Nghiên cứu đánh giá hiện trạng và cảnh báo nguy cơ tai biến nứt sụt đất khu vực Tây Nguyên

35(3), 219-229

Tạp chí CÁC KHOA HỌC VỀ TRÁI ĐẤT

9-2013

NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ

CẢNH BÁO NGUY CƠ TAI BIẾN NỨT SỤT ĐẤT

KHU VỰC TÂY NGUYÊN

PHẠM VĂN HÙNG, NGUYỄN XUÂN HUYÊN

E-mail: [email protected]

Viện Địa chất, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

Ngày nhận bài: 4 - 7 - 2013

1. Mở đầu

NSĐ làm cơ sở cho quản lý tai biến và phòng

chống giảm nhẹ thiên tai. Vì vậy, những kết quả

nghiên cứu của công trình này bước đầu đáp ứng

những đòi hỏi của thực tiễn. Đây là những kết quả

nghiên cứu mới nhất của đề tài khoa học cấp Nhà

nước: “Nghiên cứu một số dạng tai biến địa chất

điển hình phục vụ phát triển kinh tế - xã hội khu

vực Tây Nguyên” mang mã số TN3/T04 thuộc

Chương trình TN3/11-15.

Lãnh thổ Tây Nguyên bao gồm 5 tỉnh Kon

Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng,

nằm trong vùng có những điều kiện tự nhiên và xã

hội thuận lợi cho sự phát triển kinh tế ở Tây

Nguyên nói riêng, nước ta nói chung. Tuy nhiên,

trong thời gian qua, các tai biến địa chất, đặc biệt là

nứt sụt đất (NSĐ) diễn ra bất thường, khó kiểm

soát đã gây nên những tổn thất khó lường cho cuộc

sống của người dân địa phương. Các tai biến nứt 2. Phương pháp nghiên cứu

đất, nứt sụt đất đã xuất hiện ở một số nơi như

Ở nước ta, việc ứng dụng các phương pháp

doanh trại của Trung đoàn 28 - Quân đoàn 3 thuộc

xã Hoà Bình (thành phố Kon Tum), Tu Mơ Rông,

Diên Bình, Doãn Văn, Hoà Thắng, Ia Ve, Cư

Mgar, Pleiku, Tuy Đức, Đắk Rlấp,... gây tổn thất

lớn không những về tài sản vật chất, mà còn gây

hoang mang lo lắng trong nhân dân.

nghiên cứu đánh giá tai biến địa chất còn gặp nhiều

khó khăn. Nguyễn Trọng Yêm và các cộng sự

(2006) đã tổng hợp một cách tương đối đầy đủ hệ

phương pháp nghiên cứu đánh giá tai biến môi

trường trên thế giới áp dụng vào nghiên cứu ở Việt

Nam. Công trình này áp dụng tổ hợp các phương

pháp nghiên cứu bao gồm: phân tích ảnh viễn

thám, khảo sát thực địa và phân tích đánh giá tai

biến (phương pháp phân tích so sánh cặp thông

minh và phân tích không gian trong môi trường

GIS.

Trong những năm gần đây, đã có nhiều công

trình nghiên cứu đề cập đến vấn đề này và đạt được

kết quả bước đầu. Nguyễn Trọng Yêm và các cộng

sự (1991, 2005) khẳng định rằng, tai biến nứt đất

có nguồn gốc nội sinh, do chuyển động từ từ của

vỏ Trái Đất, trong đó phải kể đến yếu tố hoạt động

của các đứt gãy kiến tạo hiện đại. Theo Phan

Thanh Sáng và các cộng sự (2002), tai biến NSĐ

hình thành và phát triển do tác động của nhóm yếu

tố địa chất và kiến tạo, trong đó phải kể đến yếu tố

đứt gãy hoạt động, địa chất thạch học, chuyển động

hiện đại vỏ Trái Đất và địa chất thủy văn. Tai biến

NSĐ ở khu vực Tây Nguyên đã được quan tâm

điều tra hiện trạng và đánh giá nguyên nhân phát

sinh. Cho đến nay, ở Tây Nguyên chưa có công

trình nào nghiên cứu dự báo, khoanh vùng nguy cơ

Phân tích ảnh viễn thám được ứng dụng để giải

đoán vị trí các điểm NSĐ trên địa bàn nghiên cứu.

Phương pháp khảo sát thực địa là chủ đạo được

ứng dụng để nghiên cứu đánh giá hiện trạng và các

yếu tố tác động phát sinh NSĐ. Ở ngoài thực địa,

tiến hành đo vẽ chi tiết, xác định quy mô, các đặc

trưng của điểm nứt sụt đất và những yếu tố tác

động phát sinh NSĐ. Từ đó đánh giá hiện trạng và

diễn biến của quá trình NSĐ trong khu vực nghiên

219

cứu. Phương pháp phân tích so sánh cặp thông

minh [6] được ứng dụng nhằm xác định vai trò của

từng yếu tố trong tổng hợp các yếu tố tác động phát

sinh NSĐ trên cơ sở cho điểm và tính trọng số.

Phương pháp phân tích không gian trong môi

trường GIS được áp dụng để xây dựng bản đồ nguy

cơ NSĐ. Bản đồ nguy cơ NSĐ được xây dựng dựa

trên sự hiểu biết về các chuyển động phức tạp trên

bề mặt Trái Đất và các yếu tố gây ra NSĐ. Việc

khoanh vẽ các khu vực hiện thời chưa bị tác động

của NSĐ được dựa trên giả định rằng, quá trình

NSĐ trong tương lai sẽ diễn ra trong cùng một điều

kiện với các vụ NSĐ quan sát được đã xảy ra trước

đó. Việc vạch ranh giới của các vùng nguy cơ NSĐ

xuất phát từ xác suất xảy ra hiện tượng, từ sự tương

đồng của các yếu tố tác động phát sinh NSĐ như:

đặc tính địa chất thạch học của đất đá, đặc điểm địa

chất thủy văn, hoạt động phá hủy của đứt gãy hoạt

động (mật độ đứt gãy và đới ảnh hưởng động lực

đứt gãy) và chuyển động Tân kiến tạo vỏ Trái Đất.

Mặt khác, việc định lượng cấp độ nguy cơ NSĐ là

kết quả của sự tích lũy các yếu tố tác động phát sinh

NSĐ được tính theo công thức sau [6]:

KT-XH khu vực Tây Nguyên nói riêng, nước ta

nói chung.

3. Hiện trạng phân bố nứt sụt đất khu vực

Tây Nguyên

Trên khu vực Tây Nguyên, tai biến NSĐ thể

hiện rất rõ trên bề mặt thông qua sự bộc lộ của

chúng trên các công trình kinh tế dân sinh và tự

nhiên. Quá trình NSĐ diễn ra để lại những dấu tích

trên nhiều đối tượng khác nhau: nứt đồi, nứt núi,

phá hủy ruộng vườn, hoa màu, đường giao thông,

các công trình kinh tế dân sinh, gây tổn thất không

chỉ tài sản mà cả tính mạng của nhân dân. Trong

những năm gần đây, hiện tượng NSĐ diễn ra rất

phức tạp, khó kiểm soát và làm cho người dân

hoang mang, lo lắng. Hiện tại, trên cơ sở tổng hợp

các tài liệu và kết qủa khảo sát thực địa ở Tây

Nguyên, đã xác lập được 91 điểm NSĐ, trong đó

có 21 điểm NSĐ nguy hiểm (hình 1, bảng 1).

n

m

H =

wj

^Xij

∑ ∑

j=1

i=1

Trong đó: H - là nguy cơ NSĐ, Wj - là trọng số

của yếu tố thứ j, Xij - là giá trị của lớp thứ i trong

yếu tố gây NSĐ j.

Việc tích hợp thông tin trong môi trường GIS

với phương pháp phân tích đa biến đã cho

phép xây dựng bản đồ nguy cơ NSĐ khu vực

Tây Nguyên.

Như vậy, phương pháp khảo sát thực địa kết

hợp với phân tích các dữ liệu viễn thám là quan

trọng, bởi lẽ có xác lập chi tiết hiện trạng tai biến

NSĐ một cách đầy đủ, chi tiết thì mới cho kết quả

khoanh vùng nguy cơ NSĐ đạt độ tin cậy và có ý

nghĩa thực tiễn. Ứng dụng phương pháp phân tích

so sánh cặp thông minh và phân tích không gian

trong môi trường GIS để khoanh vùng nguy cơ

NSĐ sẽ đáp ứng được nhu cầu thực tiễn đặt ra, làm

cơ sở khoa học cho quy hoạch phát triển bền vững

Hình 1. Bản đồ hiện trạng phân bố nứt sụt đất khu vực

Tây Nguyên

220

Bảng 1. Thống kê các điểm nứt sụt đất ở khu vực Tây Nguyên

Stt

1

Vỹ độ

Kinh độ

Địa điểm

Đơn Dương - Lâm Đồng

Đặc điểm

11,805

108,433

Nứt đất kèm theo sụt trượt

2

13,503

12,666

14,023

12,153

11,993

12,061

12,616

14,022

13,905

14,279

11,606

11,755

11,526

12,051

12,102

11,580

11,964

11,943

11,872

11,967

11,940

12,044

12,246

11,662

11,634

12,495

12,524

12,271

12,301

11,947

12,627

12,775

12,759

12,819

13,912

13,734

13,692

14,472

14,517

14,320

14,137

14,648

14,497

108,259

108,300

108,234

107,478

107,491

107,475

108,083

108,019

108,018

108,000

107,940

107,375

107,951

108,510

108,585

108,045

107,465

107,426

107,451

107,737

107,753

107,682

107,629

107,926

107,855

108,338

108,411

108,153

108,189

107,565

108,806

108,922

108,356

108,013

108,062

107,906

107,808

108,190

108,260

108,087

108,124

107,848

107,815

107,891

Phú Thiện - Gia Lai

Lắk - Đắk Lắk

Nứt sụt đất

3

Nứt sụt đất

4

Đắk Đoa - Gia Lai

Nứt sụt đất

5

Tuy Đức - Đắk Nông

Kiến Đức Đắk Nông

Đắk Rlấp - Đắk Nông

Hoà Thắng - Đắk Lắk

Pleiku - Gia Lai

Nứt sụt đất

6

Nứt sụt đất

7

Nứt sụt đất

8

Nứt sụt đất

9

Nứt sụt đất

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

Pleiku - Gia Lai

Nứt sụt đất

Hoà Bình - Kon Tum

Đức Trọng - Lâm Đồng

Cát Tiên - Lâm Đồng

Di Linh - Lâm Đồng

Đà Lạt - Lâm Đồng

Lạc Duơng - Lâm Đồng

Di Linh - Lâm Đồng

Đắk Rlấp - Đắk Nông

Đắk Glong - Đắk Nông

Gia Nghĩa - Đắk Nông

Đắk Song - Đắk Nông

Bảo Lâm - Lâm Đồng

Krông Bông - Đắk Lắk

Đam Rông - Lâm Đồng

Lắk - Đắk Lắk

Nứt đất

Nứt sụt đất

Nứt đất

Nứt sụt đất

Nứt đất kèm theo sụt trượt

Nứt sụt đất

Nứt đất kèm theo sụt trượt

Nứt sụt đất

Đắk Rlấp - Đắk Lắk

M’Đrắk - Đắk Lắk

Nứt sụt đất

An Khê - Đắk Lắk

Nứt đất

Krông Pách - Đắk Lắk

Cư Mgar - Đắk Lắk

Chư Prông - Gia Lai

Kon Rẫy - Kon Tum

Kon Tum - Kon Tum

Đắk Đoa - Kon Tum

Đắk Tô - Kon Tum

Đắk Hà - Kon Tum

Nứt sụt đất

Nứt đất kèm theo sụt trượt

Nứt sụt đất

Nứt đất kèm theo sụt trượt

Nứt đất kèm phun tro

Nứt sụt đất

Nứt đất kèm theo sụt trượt

Nứt sụt đất

Nứt đất kèm theo sụt trượt

221

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71

72

73

74

75

76

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90

91

14,401

15,202

14,899

14,813

14,633

14,993

14,665

13,968

13,728

13,752

13,879

13,640

13,416

12,920

14,711

14,716

14,218

14,223

14,060

14,126

14,203

14,198

14,854

14,737

14,139

15,066

14,279

14,007

14,005

13,955

13,905

13,866

13,647

12,336

13,216

12,666

12,616

12,061

12,050

12,005

11,993

11,986

11,983

11,916

11,772

11,805

107,767

107,746

107,991

107,881

107,926

107,920

108,408

108,746

108,572

108,595

108,131

108,217

108,506

108,713

107,825

107,594

107,805

107,818

107,954

107,907

107,858

107,822

108,035

108,477

108,610

107,750

108,000

108,232

108,021

107,950

108,018

107,967

107,992

108,265

108,699

108,300

108,083

107,475

107,701

107,468

107,491

107,478

107,583

107,400

108,233

108,433

Sa Thầy - Kon Tum

Đắk Glei - Kon Tum

Tu Mơ Rông - Kon Tum

Đắk Tô - Kon Tum

Tu Mơ Rông - Kon Tum

Kon Plông - Kon Tum

An khê - Đắk Lắk

Nứt sụt đất

Nứt đất kèm theo sụt trượt

Nứt đất

Nứt sụt đất

Nứt đất

Kông Chrô - Gia Lai

Chu Prông - Gia Lai

Chư Sê - Gia Lai

Nứt sụt đất

Nứt đất

Ayun Pa - Gia Lai

M’Đrắk - Đắk Lắk

Đắk Tô - Kon Tum

Ngọc Hồi - Kon Tum

Đắk Hà - Kon Tum

Ia Grai - Gia Lai

Nứt đất kèm theo sụt trượt

Nứt đất

Chư Pah - Gia Lai

Tu Mơ rông - Kon Tum

Kon Plông - Kon Tum

Kbang - Gia Lai

Nứt đất

Nứt đất kèm theo sụt trượt

Nứt sụt đất

Nứt đất

Đắk Glei - Kon Tum

Kon Tum - Kon Tum

Măng Giang - Gia Lai

Pleiku - Gia Lai

Nứt đất

Pleiku - Gia Lai

Nứt sụt đất

Nứt đất kèm phun bùn

Nứt sụt đất

Nứt đất

Chu Prông - Gia Lai

Chu Sê - Gia Lai

Lắk - Đắk Lắk

Krông Pa - Gia Lai

Krông Ana - Đắk Lắk

Đắk Rlấp - Đắk Nông

Gia Nghĩa - Đắk Nông

Đắk Rlấp - Đắk Nông

Đức Trọng - Lâm Đồng

Đơn Dương - Lâm Đồng

Nứt đất

Nứt sụt đất

Nứt đất

222

Các điểm NSĐ thể hiện ở ba dạng chủ yếu: nứt rác các huyện Tu Mơ Rông, Đắk Tô, Đắk Glei,

đất ở Hòa Bình (thành phố Kon Tum), phía bắc sân Kon Rẫy, thành phố Kon Tum,… Điểm NSĐ ở

bay Pleiku, Trà Bá (tỉnh Gia Lai), Krông Pák, Ea Plei Cần - Ngọc Hồi gồm tập hợp các khe nứt tách

Trun (tỉnh Đắk Lắk), Doãn Văn, Bum Bre, Hiệp sụt có phương á kinh tuyến dài khoảng 120-150 m.

An, Quảng Tín (tỉnh Đắk Nông); nứt đất kèm theo Hệ thống các khe nứt tách sụt cắt qua cả sườn núi

sụt đất và trượt đất ở Ia Băng, phía tây Pleiku, Yaly và đoạn đường Xuyên Á, phá hủy đoạn đường dài

(tỉnh Gia Lai), Hòa Thắng (thành phố Buôn Ma 100 m. Điểm NSĐ hình thành chuỗi các sụt bậc,

Thuột, Gia Nghĩa, Nhân Cơ, Bù Tung, Đăk Rlấp, chênh cao 1m, vẫn tiếp tục sụt trượt (ảnh 1a). Trên

Tân Văn, Đắk Tung (tỉnh Đắk Nông) và nứt đất địa bàn tỉnh Gia Lai, NSĐ xảy ra phổ biến ở

kèm theo phun tro núi lửa và phun bùn ở Ia Ve - Pleiku, các huyện Chư Pah, Chư Prông, Đắk

Chư Prông và Phú Túc - Krông Pa (tỉnh Gia Lai).

Đoa,…. Vết nứt ở Diên Phú - Pleiku gồm các khe

nứt có phương TB-ĐN, ĐB-TN và á kinh tuyến.

Các khe nứt phương TB-ĐN dài 150-170m, kiểu

sụt bậc, chênh cao mỗi bậc 3-5m. Các khe nứt

phương ĐB-TN dài khoảng 100-120m, sụt bậc,

chênh cao mỗi bậc 0,5-1m. Các khe nứt á kinh

tuyến có kiểu tách mở, dài 70-90 m, rộng 1,2-1,5

m, hình thành dải sụt bậc rộng 150 m. Khối nứt sụt

đã phá hủy hàng chục ha đất canh tác của cư dân

Nứt sụt đất phân bố thành dải có mật độ cao

chạy theo phương ĐB-TN và á kinh tuyến. Các dải

có phương á kinh tuyến là Đắk Glei - Chư Prông,

Tu Mơ Rông - Đắk Tô - Kon Tum, Xã Hiếu -

Kbang; dải có phương ĐB-TN là M’Đrắk - Cát

Tiên, Ea Ka - Tuy Đức, Đơn Dương - Di Linh và

dải có phương TB-ĐN Yaly - Krông Pa.

Trên địa bàn tỉnh Kon Tum, NSĐ diễn ra ở rải địa phương (ảnh 1b).

b

a

Ảnh 1. Nứt sụt đất đường Xuyên Á ở Pleican - Ngọc Hồi (a), Diên Phú - Pleiku (b) (ảnh Phạm Văn Hùng)

Ở tỉnh Lâm Đồng, NSĐ xảy ra phổ biến ở Bảo lục nguyên cát kết, bột kết. Vết nứt phá hủy hàng

Lâm, Đức Trọng, Di Linh, Lạc Dương và Đà Lạt. chục ha hoa màu và gây tâm lý hoang mang cho

Nhiều điểm NSĐ gây tổn thất cho đời sống của cư cư dân địa phương (ảnh 2a). Địa bàn tỉnh Đắk

dân địa phương như Lộc Ngãi - Bảo Lâm, thị trấn Nông là nơi phân bố với mật độ lớn các điểm

Di Linh, Đức Trọng, Lạc Dương. Trên địa bàn NSĐ nguy hiểm ở khu vực Tây Nguyên. Các

tỉnh Đắk Lắk, NSĐ phân bố ở Cư Mgar, Krông điểm NSĐ phân bố tập trung ở các huyện Tuy

Pák, Buôn Ma Thuột,… Ở sườn đông núi Chư Bir Đức, Đắk Rlấp, Đắk Glong và Đắk Song. Tại

thuộc xã Hoà Thắng - Buôn Ma Thuột điểm NSĐ thôn 5 xã Quảng Tín, NSĐ làm cho 2 người dân

hình thành từ tập hợp các khe nứt tách mở có đang làm nương ở đây bị vùi chết, 1 người bị

phương á kinh tuyến, dài 200-250m, rộng 1,0- thương, phá hủy các rẫy cà phê và hoa màu của 7

1,5m, sụt bậc và chênh cao mỗi bậc 2-3m. Vết nứt hộ dân. Vết nứt có phương á kinh tuyến dài 150-

nằm trên một sườn đồi thoải, độ dốc 10-15^o. NSĐ 200m, cắt ngang qua đường nhựa, chênh cao 0,5-

diễn ra trong cả vỏ phong hoá đá basalt ầm tích 1m (ảnh 2b).

223

a

b

Ảnh 2. Nứt sụt đất ở Hoà Thắng - Buôn Ma Thuột (a), Quảng Tín - Đắk Rlấp (b) (ảnh Phạm Văn Hùng)

phân bố chủ yếu ở phía nam Tây Nguyên. Chúng

phân cắt khối Lâm Đồng thành các cấu trúc bậc

cao có phương ĐB-TN. Trên khối Đắk Lắk phát

triển các cấu trúc bậc cao có phương ĐB-TN và á

kinh tuyến.

4. Đánh giá nguy cơ nứt sụt đất khu vực

Tây Nguyên

4.1. Yếu tố tác động phát sinh nứt sụt đất

Khu vực Tây Nguyên nằm trong khối cấu trúc

Nam Trung Bộ bị phân dị thành các khối cấu trúc

bậc cao hơn, có ranh giới là các đới đứt gãy.

Chuyển động của các khối cấu trúc dọc theo các

đứt gãy hoạt động đã thúc đẩy tai biến địa chất

phát triển, trong đó có tai biến NSĐ [4, 5]. NSĐ

được hiểu là nứt tách vỏ Trái Đất kèm theo chuyển

động hạ lún bề mặt Trái Đất. Trên cơ sở phân tích

hiện trạng phân bố, cho phép đánh giá vai trò của

các yếu tố phát sinh NSĐ ở khu vực Tây Nguyên,

bao gồm nhóm các yếu tố địa chất và kiến tạo.

4.1.1. Nhóm yếu tố kiến tạo

Nhóm các yếu tố kiến tạo phải kể đến là chuyển

động tân kiến tạo và hoạt động phá hủy đứt gãy

kiến tạo, đặc biệt là đứt gãy hoạt động. Bình đồ cấu

trúc Tân kiến tạo khu vực Tây Nguyên bao gồm

các khối cấu trúc bậc1: Kon Tum, Đắk Lắk và Lâm

Đồng. Ranh giới của các khối là các đứt gãy Sông

Pô Cô, Ia Sir-Sông Ba và M’Đrắc-Cát Tiên.

Chuyển động của các khối cũng như hoạt động của

các đới đứt gãy trong Tân kiến tạo và hiện đại diễn

ra mạnh mẽ, phân dị phức tạp (hình 2) [1, 2, 4].

Các đứt gãy hoạt động ở khu vực Tây Nguyên

phổ biến có phương á kinh tuyến và ĐB-TN.

Trong đó nổi lên các đứt gãy Sông Pô Cô, Ia Sir-

Sông Ba, M’Đrắc-Cát Tiên, Đơn Dương-Di Linh,

Krông Năng-Tuy Đức, Kon Plông-Măng Yang, Tu

Mơ Rông-Đắk Hà, Kon Tum-Đắk Đoa, Pleiku-Cư

Mgar, Cư Yut-Đắk Rlấp, Kon Plông-Kon Rẫy,…

Các đứt gãy phương á kinh tuyến phân bố chủ yếu

ở phía bắc Tây Nguyên. Chúng phân cắt khối cấu

trúc Kon Tum, hình thành các cấu trúc bậc cao có

phương á kinh tuyến. Các đứt gãy phương ĐB-TN

Hình 2: Bản đồ đứt gãy tân kiến tạo khu vực Tây Nguyên

Chú thích: Các đới đứt gãy Sông Pô Cô (I), Ia Sir-Sông Ba (II),

M’Đrắk-Cát Tiên (III), Xã Hiếu-Kbang (IV), Đơn Dương-Di Linh

(V), Ea Ka-Tuy Đức (VI), Pleiku-Ia H’leo (VII), Kon Plông-Kon Rẫy

(VIII); khối Kon Tum (KKT), Đắk Lắk (KĐL), Lâm Đồng (KLĐ)

224

Đứt gãy hoạt động đã phá hủy đất đá, làm cho (hoặc vùng ngoại vi) chiếm phần lớn diện tích khu

độ dính kết của chúng yếu đi, tạo điều kiện thuận vực nghiên cứu [3]. Vai trò của đới ảnh hưởng

lợi thúc đẩy quá trình nứt sụt đất phát triển. Mỗi động lực đứt gãy hoạt động với quá trình NSĐ là

đứt gãy hoạt động đều có phạm vi ảnh hưởng của khá rõ ràng và cho yếu tố này 9 điểm. Mức độ

chúng (chiều rộng đới ảnh hưởng động lực đứt NSĐ lớn nhất tập trung ở các đới động lực đứt gãy

gãy). Càng xa trục đứt gãy, cường độ hoạt động hoạt động bậc 1, tiếp theo là bậc 2, bậc 3, bậc 4 và

của đứt gãy giảm dần. Phạm vi ảnh hưởng động cao hơn và điểm tương ứng là 9, 7, 5, 3 và 1

lực của đứt gãy của mỗi bậc đứt gãy là khác nhau. (bảng 2).

Đứt gãy có bậc càng cao, phạm vi ảnh hưởng của

chúng càng hẹp lại. Sự ảnh hưởng của chúng thể

hiện các đặc trưng chủ yếu sau đây: (1) mức độ phá

Bảng 2. Thống kê nứt sụt đất và điểm số theo

đới động lực đứt gãy khu vực Tây Nguyên

Đới động lực

đứt gãy (bậc)

1

Số điểm

NSĐ

33

Diện tích

Mật độ

NSĐ

0,0026

Điểm số

(km²)

hủy gây biến dạng các loại đất đá tạo các đới cá

nát, xiết ép vỡ vụn, (2) mức độ phá hủy địa hình

thể hiện ở các quá trình địa mạo- tân kiến tạo, (3)-

mức độ hình thành khe nứt hiện đại thể hiện ở mật

độ khe nứt, đứt gãy, (4) biên độ và tốc độ dịch

chuyển của đứt gãy, (5) vai trò phân định các bậc

kiến trúc, (6) mức độ phá hủy các đối tượng trên bề

mặt đất (công trình giao thông, xây dựng dân dụng,

đê đập, núi, đồi, ruộng vườn). Do vậy, vai trò của

yếu tố kiến tạo đưa vào đánh giá nguy cơ nứt sụt

đất thể hiện ở mật độ đứt gãy, phạm vi ảnh hưởng

động lực của đứt gãy hoạt động và đặc điểm

chuyển động Tân kiến tạo.

12870

9

7

5

3

1

2

3

19

7

8101

3996

8600

21280

0,0023

0,0021

0,0016

0,0008

4

14

18

Cao

Mật độ đứt gãy: trên khu vực nghiên cứu, mạng

lưới đứt gãy kiến tạo từ cổ đến trẻ phát triển dầy

đặc; mật độ đứt gãy trung bình là 0,504 km/km².

Mật độ đứt gãy lớn >0,673km/km²phân bố dọc

theo các đới đứt gãy Sông Pô Cô, Ia Sir-Sông Ba

và M’Đrăk-Cát Tiên. Vùng có mật độ đứt gãy

0,504-0,673km/km²phân bố bao quanh dải có mật

độ đứt gãy >0,673km/km². Vùng có mật độ đứt

gãy 0,336-0,504km/km², 0,168-0,336km/km²và

<0,168km/km²phân bố rộng rãi ở khu vực Tây

Nguyên. Vai trò của mật độ đứt gãy với quá trình

NSĐ là không rõ ràng và cho yếu tố này 5 điểm.

Vùng có mật độ đứt gãy >0,673km/km²có mức độ

NSĐ lớn nhất, tiếp theo là vùng có mật độ 0,168-

0,366km/km², 0,366-0,504km/km²,... Vùng có mật

độ đứt gãy <0,168km/km²có mức độ NSĐ thấp

nhất. Điểm của các bậc mật độ đứt gãy tương ứng

là 9, 7, 5, 3 và 1 (bảng 3).

Đới động lực đứt gãy hoạt động: đới ảnh hưởng

động lực đứt gãy bậc 1 ở khu vực nghiên cứu là

các đứt gãy Sông Pô Cô, Ia Sir - Sông Ba và

M’Đrắk-Cát Tiên. Đới đứt gãy này đóng vai trò

phân chia khối cấu trúc Kon Tum, Đắk Lắk và

Lâm Đồng. Các đới động lực đứt gãy bậc 1 có quy

mô: rộng 10-15km, dài >100km. Đới ảnh hưởng

động lực đứt gãy bậc 2 đóng vai trò phân chia khối

cấu trúc bậc 2 ở khu vực Tây Nguyên, rộng 7-

10km, dài 70-100km. Đới ảnh hưởng động lực đứt

gãy bậc 3 rộng 5-7km, dài 50-70km. Đới ảnh

hưởng động lực đứt gãy bậc 4 rộng 3-5km, dài 30-

50km. Đới ảnh hưởng động lực đứt gãy bậc cao

Bảng 3. Thống kê nứt sụt đất và điểm số theo mật độ đứt gãy khu vực Tây Nguyên

Mật độ đứt gãy (km/km²)

Số điểm nứt sụt đất

Diện tích (km²)

Mật độ nứt sụt đất

Điểm số

<0,168

1

2681

0,0004

1

0,168-0,336

0,336-0,504

0,504-0,673

>0,673

28

32

7

9450

30760

3388

6532

0,0030

0,0010

0,0020

0,0035

7

3

5

9

23

Chuyển động Tân kiến tạo: đặc điểm chuyển 2000m, phát triển trên móng Proterozoi-Paleozoi

động Tân kiến tạo khu vực nghiên cứu phân dị theo và Mesozoi. Tại đây, phân bố địa hình núi cao

không gian; biên độ nâng lên lớn nhất (>1500m) ở >2000m. Chuyển động nâng lên với biên độ 1000-

khối Kon Tum thuộc huyện Tu Mơ Rông và Đắk 1500m đã hình thành các cấu trúc nâng tạo núi

Glei và trên khối Lâm Đồng thuộc huyện Lạc khối tảng dạng “bậc thang” trên cấu trúc móng

Dương. Chuyển động nâng mạnh, hình thành cấu Mesozoi muộn phân bố ở phía nam tỉnh Kon Tum,

trúc nâng uốn nếp vòm khối tảng với biên độ 1500- tỉnh Gia Lai và đông nam tỉnh Lâm Đồng. Địa hình

225

đá khác nhau. Nhóm thạch học đá phun trào basalt

phân bố rộng rãi ở Tây Nguyên. Thành phần thạch

học bao gồm các basalt hai pyroxen, plagiobasalt,

basalt olivin - augit - plagioclas và basalt olivin.

Nhóm thạch học này thuộc loại cứng. Tuy nhiên,

khi bị tác động của các quá trình động lực nội-

ngoại sinh trở nên mềm yếu, dễ bị phá hủy. Nhóm

thạch học trầm tích bở rời Đệ tứ và Neogen gắn kết

yếu phân bố dọc các thung lũng sông Xê San,

Xrepốc, Ba, Đồng Nai và trũng giữa núi. Thành

phần thạch học bao gồm cuội, sỏi, sạn, cát, sét.

Nhóm thạch học đá magma xâm nhập phân bố khá

rộng ở Tây Nguyên. Thành phần thạch học bao

gồm các đá granitogneis biotit, granitogneis hai

mica, granit hai mica, gabro, gabro norit đến gabro

amphibol, gabro điorit. Nhóm thạch học này thuộc

loại cứng. Tuy nhiên, khi bị tác động của các quá

trình động lực nội-ngoại sinh trở nên rất yếu và dễ

bị phá hủy. Nhóm thạch học đá biến chất phân bố

rộng rãi ở khu vực Tây Nguyên, gồm các hệ tầng

Xa Lam Cô, Đắk Lô, Sông Re, Tắc Pỏ, Khâm Đức,

Đắk Long. Thành phần thạch học bao gồm các đá

gneis biotit, gneis biotit-granat-silimanit, phiến

thạch anh-biotit-silimanit. Đất đá có độ cứng trung

bình-nửa cứng, dễ bị phá hủy bởi các quá trình

động lực nội-ngoại sinh. Nhóm thạch học đá trầm

tích phân bố rộng rãi ở khu vực Tây Nguyên.

Thành phần thạch học bao gồm các đá phiến, cát

kết, bột kết. Nhóm thạch học này thuộc loại cứng.

Đặc điểm địa chất thạch học công trình thể hiện ở

độ cứng, độ bền chắc của các nhóm đất đá trong

đánh giá NSĐ. Quá trình phong hoá phát triển

trong điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa, đặc biệt

là trong điều kiện hoạt động kiến tạo phân dị mạnh

mẽ như ở khu vực Tây Nguyên. Vai trò của yếu tố

này trong phát sinh NSĐ là khá rõ ràng và cho 7

điểm. Trên các đá phun trào basalt bị phong hoá

mạnh mẽ, NSĐ cũng xảy ra mạnh nhất. NSĐ xảy

ra yếu hơn trên các thành tạo bở rời, đá magma

xâm nhập, rồi đến đá biến chất và cuối cùng là đá

trầm tích. Điểm của các nhóm đá này tương ứng là

9, 7, 5, 3 và 1 (bảng 5).

trên các cấu trúc này là các dẫy núi phương á kinh

tuyến và ĐB-TN, cao khoảng 1500m. Chuyển

động nâng với biên độ 500-1000m đã hình thành

các cấu trúc nâng tạo núi khối tảng phát triển trên

móng Paleozoi, Mesozoi. Nó là nền tảng tạo nên

các dẫy núi, đồi phương ĐB-TN và á kinh tuyến

cao 500-1000m. Chuyển động nâng, hạ lún tương

đối với biên độ 200-500 m đã hình thành các cấu

trúc nâng tạo núi khối tảng phát triển trên móng

Paleozoi, Mesozoi và sụt lún tạo trũng giữa núi. Nó

là nền tảng tạo nên các dẫy núi, đồi và đồng bằng

có phương ĐB-TN, TB-ĐN và á kinh tuyến cao

khoảng 200-500m. Chuyển động nâng, hạ lún

tương đối với biên độ <200m đã hình thành các cấu

trúc nâng tạo núi khối tảng phát triển trên móng

Paleozoi, Mesozoi. Địa hình là dải đồi đồng bằng

bóc mòn-tích tụ cao khoảng 100-200m [1, 2, 4].

Vai trò của biên độ chuyển động Tân kiến tạo với

quá trình NSĐ là không rõ ràng và cho yếu tố này

3 điểm. Mức độ NSĐ lớn nhất tập trung ở vùng có

biên độ nâng 200-500m, tiếp theo là 500-1000m,

>1500m, 1000-1500m và <200m. Điểm của các

bậc biên độ nâng tương ứng là 9, 7, 5, 3 và 1

(bảng 4).

Bảng 4. Thống kê nứt sụt đất và điểm số theo biên độ

chuyển động Tân kiến tạo ở Tây Nguyên

Biên độ

chuyển động (m)

<200

Số điểm

NSĐ

1

Diện tích

Mật độ

NSĐ

0,0001

Điểm số

(km²)

7008

1

9

7

3

5

200-500

500-1000

1000-1500

>1500

55

22

3

25900

11900

3109

0,0021

0,0018

0,0010

0,0014

10

6870

4.1.2. Nhóm yếu tố địa chất

Đặc điểm địa chất thạch học: trên địa bàn Tây

Nguyên, yếu tố địa chất thạch học có vai trò quan

trọng trong phát sinh NSĐ. Theo Phan Thanh Sang

và các cộng sự (2002), ở Tây Nguyên có 5 nhóm

Bảng 5. Thống kê nứt sụt đất và điểm số theo yếu tố địa chất thạch học ở Tây Nguyên

Nhóm thạch học

Basalt trẻ: cứng, dễ bị phong hóa

Số điểm NSĐ

Diện tích (km²)

Mật độ NSĐ

0,0026

Điểm số

45

7

17610

9

7

5

3

1

Trầm tích bở rời Đệ tứ và Neogen gắn kết yếu, dễ bị phong hóa

Xâm nhập - nửa cứng, dễ bị phong hóa

Biến chất - nửa cứng, bị phong hóa

13042

0,0023

24

6

14590

0,0016

6452

0,0009

Trầm tích: cứng, bị phong hóa yếu

9

13040

0,0007

Đặc điểm địa chất thủy văn: theo Phan Thanh giàu nước là các tầng chứa nước lỗ hổng, tồn tại

Sang và các cộng sự (2002), ở Tây Nguyên, tầng trong các trầm tích bở rời Đệ tứ (apd) và các trầm

226

tích Neogen gắn kết yếu. Tầng chứa nước này phân

bố dọc các thung lũng sông và trũng giữa núi. Các

tầng chứa nước lỗ hổng-khe nứt-vỉa phân bố rộng

rãi ở Tây Nguyên. Mức độ chứa nước cũng như

các thông số địa chất thủy văn của chúng thường

thay đổi mạnh theo không gian. Tầng rất nghèo

nước phân bố rải rác trên Tây Nguyên. Mức độ

chứa nước cũng như các thông số địa chất thủy văn

của chúng thường thay đổi mạnh theo không gian.

Tầng không chứa nước phân bố rộng rãi ở khu vực

Tây Nguyên. Tầng chứa nước khe nứt-vỉa phân bố

ở một số khu vực lộ các đá trầm tích bột kết, sét

kết; biến chất đá phiến và các đá magma xâm nhập.

Vai trò của yếu tố địa chất thủy văn với quá trình

NSĐ là không rõ ràng và cho 1 điểm. Mức độ NSĐ

lớn nhất nằm trong đới giàu nước; tiếp theo là tầng

chứa nước lỗ hổng-khe nứt-vỉa, tầng rất nghèo

nước, tầng không chứa nước, tầng chứa nước khe

nứt-vỉa. Điểm của các cấp độ chứa nước ngầm

tương ứng là 9, 7, 5, 3 và 1 (bảng 6).

Từ ma trận này, theo vector nguyên lý eigen

tính được một “tập hợp các trọng số phù hợp nhất”.

Kết quả tính toán cho thấy, trọng số của yếu tố đới

động lực đứt gãy hoạt động là 0,360, địa chất thạch

học là 0,280; mật độ đứt gãy là 0,200; chuyển động

Tân kiến tạo là 0,120 và địa chất thủy văn là 0,040.

4.2. Đánh giá nguy cơ nứt sụt đất ở khu vực

Tây Nguyên

Bản đồ phân vùng nguy cơ NSĐ khu vực Tây

Nguyên được xây dựng bằng phương pháp phân

tích không gian trong môi trường GIS. Đó là sự

tích hợp 5 bản đồ thành phần theo công thức sau:

H = 0,360 × Bđ_Đđl + 0,280 × Bđ_Đcth +

0,200 × Bđ_Mđđg + 0,120 × Bđ_Cđtkt + 0,040

Bđ_Đctv.

Trong đó: H: bản đồ nguy cơ NSĐ, Bđ_Đdl:

bản đồ nguy cơ NSĐ theo yếu tố đới động lực đứt

gãy, Bđ_Đcth: bản đồ nguy cơ NSĐ theo yếu tố địa

chất thạch học, Bđ_ Mđđg: bản đồ nguy cơ NSĐ

theo yếu tố mật độ đứt gãy, Bđ_Cđtkt: bản đồ nguy

cơ NSĐ theo yếu tố chuyển động Tân kiến tạo và

Bđ_Đctv: bản đồ nguy cơ NSĐ theo yếu tố địa chất

thủy văn.

Bảng 6. Thống kê nứt sụt đất và điểm số theo

yếu tố địa chất thủy văn ở khu vực Tây Nguyên

Diện

Số điểm

NSĐ

Mật độ

NSĐ

Độ chứa nước

tích

Điểm số

(km²)

Nước khe nứt

- vỉa (nghèo

nước)

Nước lỗ hổng

(giàu nước qp)

Nước lỗ hổng -

vỉa (trung bình)

Rất nghèo

7

10010

3752

0,0007

0,0021

0,0031

0,0016

0,0009

1

7

9

5

3

Bản đồ nguy cơ NSĐ được tích hợp từ 5 bản đồ

thành phần thể hiện bằng giá trị số với mỗi pixel có

một giá trị nguy cơ NSĐ tương ứng. Do đó, để xây

dựng bản đồ phân vùng nguy cơ NSĐ, cần phân

chia các giá trị nguy cơ NSĐ trên bản đồ giá trị số

thành các cấp nguy cơ phù hợp. Nguyên tắc và

phương pháp phân chia các cấp nguy cơ từ các giá

trị nguy cơ NSĐ như sau: ngưỡng để phân cấp bản

đồ nguy cơ NSĐ giá trị số được lựa chọn sau khi

thực hiện phân tích xử lý thống kê, xây dựng

đường cong tích lũy xác suất (biểu đồ thống kê tích

luỹ nguy cơ NSĐ giá trị số). Cấp nguy cơ NSĐ rất

thấp thể hiện ở vùng đó rất ít xảy ra NSĐ, hoặc có

xảy ra với khối lượng rất nhỏ. Cấp nguy cơ NSĐ

thấp phản ánh ở vùng đó NSĐ có thể xảy ra ít,

hoặc xảy ra với khối lượng, quy mô nhỏ. Cấp nguy

cơ NSĐ trung bình là vùng có thể xảy ra NSĐ với

quy mô và khối lượng vừa. Cấp nguy cơ NSĐ cao

là vùng có thể xảy ra NSĐ nhiều, quy mô và khối

lượng lớn. Cấp nguy cơ NSĐ rất cao là vùng có thể

xảy ra NSĐ rất nhiều, quy mô rất lớn.

8

49

10

17

15580

6211

nước (bc)

Không chứa

nước (xn)

19170

Tóm lại, ở Tây Nguyên, NSĐ hình thành và

phát triển do tác động của 5 yếu tố. Trên cơ sở

điểm của 5 yếu tố, áp dụng phương pháp phân tích

so sánh cặp thông minh, xây dựng ma trận so sánh

cặp các yếu tố tác động phát sinh NSĐ ở khu vực

Tây Nguyên (bảng 7).

Bảng 7. Ma trận so sánh cặp các yếu tố phát sinh nứt

sụt đất ở khu vực Tây Nguyên

Đđl

(9)

1

Đcth

(7)

Cđtkt

(3)

Đctv

(1)

Mđđg

(5)

Trọng

số

Yếu tố

Đđl (9)

1,286

1,800

1,400

1

3,000

9,000

0,360

0,280

0,200

0,120

0,040

Đcth (7)

Mđđg(5)

Cđtkt(3)

Đctv (1)

0,778

0,556

0,333

0,111

1

2,333

1,667

1

7,000

5,000

3,000

1

0,714

0,429

0,143

0,600

0,200

0,333

Bản đồ nguy cơ NSĐ khu vực Tây Nguyên tỷ

lệ 1:250.000 thể hiện ở 5 cấp nguy cơ khác nhau:

rất cao, cao, trung bình, thấp và rất thấp và được

thể hiện trên hình 3. Kết quả thống kê diện tích

Chú thích: Đđl- Đới động lực đứt gãy, Đcth- Địa chất thạch học,

Mđđg- Mật độ đứt gãy, Cđtkt- Chuyển động Tân kiến tạo và Đctv-

Địa chất thủy văn.

227

theo cấp nguy cơ NSĐ và phần trăm ở khu vực Tây quanh các dải có nguy cơ NSĐ rất cao và một số

Nguyên thể hiện trên bảng 8. Như vậy, khu vực dải mới trên địa phận các huyện Đắk Glei, Ngọc

Tây Nguyên có nguy cơ NSĐ ở mức độ trung bình. Hồi, Đắk Tô, Kon Plông (tỉnh Kon Tum); Chư Pảh,

Tuy nhiên, một số vùng có nguy cơ NSĐ rất cao Pleiku, Chư Sê, Ayun, Krông Pa (tỉnh Gia Lai);

như: các huyện Đắk Glei, Ngọc Hồi, Đắk Tô, Kon Đắk Glong, Gia Nghĩa, Đắk Rlấp (tỉnh Đắk Nông),

Rẫy và thành phố Kon Tum (tỉnh Kon Tum); Chư Lạc Dương, Đức Trọng, Bảo Lâm, Di Linh (tỉnh

Pah, Ayun Pa, Krông Pa, Kbang, An Khê, Chư Lâm Đồng). Vùng có nguy cơ NSĐ trung bình

Prông và thành phố Pleiku (tỉnh Gia Lai); Cư phân bố khá rộng rãi trên hầu khắp diện tích các

Mgar, Krông Pák và thành phố Buôn Ma Thuột tỉnh Tây Nguyên. Vùng có nguy cơ NSĐ thấp phân

(tỉnh Đắk Lắk); Đắk Song, Đắk Rlấp và thị xã Gia bố ở phía đông tỉnh Đắk Lắk, rải rác ở một số nơi

Nghĩa (tỉnh Đắk Nông); Lạc Dương, Đơn Dương, thuộc tỉnh Đắk Nông và Lâm Đồng. Vùng có nguy

Đức Trọng, Bảo Lâm, Di Linh và thành phố Đà Lạt cơ NSĐ rất thấp chủ yếu phân bố ở phía tây tỉnh

(tỉnh Lâm Đồng) cần được chú trọng phòng chống, Đắk Lắk, trên địa bàn các huyện Buôn Đôn, Ea

đảm bảo an sinh xã hội.

Súp (bảng 8).

Bảng 8. Thống kê diện tích theo cấp nguy cơ

nứt sụt đất khu vực Tây Nguyên

Rất

cao

Trung

bình

Rất

thấp

Cấp nguy cơ

Diện tích (ha)

Phần trăm (%)

Cao

Thấp

641700 1404000 2315000 865100 244200

11,73% 25,67% 42,32% 15,82% 4,46%

5. Kết luận

Trên lãnh thổ Tây Nguyên phân bố 91 điểm

NSĐ, trong đó có 21 điểm NSĐ nguy hiểm gây tổn

thất lớn đến đời sống của cư dân địa phương. NSĐ

tồn tại dưới dạng nứt tách vỏ Trái Đất kèm sụt lún,

nứt đất kèm sụt trượt và nứt tách vỏ Trái Đất kèm

phun tro bùn. Các điểm NSĐ chủ yếu bị khống chế

bởi các khe nứt tách có phương á kinh tuyến, khe

nứt cắt có phương ĐB-TN và TB-ĐN. Tai biến

NSĐ phân bố thành dải có phương á kinh tuyến,

ĐB-TN và TB-ĐN. Trong đó, nổi lên các dải

phương á kinh tuyến: Đắk Glei-Ngọc Hồi-Đức Cơ,

Xã Hiếu-Kbang-An Khê, Đắk Song-Đắk Rlấp;

phương TB-ĐN: Ia Sir Sông Ba; phương ĐB-TN:

M’Đrắk-Cát Tiên, Đơn Dương- Di Linh, Ea Ka-

Tuy Đức.

Tai biến NSĐ ở Tây Nguyên phát sinh dưới tác

động của nhóm các yếu tố địa chất và kiến tạo.

Trong đó nổi lên các yếu tố đới động lực đứt gãy,

đặc điểm địa chất thạch học, mật độ đứt gãy,

chuyển động Tân kiến tạo và địa chất thủy văn. Áp

dụng phương pháp phân tích so sánh cặp thông

minh và phân tích không gian trong môi trường

GIS cho phép xây dựng bản đồ nguy cơ NSĐ khu

vực Tây Nguyên. Bản đồ nguy cơ NSĐ khu vực

Tây Nguyên được tích hợp từ 5 bản đồ thành phần

và thể hiện ở 5 cấp: nguy cơ rất cao, cao, trung

bình, thấp và rất thấp.

Hình 3. Bản đồ nguy cơ nứt sụt đất khu vực Tây Nguyên

Vùng có nguy cơ NSĐ rất cao phân bố thành

những dải kéo dài theo phương á kinh tuyến: Đắk

Glei-Ngọc Hồi-Đức Cơ, Tu Mơ Rông-Đắk Tô-Kon

Tum, Xã Hiếu-Kbang-An Khê-Kông Chrô-Krông

Pa và Đắk Song-Đắk Rlấp; phương TB-ĐN: Yaly-

Pleiku-Ayun Pa-Krông Pa và phương ĐB-TN:

M’Đrắk-Cát Tiên, Đơn Dương-Đức Trọng-Di

Linh. Vùng có nguy cơ NSĐ cao phân bố bao

228

Vùng có nguy cơ NSĐ trung bình phân bố rộng

[2] Lê Duy Bách, 1982: Tân kiến tạo Việt Nam.

rãi, chiếm 42,32% diện tích khu vực Tây Nguyên: Atlas Quốc gia, Hà Nội.

Tu Mơ Rông-Đắk Tô-Kon Tum, Krông Pak-Tuy

[3] Phạm Văn Hùng, Nguyễn Trọng Yêm, 1998:

Đức và Kon Plông-Kon Rẫy-Kon Tum. Vùng nguy

cơ NSĐ thấp và rất thấp phân bố rộng rãi trên địa

bàn các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk và phía nam tỉnh

Lâm Đồng. Vùng có nguy cơ NSĐ cao, rất cao cần

có giải pháp phòng tránh, phân bố ở Đắk Glei-

Xác định vùng ảnh hưởng động lực đứt gãy Tân kiến

tạo Nam Trung Bộ. Tc. Các Khoa học về Trái đất,

số 2, tr. 140-144.

[4] Phạm Văn Hùng, 2002: Một số đặc điểm đứt

Ngọc Hồi-Đức Cơ, Xã Hiếu-Kbang-An Khê, Chư gãy Tân kiến tạo khu vực Nam Trung Bộ. Luận án

Pah-Ayun Pa-Krông Pa, M’Đrăk-Krông Bông-Đắk Tiến sĩ, Viện Địa chất.

Glong-Cát Tiên, Đơn Dương-Đức Trọng-Di Linh.

[5] Nguyễn Trọng Yêm, 1991: Về việc dự báo sự

xuất hiện khe nứt hiện đại. Tc. Địa chất, số 203-

TÀI LIỆU DẪN

204.

[1] Lê Đức An, 1990: Vài đặc điểm Tân kiến tạo

[6] Saaty, Thomas L., 1994: Fundamentals of

bán đảo Đông Dương (trên cơ sở nghiên cứu địa decision making and priority theory with analytic

hình). Tc. Các Khoa học về Trái Đất (các công hierarchy process. Pittsburgh: RWS publications,

trình nghiên cứu 1986-1990), tr.74-78.

527p.

SUMMARY

Research status and warming of the risk of earth subsidence-cracking in the Tay Nguyen area

On the basis of assessment of the status and cause analysis has allowed assessment of the risk of earth

subsidence-cracking in the Tay Nguyen area.

In the Tay Nguyen area occur 91 points of earth subsidence-cracking, including 21 points large losses danger to the

lives of local residents. The distribution of earth subsidence-cracking in the sub-bands have the meridian in the north and

south of NE-SW in the Tay Nguyen area. The bands have the meridian, such as: Dak Glei-Ngoc Hoi-Duc Co, Tu Mo

Rong-Dak To-Kon Tum, Xa Hieu-Kbang-An Khe. The range is the NE-SW: Ea Ka-Dak Mil-Tuy Duc, M’Drak-Lak-Cat

Tien, Don Duong-Di Linh. Also in the Tay Nguyen area distributed earth subsidence -cracking in NW-SE: Yaly-Pleiku-

Ayun Pa-Krong Pa.

Earth subsidence-cracking hazard in the Tay Nguyen area is arising under the action of the elements of tectonic and

geology. To this emerging are new elements of neotectonic movement, fault density, fault zone dynamics activities,

geological characteristics of the lithology and hydrogeology.

On the Tay Nguyen area is the risk of moderate earth subsidence-cracking. Areas with very high and high risk of

earth subsidence-cracking are distributed a wide range of 7-10km: Dak Glei-Duc Co, Xa Hieu -Kbang-An Khe, Chu Pah-

Ayun Pa-Krong Pa, M’Drak-Krong Bong-Dak Glong-Cat Tien, Dak Song-Dak Rlap, Don Duong-Duc Trong-Di Linh. Areas

at risk of average earth subsidence-cracking are widely distributed east of Kon Tum, Gia Lai province to the west and

north of Dak Lak. Areas at risk of low and very low earth subsidence-cracking are widely distributed in the western of

Dak Lak province, south of Lam Dong province.

229