Bài giảng Sơ đồ tư duy (Mind map) - Công cụ ghi chú tối ưu
SƠ ĐỒ TƯ DUY
(MIND MAP)
CÔNG CỤ GHI CHÚ TỐI ƯU
Phương pháp ghi chú truyền thống có
phải là tốt nhất?
Ghi chú theo kiểu truyền thống
• Dạng 1: Cách thức ghi chép liên tục từng câu, chia ra từng đoạn nhỏ.
– Cách ghi chép này chúng ta thường nhìn thấy trong sách, báo, tiểu
thuyết.
• Ba Trạng Thái Vật Chất
Vật chất có ba trạng thái: rắn, lỏng và khí.
Ở trạng thái rắn, các phân tử được sắp xếp sát nhau tạo thành một hình
dạng cụ thể. Giữa các phân tử có những lực hút mạnh mẽ giúp chúng cố
định vị trí. Nhờ vậy, các phân tử riêng biệt chỉ có thể dao động xung quanh
vị trí cố định đó.
Ở trạng thái lỏng, các phân tử nằm cách nhau khá xa và không hình thành
một hình dạng cụ thể nào. Các lực hút giữa chúng yếu hơn và do đó, các
phân tử không nằm ở vị trí cố định. Chúng có thể thay đổi vị trí với nhau.
Ở dạng khí, các phân tử còn nằm cách xa nhau nhiều hơn. Chúng di
chuyển với tốc độ cao và va chạm vào nhau.
• Dạng 2: Cách thức ghi chép theo kiểu phân loại ra nhiều phần
mục có các cấp độ lớn nhỏ khác nhau.
– Các đoạn văn hoặc câu văn được đánh số và sắp xếp theo
trình tự lớn nhỏ như I, II, III, 1, 2, 3, a,b,c, v.v…
• Ba Trạng Thái Vật Chất
I. Trạng Thái Rắn
Phân tử được sắp xếp sát nhau, tạo thành một hình dạng cụ thể.
Lực hút giữa các phân tử giữ chúng tại vị trí cố định.
Phân tử dao động xung quanh vị trí đó.
II. Trạng Thái Lỏng
Phân tử không được sắp xếp theo một hình dạng cụ thể và ở cách xa nhau.
Phân tử không được giữ cố định tại chỗ.
Phân tử có thể di chuyển xung quanh. Do đó, chất lỏng có thể chảy.
III. Trạng Thái Khí
Phân tử ở cách nhau rất xa.
Phân tử di chuyển với tốc độ cao và va chạm vào nhau.
Ghi chú theo kiểu truyền thống
Nhược điểm
• Không tiết kiệm được thời gian.
• Không có khả năng giúp bạn nhớ bài tốt hơn
• Không giúp bạn nâng cao khả năng tư duy sáng tạo.
– Não bộ của chúng ta được chia ra 2 bán cầu não.
– Bán cầu não trái giúp chúng ta ghi nhận những đường nét, từ
ngữ, logic.
– Bán cầu não phải ghi nhận màu sắc, hình ảnh, nhịp điệu, sự mơ
mộng.
– Để nâng cao khả năng tư duy sáng tạo, chúng ta phải sử dụng
được khả năng của cả 2 bán cầu, kiểu ghi chép truyền thống
không đạt được điều đó.
SƠ ĐỒ TƯ DUY
• Mục tiêu:
– Phác thảo trực quan thông tin.
– Là phương pháp dễ nhất để chuyển tải thông tin
và ghi nhớ thông tin.
• Mô tả sơ đồ tư duy:
– Dùng chữ, hình ảnh, đường vẽ và màu sắc để mô
tả các thông tin liên quan đến một vấn đề nào đó.
=> Biến những thông tin đơn điệu, khô khan trở
thành bản đồ đầy màu sắc, sinh động, dễ nhớ,
được tổ chức chặt chẽ.
SƠ ĐỒ TƯ DUY
• Công dụng:
– Giải quyết vấn đề.
– Lập kế hoạch.
– Gợi nhớ.
– Ghi chú.
– Sáng tạo.
– Trình bày một vấn đề.
• Tại sao sơ đồ tư duy giúp ghi nhớ thông tin tối
ưu?
– Giúp tiết kiệm thời gian vì chỉ tận dụng từ khóa.
– Tăng khả năng tiếp thu và nhớ kiến thức, nhờ các
yếu tố sau:
• Sự hình dung: vì có nhiều hình ảnh.
• Sự liên tưởng: hiển thị sự liên kết giữa các ý tưởng một
cách rất rõ ràng.
• Làm nổi bật sự việc: bằng cách sử dụng màu sắc, kích cỡ,
hình ảnh đa dạng.
– Sử dụng cả hai bán cầu não cùng một lúc.
Các bước vẽ sơ đồ tư duy
• Bước 1: Vẽ chủ đề ở trung tâm
– Có thể sử dụng tất cả màu sắc.
– Ưu tiên dùng hình ảnh.
– Có thể bổ sung từ ngữ vào hình vẽ chủ đề nếu chủ đề
không rõ ràng.
Trong ví dụ này, chủ đề là “Nam”, nên bạn có thể vẽ một hình
ảnh đại diện “Nam”.
• Bước 2: Vẽ thêm các tiêu đề phụ:
– Nên dùng chữ in hoa.
– Nhánh được vẽ gắn liền với trung tâm, nhánh nét
dày.
– Nên vẽ đường cong, theo hướng chéo góc (không
vẽ nằm ngang).
• Bước 3: Trong từng tiêu đề phụ, vẽ thêm các ý
chính và các chi tiết hỗ trợ.
– Sử dụng từ khóa, hình ảnh, biểu tượng cách viết
tắt => tiết kiệm không gian và thời gian.
• Không có khả năng khả năng
• Gây ra
• Lớn/nhỏ
=>
>/<
– Mỗi từ khóa/hình ảnh được vẽ trên một đoạn gấp
khúc riêng.