Giáo trình Thiết bị điện - Chương 10: Dao ngắt
PHÁN THÆ BA
THIÃT BË ÂIÃN TRUNG - CAO AP
Chæång 10.
DAO NGÀT
10.1. CAC ÂËNH NGHÉA VA CAC ÂÀC TÊNH ÂIÃN CUA
THIÃT BË ÂIÃN ÂONG NGÀT
1. Cac âënh nghéa cua thiãt bë âiãn âong ngàt
-Dao cach li la thiãt bë âong ngàt cå khê, å vë trê må tao nãn mät khoang cach cach âiãn. Chung
co kha nàng må hoàc âong mach nãu dong âiãn âong må khäng âang kã hoàc sæ biãn thiãn âiãn ap giæa
cac âáu cæc la khäng âang kã. Trong âiãu kiãn lam viãc bçnh thæång va bát thæång (ngàn mach), dao cach
li co thã cho dong âiãn chay qua trong thåi gian quy âënh.
-Khoang cach cach âiãn la khoang cach trong chát khê hoàc chát long co cæång âä âiãn mäi quy
âënh khi thiãt bë âong ngàt må mach. Âã bao vã ngæåi va thiãt bë chung phai thoa man cac âiãu kiãn âàc
biãt va sæ co màt cua no phai âæåc nhán ro khi thiãt bë âong ngàt å vë trê må .
-Cáu dao la thiãt bë âong ngàt cå khê. Chung khäng nhæng dán va ngàt dong âiãn å âiãu kiãn
bçnh thæång trong læåi âiãn ma con dán dong âiãn trong khoang thåi gian quy âënh va co kha nàng dán
dong âiãn tàng cao å ca cac âiãu kiãn bát thæång cua læåi âiãn.
-Dao cach li -cáu dao la cáu dao khi å vë trê må thoa man âæåc cac yãu cáu cach li cua dao cach
li.
-May ngàt la thiãt bë âong ngàt cå khê co kha nàng dán, ngàt dong âiãn trong mach å âiãu kiãn
bçnh thæång, dán trong thåi gian quy âënh va ngàt dong âiãn tàng lãn trong mach å âiãu kiãn khäng bçnh
thæång âa xac âënh (vê du ngàn mach).
-Cáu dao näi âát la thiãt bë âong ngàt cå khê dung âã näi âát va tao ngàn mach. Chung co kha
nàng chëu dong âiãn å âiãu kiãn khäng bçnh thæång va khäng âoi hoi dán dong âiãn lam viãc bçnh
thæång. Cáu dao näi âát co kha nàng tao dong âiãn ngàn mach.
-Cáu chay la thiãt bë bao vã nhå nong chay mät hoàc nhiãu âoan dáy chay, âæåc chã tao nhàm
muc âêch lam hå mach khi dong âiãn nay væåt qua gia trë quy âënh trong khoang thåi gian âu lån.
-Cac cäng tàc phu, mach phu: cäng tàc phu âæåc thiãt kã våi dong mät chiãu êt nhát la 10 A, co
kha nàng âong va ngàt dong âiãn trong mach âiãu khiãn. Cac thäng sä chi tiãt do nha san xuát cung cáp.
Nãu thäng tin nay chæa âáy âu cac cäng tàc phu phai co kha nàng âong va ngàt dong âiãn êt nhát la 2A å
âiãn ap 220V mät chiãu khi hàng sä thåi gian täi thiãu cua mach la 20ms. Cac âáu cæc va dáy mach phu
phai âæåc thiãt kã cho qua dong mät chiãu êt nhát la 10A. Cac cäng tàc phu phai âæåc tac âäng træc tiãp å
ca hai chiãu.
2. Cac âàc tênh âiãn cua thiãt bë âong ngàt
-Dong âiãn âong: la trë sä âènh næa song âáu cua dong âiãn å mät cæc cua thiãt bë âong ngàt khi âong.
-Dong âiãn âènh: la trë sä âènh næa song âáu cua dong âiãn trong khi xay ra qua âä sau khi dong âiãn bàt
âáu chay ma thiãt bë âong ngàt phai chëu âæng å vë trê âong trong cac âiãu kiãn quy âënh.
-Dong âiãn càt: la dong âiãn å mät cæc cua thiãt bë âong ngàt hoàc cua cáu chay å ngay thåi âiãm ban âáu
cua hä quang trong qua trçnh càt.
-Kha nàng âong: la trë sä dong âiãn âong ma å âiãn ap âa cho thiãt bë âong ngàt co thã âong trong cac
âiãu kiãn sæ dung va tênh nàng quy âënh âã âong tåi gia trë dong âiãn lam viãc.
-Kha nàng càt: la gêa trë cua dong âiãn càt chå âåi å âiãn ap âa cho cua thiãt bë âong ngàt co thã càt dong
âiãn trong âiãu kiãn sæ dung va tênh nàng quy âënh âã ngàt gia trë dong âiãn lam viãc.
113
-Sæ cä ngàn mach âáu cæc: la ngàn mach trãn âæång dáy trãn khäng å khoang cach rát ngàn khäng âang
kã tæ âáu cæc may ngàt.
-Kha nàng âong/càt (âong va càt ): trong âiãu kiãn khäng âäng bä: la kha nàng âong hoàc càt khi mát
âäng bä hoàc khäng co læåi træåc va sau may ngàt trong âiãu kiãn sæ dung va tênh nàng quy âënh.
-Dong âiãn bçnh thæång: la dong âiãn trong mach chênh ma thiãt bë dong càt co thã dán mät cach liãn tuc
trong âiãu kiãn sæ dung va tênh nàng quy âënh.
-Dong âiãn chëu ngàn han: la trë sä hiãu dung cua dong âiãn khi thiãt bë âong ngàt å vë trê âong co thã dán
dong âiãn ngàn mach âënh mæc å âiãu kiãn sæ dung va tênh nàng quy âënh, âæåc tiãu chuán hoa.
-Âiãn ap âënh mæc: la giåi han trãn cua âiãn ap cao nhát cua læåi ma thiãt bë âong ngàt âæåc thiãt kã. Âiãn
ap âënh mæc âæåc tiãu chuán hoa.
-Âiãn ap âàt: Âiãn ap giæa cac âáu cæc cua thiãt bë âong ngàt ngay træåc khi âong dong âiãn.
-Âiãn ap phuc häi: la âiãn ap xuát hiãn trãn cac âáu cæc cua thiãt bë âong ngàt hoàc cáu chay sau khi dong
âiãn bë ngàt.
-Thåi gian må: la khoang thåi gian giæa thåi âiãm ban âáu quy âënh cua thao tac må va thåi gian phán
tach tiãp âiãm hä quang å tát ca cac cæc.
-Thåi gian âong: la khoang thåi gian giæa thåi âiãm ban âáu quy âënh thao tac âong va thåi âiãm tát ca
cac cæc cua tiãp âiãm cham nhau.
-Trë sä chëu âæng: la gia trë lån nhát cua âai læång âàc træng ma thiãt bë âong ngàt âæåc phep âong/càt
nhæng khäng lam hæ hong tênh nàng. Trë sä chëu âæng êt nhát phai bàng trë sä âënh mæc.
-Trë sä âënh mæc: la gia trë cua cac âai læång âàc træng sæ dung âã xac âënh cac âiãu kiãn ván hanh ma
thiãt bë âong ngàt âæåc thiãt kã, chã tao ma nha san xuát cán phai âam bao.
-Trë sä tiãu chuán: la gia trë âæåc âënh nghéa trong cac quy âënh chênh thæc ma cac thiãt kã thiãt bë phai
dæa vao:
+ Âiãn ap âënh mæc tiãu chuán : 3,6; 7,2; 12; 17,5; 24; 36; 52; 72,5; 100; 123; 145, 170; 245;
300, 362; 420; 525; 765 kV.
+ Dong âiãn bçnh thæång âënh mæc tiãu chuán: 200; 400; 630; 800; 1250; 1600; 2000; 2500;
3150; 4000; 5000; 6300A.
+ Dong âiãn ngàn han âënh mæc tiãu chuán: 6.3; 8; 10; 12,5;16; 20; 25; 31,5; 40; 50; 63; 80;
100kA.
-Âiãn ap chëu tán sä nguän âënh mæc: la trë sä hiãu dung cua âiãn ap xoay chiãu hçnh sin å tán sä hã
thäng ma cach âiãn cua thiãt bë phai chëu âæng trong thåi gian 1 phut å cac âiãu kiãn thæ nghiãm quy
âënh.
-Âiãn ap chëu xung set âënh mæc: la gia trë âènh cua âiãn ap xung set tiãu chuán 1,2/50 µ s ma cach âiãn
cua thiãt bë phai chëu âæng.
-Âiãn ap chëu xung âong må âënh mæc: la gia trë âènh cua âiãn ap âong må âån cæc tiãu chuán
250/2500 µ s ma cach âiãn cua thiãt bë co âiãn ap âënh mæc 300 kV va lån hån cán phai chëu. Theo tiãu
chuán måi khoang cach cach âiãn cua dao cach li å âiãn ap âënh mæc 300kV va lån hån âæåc thæ nghiãm
bàng cach âàt âiãn ap tán sä nguän cho mät cæc va khi âat âãn trë sä âènh thç âàt vao cæc kia âiãn ap xung
set ngæåc cæc tênh hoàc âiãn ap xung âong må, thæ nghiãm hai cæc nay goi la thæ nghiãm kep.
10.2. DAO CACH LI
114
Kiãu dao cach li âæåc læa chon chu yãu xac âënh theo så âä tram. Ngay nay dao cach li âæåc chã
tao co dai âiãn ap tæ 72,5 âãn 800 kV, dong tæ 1250 âãn 4000 A va dong ngàn mach âènh tåi 63 dãn 160
kA.
1. Dao cach li kiãu quay
a) Dao cach li quay hai tru
Âo la loai dao cach li thäng dung co âiãn ap tæ 72,5 âãn 420kV, chu yãu sæ dung trong cac tram
biãn ap nho hoàc cac tram biãn ap lån ngoai tråi nhæ tram âæång dáy âãn hoàc dao cach li phán âoan.
Cáu dao näi âát co thã âæåc làp å bát ky phêa nao. Hçnh 10-1 sau cho tháy mät dao cach li hai âã quay
âæåc làp trãn khung thep can âënh hçnh va âæåc näi bàng thanh kep. Cac sæ âå âæåc gàn våi bã quay va
trãn âènh gàn våi khåp xoay co cán va tiãp âiãm
cao ap. Khi thao tac ca hai cán quay mät goc 900.
Å vë trê må , dao cach li co âiãm càt giæa hai tru
tao nãn khoang cach cach âiãn nàm ngang. Bã
quay co cå cáu chëu âæåc âiãu kiãn thåi tiãt va
khäng cán bao dæång ä bi. Bã quay âæåc làp trãn
bu läng cho phep âiãu chènh chênh xac hã thäng
tiãp âiãm mät khi thiãt bë thàng hang va cung cho
phep co dung sai sæ cach âiãn. Cac tay khåp cáu
truc bàng nhäm han co chi tiãt tiãp âiãm khäng bë
àn mon va thåi gian láu khäng lam giam gia trë Hçnh 10-1: Dao cach li quay hai tru kiãu SGF,
123kV. 1. Âã quay; 2. Khung; 3. Sæ cach âiãn; 4. Âáu
quay, 5. Tay khåp; 6. Âáu cuäi cao ap; 7. Bä tac
âäng; 8. Cáu dao näi âát
cua âiãn trå. Dao cach li co âiãn ap U > 170 kV co
thãm thiãt bë khoa liãn âäng tranh cac tay bë tach
ra khi xay ra sæ cä dong ngàn mach lån. Dáy dán
âiãn tåi cac âáu quay âæåc bao vã hoan toan va
khäng cán bao dæång. Dao cach li nhæ hçnh 10-1,
cac âáu cao ap co thã quay 3600 âam bao cho äng hoàc dáy dán âæåc näi theo phæång bát ky. Hã thäng
tiãp âiãm co cáu truc hän håp âäng thep våi chum tiãp âiãm äm chàt. Chung co må khä bäi trån thæång
xuyãn va khäng cán bao dæång. Nãu cán mäi cæc dao cach li co thã âæåc trang bë mät hoàc hai cáu dao
näi âát. Ca dao cach li va cáu dao näi âát âãu co cå cáu thao tac khoa liãn âäng âiãm chãt. Nhæ váy âã
phong sæ thay âäi vë trê khi lam viãc å tçnh huäng nguy hiãm nhæ co ngàn mach, âäng âát hay gio manh.
Dao cach li va cáu dao näi âát co cå cáu thao tac riãng. Mät cå cáu thao tac mät nhom hai hoàc
ba cæc, cac cæc cua mät nhom âæåc liãn kãt cå khê bàng thanh näi. Læc tac âäng tæ bä truyãn âäng âæåc
truyãn âãn âã quay va lam âã quay mät goc 900 âäng thåi quay âã thæ hai. Khi må va âong cac tiãp âiãm
dao cach li quay va chuyãn âäng træåt âã dã dang càt khi bë bui hoàc bàng bam âáy. Læc cua cå cáu thao
tac âæåc truyãn tåi truc cua cáu dao näi âát. Khi dao cach li âong tay cua cáu dao näi âát âáp manh va
gai tiãp âiãm näi âát vao khåp.
b) Dao cach li quay ba tru
Dao cach li loai nay chu yãu sæ dung å cháu Áu va thæång dung cho mang trung ap. So våi loai
hai tru chung cho phep khoang cach giæa cac pha nho hån. Læc keo ténh âáu cuäi dao cao hån. Hai sæ
cach âiãn phêa ngoai âæåc cä âënh trãn bã khung va mang hã thäng tiãp âiãm (hçnh 10-2). Sæ cach âiãn
giæa âæng trãn âã quay va âå cán tac âäng, khi tac âäng no quay khoang 600 va gai hã thäng tiãp âiãm lãn
sæ phêa ngoai.
115
Cac tiãp âiãm cua cáu dao näi âát co
thã âæåc làp å ca hai phêa va âæåc âàt å hã quay; 5. Cán tiãp âiãm; 6. Âáu cao ap; 7. Cå cáu thao
1. Âã khåp xoay; 2. Khung; 3. Sæ cä âënh; 4. Sæ
tac; 8. Cáu dao näi âát
thäng tiãp âiãm ténh. Dao cach li 3 tru âæåc
chã tao bàng cac chi tiãt giäng dao hai tru å
trãn.
2. Dao cach li mät tru tiãp âiãm âong må
Trong cac tram cao ap va khi co
nhiãu thanh gop dao cach li mät tru (con goi
la dao cach li kiãu may ve thanh truyãn hoàc
dao cach li thàng âæng) cho trong hçnh 10-3.
Âoi hoi diãn têch màt bàng nho hån so våi cac
loai dao cach li khac. Do váy chung âæåc sæ
dung räng rai giup lam gon hån så âä tram. Vë
trê âong ngàt âæåc thã hiãn ro rang theo
Hçnh 10-2: Dao cach li quay ba tru kiãu TDA,145kV
khoang cach cach âiãn thàng âæng. Âã dao cach li la khung, trãn âo co sæ âå mang chi tiãt chênh co cå
cáu thanh truyãn va häp sä. Læc tac âäng âæåc sæ quay truyãn âãn häp sä , tiãp âiãm treo âàt trãn thanh
gop nàm phêa trãn cao dao cach li. Khi âong hai thanh truyãn ep chàt láy tiãp âiãm treo, âæång dáy cung
cáp âæåc näi våi âáu cao ap trãn häp sä.
Nãu muän, mäi cæc dao cach li co thã âæåc trang bë cáu dao näi âát quay hoàc thàng. Khung co
gàn ä quay âã truyãn læc tac âäng tæ cå cáu thao tac tåi häp sä va âæåc gàn chàc våi cät âå bàng bän bu
läng. Cac bu läng nay cho phep âiãu chènh chênh xac dao cach li våi tiãp âiãm treo, âo la æu âiãm cua loai
nay khi làp âàt va ván hanh. Chiãu cao qua mæc cua dao cach li co thã âàt khäng khåp trãn nãn, nhæng
âiãu nay co thã âæåc bu lai bàng cach âiãu chènh cac bu läng âã. Cå cáu thanh truyãn co cáu truc bàng
nhäm han (giäng nhæ moi kiãu co dong âiãn âènh tåi 200 kA), cå cáu âæåc cä âënh va chät vao truc thanh
truyãn trong häp sä. Bä phán nay co kha nàng chuyãn dëch, âam bao ap suát tiãp âiãm cao giæa âáu trãn
cua thanh truyãn va tiãp âiãm kep.
Ap suát tiãp âiãm tæ 70 âãn 150 kp (theo thiãt kã) khäng chè âam bao truyãn âäng dong âiãn
hiãu qua ma con giup càt âæåc dã dang ngay ca khi bàng bam âáy. Tiãp xuc giæa häp sä va cac thanh
truyãn tæ dæåi âãn cac thanh truyãn trãn nhå la âäng ma bac nhiãu låp âan häi hoàc tiãp âiãm con làn.
Thanh tiãp xuc å âáu thanh truyãn va tiãp âiãm treo lam tæ tám âäng ma bac hoàc bac tinh khiãt khi chã
âä lam viãc nàng nã hoàc trong cac træång håp âàc biãt vç váy êt lam mon tiãp âiãm, âam bao dán dong
âiãn tät va thåi gian lam viãc láu dai. Dao cach li dung cho dong âiãn ngàn mach cao co thiãt bë can læc
giæ cac âiãm ghep näi thanh truyãn. Å vë trê âong, cac tiãp âiãm näi nay han chã khoang cach giæa hai
thanh truyãn, do váy âã phong moi kha nàng lam giam ap suát tiãp âiãm va can dëu moi dao âäng cua cac
thanh tiãp xuc do ngàn mach gáy ra.
Dao cach li mät tru co khoa liãn âäng âiãm chãt trong häp sä, do âo vë trê cua no khäng thã thay
âäi mät cach tæ phat. Viãc chènh âënh ván âæåc tiãn hanh ngay ca khi sæ quay càt ra hoàc chán âäng manh
do âäng âát hoàc do læc ngàn mach. Cå cáu chäng váng quang å âáu thanh truyãn tac âäng âã dæng tiãp
âiãm treo nãu no chuyãn âäng thàng âæng. Vong kep ván nàm chàc chàn trong vung tiãp âiãm ngay ca
khi chëu ap suát do ngàn mach. Khäi thanh truyãn va häp sä âæåc làp tai nha may, lam giam âang kã thåi
gian làp âàt tai chä. Lo xo bu trong häp sä trå giup læc tac âäng khi âong, khi må no quay cán nhe nhang
vã vë trê gáp lai.
116
Cac phæång an âàc biãt cua dao
Dao cach li mHätçntrhu1k0iã-u3 TFB, 245kV.
cach li mät tru âa âæåc sæ dung tæ láu trong 1.Ä bi quay; 2. Khung; 3. Sæ âå; 4. Sæ quay; 5. Cå
cac tram dong âiãn mät chiãu cao ap cáu thanh truyãn; 6.Häp sä; 7. Cå cáu tac âäng; 8.
Cáu dao näi âát; 9. Tiãp âiãm treo
(HVDC). Mäi cæc cua dao cach li co cå cáu
thao tac riãng. Khi dao cach li âong cac cán
thanh truyãn thæc hiãn chuyãn âäng khåp
vao va âam bao gai chàt cac tiãp âiãm treo,
tuy nhiãn trong mät sä træång håp co xã
dëch do âiãu kiãn thåi tiãt.
3. Tiãp âiãm treo dung trong âong ngàt
dong âiãn cua dao cach li mät tru
Trong cac tram âong ngàt ngoai
tråi, viãc thay âäi thanh gop khäng lam ngàt
dong âiãn cung cáp nhæng lam tàng cac
dong âiãn âong ngàt khi thao tac âong må
va cac dong nay co thã dán âãn lam tàng
nhiãt å cac tiãp âiãm dao cach li va å tiãp
âiãm ténh. Trë sä dong âiãn nay phu thuäc
khoang cach vë trê âong ngàt tåi nguän cung cáp hoàc phæång thæc lam viãc cua bä chuyãn mach, nghéa la
thanh gop hoàc khoang âong ngàt, å khoang âong ngàt tao nãn æng suát cao hån. Trë sä âiãn ap âong må
co thã âæåc tçm qua tênh toan.
Hçnh 10-4: Âong må tiãp âiãm treo
nguyãn li hoat âäng cua âæång dán hæång
1.Gia âå tiãp âiãm chênh; 2. Thanh tiãp
âiãm chênh; 3. Thanh tiãp âiãm phu; 4. Cán
láy; 5. Thanh dán trãn; 6. Thanh dán dæåi
7. Tay truyãn; 8. Thiãt bë giæ; 9. Chi tiãt tiãp
xuc tay truyãn; 10. Tru cach âiãn co lo xo trå
vã.
Hçnh 10-5: Âong må tiãp âiãm treo,
så âä cua cua buäng âong ngàt phu.
1. Gia âå tiãp âiãm chênh; 3. Thanh tiãp
âiãm phu; 11. Mu chäng váng quang 12.
Tiãp âiãm ténh; 13. Tiãp âiãm bát; 14. Chi
tiãt lam lãch hä quang; 15. Tám dáp hä
quang khæ ion; 16. Näi liãn kãt mãm;
17. Ä bi quay
Hiãn tæång âong må co thã xay ra ca khi âang âong hoàc må. Âong lam tàng sæ dän ep giæa cán
cua dao cach li va tiãp âiãm kep, tao nãn tia læa nho do âo lam tiãp âiãm mon dán. Khi må, hä quang phat
sinh giæa cac tiãp âiãm tach dåi va duy trç cho âãn khi co âiãn ap ngæåc cán thiãt âã dáp tàt hä quang.
Træoc tiãn cac tiãp âiãm chuyãn âäng chám, qua trçnh nay xay ra trong vai chu ky gáy hæ hai cac phán tæ
117
tiãp xuc cua dao cach li. Tram âong ngàt 420 kV cäng suát lån co thã phai chëu âæng âiãn ap âong må
âãn 300 V va dong âiãn âong må âãn 1600A.
Hçnh 10-4 va 10-5 la tiãp âiãm âong må treo do hang ABB chã tao dung cho dao cach li mät tru
co hai hã thäng âong må phu kiãu kên, tac âäng âäc láp våi nhau. Do âo no luän âam bao co âæåc hoat
âäng âung bát kã tay truyãn dán træåc cham vao hoàc cai sau tach khoi tiãp âiãm treo. Hã thäng âong må
phu nàm trong mu chäng váng hao quang va bao gäm tiãp âiãm bát (ghep våi thanh tiãp âiãm phu bàng
láy) va thiãt bë dáp tàt hä quang khæ ion.
Tiãp âiãm bát må va âong theo täc âä âong må khi thanh tiãp âiãm phu å vao vë trê nao âo. Khi
må thåi gian hä quang keo dai khoang 25 ms sæ hao mon trãn tiãp âiãm láy rát êt va dong âiãn âæåc ngàt
mät cach an toan træåc khi phán tach thanh tiãp âiãm dao cach li. Bàng cach phán tach hã thäng tiãp âiãm
chênh va tiãp âiãm phu nãn khäng co læc tac âäng nãn tiãp âiãm sau trong træång håp sæ cä. Thæ nghiãm
ngàn mach cho tháy cæång âä chëu xung âãn 200kA.
Mäi hã thäng âong ngàt co thã thæc hiãn êt nhát 350 chu ky âong ngàt våi dong âiãn âong må
1600A va âiãn ap âong må tåi 330V.
Viãc bä trê cac tiãp âiãm
treo âong må nhæ váy tao nãn sæ
linh hoat va tin cáy cho ngæåi ván
hanh hã thäng. Nhæng tiãp âiãm
nay co thã âæåc làp âàt âã náng cáp
cac tram âang hoat âäng våi cac
thiãt bë cu hiãn nay.
4. Dao cach li hai tru âæng càt å
giæa
Khi âiãn ap lam viãc tàng,
khoang cach cach âiãn räng âoi hoi
cán tiãp âiãm dai. Dao cach li càt
thàng âæng å giæa co hai cán tiãp
âiãm dung cho mang âiãn ap bàng
hoàc lån hån 400kV, å âáy co
nhiãu æu âiãm hån.
Hçnh 10-6 cho tháy hai cät
Hçnh 10-6 Dao cach li càt å giæa âàt âæng
kiãu TK, 525kV
sæ âå âæåc làp trãn khung. Gàn våi
chung la häp sä co cac cán tiãp
âiãm va âáu cao ap. Sæ quay näi våi
ä quay trãn khung å âáu ä trãn häp
1. Ä quay; 2. Khung; 3. Sæ âå; 4. Sæ quay
2. Cán tiãp âiãm; 6. Âáu cao ap; 7. Cå cáu
thao tac; 8. Häp sä
sä. Cå cáu thao tac âæåc âàt dæåi tám khung, læc âæåc truyãn âãn hai ä quay bàng thanh giàng. Tuy theo
yãu cáu, ca hai phêa cua dao cach li co thã âàt cáu dao näi âát. Cac tiãp âiãm näi âát âæåc làp trãn tay âå
giæa sæ va häp sä.
Dao cach li càt å giæa âàt âæng âoi hoi læc thao tac nho hån cac loai khac co cán mät tiãp âiãm.
Cät âå cua tram khäng cán cao qua do âo chi phê lam nãn mong cung tháp hån. Cáu truc cå khê cua dao
cach li cung âån gian båi tay cám mang dong âiãn chè quay theo màt thàng âæng khäng co chuyãn âäng
quay phu âã âat âæåc ap suát tiãp âiãm cán thiãt. Giäng nhæ cac loai dao cach li khac sæ âå âæåc âàt trãn
cac bu läng âã sau khi càng dáy cho phep âiãu chènh chênh xac cán tiãp xuc va bu dung sai cua sæ âå. Sæ
quay co ä âæng trãn âáu häp sä va truyãn læc tac âäng ma khäng bë xoàn, häp sä va næa tay cán tiãp âiãm
tao nãn bä khåp cå khê.
118
Cac tay cán tiãp âiãm chã tao cac linh kiãn dao cach li quay hai tru bàng cáu truc nhäm han, chè
mät vai mäi näi sæ dung bu läng. Cac tiãp âiãm quay truyãn dong âiãn âãn häp nhäm âuc chëu âæåc moi
thåi tiãt. Ap suát tiãp âiãm tháp lam cho tiãp âiãm êt bë mon, thiãt bë khoa liãn âäng âã phong tay cán tiãp
âiãm tach dåi khi co dong ngàn mach cao va âam bao lam viãc khäng sai sot trong cac âiãu kiãn bát
thæång. Thanh truyãn cheo truyãn læc tac âäng tæ cå cáu thao tac âãn hai ä dæåi va quay cac sæ quay âãn
ä truc trong häp sä. Thanh truyãn cheo va cac thanh tac âäng å häp sä væåt qua âiãm chãt rát nhanh træåc
khi âat âãn vë trê må va khoa tay cán may dán dong âiãn å vë trê nay. Mäi tay cán tiãp âiãm quay thàng
âæng mät goc 900. Å vë trê må chung hæång thàng âæng lãn trãn, tao ra khoang cach cach âiãn theo chiãu
ngang.
10.3. CÁU DAO NÄI ÂÁT MÄT TRU
Trong cac tram ngoai tråi, cáu dao näi âát khäng nhæng âoi hoi âàt træc tiãp å dao cach li ma con
å ca cac vë trê khac. Vê du âã näi âát cho cac phán âoan thanh gop riãng re.
Cáu dao näi âát mät tru dung cho træång håp nay co thã âæåc sæ dung nhæ bã âå cho thanh gop
dang äng. Cáu dao näi âát làp vao dao cach li hoàc âàt riãng trãn mät cät co cung cac linh kiãn nhæ nhau,
chè khac biãt la khung la gia âå cho tiãp âiãm näi âát. Khung âã co sæ âå cach âiãn cho cå cáu thao tac
(hçnh 10-7) âæåc gàn våi chi tiãt âå tiãp âiãm va tiãp âiãm näi âát. Theo yãu cáu khac nhau co hai kiãu
dao näi âát: Cáu dao näi âát thàng âæng dung cho
âiãn ap âënh mæc va dong âiãn âènh tháp.
Cáu dao näi âát quay thàng dung cho
âiãn ap va dong âiãn âènh cao hån. Sæ khac nhau
cua hai loai cáu dao nay nàm å chä thiãt kã cå cáu
thao tac va do âo dán âãn chuyãn âäng ma cán
tiãp xuc thæc hiãn. Cán tiãp xuc cua cáu dao näi
âát thàng âæng co kha nàng khåp näi trãn truc va
chè thæc hiãn chuyãn âäng quay våi goc khoang
900. Å vë trê âong, tiãp âiãm näi âát nàm giæa cac
ngon tiãp xuc va nhæng ngon nay ep lo xo lai. Cå
cáu cáu dao näi âát quay thàng âæng cho phep lam
tàng tênh nàng, tay tiãp âiãm quay træåc nhæng
cuäi vong quay chuyãn sang âæång thàng vao tiãp
âiãm näi âát. La tiãp âiãm trãn tay cán tiãp xuc cä Hçnh 10-7: Cáu dao näi âát cao ap 420kV
loai mät tru
âënh vao tiãp âiãm näi âát tao nãn chä näi co thã
chëu dong âiãn âènh cao.
10.4. CÅ CÁU THAO TAC CUA DAO CACH LI VA CÁU DAO NÄI ÂÁT
Cå cáu thao tac dao cach li va cáu dao näi âát âæåc truyãn âäng bàng âäng cå hoàc thao tac bàng
Noi chung cå cáu thao tac âæåc làp træc tiãp trãn khung âã cua dao cach li hoàc cáu dao näi âát.
tay.
Tuy váy, vç dao cach li âæåc làp cach màt âát (vê du làp trãn cät) nãn cán phai co cå cáu thao tac âat âãn
vë trê âo. Bä phán tac âäng tac âäng âoi hoi co ä bi va cac thanh näi phu . Co thã thao tac bàng tay khán
cáp våi moi loai cå cáu thao tac nãu khi nguän bë sæ cä hoàc khi tiãn hanh âiãu chènh.
119
Cå cáu thao tac cung gàn våi cäng tàc bao hiãu vë trê âong må, dung cho cac muc âêch kiãm tra
va khoa liãn âäng. Loai truyãn dán bàng âäng cå cung co cäng tàc va thiãt bë âiãu khiãn. Hã thäng âiãu
khiãn âæåc bä trê sao cho chè cán mät xung âong må va cå cáu cháp hanh tæ âäng càt khi âat âãn vë trê
cuäi. Træång håp thao tac bàng tay khán cáp, tiãp âiãm an toan ngàt mach âäng cå sao cho khäng thã tac
âäng cung luc tæ buäng âiãu khiãn. Cac hã thäng truyãn âäng âäng cå cung âæåc trang bë âiãu khiãn tai
chä va âiãu khiãn tæ xa.
Âã âã phong thao tac sai, cac cå
cáu cua dao cach li va dao näi âát âæåc khoa
liãn âäng lán nhau(hã thäng âäng cå chay
âiãn va hã thäng co thao tac bàng tay). Cac
hã thäng thao tac bàng tay va bàng âäng cå
co thã âæåc trang bë bàng cuän dáy khoa
hçnh xuyãn, khi âiãn ap khoa liãn âäng bë
mát tranh âæåc tac âäng nhám bàng tay.
Thao tac tai chä chè co thã âæåc tiãn hanh
nãu co âiãn ap va cac âiãu kiãn khoa liãn
âäng quy âënh âæåc thoa man. Vê du: dao
cach li chè co thã âong hoàc må âæåc nãu
may ngàt liãn quan âãn no må. Cung co thã 1.Tay nàm; 2.Tay âon; 3.Thanh keo gàn våi ãcu 4 trãn
trang bë nhiãu loai khoa liãn âäng.
quat 5 va thanh keo 6;7.Truc
Hã thäng tac âäng cua dao cach li
va cáu dao näi âát co khoa liãn âäng âiãm
Hçnh 10-8: Bä truyãn âäng bàng tay cua dao cach li.
chãt, sao cho vë trê âong må khäng thã thay âäi mät cach ngáu nhiãn do cac âiãu kiãn sæ cä nhæ ngàn
mach co âäng âát hay gio bao xay ra.
10.5. CÁU DAO CAO AP
Cáu dao cao ap la cå cáu âong ngàt cå khê co kha nàng âong/dán va càt dong âiãn, kã ca qua tai
lam viãc quy âënh å cac âiãu kiãn lam viãc bçnh thæång trong læåi âiãn va cung co thã dán âiãn å cac âiãu
kiãn bát thæång âa quy âënh. Vê du ngàn mach trong khoang thåi gian quy âënh. Cáu dao cao ap cung co
thã âong dong ngàn mach nhæng khäng càt chung.
Cáu dao cao ap âæåc thiãt kã cho ca tram trong nha va ngoai tråi, theo chæc nàng âong ngàt va ap
dung co sæ phán biãt giæa :
-Cáu dao thäng dung.
-Cáu dao co muc âêch âàc biãt.
-Cáu dao co muc âêch han chã.
-Cáu dao chuyãn dung.
-Cáu dao mät bä tu âiãn.
-Cáu dao bä tu.
-Cáu dao khang âiãn song song.
Khi sæ dung dao cach li -cáu dao ma å vë trê må phai thoa man cac yãu cáu cach âiãn quy âënh
cho dao cach li. Cac cáu dao cao ap hiãn nay hiãn nay cung âang âæåc sæ dung cho cac tram .
120
1. Tám âãm gàn trãnHtçænåhn1g0;-29.:TBayäqtruuayyã;n3â.Känhgunbgànâgå;h4ã.tÄruncgknhäåip; 5ch.Torudcaokhcåapch; l6i. Banh khåp; 7.Truc
10.6. DAO CACH LI VA CÁU DAO PHU TAI LÆÅI TRUNG AP
1. Dao cach li trung ap
Cac dao cach li dung cho thiãt bë trung
ap chu yãu la kiãu tiãp âiãm dao (hçnh 10-
8). Cán âàc biãt chu y âãn chuyãn âäng
quay quanh tru cua læåi dao khi quyãt âënh
kêch thæåc tu âã âam bao khoang cach
cach âiãn yãu cáu. Tu âong ngàt co dao
cach li kiãu tiãp âiãm dao âoi hoi âæåc làp
sáu hån so våi kiãu træåt. Læåi dao cach li
khi âàt âæng hoàc treo cán âã phong
chuyãn âäng tæ phat do trong læång cua
chung. Cac dao cach li co âiãn ap âënh
Hçnh 10-10: Dao cach li trung ap tiãp âiãm dao
mæc tåi 36 kV thæång âæåc thao tac bàng tay. Trong cac thiãt bë âiãu khiãn tæ xa, dao cach li âæåc tac
âäng bàng âäng cå hoàc khê nen. Làp cáu dao näi âát, kã ca khi cac cáu dao co âu kha nàng âong/càt
mach. Cac dao cach li co âiãn ap nho hån 36 kV phai thoa man cac âiãu kiãn thæ nghiãm theo tiãu chuán
(nhæ IEC). Nãu thiãt kã dao cach li hoàc bát cæ thiãt bë cao ap nao tao nãn khoang cach cach âiãn nho hån
khoang cach cach âiãn täi thiãu quy âënh cho thiãt bë âo (nhæ tiãu chuán DIN VDE 0101) thç thiãt bë phai
âæåc thæ nghiãm våi dáy näi trong vung co khoang cach cach âiãn nho hån gia trë täi thiãu cho phep.
Vung nay âæåc goi la vung näi thæ nghiãm va phai âæa vao chè dán thao tac cung våi cac kêch thæåc chênh
(hçnh 10-10).
2. Dao cach li - cáu dao phu tai
Dao cach li cáu dao phu tai âæåc sæ dung ngay cang nhiãu trong cac tram âong ngàt trung ap
cung nhæ viãc sæ dung cac dao cach li va may ngàt mach.
Dao cach li cáu dao phu tai co kha nàng âong ngàt hoan toan mach va co thã âiãu khiãn moi
thao tac âong må mach khäng sæ cä. Dao cach li - Cáu dao phu tai la cáu dao phu tai ma co khoang cach
121
cach âiãn co thã quan sat âæåc. Hçnh 10-11 la loai cáu dao phu tai kiãu tiãp âiãm dao. Dao cach li -Cáu
dao phu tai co thã âæåc tac âäng bàng mät trong hai cach sau:
Hçnh 10-11: Dao cach li -cáu dao phu tai tiãp âiãm dao kiãu NAL
a) khäng co cáu chay; b) co cáu chay kem theo
a) Cå cáu bát
Cå cáu lo xo âæåc keo va nha nhanh træåc khi thæc hiãn goc âong må va læc cua no âæåc sæ dung âã
lam chuyãn âäng tiãp âiãm. Qua trçnh âæåc sæ dung ca khi âong va khi må.
b) Cå cáu têch nàng læång
Hã thäng nay co mät lo xo âã âong va mät lo xo âã må. Khi thao tac âong, lo xo må càng ra va chät
lai. Nàng læång têch luy âã thao tac må âæåc giai phong båi chät tæ hoàc cáu chay cao ap (HRC).
122
10 trang
19620
Free
Bạn đang xem tài liệu "Giáo trình Thiết bị điện - Chương 10: Dao ngắt", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_thiet_bi_dien_chuong_10_dao_ngat.pdf
