Hiện trạng thích ứng với biến đổi khí hậu - Nghiên cứu điển hình cho tỉnh Quảng Ngãi

HIỆN TRẠNG THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU -

NGHIÊN CỨU ĐIỂN HÌNH CHO TỈNH QUẢNG NGÃI

Huỳnh Thị Lan Hương, Đỗ Tiến Anh, Nguyễn Văn Đại, Đinh Nhật Quang

Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu

Tóm tắt: Đã có nhiều hoạt động thích ứng với biến đổi khí hậu ở nước ta. Tuy nhiên, hiệu quả của

các giải pháp thích ứng thường không được đánh giá đầy đủ để có thể điều chỉnh hoặc nhân rộng

một cách hệ thống. Cần thiết phải đánh giá được hiện trạng của từng địa phương, trên cơ sở đó có

thể đánh giá hiệu quả của các giải pháp thích ứng được triển khai. Bài báo này trình bày kết quả

nghiên cứu xây dựng bộ chỉ số đánh giá hiện trạng thích ứng với biến đổi khí hậu dựa trên 3 bộ chỉ số

thành phần gồm: Bộ chỉ số về khả năng chống chịu của môi trường tự nhiên, bộ chỉ số về ꢀnh trạng

dễ bị tổn thương và bộ chỉ số về giảm nhẹ rủi ro do biến đổi khí hậu. Nghiên cứu điển hình được thực

hiện cho tỉnh Quảng Ngãi để hỗ trợ việc đánh giá tổng quát ꢀnh hình thực hiện các hoạt động thích

ứng, hiệu quả của việc phân bố nguồn lực và hiện trạng tổn thương, từ đó xác định các chính sách

phù hợp cho hiện tại và tương lai. Kết quả cho thấy, nguồn lực đầu tư cho các hoạt động thích ứng

với biến đổi khí hậu ở Quảng Ngãi nên được ưu ꢁên cho các địa phương như thành phố Quảng Ngãi,

các huyện Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Mộ Đức, Đức Phổ và huyện đảo Lý Sơn.

Từ khóa: Biến đổi khí hậu, hiện trạng thích ứng với biến đổi khí hậu.

1. Giới thiệu chung

giao thông vận tải,… trên các khu vực của tỉnh

Quảng Ngãi. Chính vì vậy, nếu không có các

biện pháp thích ứng hiệu quả, BĐKH sẽ gây ra

những tác động nghiêm trọng đến các hoạt

động kinh tế - xã hội và hệ sinh thái trên địa

bàn tỉnh Quảng Ngãi.

Biến đổi khí hậu (BĐKH) là thách thức ng-

hiêm trọng nhất đối với Việt Nam. BĐKH có tác

động mạnh đến các ngành, các địa phương,

đặc biệt là các tỉnh ven biển miền Trung.

Quảng Ngãi là một tỉnh ven biển có địa hình đa

dạng và phức tạp với hệ thống sông ngòi dày

đặc. Khí hậu thuộc vùng giao thoa giữa khí hậu

đại dương và khí hậu lục địa, lại nằm gần một

trong 5 ổ bão lớn nhất thế giới vì vậy chịu ảnh

hưởng lớn của sự thay đổi các điều kiện khí

hậu. Các hiện tượng thiên tai như bão, lũ lụt,

lũ quét, ngập úng, hạn hán, sa mạc hóa, xâm

nhập mặn, lốc, sạt lở đất, nước biển dâng,... là

các hiện tượng tự nhiên thường xảy ra hàng

năm gây ra nhiều thiệt hại về người và tài sản

cho các địa phương trong tỉnh. Theo kịch bản

phát thải cao RCP8.5, đến năm 2100 nhiệt độ

trung bình năm tại Quảng Ngãi có thể tăng

từ 2,6÷4,3°C, lượng mưa trung bình năm có

thể tăng 22,2% và mực nước biển dâng tăng

khoảng 73 cm [1]. BĐKH tác động đến nhiều

lĩnh vực quan trọng như tài nguyên nước,

Nghiên cứu này xây dựng bộ chỉ số đánh giá

hiện trạng thích ứng với BĐKH và áp dụng thử

nghiệm cho tỉnh Quảng Ngãi. Bộ chỉ số được

xây dựng bao gồm: (1) Chỉ số khả năng chống

chịu của môi trường tự nhiên; (2) Chỉ số ꢀnh

trạng dễ bị tổn thương do BĐKH; và (3) Chỉ số

giảm nhẹ rủi ro do BĐKH.

2. Phương pháp và số liệu

Việc đánh giá hiệu quả thích ứng với BĐKH

theo chỉ số có thể được thực hiện theo ba bước

chính: (i) Đánh giá hiện trạng của lĩnh vực/địa

phương trước BĐKH; (ii) Đánh giá hiệu quả của

các hoạt động thích ứng đã và đang thực hiện

tại địa phương; (iii) Tổng hợp kết quả và đánh

giá thích ứng [3].

Bài báo này tập trung vào việc nghiên cứu

nông nghiệp, y tế cộng đồng, năng lượng và đề xuất bộ chỉ số đánh giá hiện trạng thích ứng

TẠP CHÍ KHOA HỌC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

45

Số 1 - Tháng 3/2017

với BĐKH. Qua phân ꢀch các bộ chỉ số được năng thích ứng và làm giảm ꢁnh trạng dễ bị

áp dụng trên thế giới và ở Việt Nam, các chỉ tổn thương của cộng đồng; ꢁnh trạng dễ bị tổn

số để đánh giá hiện trạng thích ứng với BĐKH thương và khả năng giảm nhẹ rủi ro do BĐKH

được lựa chọn, bao gồm: (1) Bộ chỉ số khả là những thông ꢂn chung, tổng quan về khả

năng chống chịu của môi trường tự nhiên năng của cộng đồng ứng phó với BĐKH.

(MTTN); (2) Bộ chỉ số đánh giá ꢁnh trạng dễ

Quy trình ꢀnh toán các bộ chỉ số có thể

bị tổn thương do BĐKH; và (3) Bộ chỉ số giảm

thực hiện theo ba bước: (i) Thu thập số liệu;

nhẹ rủi ro do BĐKH. Trong đó, khả năng chống

(ii) Xử lý số liệu; và (iii) Biểu diễn và phân ꢀch

chịu của môi trường tự nhiên biểu thị cho khả

kết quả (Hình 1).

Hình 1. Quy trình ꢀnh toán bộ chỉ số hiện trạng thích ứng với BĐKH

(Nguồn: Huỳnh Thị Lan Hương, 2015)

2.1. Bộ chỉ số về khả năng chống chịu của môi 2.2. Bộ chỉ số về ꢀnh trạng dễ bị tổn thương

do biến đổi khí hậu

trường tự nhiên

Tình trạng dễ bị tổn thương do BĐKH có

thể được đánh giá qua ba chỉ số cấp I: Chỉ số

phơi bày (E); chỉ số mức độ nhạy cảm (S) và chỉ

số khả năng thích ứng (AC). Các chỉ số cấp II

và III tương ứng với các chỉ số cấp I được trình

bày trong Bảng 2.

Để xác định các chỉ số về khả năng chống

chịu của MTTN, cần đánh giá các đặc điểm

của một MTTN chống chịu tốt với BĐKH [2].

Các đặc điểm này bao gồm: (i) Sự đa dạng của

MTTN; (ii) Tính linh hoạt trong quản lý MTTN;

và (iii) Khả năng ꢀếp tục cung cấp các dịch vụ

hệ sinh thái MTTN. Ba đặc điểm này được biểu

thị bằng 3 chỉ số cấp I. Từng chỉ số cấp I được

chi ꢀết thành các chỉ số cấp II và III (Bảng 1).

Chỉ số về ꢂnh trạng dễ bị tổn thương do

BĐKH CVI (Climate change Vulnerability Index)

được xác định dựa vào giá trị của ba yếu tố

nêu trên theo công thức sau:

Chỉ số khả năng chống chịu của MTTN RI

(Resilience Index) được ꢁnh theo công thức:

E+S+ 1-AC

(

)

CVI =

2

( )

RI = D + F+ ES /3

1

( )

3

(

)

Trong đó: RI có giá trị từ 0 đến 1, RI càng

lớn thì MTTN càng có khả năng chống chịu cao

trước BĐKH.

Trong đó, CVI có giá trị từ 0 đến 1, CVI càng

lớn thì mức độ dễ bị tổn thương do BĐKH càng

cao.

TẠP CHÍ KHOA HỌC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Số 1 - Tháng 3/2017

46

Bảng 1. Bộ chỉ số khả năng chống chịu của MTTN

Cấp I

Cấp II

Cấp III

Sự đa dạng Diện ꢀch

(1) Đất sản xuất nông nghiệp; (2) Đất lâm nghiệp; (3) Đất nuôi trồng thủy

sản; (4) Đất nông nghiệp khác; (5) Đất đồng cỏ; (6) Đất sông suối và mặt

nước chuyên dụng; (7) Đất chưa sử dụng.

của MTTN

môi trường

(D - Diversity) bán tự nhiên

Sự đa dạng

của thảm thực vật

(1) Rừng gỗ; (2) Rừng tre nứa; (3) Rừng hỗn giao; (4) Rừng núi đá; (5)

Rừng có trữ lượng; (6) Rừng trồng chưa có trữ lượng; (7) Tre, luồng; (8)

Cây đặc sản; (9) Cây ngập mặn.

Tái tạo môi trường

sống ven biển

Diện ꢀch cây ngập mặn, phèn (ha)

Sự đa dạng

của MTTN

(1) Phạm vi của môi trường sống bán tự nhiên; (2) Sự đa dạng của thảm

thực vật; (3) Tái tạo môi trường sống ven biển.

Tính linh hoạt Diện ꢀch đất

trong quản lý thuộc các khu bảo tồn

MTTN

(F-Flexibility

Management)

Hiệu quả trong

việc đánh giá/lập

kế hoạch cho BĐKH

Thực trạng ꢀch hợp BĐKH vào các kế hoạch bảo vệ môi trường

Giá trị chỉ số quản lý Chỉ số quản lý linh hoạt MTTN

linh hoạt MTTN

Khả năng ꢁếp Dịch vụ hỗ trợ

tục cung cấp

các dịch vụ

hệ sinh thái

MTTN

(ES-Ecological

Services)

Chất lượng không khí

Dịch vụ cung cấp

Dịch vụ điều ꢁết

Dịch vụ văn hóa

Số lượng lâm sản

(1) Tái tạo môi trường sống ven biển; (2) Sinh thái môi trường nước.

(1) Số lượng khách du lịch đến vườn quốc gia; (2) Sinh thái môi trường

nước

(Nguồn: Huỳnh Thị Lan Hương, 2015)

Bảng 2. Bộ chỉ số về ꢀnh trạng dễ bị tổn thương do BĐKH

Cấp I

Cấp II

Cấp III

Mức độ

Hiện tượng khí (1) Số trận bão và áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng trung bình năm; (2) Số trận lũ

hậu cực đoan xảy ra trung bình năm; (3) Mưa lớn.

phơi bày

(E-Exposure)

Dao động khí hậu (1) Mức tăng nhiệt độ trung bình năm; và (2) Mức thay đổi lượng mưa năm.

Nước biển dâng Mực nước biển dâng

Tài nguyên nước (1) Mức thay đổi lượng bốc hơi ꢁềm năng so với thời kỳ nền; (2) Mức thay đổi

Mức độ

nhạy cảm

(S-Sensiꢀvity)

dòng chảy so với thời kỳ nền.

Xã hội

(1) Tổng số dân; (2) Mật độ dân số; (3) Tỷ lệ tăng dân số; (4) Dân số nông thôn;

(5) Dân số thành thị; (5) Lượng nước sinh hoạt bình quân đầu người; (6) Tỷ lệ

phụ nữ; (7) Tỷ lệ trẻ em <15 tuổi; (8) Tỷ lệ người già >60 tuổi; (8) Tỷ lệ người

dân tộc thiểu số; (9) Tỷ lệ hộ nghèo; (10) Tỷ lệ thất nghiệp.

Nông nghiệp

(1) Diện ꢀch đất nông nghiệp; (2) Diện ꢀch đất nông nghiệp bình quân đầu

người; (3) Năng suất cây trồng; (4) Sản lượng nông nghiệp; (5) Giá trị sản xuất

nông nghiệp; (5) Số lượng gia súc, gia cầm; (6) Dân số nông thôn.

Lâm nghiệp

Thủy sản

(1) Diện ꢀch rừng; (2) Giá trị sản xuất lâm nghiệp; (3) Sản lượng gỗ khai thác.

(1) Diện ꢀch mặt nước nuôi trồng thủy sản; (2) Sản lượng thủy sản; (3) Số

lượng tàu đánh bắt hải sản; (4) Giá trị sản xuất thủy sản.

Công nghiệp

(1) Số lượng ngành công nghiệp; (2) Giá trị sản xuất công nghiệp (khai thác mỏ,

chế biến khoáng sản, sản xuất và phân phối điện, khí đốt và nước).

Khả

năng Truyền thông

ứng

(1) Số thuê bao điện thoại/100 dân; (2) Số thuê bao Internet/100 dân

thích

Cơ sở hạ tầng - xã (1) Số lượng cơ sở y tế; (2) Số bác sỹ; (3) Số trường học; (4) Dân số ở độ tuổi

(AC-

Adaptation

Capacity)

hội

lao động; (5) Đường giao thông nông thôn được cứng hóa; và (6) Các công

trình thủy lợi.

(Nguồn: Huỳnh Thị Lan Hương và nnk, 2015)

TẠP CHÍ KHOA HỌC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

47

Số 1 - Tháng 3/2017

2.3. Bộ chỉ số về giảm nhẹ rủi ro do biến đổi I được trình bày trong Bảng 3.

khí hậu

Với giả thiết rằng trọng số cho 3 chỉ số cấp

Chỉ số giảm nhẹ rủi ro (GNRR) do BĐKH có I là như nhau, chỉ số GNRR được xác định theo

thể được xác định theo các đặc điểm: (i) Môi công thức sau:

trường và tài nguyên; (ii) Kinh tế - xã hội; và

M₁+M₂+M₃

3

GNRR =

3

( )

(iii) Chính sách và quản lý. Các lĩnh vực đánh

giá và chỉ số cấp II tương ứng với các chỉ số cấp

Bảng 3. Bộ chỉ số về giảm nhẹ rủi ro do BĐKH

Cấp I

Lĩnh vực đánh giá

Cấp II

Môi trường và Hiện trạng

Độ che phủ rừng

Tài nguyên (M₁)

Năng lực

(1) Phần trăm diện ꢀch rừng trồng mới; (2) Tỉ lệ

giá trị trồng, nuôi rừng.

Kinh tế

xã hội (M₂)

Hiện

trạng

Y tế

Khả năng ꢁếp cận với (1) Số giường bệnh/100 người; (2) Số lượng bác

các dịch vụ y tế

sĩ/100 người.

Chất lượng sức khỏe

(1) Số người nhiễm HIV (/100,000 người); (2) Số

người bị ngộ độc thực phẩm (/100,000 người).

Giáo dục

(1) Số lượng học sinh/1giáo viên; (2) Tỉ lệ học

sinh tốt nghiệp trung học phổ thông.

Điều kiện Nghèo đói

xã hội

(1) Tỉ lệ hộ nghèo; (2) Tỉ lệ thất nghiệp; (3) Tốc

độ tăng trưởng dân số.

Mất cân bằng giới

(1) Tỉ lệ học sinh nữ; (2) Tỉ lệ giáo viên nữ.

Năng

lực

Y tế

Khả năng cung cấp các Ngân sách cho y tế (phần trăm ngân sách công)

dịch vụ y tế

Chất lượng y tế

(1) Số người ngộ độc thực phẩm; (2) Số người

chết do HIV/AIDS; (3) Tỉ lệ trẻ em dưới 1 tuổi

được ꢁêm chủng đầy đủ các loại vắc-xin.

Giáo dục Ngân sách cho giáo dục Ngân sách cho giáo dục (% ngân sách công)

Chính sách và

quản lý (M₃)

(1) Kế hoạch phòng tránh giảm nhẹ thiên tai; (2)

Kế hoạch TƯBĐKH; (3) Các dự án ứng phó với

BĐKH và nâng cao nhận thức cộng đồng.

(Nguồn: Huỳnh Thị Lan Hương, 2015)

2.4. Hiện trạng thích ứng với biến đổi khí hậu khảo sát ở từng huyện/thành phố, các cuộc

họp nhóm và khảo sát thực tế ngành, tham

Hiện trạng thích ứng với BĐKH được đánh

vấn cộng đồng để đánh giá mức độ nhận thức

giá tổng hợp từ 3 bộ chỉ số: Khả năng chống

của người dân địa phương và chính quyền địa

chịu của MTTN, ꢂnh trạng dễ bị tổn thương và

phương đối với BĐKH và những tác động của

khả năng giảm nhẹ rủi ro do BĐKH, với giả định

nó; (iii) Dữ liệu bản đồ và phương pháp GIS

ba chỉ số trên đều có trọng số như nhau. Các

chồng chập bản đồ để xác định mức độ dễ bị

trọng số này có thể được thay đổi dựa trên ý

tổn thương do BĐKH của các huyện trên địa

kiến chuyên gia.

bàn tỉnh Quảng Ngãi.

2.5. Số liệu

3. Kết quả đánh giá hiện trạng thích ứng với

Số liệu được sử dụng trong nghiên cứu bao

biến đổi khí hậu của tỉnh Quảng Ngãi

gồm: (i) Các dữ liệu thống kê tổng hợp sẵn có

3.1. Khả năng chống chịu của môi trường tự

ở địa phương như niên giám thống kê, các

nhiên

báo cáo tổng kết năm, quy hoạch tổng thể, kế

hoạch phát triển kinh tế - xã hội; (ii) Số liệu

Kết quả ꢀnh toán chỉ số khả năng chống

được thu thập thông qua các cuộc điều tra, chịu của MTTN của tỉnh Quảng Ngãi được

TẠP CHÍ KHOA HỌC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Số 1 - Tháng 3/2017

48

trình bày trong Bảng 4 và Hình 2. Có thể thấy cách trồng thêm rừng, tăng diện ꢀch cơ sở hạ

khả năng chống chịu của MTTN của tỉnh là ở tầng xanh,... Khả năng chống chịu của MTTN

mức trung bình. Tỉnh cần tăng cường quản lý tại 2 huyện Bình Sơn và Ba Tơ đạt mức trung

linh hoạt MTTN bằng cách xây dựng thêm các bình, cao hơn các địa bàn khác. Trong thời gian

khu vườn quốc gia và khu bảo tồn, đồng thời tới tỉnh cần tập trung đầu tư để nâng cao khả

ꢀch hợp BĐKH vào các kế hoạch bảo vệ môi năng chống chịu của MTTN tại các địa phương

trường hiện tại và mới. Bên cạnh đó, tỉnh cũng có chỉ số thấp.

cần tăng cường ꢀnh đa dạng của MTTN bằng

Bảng 4. Giá trị chỉ số khả năng chống chịu của MTTN của tỉnh Quảng Ngãi

Các chỉ số

1. Sự đa dạng của MTTN

Giá trị chỉ số năm 2013

0,16

0,25

0,13

0,07

0,10

0,20

0,00

0,38

0,81

0,11

0,33

0,28

0,14

1.1. Diện ꢀch môi trường bán tự nhiên

1.2. Sự đa dạng của thảm thực vật

1.3. Tái tạo môi trường sống ven biển

2. Tính linh hoạt trong quản lý MTTN

2.1. Tích hợp BĐKH

2.2. Diện ꢀch khu bảo tồn

3. Dịch vụ hệ sinh thái

3.1. Dịch vụ hỗ trợ

3.2. Dịch vụ cung cấp

3.3. Dịch vụ điều ꢁết

3.4. Dịch vụ văn hóa

Khả năng chống chịu của MTTN

Hình 2. Bản đồ chỉ số khả năng chống chịu của MTTN của tỉnh Quảng Ngãi

TẠP CHÍ KHOA HỌC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Số 1 - Tháng 3/2017

49

3.2. Tình trạng dễ bị tổn thương do biến đổi - xã hội, nhìn chung, tỉnh có khả năng dễ bị tổn

khí hậu

Kết quả xác định ꢀnh trạng dễ bị tổn thương

do BĐKH của tỉnh Quảng Ngãi được trình bày

thương thấp trước tác động của BĐKH. Huyện

Bình Sơn và Mộ Đức có mức tổn thương thấp,

các huyện còn lại đều ở mức độ tổn thương

trong Bảng 5 và Hình 3. Tình trạng dễ bị tổn trung bình. Huyện Lý Sơn là huyện có chỉ số dễ

thương do BĐKH được đánh giá qua 3 mức độ:

Thấp (CVI<0,35), trung bình (0,35≤CVI≤0,75)

và cao (CVI>0,75).

bị tổn thương do BĐKH cao nhất trong toàn

tỉnh do khả năng thích ứng của huyện là thấp

nhất (0,01), mặc dù chỉ số mức phơi bày và độ

nhạy cảm là tương đối cao (0,32 và 0,31).

Kết quả ꢁnh toán cho thấy, trong điều kiện

khí hậu hiện tại (2013) cùng hiện trạng kinh tế

Bảng 5. Giá trị chỉ số ꢀnh dễ bị tổn thương do BĐKH của tỉnh Quảng Ngãi

Địa phương

Tp.Quảng Ngãi

Bình Sơn

E

S

AC

CVI

Địa phương

E

S

AC

CVI

0,30

0,31

0,30

0,29

0,31

0,33

0,35

0,40

0,41

0,29

0,31

0,49

0,45

0,72

0,62

0,53

0,33

0,56

0,50

0,39 Trà Bồng

0,31 Tây Trà

0,37 Sơn Hà

0,39 Sơn Tây

0,42 Minh Long

0,35 Ba Tơ

0,34

0,14

0,11

0,15

0,32

0,34

0,28

0,35

0,36

0,31

0,41

0,31

0,28

0,18

0,37

0,14

0,10

0,32

0,01

0,47

0,48

0,37

0,45

0,44

0,41

0,54

Sơn Tịnh

Tư Nghĩa

Nghĩa Hành

Mộ Đức

Đức Phổ

0,43 Lý Sơn

(Nguồn: Huỳnh Thị Lan Hương, 2015)

Hình 2. Bản đồ chỉ số khả năng chống chịu của MTTN của tỉnh Quảng Ngãi

3.3. Khả năng giảm nhẹ rủi ro do biến đổi các huyện/thành phố là khá thấp. Chỉ có huyện

khí hậu

Kết quả ꢀnh toán khả năng GNRR của tỉnh

Quảng Ngãi được trình bày trong Bảng 6 và

Ba Tơ là có chỉ số này ở mức cao vì huyện có

nhiều đầu tư cho công tác GNRR thiên tai và

thích ứng với BĐKH. Bên cạnh đó, huyện có tỷ

Hình 4. Qua đó cho thấy, khả năng GNRR của lệ độ che phủ rừng lớn nhất trong tỉnh và là địa

TẠP CHÍ KHOA HỌC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Số 1 - Tháng 3/2017

50

phương duy nhất đã xây dựng kế hoạch thích Tịnh (0,25). Mặc dù, huyện có chỉ số về kinh

ứng với BĐKH và thành lập Ban chỉ đạo các dự tế - xã hội ở mức khá cao, xếp thứ 5 trong tổng

án thích ứng với BĐKH, đồng thời triển khai số 14 huyện, tuy nhiên, mức độ che phủ rừng

một số hoạt động nâng cao khả năng thích ứng của Sơn Tịnh không cao, dẫn đến chỉ số môi

với sự tài trợ của tổ chức PLAN.

trường và tài nguyên thấp.

Huyện có chỉ số GNRR thấp nhất là Sơn

Bảng 6. Giá trị chỉ số giảm nhẹ rủi ro do BĐKH của tỉnh Quảng Ngãi

Địa phương

Môi

trường

& tài

KT-

XH

Chính Chỉ số Xếp Địa phương

Môi

trường

& tài

KT- Chính Chỉ số Xếp

sách

&

GNRR hạng

XH

sách GNRR hạng

&

quản

lý

Nguyên

quản

lý

nguyên

Tp. Quảng

Ngãi

0,00

0,70

0,36

0,35

7

4

Trà Bồng

Tây Trà

0,81

0,48

0,00

0,43

2

Bình Sơn

Sơn Tịnh

Tư Nghĩa

Nghĩa Hành

Mộ Đức

0,29

0,17

0,33

0,40

0,56

0,46

0,56

0,57

0,67

0,54

0,58

0,49

0,36

0,00

0,41

0,25

0,33

0,31

0,38

0,32

0,36

0,44

0,48

0,59

0,72

0,58

0,52

0,49

0,57

0,37

0,48

0,53

0,00

0,36

0,00

1,00

0,00

0,29

0,43

0,35

0,32

0,73

0,37

13

3

14 Sơn Hà

Sơn Tây

12 Minh Long

Ba Tơ

11 Lý Sơn

9

8

10

1

5

Đức Phổ

6

Hình 3. Bản đồ khả năng giảm nhẹ rủi ro của tỉnh Quảng Ngãi

3.4. Hiện trạng thích ứng với biến đổi khí hậu Nghĩa, Mộ Đức, Đức Phổ và huyện đảo Lý Sơn.

4. Kết luận

Nghiên cứu đã xây dựng và áp dụng thử

Kết quả đánh giá hiện trạng thích ứng với

BĐKH ở tỉnh Quảng Ngãi được tổng hợp trong

Bảng 7. Qua đó cho thấy, nguồn lực đầu tư

cho các hoạt động thích ứng với BĐKH cần tập

trung và ưu ꢀên các địa phương sau: Thành

nghiệm bộ chỉ số đánh giá hiện trạng thích ứng

với BĐKH cho tỉnh Quảng Ngãi. Kết quả nghiên

cứu có thể giúp các nhà hoạch định chính sách

phố Quảng Ngãi, các huyện Sơn Tịnh, Tư có những đánh giá tổng quát về ꢁnh hình thực

TẠP CHÍ KHOA HỌC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

51

Số 1 - Tháng 3/2017

hiện các hoạt động thích ứng với BĐKH, hiệu với BĐKH, trên cơ sở đó đưa ra các quyết định

quả của việc phân bổ nguồn lực và hiện trạng phân bổ nguồn lực phù hợp nhất cho thích

tổn thương tại thời điểm hiện tại, từ đó đưa ra ứng với BĐKH. Tuy nhiên, việc đánh giá còn

các chính sách phù hợp cho hiện tại và tương phần nào mang ꢀnh chủ quan trong việc xác

lai. Bộ chỉ số có ꢀnh khả thi cao do hầu hết định giá trị của các chỉ số thành phần. Để khắc

các số liệu đầu vào đều được thống kê, báo phục hạn chế này, cần tham khảo, lấy ý kiến

cáo hàng năm trong niên giám thống kê của của các nhà quản lý, các nhà khoa học và người

địa phương. Kết quả ꢀnh toán hiện trạng thích dân trong xác định các giá trị của các chỉ số

ứng với BĐKH, sẽ được ꢁếp tục sử dụng để thành phần.

đánh giá hiệu quả của các giải pháp thích ứng

Bảng 7. Kết quả đánh giá hiện trạng thích ứng với BĐKH của tỉnh Quảng Ngãi

Địa phương

Khả năng chống

chịu của MTTN

Tình trạng dễ bị

tổn thương

Khả năng giảm

thiểu rủi ro do

BĐKH

Đánh giá chung

Tp. Quảng Ngãi

Bình Sơn

Sơn Tịnh

Tư Nghĩa

Nghĩa Hành

Mộ Đức

Đức Phổ

Tây Trà

Thấp

Trung bình

Thấp

Trung bình

Thấp

Trung bình

Thấp

4

6

4

5

4

5

6

5

6

7

5

4

Thấp

Trung bình

Thấp

Trà Bồng

Sơn Tây

Thấp

Trung bình

Thấp

Sơn Hà

Thấp

Trung bình

Cao

Ba Tơ

Trung bình

Thấp

Minh Long

Lý Sơn

Thấp

Cao

Trung bình

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2016), Kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng cho Việt

Nam, NXB Tài nguyên - Môi trường và Bản đồ Việt Nam, Hà Nội, tr.170;

2. Huỳnh Thị Lan Hương (2015), Nghiên cứu phát triển bộ chỉ số thích ứng với BĐKH phục vụ

công tác quản lý nhà nước về biến đổi khí hậu, Báo cáo tổng kết đề tài nghiên cứu KHCN cấp

Nhà nước, Mã số BĐKH.16;

3. Natural England (2010), Climate change adaptaꢀon indicators for the natural environment,

Natural England, Peterborough.

TẠP CHÍ KHOA HỌC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Số 1 - Tháng 3/2017

52

STATUS OF CLIMATE CHANGE ADAPTATION -

A CASE STUDY OF QUANG NGAI PROVINCE

Huynh Thi Lan Huong, Do Tien Anh, Nguyen Van Dai, Dinh Nhat Quang

Vietnam Insꢀtute of Meteorology, Hydrology and Climate Change

Asbtract: There has been many Climate Change Adaptaꢀon (CCA) acꢀviꢀes in Vietnam. However,

the eﬀecꢀveness of these acꢀviꢀes has not been evaluated adequately so that they can be adjusted

or replicated systemaꢀcally. In order to evaluate the eﬀecꢀveness of implemented CCA acꢀviꢀes, it is

necessary to assess current status of CCA for each locaꢀon. This paper presents results of a research

on developing a set of CCA status assessment indicators. This set includes three indicators which are

natural environment resilience, climate change vulnerablity and climate change risk miꢀgaꢀon.

A case study was carried out for Quang Ngai province to support a comprehensive assessment of

CCA acꢀviꢀes, the eﬀecꢀveness of investment resources allocaꢀon and vulnerability to idenꢀfy

appropriate policies. The results show that investment resources for adaptaꢀon acꢀviꢀes in Quang

Ngai should be prioriꢀzed for Quang Ngai city and other districts such as Son Tinh, Tu Nghia, Mo Duc,

Duc Pho and Ly Son island.

Keywords: Climate change, status of climate change adaptaꢀon.

TẠP CHÍ KHOA HỌC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

53

Số 1 - Tháng 3/2017