Bài giảng Địa lý kinh tế xã hội đại cương - Chương I: Mở đầu
®Þa lý
kinh tÕ - x· héi
®¹i c¬ng
***
ch¬ng i: më ®Çu
I. §Þa lý Kinh tÕ - X· héi trong hÖ thèng khoa häc
§Þa lý.
II. §èi tîng nghiªn cøu cña §Þa lý Kinh tÕ - X· héi.
III. NhiÖm vô nghiªn cøu cña §Þa lý Kinh tÕ - X· héi.
IV. Quan ®iÓm vµ ph¬ng ph¸p nghiªn cøu cña §Þa lý
Kinh tÕ - X· héi.
V. C¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn §Þa lý Kinh tÕ - X· héi.
I. a l Kinh t -X h i trong h th ng khoa h c a l .
1. S ph t tri n c a khoa h c a l .
§Þa lý Tù nhiªn
Khoa häc §Þa lý
§Þa lý Kinh TÕ
§Þa ®å häc
a l th ng nhÊt
H th ng khoa h c a l
2. a l Kinh t - x h i lµ m t b m n Khoa h c c lËp.
- Cã ®èi tîng nghiªn cøu riªng.
- Cã ph¬ng ph¸p luËn nghiªn cøu ®éc lËp.
- Cã hÖ thèng lý thuyÕt bao gåm nh÷ng kh¸i niÖm, quy luËt...
- Cã nhu cÇu tõ x· héi.
Tríc mét sè ý kiÕn ®ßi thèng nhÊt l¹i c¸c khoa häc §Þa lý nh tríc
kia,
cã nghÜa lµ xo¸ bá vÞ trÝ cña §Þa lý Kinh tÕ - x· héi trong hÖ thèng khoa
häc §Þa lý; Anh ( chÞ ) cã ®ång ý kh«ng ? NÕu kh«ng v× sao ?
Kh ng ng v nh÷ng l do sau:
- SÏ ®i ngîc l¹i quy luËt ph¸t triÓn .
- Xo¸ bá nh÷ng thµnh tùu ®¹t ®îc cña khoa häc §Þa lý nãi chung vµ
cña khoa häc §Þa lý kinh tÕ - x· héi nãi riªng.
- SÏ dÉn ®Õn viÖc dïng quy luËt tù nhiªn ®Ó gi¶i thÝch hiÖn tîng kinh
tÕ - x· héi hoÆc ngîc l¹i.
*
§Þa lý Tù nhiªn
Tæng hîp thÓ tù nhiªn
Tu©n
theo quy luËt tù nhiªn
Tån t¹i kh¸ch quan ngoµi ý muèn cña
con ngêi.
*
§Þa lý Kinh tÕ - x· héi
Tæng hîp thÓ s¶n xuÊt l·nh thæ
Tu©n theo quy luËt kinh tÕ - x· héi
Tån t¹i kh¸ch
quan ngoµi ý muèn cña con ngêi nhng con ngêi cã thÓ lµm biÕn ®æi.
VÝ dô: lÊy quy luËt ph©n b vµnh ai kh hËu
gi i th ch ch
a
th .
- SÏ nhÇm lÈm gi÷a sù hîp t¸c vµ sù thèng nhÊt, s¸t nhËp.
a
a
VËt
l
VËt
l
l
Khi nghiªn cøu sù s¹t lë bê s«ng, ngoµi nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng cña
tù nhiªn : tèc ®é dßng ch¶y, lu lîng níc, h×nh d¹ng mÆt c¾t ngang, nÒn ®Þa
chÊt cña lßng s«ng, ®Þa h×nh hai bªn bê.....cßn cã c¸c yÕu tè kinh tÕ-x· héi
t¸c ®éng nh viÖc x©y dùng cÇu, cèng, ®Ëp; ho¹t ®éng cña tµu thuyÒn; nu«i
c¸ bÌ;khai th¸c c¸t trªn dßng s«ng;sù canh t¸c hai bªn bê; t×nh tr¹ng khai
th¸c rõng ®Çu nguån.....
3. nghÜa cña viÖc xuÊt hiÖn §Þa lý Kinh tÕ – x· héi.
- §èi víi ®êi sèng x· héi.
- §èi víi nÒn v¨n ho¸ d©n téc.
Quan hÖ
ng xö
Quan hÖ
ng xö
Tù nhiªn
Con ngêi
Con ngêi
II. i t ng nghi n c u c a a l kinh t - x h i.
1.Quan ni m c a c c nhµ a l ph ng T©y.
Nh÷ng ®iÓm c¬ b¶n cña c¸c ®Þnh nghÜa nÇy ?
Lµ ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh tÕ g¾n víi l·nh thæ
2. Quan ni m c a c c nhµ a l Li n X .
Lµ sù ph©n b nÒn s¶n xuÊt x· héi, lµ nh÷ng iÒu ki n vµ nh÷ng
Æc i m ph t tri n cña nã t¹i c¸c níc vµ c¸c vïng kh¸c nhau.
→ ®©u ? T¹i sao ? Nh thÕ nµo ?
3. Quan ni m hi n nay.
Kinh tÕ + X· héi
Kinh tÕ – x· héi
- G¾n liÒn viÖc khai th¸c víi b¶o vÖ m«i trêng sèng.
- G¾n liÒn nÒn s¶n xuÊt víi hÖ thèng d©n c.
- G¾n liÒn viÖc nghiªn cøu ho¹t ®éng s¶n xuÊt víi ho¹t ®éng
phi s¶n xuÊt.
III. Nhi m v nghi n c u c a a l kinh t – x h i.
NhiÖm vô chung: T ch c l nh th s n xuÊt.
NhiÖm vô cô thÓ: 6 nhiÖm vô.
IV. quan iÓm vµ ph ng ph p nghi n c u c a a l kinh t –
x h i.
1.Quan i m nghi n c u.
- Quan ®iÓm l·nh thæ.
- Quan ®iÓm tæng hîp.
- Quan ®iÓm hÖ thèng.
- Quan ®iÓm lÞch sö – viÔn c¶nh.
- Quan ®iÓm kinh tÕ – sinh th¸i.
→ VËn dông quan ®iÓm hÖ thèng nh»m:
- ThÊy ®îc mèi quan hÖ trªn l·nh thæ, ®¬n vÞ theo tõng lÜnh vùc.
- B¸m s¸t víi t×nh h×nh thùc tiÓn ®Ó cã nh÷ng nghiªn cøu phï hîp.
→ VÝ dô khi nghiªn cøu nghµnh n«ng nghiÖp mét huyÖn:
- Ph¶i ®Æt vÊn ®Ò s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cña huyÖn trong t×nh h×nh
chung cña tØnh, c¶ níc, vïng §«ng nam vµ thÕ giíi.
- Ph¶i g¾n vÊn ®Ò s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cña huyÖn víi c¸c x·, hîp
t¸c x· vµ hé gia ®×nh trong huyÖn.
→ Kh«ng cã ph¬ng ph¸p nµo quan träng nhÊt.
→ Ph¶i kÕt hîp nhiÒu ph¬ng ph¸p vµ møc ®é sö dông tõng lo¹i (hiÖn
®¹i, truyÒn thèng, ®Þnh lîng, ®Þnh tÝnh ) tuú theo yªu cÇu cña viÖc nghiªn
cøu.
→ Ph¬ng ph¸p hiÖn ®¹i tuy cã nhiÒu u thÕ nhng khi sö dông ®ßi hái
®iÒu kiÖn ®¸p øng ph¶i ®Çy ®ñ, kh¾t khe.
→ Ph¬ng ph¸p ®Þnh lîng tuy kh¸ch quan, chÝnh x¸c, cô thÓ nhng khi
sö dông kh«ng khái mang tÝnh chñ quan.
V. c c giai o n ph t triÓn a l kinh t – x h i.
1. a l kinh t - x h i tr c th k XIX.
- XuÊt hiÖn khoa häc §Þa lý kinh tÕ - x· héi.
- Dïng quan ®iÓm duy vËt ®Ó gi¶i thÝch c¸c hiÖn tîng ®Þa lý.
- KhÝa c¹nh th¬ng m·i vµ quan ®iÓm Vïng b¾t ®Çu xuÊt hiÖn.
2. a l kinh t - x h i trong th k XIX vµ XX.
- Thêi kú chñ nghÜa t b¶n ph¸t triÓn: TËp trung vµo sù ¶nh hëng cña con
ngêi ®Õn tù nhiªn vµ ®a ra m« h×nh tæ chøc l·nh thæ.
- Thêi kú chuyÓn sang chñ nghÜa ®Õ quèc: BÞ khñng ho¶ng lý luËn, nhiÒu
häc thuyÕt phôc vô cho ý ®å chÝnh trÞ ra ®êi.
- Thêi kú chñ nghÜa x· héi xuÊt hiÖn : Theo hai híng tæng hîp vµ ph©n
tÝch.
3. a l kinh t - x h i trong giai o n hi n nay:
- Xem xÐt qu¸ tr×nh ®« thÞ ho¸.
- Ph©n tÝch tæ chøc kh«ng gian.
- TiÕn hµnh c«ng t¸c dù b¸o.
- Nghiªn cøu s¶n xuÊt díi t¸c ®éng cña kinh tÕ tri thøc vµ c«ng nghÖ tin
häc.
K t th c ch ng 1
14 trang
12/01/2024
14800
Free
Bạn đang xem tài liệu "Bài giảng Địa lý kinh tế xã hội đại cương - Chương I: Mở đầu", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_dia_ly_kinh_te_xa_hoi_dai_cuong_chuong_i_mo_dau.ppt
