Cẩm nang cho người mới đi làm - Kỹ năng bỏ túi cho sinh viên
CẨM NANG CHO NGƯỜI
MỚI ĐI LÀM
Kỹ năng bỏ túi cho sinh viên
Minh Khải Hoàng
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
LỜI DẪN NHẬP
Các bạn sinh viên thân mến !
Sự khác xa giữa môi trƣờng làm việc thực tế và môi trƣờng học tập đại học ở Việt
Nam hiện nay đang là vấn đề khá nhức nhối của xã hội. Hàng năm có hàng ngàn sinh
viên ra trƣờng và cũng có hàng ngàn cử nhân thất nghiệp hoặc làm công việc không
đúng với chuyên ngành đƣợc đào tạo. Có rất nhiều nguyên nhân khiến sinh viên
không tìm đƣợc việc làm phù hợp, nhƣng một trong những nguyên nhân nổi cộm nhất
là: sinh viên quá thừa kiến thức lý thuyết nhƣng lại quá yếu về những kỹ năng trong
thực tế công việc, nền giáo dục đại học đang đào tạo ra những ngƣời “học giỏi” chứ
không phải những “ ngƣời giỏi” mà các ngành nghề/ doanh nghiệp đang cần.
Cái mà các bạn đang thiếu là những kỹ năng mềm cần thiết cho công việc nhƣ:
giao tiếp, viết mail, soạn thảo văn bản, thuyết trình, đàm phán, thƣơng lƣợng, …. Và
hầu hết các kỹ năng này đêu không đƣợc nghiên cứu và đào tạo bài bản ở trƣờng đại
học. Để trau dồi những kỹ năng này sinh viên thƣờng tự nghiên cứu, mày mò trên
internet hoặc tham gia các khóa học ngắn hạn của các trung tâm tƣ vấn đào tạo. Có thể
nói cho đến này chƣa có một tài liệu nào tổng hợp đầy đủ những kỹ năng cần thiết cho
sinh viên mới đi làm. Cũng vì lí do đó mà tài liệu này đƣợc giới thiệu đến các bạn.
Lần đầu biên soạn, tổng hợp không sao tránh khỏi những thiếu sót, tác giả rất
mong nhận đƣợc ý kiến góp ý của tất cả các bạn.
Minh Khải Hoàng
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm |
1
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
Các nội dung chính đƣợc trình bày
1. Quản lý sự nghiệp của bạn
2. Kỹ năng xác định mục tiêu
3. Kỹ năng giao tiếp ứng xử
4. Kỹ năng viết hồ sơ xin việc
5. Kỹ năng làm việc nhóm
6. Kỹ năng soạn thảo văn bản
7. Kỹ năng viết email bằng tiếng anh
8. Kỹ năng thuyết trình
9. Kỹ năng đàm phán
10. Kỹ năng lãnh đạo và quản tri
11. Kỹ năng làm việc sáng tạo
12. Kỹ năng hòa nhập vào môi trƣờng làm việc mới
13. Bảng giải quyết vấn đề
14. Kỹ năng lập kế hoạch
15. Tài liệu tham khảo: Danh mục kỹ năng cần thiết
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm | Các nội dung chính đƣợc trình bày
2
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
MỤC LỤC
LỜI DẪN NHẬP ....................................................................................................................................1
Các nội dung chính đƣợc trình bày.........................................................................................................2
QUẢN LÝ SỰ NGHIỆP CỦA BẠN........................................................................................16
Những lời khuyên để thành công trong sự nghiệp....................................................................17
1.1.1 Linh hoạt thích ứng với môi trƣờng công việc..........................................................................17
1.1.2 Chuẩn bị cho sự học tập suốt đời..............................................................................................17
1.1.3 Phát triển theo hƣớng đa kỹ năng..............................................................................................18
1.1.4 Xây dựng một mạng lƣới quan hệ có giá trị .............................................................................18
1.1.5 Chấp nhận thử thách .................................................................................................................18
1.1.6 Tự làm mới bản thân.................................................................................................................19
1.1.7 Tìm cho mình một ngƣời cố vấn thực thụ.................................................................................20
1.1.8 Học kỹ năng làm việc cùng ngƣời khác ( làm việc nhóm)........................................................20
1.1.9 Nhìn nhận và tự đánh giá bản thân............................................................................................20
Chuẩn bị hành trang đi làm.......................................................................................................21
1.2.1 Phát triển các kỹ năng cần thiết cho công việc cho công việc ..................................................21
1.2.2 Tham gia hoạt động bên ngoài giảng đƣờng.............................................................................23
1.2.3 Tham gia vào các hoạt động tình nguyện..................................................................................23
1.2.4 Làm thêm (Làm việc bán thời gian)..........................................................................................25
1.2.5 Lựa chọn đúng công việc sau khi ra trƣờng..............................................................................26
1.2.5.1 Chọn đúng công việc bạn sẽ đƣợc gì?.......................................................................................26
1.2.5.2 Vậy làm thế nào để chọn đúng công việc?................................................................................26
KỸ NĂNG XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU........................................................................................28
Phƣơng pháp xác định mục tiêu................................................................................................28
2.1.1 Mục tiêu cốt lõi .........................................................................................................................28
2.1.2 Theo đuổi mục tiêu đã đặt ra.....................................................................................................29
2.1.3 Phƣơng pháp thiết lập mục tiêu hiệu quả..................................................................................29
Bảy câu hỏi để xác định mục tiêu – Brian Tracy......................................................................31
2.2.1 Câu hỏi thứ nhất: “Năm giá trị quan trọng nhất của bạn trong cuộc sống là gì?”.....................31
gì, bạn sẽ giành thời gian nhƣ thế nào?”...............................................................................................31
2.2.4 Câu hỏi thứ tƣ: “ Bạn sẽ làm gì nếu ngày mai bạn trúng số 1 triệu đô la tiền mặt, miễn thuế?32
2.2.5 Câu hỏi thứ năm: “ Điều gì bạn luôn muốn làm, nhƣng sợ phải cố gắng?”..............................32
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm |
3
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
với bản thân nhất?” ...............................................................................................................................32
2.2.7 Câu hỏi thứ bảy, và có lẽ là quan trọng nhất: “ Nếu bạn biết bạn sẽ không bị thất bại, điều lớn
nhất mà bạn dám mơ là gì?” .................................................................................................................32
BẢNG MỤC TIÊU SMART ................................................................................................................33
KỸ NĂNG GIAO TIẾP ỨNG XỬ...........................................................................................35
Tổng quan về giao tiếp..............................................................................................................35
3.1.1 Khái niệm giao tiếp...................................................................................................................35
3.1.2 Bản chất của giao tiếp...............................................................................................................36
3.1.3 Quá trình giao tiếp ....................................................................................................................36
3.1.4 Mục tiêu giao tiếp và các yếu tố cấu thành quá trình giao tiếp.................................................37
3.1.5 Kênh giao tiếp...........................................................................................................................38
3.1.5.1 Kênh chính thức là những thông điệp đƣợc truyền:..................................................................38
3.1.5.2 Kênh giao tiếp không chính thức:.............................................................................................38
3.1.5.3 Các hình thức giao tiếp phổ biến: .............................................................................................38
Kỹ năng giao tiếp hiệu quả .......................................................................................................38
3.2.1 Khái niệm kỹ năng giao tiếp .....................................................................................................38
3.2.2 Các yếu tố bảo đảm giao tiếp có hiệu quả.................................................................................40
3.2.3 Các nguyên tắc giao tiếp...........................................................................................................41
3.2.3.1 Đảm bảo sự hài hòa về mặt lợi ích giữa các bên tham gia giao tiếp.........................................41
3.2.3.2 Đảm bảo nguyên tắc bình đẳng trong giao tiếp.........................................................................42
3.2.3.3 Nguyên tắc hƣớng tới giải pháp tối ƣu......................................................................................42
3.2.3.4 Tôn trọng các giá trị văn hóa ....................................................................................................43
3.2.4 Một số nguyên tắc giao tiếp cơ bản trong cơ quan, đơn vị .......................................................44
3.2.4.1 Gây dựng mối quan hệ tốt đẹp với đồng nghiệp:......................................................................44
3.2.4.2 Hợp tác ăn ý với đồng nghiệp...................................................................................................45
3.2.4.3 Đƣợc đồng nghiệp yêu mến:.....................................................................................................46
Kỹ năng lắng nghe và thấu hiểu ngƣời khác.............................................................................48
3.3.1 Khái niệm lắng nghe .................................................................................................................48
3.3.2 Tầm quan trọng của lắng nghe..................................................................................................48
3.3.3 Nguyên nhân nghe không hiệu quả...........................................................................................49
3.3.4 Chu trình lắng nghe...................................................................................................................50
3.3.5 Kỹ năng lắng nghe hiệu quả......................................................................................................52
3.3.6 Lắng nghe để giải quyết xung đột.............................................................................................54
3.3.7 Lắng nghe đồng cảm.................................................................................................................55
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm |
4
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
Kỹ năng giao tiếp phi ngôn ngữ................................................................................................56
3.4.1 Khái niệm, tầm quan trọng và đặc điểm phi ngôn ngữ .............................................................57
3.4.1.1 Khái niệm và tầm quan trọng của phi ngôn ngữ .......................................................................57
3.4.1.2 Đặc điểm phi ngôn ngữ.............................................................................................................58
3.4.2 Chức năng của phi ngôn ngữ ....................................................................................................59
3.4.3 Một số kỹ năng giao tiếp phi ngôn ngữ.....................................................................................59
3.4.3.1 Giọng nói ..................................................................................................................................59
3.4.3.2 Dáng điệu và cử chỉ ..................................................................................................................61
3.4.3.3 Trang phục ................................................................................................................................62
3.4.3.4 Nét mặt......................................................................................................................................63
3.4.3.5 Mắt............................................................................................................................................64
3.4.3.6 Tay ............................................................................................................................................65
3.4.3.7 Động chạm................................................................................................................................67
3.4.3.8 Di chuyển..................................................................................................................................67
3.4.3.9 Mùi............................................................................................................................................68
3.4.3.10Khoảng cách.............................................................................................................................69
Bí quyết thành công trong giao tiếp..........................................................................................70
KỸ NĂNG VIẾT HỒ SƠ XIN VIỆC.......................................................................................73
Kỹ năng viết hồ sơ xin việc.......................................................................................................73
4.1.1 Đầu tiên là mục Thông tin cá nhân ...........................................................................................74
4.1.2 Thứ hai là Mục tiêu nghề nghiệp ..............................................................................................74
4.1.3 Thứ ba là Học vấn.....................................................................................................................74
4.1.4 Kế tiếp là mục quan trọng vào bậc nhất: Kinh nghiệm làm việc. .............................................74
4.1.5 Cuối cùng, chúng ta đến mục cũng rất quan trọng là Điểm mạnh............................................75
Kỹ năng viết thƣ xin việc..........................................................................................................76
4.2.1 Thƣ xin việc là gì? ....................................................................................................................76
4.2.2 Đề cập lý do ứng tuyển .............................................................................................................76
4.2.3 Bắt đầu và kết thúc thƣ xin việc................................................................................................77
Những điểm nhấn trong hồ sơ xin việc.....................................................................................78
4.3.1 Tạo sự khác biệt với những thành tích......................................................................................78
4.3.2 Sức mạnh của ngôn ngữ............................................................................................................79
4.3.2.1 Những từ ngữ tiếp thị tốt bản thân............................................................................................79
4.3.2.2 Những từ ngữ thể hiện năng lực................................................................................................80
4.3.2.3 Những từ ngữ chuyên ngành.....................................................................................................80
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm |
5
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
4.3.3 Công cụ tiếp thị bản thân ..........................................................................................................81
4.3.3.1 Thể hiện mục tiêu trong sự nghiệp............................................................................................81
4.3.3.2 Tính cách và phẩm chất ............................................................................................................82
4.3.4 NTD đánh giá cao ứng viên trên tiêu chí nào?..........................................................................82
4.3.5 NTD “kỵ” điều gì nhất ở ứng viên?..........................................................................................84
4.3.5.1 “Nhắc khéo” NTD về sự quen biết với một nhân viên cấp cao trong công ty ...............................84
4.3.5.2 Liên tục hỏi về vấn đề lƣơng bổng............................................................................................84
4.3.5.3 Quá “rộng rãi” trong việc ban tặng lời khen.............................................................................84
4.3.5.4 Phục trang không chuyên nghiệp..............................................................................................85
4.3.5.5 Đến phỏng vấn trễ.....................................................................................................................85
4.3.5.6 Không nhìn vào mắt ngƣời phỏng vấn......................................................................................85
4.3.5.7 Ứng viên “quá xúc động”..........................................................................................................85
4.3.6 NTD suy nghĩ nhƣ thế nào về ngƣời hay nhảy việc?................................................................86
4.3.6.1 Bất lợi của ứng viên hay nhảy việc...........................................................................................86
4.3.6.2 Bạn có nên che giấu những khoảng trống thời gian trong hồ sơ tìm việc?.......................................86
4.3.7 Những lời nói dối phổ biến nhất trong hồ sơ xin việc ..............................................................87
4.3.8 Sáu vấn đề “đáng ngờ” trong CV..............................................................................................88
4.3.8.1 Bạn làm nhiều công việc trong một thời gian ngắn ..................................................................89
4.3.8.2 Bạn bỏ công việc trƣớc .............................................................................................................89
4.3.8.3 Bạn bị sa thải.............................................................................................................................89
4.3.8.4 Bạn đã thất nghiệp trong một thời gian dài...............................................................................89
4.3.8.5 Bạn không ghi tên ngƣời quản lý trong hồ sơ...........................................................................89
4.3.9 Sáu chiêu giúp bạn có đƣợc bộ hồ sơ lý tƣởng .........................................................................90
4.3.9.1 Thái độ đúng đắn ......................................................................................................................90
4.3.9.2 Tập trung nhấn mạnh kỹ năng...................................................................................................90
4.3.9.3 Giàu kinh nghiệm thực tiễn.......................................................................................................90
4.3.9.4 Có định hƣớng nghề nghiệp rõ ràng..........................................................................................91
4.3.9.5 Kinh nghiệm đƣợc đào tạo........................................................................................................91
4.3.9.6 Tự đánh giá bản thân với nghề nghiệp lựa chọn.......................................................................91
4.3.10 Tám nguyên tắc cho tìm việc online .........................................................................................92
4.3.10.1Ghé thăm những website lớn và thông dụng về việc làm ........................................................92
4.3.10.2Mở rộng vùng tìm kiếm ...........................................................................................................92
4.3.10.3Ghé thăm website của nhà tuyển dụng.....................................................................................92
4.3.10.4Mở rộng cơ hội.........................................................................................................................92
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm |
6
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
4.3.10.5Đừng “rải” CV một cách bừa bãi............................................................................................93
4.3.10.6Để ý lỗi chính tả.......................................................................................................................93
4.3.10.7Cẩn trọng với sếp hiện tại ........................................................................................................93
4.3.10.8Duy trì liên lạc .........................................................................................................................93
KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM...............................................................................................95
Tổng quan về nhóm ..................................................................................................................95
5.1.1 Khái niệm nhóm........................................................................................................................95
5.1.2 Lợi ích của làm việc nhóm........................................................................................................97
5.1.3 Phân loại nhóm .........................................................................................................................98
5.1.3.1 Các nhóm chính thức ................................................................................................................98
5.1.3.2 Các nhóm không chính thức .....................................................................................................98
5.1.3.3 So sánh các nhóm chính thức và không chính thức..................................................................98
5.1.3.4 Việc lựa chọn các thành viên cho nhóm ...................................................................................99
5.1.4 Phát triển nhóm.........................................................................................................................99
Hoạt động nhóm......................................................................................................................100
5.2.1 Các hoạt động trong nhóm......................................................................................................100
5.2.2 Thông tin trong nhóm .............................................................................................................102
5.2.3 Thảo luận và ra quyết định nhóm............................................................................................102
5.2.4 Các vai trò trong nhóm............................................................................................................103
5.2.4.1 Ngƣời lãnh đạo nhóm..............................................................................................................103
5.2.4.2 Ngƣời góp ý ............................................................................................................................104
5.2.4.3 Ngƣời bổ sung.........................................................................................................................104
5.2.4.4 Ngƣời giao dịch.......................................................................................................................104
5.2.4.5 Ngƣời điều phối ......................................................................................................................104
5.2.4.6 Ngƣời tham gia ý kiến.............................................................................................................104
5.2.4.7 Ngƣời giám sát........................................................................................................................105
Kỹ năng làm việc nhóm ..........................................................................................................105
5.3.1 Giao tiếp trong nhóm theo quy tắc Hourensou ( Nhật Bản)....................................................105
5.3.1.1 Quy tắc HourenSou là gì?.......................................................................................................105
5.3.1.2 Hourensou nhƣ thế nào? .........................................................................................................105
5.3.1.3 Một số điều lƣu ý về Hourensou.............................................................................................107
5.3.2 Giải quyết xung đột.................................................................................................................107
5.3.3 Họp nhóm................................................................................................................................109
5.3.4 Một số công cụ điều hành họp nhóm......................................................................................110
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm |
7
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
KỸ NĂNG SOẠN THẢO VĂN BẢN ...................................................................................114
Các loại văn bản thƣờng đƣợc sử dụng...................................................................................114
6.1.1 Các văn bản có tính pháp quy.................................................................................................114
6.1.1.1 Nghị quyết...............................................................................................................................114
6.1.1.2 Quyết định:..............................................................................................................................114
6.1.1.3 Chỉ thị: ....................................................................................................................................114
6.1.1.4 Thông tri: ................................................................................................................................114
6.1.1.5 Quy định: ................................................................................................................................114
6.1.1.6 Quy chế:..................................................................................................................................114
6.1.1.7 Thể lệ: .....................................................................................................................................115
6.1.2 Các văn bản hành chính thông thƣờng....................................................................................115
6.1.2.1Thông báo: .............................................................................................................................115
6.1.2.2 Báo cáo: ..................................................................................................................................115
6.1.2.3 Chƣơng trình:..........................................................................................................................115
6.1.2.4 Hƣớng dẫn: .............................................................................................................................115
6.1.2.5 Kế hoạch: ................................................................................................................................115
6.1.2.6 Tờ trình: ..................................................................................................................................115
6.1.2.7 Lời kêu gọi:.............................................................................................................................115
6.1.2.8 Đề án:......................................................................................................................................116
6.1.2.9 Công văn:................................................................................................................................116
6.1.2.10Biên bản:................................................................................................................................116
6.1.3 Các loại giấy tờ hành chính:....................................................................................................116
6.1.3.1 Giấy giới thiệu: .......................................................................................................................116
6.1.3.2 Giấy chứng nhận (hoặc xác nhận, thẻ chứng nhận):...............................................................116
6.1.3.3 Giấy đi đƣờng (Công lệnh):....................................................................................................116
Phƣơng pháp soạn thảo một số văn bản thƣờng dùng.............................................................116
6.2.1 Soạn thảo báo cáo: ..................................................................................................................116
6.2.1.1 Những yêu cầu khi soạn thảo báo cáo:....................................................................................116
6.2.1.2 Các loại báo cáo:.....................................................................................................................116
6.2.1.3 Phƣơng pháp viết một bản báo cáo:........................................................................................117
6.2.2 Soạn thảo công văn:................................................................................................................118
6.2.2.1 Những yêu cầu khi soạn thảo công văn: .................................................................................118
6.2.2.2 Xây dựng bố cục một công văn: .............................................................................................118
6.2.2.3 Phƣơng pháp soạn thảo nội dung công văn: ...........................................................................119
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm |
8
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
6.2.3 Soạn thảo Tờ trình: .................................................................................................................120
6.2.3.1 Những yêu cầu khi soạn thảo tờ trình:....................................................................................120
6.2.3.2 Xây dựng bố cục tờ trình: .......................................................................................................120
6.2.4 Soạn thảo thông báo:...............................................................................................................121
6.2.4.1 Xây dựng bố cục thông báo: ...................................................................................................121
6.2.4.2 Trong thông báo:.....................................................................................................................121
6.2.5 Soạn thảo biên bản:.................................................................................................................121
6.2.5.1 Yêu cầu của một biên bản:......................................................................................................121
6.2.5.2 Cách xây dựng bố cục:............................................................................................................122
6.2.5.3 Phƣơng pháp ghi chép biên bản:.............................................................................................122
6.2.6 Thể thức một văn bản: ............................................................................................................122
6.2.6.1 Quốc hiệu và tiêu ngữ:............................................................................................................123
6.2.6.2 Tên cơ quan ra văn bản:..........................................................................................................123
6.2.6.3 Số và ký hiệu của văn bản:......................................................................................................123
6.2.6.4 Địa danh và ngày tháng:..........................................................................................................123
6.2.6.5 Tên loại văn bản và trích yếu nội dung văn bản: ....................................................................124
6.2.6.6 Nội dung văn bản:...................................................................................................................124
6.2.6.7 Phần chứng nhận văn bản: ......................................................................................................125
6.2.6.8 Phần khách thể của văn bản:...................................................................................................126
6.2.6.9 Các thành phần thể thức khác: ................................................................................................127
6.2.6.10Thể thức bản sao:...................................................................................................................127
6.2.7 Yêu cầu kỹ thuật trình bày văn bản: .......................................................................................128
6.2.7.1 Khổ giấy, kiểu trình bày và định lề trang văn bản:.................................................................128
6.2.7.2 Kỹ thuật trình bày các thành phần thể thức văn bản:..............................................................129
6.2.7.3 Kỹ thuật trình bày các thành phần thể thức bản sao: ..............................................................130
Một số vấn đề cần lƣu ý khi xây dựng văn bản: .....................................................................130
KỸ NĂNG VIẾT EMAIL BẰNG TIẾNG ANH....................................................................134
Đặc điểm của e-mail ...............................................................................................................134
Cách viết e-mail ......................................................................................................................135
7.2.1 CC, BCC, Return Receipt........................................................................................................135
7.2.3 Phần nội dung.........................................................................................................................136
7.2.4 Phân kêt luân ..........................................................................................................................138
7.2.5 Chƣ ky.....................................................................................................................................139
sƣ tôn trong..............................................................................................................135
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm |
9
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
7.2.6 File Đinh kem..........................................................................................................................139
Cách viết một số email thông dụng.........................................................................................140
7.3.1 Thƣ cảm ơn .............................................................................................................................140
7.3.2 Thƣ thông báo.........................................................................................................................143
7.3.3 Thƣ xin lỗi...............................................................................................................................145
7.3.4 Thƣ ứng tuyển.........................................................................................................................148
7.3.5 Thƣ phàn nàn ..........................................................................................................................152
7.3.6 Thƣ chia buồn .........................................................................................................................153
7.3.7 Thƣ giao dịch ..........................................................................................................................155
KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH................................................................................................158
Chuẩn bị thuyết trình ..............................................................................................................158
8.1.1 Xác định tình huống................................................................................................................158
a) Giới hạn các vấn đề ............................................................................................................158
b) Đánh giá môi trƣờng bên ngoài..........................................................................................158
c) Đánh giá văn hóa tổ chức/quốc gia....................................................................................159
8.1.2 Phân tích thính giả và diễn giả................................................................................................159
a) Phân tích thính giả..............................................................................................................159
b) Phân tích diễn giả...............................................................................................................159
8.1.3 Xác định mục tiêu...................................................................................................................159
a) Chủ đề thuyết trình..............................................................................................................160
b) Mục đích tổng quát .............................................................................................................160
c) Mục tiêu cụ thể....................................................................................................................160
8.1.4 Thu thập thông tin...................................................................................................................160
8.1.5 Tập luyện ................................................................................................................................160
Cấu trúc bài thuyết trình..........................................................................................................161
8.2.1 Dàn bài cơ bản ........................................................................................................................161
a) Phần mở bài........................................................................................................................161
b) Phần thân bài......................................................................................................................162
c) Phần kết luận ......................................................................................................................162
8.2.2 Các cách thể hiện các phần chính ...........................................................................................162
a) Phần mở bài........................................................................................................................162
b) Phần thân bài......................................................................................................................163
c) Phần kết luận ......................................................................................................................164
Thuyết trình giới thiệu sản phẩm và bán hàng........................................................................165
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm |
10
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
8.3.1 Các đặc điểm của một bài phát biểu hiệu quả.........................................................................165
8.3.1.1 Có mục đích/chức năng rõ ràng:.............................................................................................165
8.3.1.2 Đƣợc chuẩn bị chu đáo: ..........................................................................................................166
8.3.1.3 Nội dung: ................................................................................................................................166
8.3.2 Các đặc điểm của một ngƣời thuyết trình tốt..........................................................................166
Tổ chức cuộc họp....................................................................................................................168
8.4.1 Các đặc điểm của một cuộc họp tốt ........................................................................................168
8.4.2 Vai trò của một ngƣời chủ toạ thuyết trình tốt........................................................................170
8.4.2.1 Công tác chuẩn bị trƣớc cuộc họp...........................................................................................170
Các mục mới để thảo luận, và cụ thể ai sẽ dẫn hoặc;..........................................................................170
8.4.2.2 Diễn biến quá trình họp...........................................................................................................170
8.4.3 Ngƣời thuyết trình hiệu quả....................................................................................................171
8.4.3.1 Ấn tƣợng đầu tiên và ấn tƣợng cuối cùng...............................................................................171
8.4.3.2 Cách ứng xử hiệu quả .............................................................................................................172
KỸ NĂNG ĐÀM PHÁN........................................................................................................174
Các khái niệm chung...............................................................................................................174
9.1.1 Khái niệm đàm phán:..............................................................................................................174
9.1.2 Những nguyên tắc cơ bản: ......................................................................................................175
9.1.3 Các phƣơng pháp đàm phán....................................................................................................175
9.1.4 Các hình thức đàm phán: ........................................................................................................176
9.1.4.1 Đàm phán bằng văn bản..........................................................................................................176
9.1.4.2 Đàm phán bằng gặp mặt và điện thoại....................................................................................177
9.1.5 Những lỗi thông thƣờng trong đàm phán................................................................................179
9.1.6 Các nguyên tắc dẫn đến thành công trong đàm phán..............................................................179
9.1.6.1 Ấn tƣợng ban đầu....................................................................................................................179
9.1.6.2 Chú ý tới các cử chỉ, thái độ và động tác của cơ thể trong khi đàm phán...............................180
quá trình đàm phán..............................................................................................................................180
9.1.6.4 Ngƣời đàm phán tốt phải biết rèn cho mình có khả năng lắng nghe đối tác nói................................180
9.1.6.5 Phải biết trình bày, sử dụng từ ngữ một cách khôn khéo, linh hoạt........................................181
9.1.6.6 Ngƣời đàm phán kinh doanh phải biết hỏi nhiều thay vì nói nhiều........................................181
9.1.6.7 Ngƣời đàm phán cần phải biết mình có thể đƣợc phép đi tới đâu, tự do đàm phán tới .........181
cần thiết...............................................................................................................................................182
9.1.6.9 Ðể tránh cho những hiểu lầm..................................................................................................182
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm |
11
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
9.1.7 Những điều cần tránh để đàm phán không thất bại.................................................................182
9.2 Chuẩn bị đàm phán .................................................................................................................184
9.2.1 Đánh giá tình hình:..................................................................................................................184
9.2.2 Đề ra mục tiêu:........................................................................................................................185
9.2.3 Chuẩn bị nhân sự.....................................................................................................................186
9.2.4 Lựa chọn chiến lƣợc, chiến thuật............................................................................................186
9.2.4.1 Lựa chọn kiểu chiến lƣợc........................................................................................................186
9.2.4.2 Lựa chọn chiến thuật...............................................................................................................188
Mở đầu đàm phán ...................................................................................................................190
9.3.1 Tạo không khí đàm phán.........................................................................................................190
9.3.2 Đƣa ra những đề nghị ban đầu:...............................................................................................190
9.3.3 Lập chƣơng trình làm việc ......................................................................................................190
Tạo sự hiểu biết.......................................................................................................................191
9.4.1 Đặt câu hỏi..............................................................................................................................191
9.4.1.1 Năm chức năng của câu hỏi trong đàm phán ..........................................................................191
9.4.1.2 Kỹ thuật đặt câu hỏi ................................................................................................................191
9.4.2 Im Lặng...................................................................................................................................191
9.4.3 Lắng nghe................................................................................................................................192
9.4.4 Quan sát ..................................................................................................................................192
9.4.4.1 Diện mạo:................................................................................................................................192
9.4.4.2 Thái độ:...................................................................................................................................192
9.4.4.3 Cử chỉ:.....................................................................................................................................193
9.4.5 Phân tích những lý lẽ và quan điểm........................................................................................193
9.4.6 Trả lời câu hỏi.........................................................................................................................194
Thƣơng lƣợng .........................................................................................................................194
9.5.1 Truyền đạt thông tin................................................................................................................194
9.5.2 Thuyết phục ............................................................................................................................195
9.5.3 Đối phó với những thủ thuật của bên kia................................................................................195
9.5.4 Nhƣợng bộ ..............................................................................................................................196
9.5.5 Phá vỡ bế tắc...........................................................................................................................196
Kết thúc đàm phán ..................................................................................................................197
9.6.1 Hoàn tất thỏa thuận .................................................................................................................197
9.6.2 Rút kinh nghiệm......................................................................................................................198
Văn hóa đàm phán trong kinh doanh quốc tế..........................................................................198
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm |
12
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
9.7.1 Những lƣu ý khi đàm phán với một nền văn hóa khác ...........................................................198
9.7.2 Kinh nghiệm đàm phán với đối tác nƣớc ngoài:.....................................................................200
9.7.2.1 Bắt đầu đàm phán: ..................................................................................................................200
9.7.2.2 Trong quá trình đàm phán:......................................................................................................200
9.7.2.3 Kết thúc đàm phán: .................................................................................................................201
9.7.2.4 Đàm phán với một số đối tác ở châu Âu.................................................................................201
9.7.2.5 Đàm phán với đối tác Nhật Bản:.............................................................................................202
KỸ NĂNG LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN TRỊ..............................................................................204
10.1 Khái niệm chung về lãnh đạo và quản trị:...............................................................................204
10.1.1 Khái niệm lãnh đạo và quản trị:..............................................................................................204
10.1.1.1Lãnh đạo: ...............................................................................................................................204
10.1.1.2Khái niệm quản trị .................................................................................................................205
10.1.2 Ý nghĩa của quản trị và lãnh đạo: ...........................................................................................206
10.1.3 Vai trò của nhà quản trị, nhà lãnh đạo ....................................................................................207
10.1.3.1Nhóm vai trò quan hệ với con ngƣời .....................................................................................207
10.1.3.2Nhóm vai trò thông tin...........................................................................................................207
10.1.3.3Nhóm vai trò quyết định ........................................................................................................209
10.2 Phẩm chất của một ngƣời lãnh đạo, quản trị...........................................................................210
10.2.1 Các phong cách quản lý kém hiệu quả....................................................................................212
10.2.1.1Thế nào là nhà quản lý độc tài?..............................................................................................212
10.2.1.2Nhà quản lý lƣời biếng là gì?.................................................................................................214
10.2.1.3Nhà quản lý lạm dụng quyền lực ...........................................................................................214
10.2.2 Các học thuyết lãnh đạo, quản trị............................................................................................215
10.2.2.1Lý thuyết lãnh đạo, quản trị cổ điển.......................................................................................215
10.2.2.2Nhóm lý thuyết hành vi - tâm lý xã hội trong lãnh đạo, quản trị kinh doanh ........................219
10.2.2.3Lý thuyết định lƣợng trong lãnh đạo, quản trị .......................................................................222
10.2.2.4thuyết lãnh đạo, quản trị hiện đại...........................................................................................222
KỸ NĂNG LÀM VIỆC SÁNG TẠO.....................................................................................239
Đặt vấn đề ...............................................................................................................................239
Mƣời bí mật của óc sáng tạo:..................................................................................................241
.2.1 Cần có thời gian và không gian yên tĩnh: ...............................................................................241
.2.2 Chu trình của óc sáng tạo:.......................................................................................................241
................................................................................................................................................241
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm |
13
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
.2.4 Đam mê công việc: .................................................................................................................241
.2.5 Tạo ra ranh giới rõ ràng: .........................................................................................................242
.2.6 Làm việc với tất cả năng lực của mình: ..................................................................................242
.2.7 Sự lo ngại là bạn đồng hành của tính sáng tạo:.......................................................................243
.2.8 Chấm dứt việc phê phán bản thân:..........................................................................................243
.2.9 Hãy vƣợt qua chủ nghĩa toàn cầu:...........................................................................................244
.2.10 Hãy vui chơi hài hƣớc và ở trong tinh thần sảng khoái: .........................................................244
Cách tốt nhất để có ý tƣởng hay: ............................................................................................244
.3.1 Xác định rõ vấn đề:.................................................................................................................244
.3.2 Sử dụng trí tuệ tập thể:............................................................................................................245
.3.3 Tập trung vào những gì mà bạn muốn :..................................................................................245
.3.4 Thành thật quan tâm đến những gì bạn đang cố gắng giải quyết:..........................................245
.3.5 Hãy chú ý đến các vấn đề giải pháp tƣơng đƣơng:.................................................................246
.3.6 Hãy nhìn nhận mối nhiệm vụ nhƣ là một thách thức:.............................................................246
.3.7 Hãy biến thách thức/ vấn đề thành sự diến đạt lôi cuốn: .......................................................246
.3.8 Mơ tƣởng! Hãy để tìm thức sáng tạo hoạt động thay bạn:......................................................247
.3.9 Thƣờng xuyên thay đổi công việc hàng ngày của bạn:...........................................................247
.3.10 Mang theo một tập giấy ghi chép:...........................................................................................247
12.1 Nhận diện môi trƣờng nơi làm việc ...........................................................................................249
12.1.1 Môi trƣờng công ty nhỏ – "đại gia đình" .................................................................................249
12.1.2 Môi trƣờng công ty lớn – "khu phố văn hóa". .........................................................................249
12.2 Những bí quyết giúp bạn hội nhập nhanh...............................................................................250
12.2.1 Chú ý trang phục và giờ giấc: .................................................................................................250
12.2.2 Quan sát, lắng nghe và đặt câu hỏi: ........................................................................................250
12.2.4 Tuân thủ nội quy chung: ..........................................................................................................250
12.2.5 Tham gia vào công việc chung: ..............................................................................................251
12.2.6 Bình tĩnh tự tin.........................................................................................................................251
12.2.7 Hãy là chính mình....................................................................................................................251
12.2.8 Lạc quan..................................................................................................................................251
12.2.9 Luôn trau dồi bản thân .............................................................................................................252
12.2.10 Đối xử tốt với mọi ngƣời .......................................................................................................252
12.2.11 Nhanh chóng nhớ tên mọi ngƣời............................................................................................252
12.2.12 Đặt câu hỏi một cách khôn ngoan..........................................................................................252
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm |
14
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
12.2.13 Thể hiện hơn 100% sức mạnh................................................................................................253
BẢNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ .............................................................................................254
KỸ NĂNG LẬP KẾ HOẠCH ................................................................................................262
14.1 Kế hoạch là gì?............................................................................................................................262
14.2 Cách viết một bản kế hoạch........................................................................................................262
DANH SÁCH KỸ NĂNG CẦN CÓ..................................................................................................269
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm |
15
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
1. QUẢN LÝ SỰ NGHIỆP CỦA BẠN
Phát triển nghề nghiệp là một quá trình lâu dài mà trong thời gian đó bạn phát
triển ý tƣởng của bạn vào công việc và bản sắc sự nghiệp của bạn. Nếu chúng ta chú ý
về sự thay đổi của thế giới công việc đã diễn ra trong suốt gần ba mƣơi năm qua,
chúng ta có thể không còn phải có một lựa chọn hoàn hảo duy nhất cho sự nghiệp.
Chúng có thể sẽ phải thực hiện nhiều quyết định trong suốt cuộc đời. Điều quan trọng
là chúng ta phải chịu trách nhiệm cho những quyết định phát triển sự nghiệp của riêng
mình. Nếu bạn tích cực tìm hiểu làm thế nào để định hƣớng sự phát triển cá nhân của
mình và quản lý phát triển nghề nghiệp của bạn một cách sáng tạo không cứng nhắc
và máy móc, bạn sẽ có nhiều khả năng để phát triển một sự nghiệp thành công, phù
hợp với hoàn cảnh thay đổi của chính bạn bạn và với những thay đổi trong công việc.
Những thay đổi về công việc
Hơn hai mƣơi năm trƣớc, khi nói về công việc ngƣời ta nhấn mạnh vào những
điều sau đây: thực hiện một lựa chọn nghề nghiệp cho một sự nghiệp lâu dài; quan
tâm chỉ với một duy nhất một chủ đề nghề nghiệp; sự thăng tiến là theo cấp bậc; có
duy nhất một sự nghiệp và việc làm cho cuộc sống; trung thành với một công ty; quan
tâm nhiều đến lợi ích, lƣơng hƣu và sự ghi nhận lòng trung thành, cống hiến.
Trong thế kỷ 21 quan điểm về công việc đã thay đổi rất nhiều. Với sự phát triển
nhanh chóng trong công nghệ thông tin và quá trình toàn cầu hóa nền kinh tế và thị
trƣờng việc làm, dẫn đến có sự gia tăng trong cạnh tranh về việc làm. Nền kinh tế toàn
cầu đang tập trung vào phát triển hệ thông tin và cung cấp dịch vụ. Nhiều ngƣời đã
chọn việc làm tạm thời và bán thời gian là sự nghiệp của mình và con số này đang
ngày càng tăng, lý do chính là do nguồn thu nhập của công việc này mang lại có thể
cao hơn so với việc làm chính thức (quan trọng nhất là việc làm theo dự án). Trong
hầu hết các ngành nghề có một xu hƣớng thay đổi lớn và không thể tiên đoán đƣợc, tự
phát, luôn đổi mới và sáng tạo. Những kỹ năng mềm của ngƣời lao động đang đƣợc
coi trọng nhƣ giao tiếp, thuyết trình, lập kế hoạch,… so với việc xem trọng bằng cấp
nhƣ trƣớc đây.
Nhiều ngành nghề hiện nay có thể đƣợc mô tả bằng vài điều sau: sự không chắc
chắn, không thể tiên đoán, bất an, giảm khả năng thúc đẩy, tăng cƣờng làm việc, tăng
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm | QUẢN LÝ SỰ NGHIỆP CỦA BẠN
16
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
khả năng thay đổi (khác hẳn nghề nghiệp ban đầu), hợp đồng không đúng tiêu chuẩn,
làm việc bán thời gian và tự tạo việc làm.
Để thành công trong sự nghiệp ngƣời lao động phải luôn tự học và không ngừng
nâng cao năng lực của bản thân, có thể nói xã hội ngày nay là xã hội học tập, nếu bạn
không học tập bạn sẽ bị đào thải ra khỏi thế giới việc làm, bạn sẽ thất bại.
1.1Những lời khuyên để thành công trong sự nghiệp
1.1.1
Linh hoạt thích ứng với môi trƣờng công việc
Sựthay đổi từ cuộc sống của một ngƣời đi học đến cuộc sống của một ngƣời đi
làm, sự thay đổi từ môi trƣờng làm việc này sang môi trƣờng làm việc khác có thể
khiến bạn không thích ứng kịp. Đồng thời bạn phải đối mặt với vấn đề “chƣa quen
việc”, sợ bị “để ý” và phấp phỏng liệu mình có chính thức đƣợc chấp nhận sau thời
gian thử việc hay không? Vì thế, để thuận lợi trong môi trƣờng làm việc đa dạng, đòi
hỏi sự phối hợp, hợp tác cao, việc nắm bắt và ứng xử phù hợp với cá tính của các
đồng nghiệp là vô cùng quan trọng (mỗi cá tính khác nhau lại có một lối ứng xử khác
nhau và cần một cách tiếp cận riêng). Bạn cần thấu hiểu những ngƣời xung quanh (và
cả sếp) nếu muốn thành công trong sự nghiệp.
1.1.2
Chuẩn bị cho sự học tập suốt đời
Cuộc sống là một quá trình học tập. Hết học ở trƣờng học rồi đến học ở trƣờng
đời. “Học, học nữa, học mãi” (Lênin). Ông bảy mƣơi tuổi vẫn phải học tập ông bảy
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm | Những lời khuyên để thành công trong sự nghiệp
17
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
mốt tuổi.Cuộc sống là một quá trình học tập không ngừng. Nhƣ Bryan Tracy đã
nói: “Học vấn, kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm là những nguồn đầu tƣ vào năng
lực của bạn và tạo nên giá trị của bạn. Chính giá trị của bạn sẽ quyết định vị trí &
mức thu nhập mà bạn sẽ nhận đƣợc.”Để không bị tụt hậu trong thị trƣờng nhân lực
cạnh tranh khốc liệt ngày nay, các bạn cần không ngừng phát triển kỹ năng và kiến
thức phù hợp với mục tiêu sự nghiệp của mình, để luôn có thể nắm bắt mọi cơ hội
thăng tiến. Và các bạn hãy luôn luôn nhớ rằng – gia tăng giá trị bản thân, mức lƣơng
và vị trí của bạn sẽ tăng theo.
1.1.3
Phát triển theo hƣớng đa kỹ năng.
Nhƣ đã phân tích ở trên, xu hƣớng phát triển của thế giới công việc trong thế kỷ 21
rất khó tiên liệu, dễ thành công mà cũng rất dễ thay đổi hay phải nhận thất bại. Để
thành công trong sự nghiệp bạn phải phát triển nhiều kỹ năng cùng lúc để sẵn sàng
ứng phó với những thay đổi chứ không tập trung vào một số ít kỹ năng nhƣ trƣớc đây.
1.1.4
Xây dựng một mạng lƣới quan hệ có giá trị
Các chuyên gia đều cho rằng tạo dựng quan hệ là chìa khoá để tìm kiếm cơ hội
mới, công việc mới. Tuy nhiên, làm thế nào để mở rộng các mối quan hệvà làm thế
nào để xác định mối quan hệ nào là có giá trị đối với bạn trong thời kỳ khủng hoảng
kinh tế là một vấn đề nan giải. Không phải mối quan hệ nào khi bạn thiết lập và xây
dựng cũng mang lại sự hữu ích cho sự phát triển sự nghiệp của bạn, chỉ một phần nhỏ
trong số đó là thực sự có ích cho bạn khi cần những sự giúp đỡ hay những lời khuyên
chân thành nhất.
1.1.5
Chấp nhận thử thách
Cuộc sống vốn chứa đựng những khó khăn, thử thách. Không có một giới hạn cụ thể
nào cho biết khi nào và có bao nhiêu khó khăn, thử thách sẽ xảy đến trong cuộc đời
mỗi ngƣời. Vì thế, hãy chuẩn bị cho mình luôn trong tƣ thế sẵn sàng để chinh phục
chúng. Cuộc sống cũng giống nhƣ một cuộc chiến - nếu mọi thứ bỗng trở nên yên lặng
thì có nghĩa là bạn đang thua trận. Dĩ nhiên đó chỉ là một cách nói đùa, nhƣng quả
thật, khi đƣờng đời ta đi quá êm ả, trơn tru và bằng phẳng thì bạn dễ có khuynh hƣớng
trở nên tự mãn. Nhƣ thế, bạn sẽ không có cơ hội khám phá những khả năng vốn còn
tiềm ẩn, chƣa đƣợc khai phá trong bản thân mình; không biết rằng bạn vẫn còn có thể
làm tốt hơn, thể hiện mình trọn vẹn hơn, và cống hiến đƣợc nhiều hơn.
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm | Phát triển theo hƣớng đa kỹ năng.
18
Sƣu tầm & Biên tập
©2014Minh Khải Hoàng/ minhkhaihoang@gmail.com
Nếu nhƣ mọi việc luôn tiến triển thuận lợi, không bao giờ có chuyện tranh luận,
không xảy ra bất đồng, hay thậm chí không hề có sự khác biệt về ý tƣởng, thì bạn sẽ
chẳng bao giờ học hỏi đƣợc điều gì mới mẻ từ những ngƣời xung quanh cả. Bạn sẽ
không thể trang bị cho mình những kỹ năng và kinh nghiệm cần thiết để có thể xử lý
thành công những tình huống khó khăn. Và nếu nhƣ thế, thật ra là bạn đã bị bại trận
rồi. Thử thách giúp bạn tự mình bứt phá ra khỏi những khuôn khổ, những lối mòn sẵn
có, phát triển cá tính riêng của bạn, khai mở những con đƣờng mới. Qua khó khăn, thử
thách, cuộc sống mang lại cho bạn những cơ hội thật bất ngờ, thật tuyệt vời mà nếu
không có nó, có lẽ bạn sẽ chẳng bao giờ trƣởng thành và trải nghiệm.
1.1.6
Tự làm mới bản thân
Nếu bạn đứng im nghĩa là bạn đang thụt lùi so với thế giới, so với xã hội đang
thay đổi không ngừng. Cho dù bạn là một sinh viên hay là ngƣời đang đi làm, chắc
hẳn trong quá trình học tập và làm việc cũng không ít lần bạn lo lắng trƣớc tƣơng lai
của mình và tự đặt ra những câu hỏi:
- Làm thế nào để có thể tự tin, vƣợt qua nỗi sợ của sự thất bại để thành công trong
cuộc sống?
- Làm thế nào để thực sự biết bản thân mình mình có những điểm mạnh nào, để
thực sự biết đƣợc mình có khả năng làm những việc gì?
- Làm thế nào để có thể luôn tự tạo đƣợc động lực cho chính bản thân mình hoàn
thành những mục tiêu đã đề ra…?
Mỗi chúng ta đều có sứ mệnh để trở thành đặc biệt và vĩ đại theo những cách khác
nhau. Và giải pháp cho những câu hỏi trên đó là phải tự đổi mới bản thân từng
ngày.“Bạn muốn trở thành ngƣời đi đầu trong lĩnh vực của mình và giữ vững thành
công qua thời gian? Vậy bạn cũng phải liên tục thay đổi và bắt nhịp với cái mới.
“Nếu không liên tục tự làm mình lỗi thời, ngƣời khác sẽ thay bạn làm điều đó” -
Adam Khoo.
Nếu không ngừng trau dồi kiến thức, tăng cƣờng kỹ năng để tự làm mới mình
mỗi năm, chúng ta sẽ trở nên lạc hậu. Nếu bạn khăng khăng giữ phong cách làm việc
của thế kỷ 20, bạn sẽ bị doanh nghiệp thay thế bằng những tài năng mới với đầy đủ
các kỹ năng cần thiết của thế kỷ 21. Nếu bạn là chủ doanh nghiệp và không biết liên
Cẩm nang cho ngƣời mới đi làm | Tự làm mới bản thân
19
Tải về để xem bản đầy đủ
293 trang
25260
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Cẩm nang cho người mới đi làm - Kỹ năng bỏ túi cho sinh viên", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- cam_nang_cho_nguoi_moi_di_lam_ky_nang_bo_tui_cho_sinh_vien.pdf
