc vaên baûn

maïch laïc , caâu vaên hoaøn chænh, chuù yù traùnh caùc loãi chính taû , vieát hoa lung tung

, daáu chaám , daáu phaåy ,chaám xuoáng doøng v.v… khoâng ñuùng, vieát roõ raøng khoâng

vieát aåu vieát taét khoù ñoïc.

- Ngöôøi vieát caàn phaûi bieát tröôùc noäi dung taøi lieäu ñeå ghi cheùp do vaäy caàn phaûi :

+ Vôùi baøi vaên ngaén : ñoïc toaøn baøi vaên .

+ Taøi lieäu daøi : ñoïc lôøi noùi ñaàu , lôøi giôùi thieäu toùm taét , ñoïc moät vaøi chöông quan troïng

, ñoïc keát luaän cuûa taøi lieäu…döïa vaøo muïc tieâu ñaët ra ñeå tìm noäi dung ñaùp öùng theo yeâu

caàu cuûa baøi vieát vaø tieán haønh toùm taét ñöa vaøo baøi vieät theo töøng ñoaïn.

Ví duï :

* Ghi cheùp vôùi chuû ñeà nhaân ñaïo trong taùc phaåm “ Nhöõng Ngöôøi Khoán Khoå “cuûa nhaø ñaïi

vaên haøo Phaùp VICHTOHUYGO

* Ghi cheùp vôùi chuû ñeà tình yeâu vaø tính caùch ngöôøi coäng saûn PAVEN COÂSGHIN trong “Theùp

Ñaõ Toâi Theá Ñaáy” cuûa nhaø vaên NICOÂLAI OÂSTOÂTSKI.

13

* Vaán ñeà ma tuyù coù nhieàu lónh vöïc caàn ñeà caäp moät trong vaøi noäi dung cuûa chuû ñeà nhö : lôïi

nhuaän , taùc duïng , taùc haïi , quaù trình cai nghieän v.v…

- Khi ñoïc : cuõng trích töøng phaàn theo daøn baøi

+ Töø ñoaïn nhaäp ñeà.

+ Ñoaïn giôùi thieäu

+ Ñoaïn chuyeån maïch.

+ Ñoaïn keát luaän.

- Caàn chuù yù caùc caâu then choát, caùc chöõ höõu ích.

- Choïn caùc yù töôûng cô baûn cuûa ñoaïn vaên caàn toùm taét caùc ñoaïn quan troïng: trích töø vaên

baûn nghò quyeát , nghò ñònh , chæ thò v.v…

- Caùc yeâu caàu thöïc teá cho baøi vieát.

+ Caùc vaên baûn vaø taøi lieäu soaïn ra phaûi phuø hôïp vôùi yeâu caàu hoaøn caûnh thöïc teá

(neáu laø caùc giaûi phaùp , caùc nghò quyeát , caùc nghò ñònh , chæ thò v.v…)

+ Trong vaên baûn phaûi ghi roõ caùc taøi lieäu tham khaûo, trích daãn töø ñaâu , trong saùch

naøo , trang naøo ( nhö caùc soá lieäu , coâng thöùc , caùc ñònh lyù , ñònh luaät , caùc caâu noùi

noåi tieáng v.v…)

+ Ghi nhaän tình huoáng vaø moâi tröôøng cuûa vaán ñeà ñöôïc ñeà caäp khi taøi lieäu ñöôïc toùm

taét.

+ Caùc phieáu thoâng tin ñöøng ñeå laãn loän caùc yù töôûng vôùi nhau maø caàn ñeå rieâng moãi

yù töôûng moät phieáu.

+ Caùc tö lieäu ñoâi khi khoâng caàn cheùp ra, luùc tham khaûo caàn ghi nhaän trang, teân taøi

lieäu v.v…Khi naøo vieát thaønh vaên baûn luùc ñoù ta laät laïi caùc taøi lieäu ñoù ñeå söû duïng.

+ Ta coù theå ghi chuù beân leà vaên baûn baøi vieát ñeå tieän tra cöùu khi caàn.

IV. Thöïc hieän baùo caùo (Tieåu luaän, Luaän vaên toát nghieäp, Baøi phaùt bieåu …)

1. Phaûi xaây döïng ñeà cöông, muïc luïc roõ raøng.

- Lôøi noùi ñaàu: Ñaët vaán ñeà caàn phaûi giaûi quyeát.

- Lôøi giôùi thieäu.

- Caùc phaàn caàn ñöôïc giaûi quyeát (Caùc chöông cuûa baùo caùo)

- Keát luaän: Vaán ñeà ñaët ra ñaõ ñöôïc giaûi quyeát keát quaû ñöa vaøo söû duïng, lôøi khuyeân

vaø nhöõng giaûi phaùp tieáp theo (neáu coù)

- Taøi lieäu tham khaûo:

+ Teân taùc giaû

+ Naêm xuaát baûn

+ Soá series xuaát baûn (neáu coù)

+ Ghi theo thöù töï vaàn

- Muïc luïc

2. Nhöõng ñieàu yeâu caàu thöïc hieän trong baùo caùo (hoaëc thuyeát minh):

- Phaûi vieát chöõ roõ raøng, caån thaän, khoâng ñöôïc vieát taét, vieát aåu laøm ngöôøi khaùc

khoâng ñoïc ñöôïc hoaëc khoâng hieåu; chöõ khoâng ñöôïc vieát hoa lung tung, khoâ ng ñöôïc

taåy xoùa tuøy tieän.

- Caâu vaên goïn, khoâng daøi leâ theâ.

- Caùc ñeà muïc, chöông phaûi roõ raøng nhaèm chia caùc khoái löôïng coâng vieäc raønh

maïch.

- Vieäc chia caùc phaàn trong caùc chöông caàn thoáng nhaát töø ñaàu ñeán cuoái.

14

I, 1,2,3 … a,b,c

II,1,2,3 … a,b,c

III,1,2,3 … a,b,c

Ví duï:

Chöông I

Caùc chöông II, chöông III … cuõng töông töï nhö treân.

- Caùc coâng thöùc, hình veõ phaûi ñaùnh soá thöù töï, coù theå ñaùnh soá töø 1 ñeán 100 …

ngay töø ñaàu baøi vieát, coù theå ñaùnh soá cuûa coâng thöùc hoaëc soá cuûa hình theo töøng

chöông. Muïc ñích laø ñeå deã theo doõi vaø goïi chuùng laïi ôû caùc phaàn sau.

- Caùc hình veõ caàn phaûi coù chuù giaûi teân hình roõ raøng.

- Caùc hình veõ vaø coâng thöùc khoâng phaûi cuûa mình saùng taùc thì caàn phaûi laøm caùc kyù hieäu

tham khaûo [...].

Ví duï: Coâng thöùc (5) hay hình (6) coù theâm [1] & [2] yù noùi laáy töø taøi lieäu tham khaûo 1

vaø 2 ghi ôû phaàn cuoái baùo caùo trong muïc taøi lieäu tham khaûo.

Toùm laïi: Caùc phaàn trích daãn keå caû lôøi noùi caàn phaûi ghi roõ raøng, ñaày ñuû.

15

CHÖÔNG III

KYÕ NAÊNG ÑOÁI THOAÏI

I. ÑAËT VAÁN ÑEÀ.

- Söï caàn thieát cuûa ñoái thoaïi.

- heá naøo laø ñoái thoaïi.

II. CAÙC KIEÅU ÑOÁI THHOAÏI TRÖÏC TIEÁP.

1. Theo muïc tieâu.

2. Theo vai trì cuûa ngöôøi tham gia.

3. Theo kyõ thuaät söû duïng.

III. CAN THIEÄP CUA NGÖÔØI PHOÛNG VAÁN.

1. Caùc caâu hoûi.

2. Caùch trình baøy laïi.

IV. CAÙC THAÙI ÑOÄ CUÛA NGÖÔØI PHOÛNG VAÁN.

1. Caùc kieåu thaùi ñoä chung chuû yeáu.

2. Caùc kieåu thaùi ñoä dieãn tieán.

V. CHUAÅN BÒ MOÄT BUOÅI ÑOÁI THOAÏI.

1. Ñeà taøi.

2. Boái caûnh.

3. Muïc tieâu .

4. Caùc thoâng tin.

5. Keá hoaïch.

VI. ÑOÁI THOAÏI GIAÙN TIEÁP.

1. Nhöõng khoù khaên khi ñoái thoaïi giaùn tieáp.

2. Vai troø con soá gaây kinh ngaïc.

3. Duy trì söï tieáp xuùc vaø söï chuù yù cuûa ngöôøi ñoái thoaïi.

4. Keát thuùc cuoäc ñoái thoaïi qua ñieän thoaïi.

VII. KEÁT THUÙC CUOÄC ÑOÁI THOAÏI CHUNG.

16

CHÖÔNG III

KYÕ NAÊNG ÑOÁI THOAÏI

I. Ñaët vaán ñeà:

- Taïi sao phaûi nghieân cöùu ñoái thoaïi

- Ñoái thoaïi laø gì?

Trong moïi toå chöùc, thöïc hieän ñeàu ñaën caùc buoåi ñoái thoaïi laø moät caùch höõu hieäu ñeå

luaân chuyeån thoâng tin vaø giaûi quyeát vaán ñeà, khoâng coù söï trao ñoåi tröïc tieáp, heä thoáng

seõ nhanh choùng ñi ñeán choã beá taéc. Ñoái thoaïi coøn giuùp giaûi quyeát nhu caàu cuûa con

ngöôøi, vì söï thaát voïng böïc boäi tích tuï haøng ngaøy seõ daàn daàn taïo thaønh moät söï khoù

chòu caêng thaúng saün saøng buøng noå baát cöù luùc naøo.

Moät tình huoáng ñöôïc hình thaønh döïa treân nhöõng haønh ñoäng lieân tieáp chuû yeáu baèng

lôøi noùi giöõa hai caù nhaân nhôø vaøo tieáp xuùc tröïc tieáp vaø vôùi moät muïc tieâu ñaõ ñöôïc ít

nhaát laø moät trong hai ngöôøi ñeà xöôùng töø tröôùc – ñoù laø ñoái thoaïi.

II. Caùc kieåu ñoái thoaïi chính.

1. Theo muïc tieâu.

a) Ñieàu tra:

Yeâu caàu ai cung caáp thoâng tin. Ñoái thoaïi tìm thoâng tin töø caáp thaáp nhaát leân

caáp cao nhaát.

b) Thoâng baùo: cung caáp thoâng tin hay giaûi thích cho ai (theo yeâu caàu cuûa hoï hay

do ta thaáy ñieàu ñoù laø caàn thieát). Thoâng tin töø caáp cao nhaát xuoáng caáp thaáp

nhaát.

c) Ñoäng vieân:

Thuùc ñaåy ai laøm moät vieäc gì, laøm cho hoï thay ñoåi caùch laøm vieäc, thay ñoåi thaùi

ñoä laøm vieäc.

d) Löïa choïn, ñaùnh giaù, ñònh höôùng.

e) Giaûi quyeát vaán ñeà vôùi moät ngöôøi naøo ñoù.

2. Theo vai troø cuûa ngöôøi tham gia trong cuoäc ñoái thoaïi

a) Ñoái thoaïi taäp trung vaøo vaán ñeà do ngöôøi khôûi xöôùng cuoäc ñoái thoaïi ñeà ra.

b) Ñoái thoaïi taäp trung vaøo vaán ñeà rieâng cuûa moät thaønh vieân trong cuoäc ñoái thoaïi

coøn goïi laø ñoái thoaïi coá vaán.

Ñaây laø tröôøng hôïp moät hay nhieàu ngöôøi tìm ñeán moät ngöôøi khaùc ñeå xin lôøi

khuyeân giaûi quyeát tình huoáng khoù xöû cuûa mình.

17

c) Ñoái thoaïi taäp trung vaøo vaán ñeà lieân quan ñeán caû hai beân ñoái taùc vaø nhieàu ñoái

taùc.

Ñaây laø tröôøng hôïp xaûy ra thöôøng xuyeân nhaát trong moät xí nghieäp, ví duï nhö:

Hai kyõ thuaät vieân cuûa hai boä phaän khaùc nhau phaûi cuøng giaûi quyeát moät vaán ñeà.

Tröôøng hôïp ñieån hình cuûa quan heä C.Ö. – K.H. quan heä cung öùng – khaùch haønh

trong khuoân khoå cuûa moät döï aùn chaát löôïng toaøn boä.

1. Theo kyõ thuaät söû duïng.

a) Ñoái thoaïi daãn daét.

Ngöôøi phoûng vaán laø ngöôøi daãn daét cuoäc ñoái thoaïi vaø yeâu caàu ngöôøi ñöôïc

phoûng vaán traû lôøi moät loaït caùc vaán ñeà trong baûng caâu hoûi ñaõ ñöôïc thieát laäp saün.

Ví duï : Baûng caâu hoûi thaêm doø …

b) Ñoái thoaïi baùn daãn daét:

Caùc vaán ñeà caàn trao ñoåi ñöôïc xaùc ñònh tröôùc, duy chæ coù thöù töï vaø caùch thöùc

ñaët caâu hoûi laø töï do. Khi thaáy ñoái töôïng ñi laïc ñeà thì ngöôøi phoûng vaán seõ laø

ngöôøi keùo hoï trôû laïi vaán ñeà chính ôû moåi vaán ñeà caàn trao ñoåi, chính caâu traû lôøi

cuûa ñoái töôïng thoâng thöôøng seõ gôïi yù cho caâu hoûi keá tieáp cuûa ngöôøi phoûng vaán.

c) Ñoái thoaïi khoâng daãn daét.

Ngöôøi phoûng vaán ñöa ra vaán ñeà roài sau ñoù nghe ñoái töôïng trình baøy. Nhöôøi

phoûng vaán caàn theå hieän söï thoâng caûm, ñoàng tình, ñaëc bieät laø thaùi ñoä cuûa mình,

ngöôøi phoûng vaán trôû thaønh thính giaû nhaèm taïo söï thoaûi maùi cho ngöôøi noùi. Thænh

thoaûng, ngöôøi phoûng vaán caàn dieãn ñaït laïi moät vaøi yù cuûa ngöôøi trình baøy nhaèm

khuyeán khích hoï ñi saâu hôn vaøo vaán ñeà. Ñaây laø kieåu ñoái thoaïi phuø hôïp trong tình

huoáng giuùp ñôõ hoaëc khuyeân ngöôøi naøo ñoù. Caàn luyeän taäp nhieàu caùc kieåu ñoái thoaïi

keå treân.

III. Can thieäp cuûa ngöôøi phoûng vaán.

1. Caâu hoûi.

a) Caâu hoûi tröïc tieáp.

Söû duïng ñeå baét ñaàu cuoäc ñoái thoaïi. Treân nguyeân taéc, söû duïng laïi moãi khi ñeà

caäp ñeán moät ñeà taøi môùi.

b) Caâu hoûi truyeàn.

Thöôøng ñöôïc söû duïng trong ñoái thoaïi kieåu baùn daãn daét. Noù döïa treân nhöõng

ñieàu ngöôøi ñöôïc phoûng vaán vöøa noùi ñeå tieáp tuïc phaùt trieån, chi tieát hoùa vaø ñaøo

saâu theâm vaán ñeà.

Ví duï : Anh nghe ñöôïc qua ….?

Treân quan ñieåm naøo ….?

Nhö theá naøo ….?

Anh coù giaûi thích theâm veà …….. ñöôïc khoâng ?

2. Trình baøy laïi.

18

Ñaây laø kyõ thuaät chính ñöôïc duøng trong moïi tình huoáng giao tieáp, ñaëc bieät laø

trong caùc buoåi trao ñoåi, hoäi hoïp. Noù giuùp ta thaáy ñöôïc söï chuù yù laéng nghe vaø yù

muoán tìm hieåu cuûa ngöôøi nghe.

Noù khieán ngöôøi noùi coù traùch nhieäm veà nhöõng ñieàu mình noùi, ñoàng thôøi khuyeán

khích hoï ñi saâu hôn vaøo vaán ñeà. Noù coøn giuùp hai beân khoâng bò maát thôøi gian vì

nhöõng hieåu laàm ñaùng tieác.

a) Ñònh nghóa.

Trình baøy laïi, laø ngaét lôøi ngöôøi noùi taïi moät thôøi ñieåm ñeå nghe toùm taét laïi

nhöõng ñieàu hoï hieåu veà noäi dung maø ngöôøi noùi vöøa trình baøy vaø sau ñoù laïi ñeå cho

ngöôøi noùi trình baøy tieáp.

b) Ba möùc ñoä trình baøy laïi.

- Trình baøy laïi moät caùch ñôn giaûn.

+ Laø daïng toång hôïp laïi nhöõng ñieåm chính vöøa ñöôïc nghe trình baøy, tuøy theo caùch

hieåu rieâng cuûa ngöôøi nghe :

“OÂng vöøa baûo raèng ”

“Neáu toâi khoâng nhaàm …”

+ Giuùp kieåm chöùng vaø baøy toû vôùi ngöôøi noùi veà möùc ñoä hieåu cuûa ngöôøi nghe veà

nhöõng gì maø ngöôøi noùi muoán truyeàn ñaït: phaùt hieän ñöôïc nhöõng ñieàu ñaõ hieåu

nhaàm, hieåu sai.

+ Ngöôøi trình baøy laïi khoâng duøng caùch naøy ñeå khaúng ñònh ñòa vò, quan ñieåm hay

ñaùnh giaù cuûa mình.

- Trình baøy laïi coù dieãn giaûi:

+ Laøm noåi baät moät ñieåm then choát chöa ñöôïc trình baøy roõ raøng hay toång hôïp toaøn

boä caùc ñeà nghò.

+ Ngöôøi trình baøy laïi laøm saùng toû baøi phaùt bieåu cuûa ngöôøi noùi baèng caùch dieãn giaûi

hay thay ñoåi moät chuùt ít noäi dung vöøa ñöôïc nghe.

- Trình baøy laïi theo kieåu ngöôïc laïi:

+ Toång hôïp moät caùch nghòch lyù, thaäm chí traùi vôùi ñieàu thöôøng nghe (ñöôïc nghe

moät caùch ñuùng ñaén).

+ Coù theå laøm noåi baät ñieåm chính deã gaây tranh luaän.

Löu yù: Kieåu naøy coù theå keùo theo moät soá khoù khaên veà maët quan heä veà sau.

IV. Thaùi ñoä cuûa ngöôøi phoûng vaán (ngöôøi höôùng daãn ñoái thoaïi).

Thöôøng ñöôïc bieåu hieän qua:

- Lôøi noùi: caùc töø, gioïng noùi.

- Tö theá, caùch nhìn …

Ta coù theå chia laøm hai kieåu thaùi ñoä:

- Kieåu thaùi ñoä chung: ngöôøi ñieàu haønh ñoái thoaïi daãn daét cuoäc ñoái thoaïi theo muïc

ñích ñaõ ñònh cuûa mình vaø thöôøng phuï thuoäc vaøo tính caùch cuûa anh ta.

- Kieåu thaùi ñoä töøng phaàn: do ngöôøi daãn daét ñoái thoaïi can thieäp theo caùc giai ñoaïn

trong suoát quaù trình ñoái thoaïi, tuyø thuoäc töø caùc phaûn öùng cuûa ngöôøi ñöôïc ñoái thoaïi.

1. Caùc kieåu thaùi ñoä chung.

a) Thaùi ñoä chuyeân quyeàn, ñoäc ñoaùn:

19

Ñaây laø thaùi ñoä aûnh höôûng töø beân ngoaøi vaø moät caùch tröïc tieáp ñeán ngöôøi khaùc

nhaèm aùp ñaët yù muoán hay quan nieäm cuûa mình. Coù theå phaân thaønh hai daïng.

- Thaùi ñoä chuyeân cheá:

Ngöôøi chuyeân cheá luoân tìm caùch aùp ñaët yù kieán, quyeát ñònh, quyeàn haïn cuûa

mình leân ngöôøi khaùc maø khoâng caàn quan taâm ñeán phaûn öùng cuûa hoï, kieåu naøy söû

duïng vieäc raên ñe, haêm doaï laø chính.

- Thaùi ñoä gia tröôûng:

Ngöôøi coù thaùi ñoä gia tröôûng:

+ Luoân tìm caùch aûnh höôûng leân ngöôøi khaùc theo kieåu “vì muoán toát cho anh”,

hay quan taâm theo kieåu “cuûa moät ngöôøi cha toát trong gia ñình”.

+ Mong muoán khoáng cheá ngöôøi khaùc nhöng laïi muoán ñöôïc ngöôøi khaùc thöông

yeâu.

b) Thaùi ñoä thuû ñoaïn.

Nhaèm aûnh höôûng leân ngöôøi khaùc moät caùch giaùn tieáp vaø nhaèm vaøo söï khoâng hieåu

bieát cuûa hoï, theo caùch loâi keùo hay giaät daây.

c) Thaùi ñoä trung laäp.

Ñaây laø thaùi ñoä kieåu khoâng daãn daét. Noù nhaèm ñaët ngöôøi khaùc vaøo tình theá phaûi töï

mình ñi ñeán quyeát ñònh sau khi ñaõ cuøng phaân tích kyõ löôõng vaán ñeà vöôùng maéc cuûa

hoï.

d) Thaùi ñoä hôïp taùc.

Luoân giuùp ñôõ ngöôøi khaùc ñöa ra quyeát ñònh baèng caùch cuøng nhau tìm kieám giaûi

phaùp. Ñaây laø kieåu giao tieáp töông hoã , ôû ñaây khoâng coù söï aùp ñaët.

2. Caùc kieåu thaùi ñoä dieãn tieán.

Noù theå hieän theo caùc giai ñoaïn khaùc nhau cuûa buoåi ñoái thoaïi vaø trong khuoân khoå

cuûa moät kieåu thaùi ñoä chung.

Ví duï:

Moät ngöôøi trình baøy vaán ñeà cuûa hoï nhö sau.

“Toâi chaúng coøn thích thuù gì coâng vieäc naøy nöõa. Noù quaù ö ñôn ñieäu, toâi chæ laøm

theo traùch nhieäm khoâng hôn khoâng keùm, toâi muoán thay ñoåi coâng vieäc, thaäm chí

chuyeån sang xí nghieäp khaùc, bôûi vì nôi laøm môùi coù theå taïo cho toâi ñoäng löïc môùi

… toùm laïi, toâi hy voïng nhö theá”.

Baây giôø chuùng ta haõy töôûng töôïng nhöõng thaùi ñoä coù theå xaûy ra trong tröôøng hôïp

naøy.

a) Thaùi ñoä ra leänh hay quyeát ñoaùn.

Nhaèm chæ cho ngöôøi khaùc nhöõng gì hoï phaûi laøm hay khoâng ñöôïc laøm:

“Anh phaûi thay ñoåi nôi laøm !”

“Anh phaûi xin ñoåi sang boä phaän khaùc !”

b) Thaùi ñoä laån traùnh.

Nhaèm troán traùnh ñaùp öùng nhöõng yeâu caàu cuûa ngöôøi khaùc baèng caùch ñöa ra

nhöõng quan ñieåm chung chung hay tìm caùch keát thuùc buoåi trao ñoåi:

“Anh cöù yeân taâm ñi, roài moïi vieäc seõ qua thoâi”

“Sau moät thaùng nghæ heø, anh seõ thaáy ñôõ ngay maø”

“Xin loãi, toâi coù buoåi hoïp quan troïng”.

c) Thaùi ñoä meâ hoaëc duï doã.

20