Bài giảng Công nghệ đúc - Chương 4: Sản xuất đúc

CHƯƠNG 4: SẢN XUẤT ĐÚC

➲ Giíi thiÖu chung vÒ s¶n xuÊt ®óc

➲ §óc trong khu«n c¸t

➲ NÊu ch¶y vµ rãt hîp kim ®óc

➲ C¸c ph¬ng ph¸p ®óc ®Æc biÖt

➲ KiÓm tra vµ söa ch÷a vËt ®óc

§1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ SẢN

XUẤT ĐÚC

1.1: THỰC CHẤT VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA SẢN XUẤT ĐÚC

* Thùc chÊt: §óc lµ ph¬ng ph¸p chÕ t¹o chi tiÕt b»ng c¸ch rãt kim

lo¹i láng vµo mét dông cô ®Æc biÖt gäi lµ khu«n ®óc. Khu«n ®óc

cã phÇn rçng mang kÝch thíc vµ h×nh d¸ng cña chi tiÕt cÇn chÕ

t¹o. Sau khi kim lo¹i láng ®iÒn ®Çy khu«n vµ ®«ng r¾n th× thu ®-

îc vËt ®óc cã h×nh d¸ng, kÝch thíc cña chi tiÕt cÇn chÕ t¹o.

VËt ®óc cã thÓ ®em dïng ngay khi ®ã nã ®îc gäi lµ chi tiÕt ®óc.

NÕu vËt ®óc ra cÇn qua gia c«ng c¾t gät ®Ó n©ng cao ®é chÝnh

x¸c kÝch thíc vµ ®é bãng bÒ mÆt th× ®îc gäi lµ ph«i ®óc.

1.1: Thùc chÊt vµ ®Æc ®iÓm cña s¶n xuÊt ®óc

* §Æc ®iÓm:

➲ u §iÓm:

➲ Cã thÓ ®óc ®îc c¸c vËt liÖu kh¸c nhau nh gang, thÐp, kim lo¹i mµu vµ hîp

kim cña chóng. Khèi lîng vËt ®óc cã thÓ chØ vµi gam ®Õn hµng tr¨m tÊn.

➲ Cã thÓ ®óc ®îc c¸c vËt ®óc cã h×nh d¹ng rÊt phøc t¹p nh th©n m¸y c«ng cô,

vá ®éng c¬, hép gi¶m tèc mµ c¸c ph¬ng ph¸p kh¸c khã hoÆc lµ kh«ng chÕ t¹o

®îc.

➲ Cã thÓ ®óc ®îc nhiÒu líp kim lo¹i kh¸c nhau trong mét vËt ®óc hoÆc t¹o ra c¬

tÝnh kh¸c nhau gi÷a líp trong vµ mÆt ngoµi cña vËt ®óc.

➲ Gi¸ thµnh chÕ t¹o vËt ®óc rÎ v× ®Çu t ban ®Çu Ýt, tÝnh chÊt s¶n xuÊt linh ho¹t

Cã kh¶ n¨ng c¬ khÝ ho¸ vµ tù ®éng ho¸.

1.1: Thùc chÊt vµ ®Æc ®iÓm cña s¶n xuÊt ®óc

* §Æc ®iÓm:

➲ Nhîc §iÓm:

➲ Tiªu tèn kim lo¹i lín do ch¸y hao khi nÊu luyÖn, do n»m l¹i ë hÖ thèng

rãt, hÖ thèng ngãt, ®Ëu ngãt, ®Ëu h¬i ...

➲ Tû lÖ phÕ phÈm cao, chÊt lîng vËt ®óc khã æn ®Þnh nhÊt lµ khi ®óc

trong khu«n c¸t.

➲ §é bãng bÒ mÆt kh«ng cao, ®é chÝnh x¸c kÝch thíc thÊp nhÊt lµ khi

®óc trong khu«n c¸t.

§2: §óc trong khu«n c¸t

2.1. C¸c lo¹i vËt liÖu lµm khu«n vµ lâi

Bao gåm:

1). VËt liÖu h¹t: VËt liÖu h¹t cßn ®îc gäi lµ c¸t, cì

h¹t cña lµm khu«n tõ 0.02 – 3 mm. Lo¹i cã cì h¹t > 3mm gäi lµ

sái, lo¹i < 0.02 mm gäi lµ bôi.

Yªu cÇu chung ®èi víi vËt liÖu h¹t lµ: ChÞu nãng, tr¬ ®èi

víi t¸c dông cña kim lo¹i láng, d·n në v× nhiÖt nhá, tho¸t khÝ

tèt, kh«ng ®éc h¹i vµ sö dông nhiÒu lÇn.

Trong s¶n xuÊt ®óc thêng dïng c¸c lo¹i c¸t sau:

C¸t th¹ch anh, samèt, manhªdit, cr«mÝt, ziÕck«n vµ bét

than cèc.

2.1. C¸c lo¹i vËt liÖu lµm khu«n vµ lâi

a).C¸t th¹ch anh: Thµnh phÇn chÝnh cña c¸t th¹ch anh lµ «xit silÝc

(SiO2).Lîng SiO2 trong c¸t lµm khu«n ph¶i >90%. Hµm lîng t¹p chÊt cã

h¹i («xÝt kim lo¹i kiÒm) cµng thÊp cµng tèt.

Tªn c¸t

C¸t th«

Nhãm Sè hiÖu r©y

KÝch thíc (mm)

063

04

1 – 063 – 04

063 – 04 – 0315

0,4 1

0,135 0,63

C¸t rÊt to

C¸t to

0315 04 – 0315 – 02

0,2 0,4

C¸t võa

C¸t nhá

02

0315 – 02 – 016

02 – 016 – 01

0,16 0,315

0,1 0,2

016

C¸t rÊt nhá 01

016 – 01 – 0063

0,063 0,16

0,05 0,1

< 0,05

C¸t mÞn

C¸t bét

0063 01 – 0063 – 005

005

0063 – 005 – Nhá

h¬n

2.1. C¸c lo¹i vËt liÖu lµm khu«n vµ lâi

• §Æc ®iÓm cña c¸t th¹ch anh:

§é gi·n në nhiÖt kh¸ lín khi bÞ nung nãng vµ lµm nguéi. ë 573^oC cã sù chuyÓn

biÕn thï h×nh tõ c¸t th¹ch anh sang c¸t th¹ch anh víi sù thay ®æi thÓ tÝch tíi

2,4%. ë 870^oC tiÕp tôc cã sù chuyÓn biÕn tõ c¸t th¹ch anh sang Tri®imÝt víi sù

thay ®æi thÓ tÝch tíi 15,1%. ë 1470^oC l¹i cã sù chuyÓn biÕn tõ Tri®imÝt sang

Krixt«balÝt víi sù thay ®æi thÓ tÝch tíi 4,7%. ë nhiÖt ®é 1743^oC th× c¸t th¹ch anh

b¾t ®Çu nãng ch¶y víi sù thay ®æi thÓ tÝch 0,1%.

§é d·n në nhiÖt kh¸ lín khi bÞ nung nãng vµ lµm nguéi, dÉn ®Õn sai lÖch kÝch thíc

cña hèc khu«n. Sau mét sè lÇn bÞ nung nãng vµ lµm nguéi h¹t c¸t th¹ch anh bÞ vì

vôn thµnh bôi g©y bÖnh Silic«m rÊt nguy hiÓm cho c«ng nh©n vµ lµm gi¶m ®é

th«ng khÝ cña hçn hîp lµm khu«n.

C¸t th¹ch anh lµ lo¹i vËt liÖu dÔ kiÕm, rÎ tiÒn nªn ®îc dïng nhiÒu trong s¶n xuÊt

®óc.

§Ó kh¾c phôc hoÆc h¹n chÕ c¸c nhîc ®iÓm cña nã b»ng c¸ch dïng chÊt dÝnh chÊt

lîng cao ®Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng nøt vì khu«n do c¸t d·n në. Bè trÝ hÖ thèng hót

bôi ë khu vùc lµm khu«n vµ xö lý vËt liÖu lµm khu«n. Ngoµi ra thùc tÕ s¶n xuÊt

cho thÊy r»ng sau mét sè lÇn sö dông nÕu c¸t lµm khu«n ®îc t¸i sinh ®Ó lo¹i bá buÞ

vµ c¸c t¹p chÊt kh¸c th× chÊt lîng cña c¸t t¸i sinh nµy cßn cao h¬n c¸t nguyªn

khai.

2.1. C¸c lo¹i vËt liÖu lµm khu«n vµ lâi

b) C¸c lo¹i h¹t chÞu nhiÖt cao

* Cr«mÝt:

§©y lµ mét lo¹i kho¸ng chÊt tù nhiªn víi c«ng thøc ho¸ häc lµ FeO.Cr₂O₃

Trong ®ã cã 68% Cr₂O₃vµ 32% FeO. T¹p chÊt cã h¹i trong cr«mÝt lµ CaCO₃

v× khi nung nãng nã gi¶i phãng khÝ CO₂g©y nªn khuyÕt tËt rç khÝ trong vËt

®óc.

§Ó gi¶m ®é t¹o khÝ cña cr«mÝt cÇn thiªu kÕt nã ë nhiÖt ®é 900 – 1000 C tríc

khi dïng lµm vËt liÖu h¹t.

Cr«mÝt chÞu nãng cao, Ýt d·n në nhiÖt vµ kh«ng t¸c dông ho¸ häc v¬i s¾t vµ

«xÝt do ®ã ®¶m b¶o vËt ®óc cã chÊt lîng bÒ mÆt cao. Cr«mÝt thêng dïng lµm

hçn hîp c¸t ¸o cho khu«n ®óc thÐp cì lín hoÆc dïng trong hçn hîp s¬n khu«n.

2.1. C¸c lo¹i vËt liÖu lµm khu«n vµ lâi

b) C¸c lo¹i h¹t chÞu nhiÖt cao

* Manhªdit: Lµ mét lo¹i nham th¹ch cã chøa MgCO₃vµ mét sè kho¸ng chÊt kh¸c nh Ca, Si, Fe

®îc xö lý nhiÖt ®Ó t¹o ra MgO. §îc dïng lµm s¬n chèng ch¸y c¸t, lµm hçn hîp c¸t mÆt khi ®óc

thÐp mangan cao (г13) vµ c¸c lo¹i hîp kim cao kh¸c.

* ZiÕck«n:Lµ mét lo¹i kho¸ng thiªn nhiªn cã c«ng thøc ho¸ häc lµ ZnO₂.SiO₂vµ mét sè t¹p chÊt

nh Si, «xÝt s¾t ...

C¸t Ziªck«n cã nhiÖt ®é nãng ch¶y cao (2600 C), ®é dÉn nhiÖt lín vµ cã hiÖn tîng ch¸y dÝnh

vµo bÒ mÆt vËt ®óc, v× vËy thêng dïng lµm hçn hîp c¸t ¸o cho vËt ®óc thÐp lín. §«i khi ZiÕck«n

còng ®îc dïng lµm s¬n chèng ch¸y c¸t, hçn hîp lµm khu«n khi ®óc khu«n mÉu ch¶y vµ ®óc trong

khu«n vá máng.

* C¸t samèt: Thu ®îc b»ng c¸ch ñ ®Êt sÐt chÞu nhiÖt, thµnh phÇn ho¸ häc cña c¸t

samèt rÊt kh¸c nhau vµ phô thuéc vµo tØ lÖ SiO₂vµ Al₂O₃gåm 3 nhãm :

SiO₂/ Al₂O₃> 4

SiO₂/ Al₂O₃= 2- 4 : Samèt trung tÝnh.

SiO₂/ Al₂O₃<2 : Samèt kiÒm.

: Samèt axÝt.

¦u ®iÓm c¬ b¶n cña c¸t samèt so víi th¹ch anh lµ gi·n në nhiÖt thÊp v× vËy nã hay ®-

îc dïng lµm khu«n b¸n vÜnh cöu, khu«n kh« ®óc vËt ®óc lín b»ng thÐp.

2.1. C¸c lo¹i vËt liÖu lµm khu«n vµ lâi

2) VËt liÖu dÝnh kÕt

VËt liÖu dÝnh kÕt dïng trong hçn hîp lµm khu«n vµ lâi ®ãng vai

trß liªn kÕt c¸c h¹t vËt liÖu chÞu nhiÖt thµnh mét khèi nh»m t¹o ra

h×nh d¸ng cho hèc khu«n vµ chÞu t¸c dông cña ngo¹i lùc khi lµm

khu«n còng nh khi rãt kim lo¹i láng vµo khu«n. Tuy nhiªn sù cã

mÆt cña vËt liÖu dÝnh kÕt l¹i lµm gi¶m ®é th«ng khÝ cña hçn hîp

lµm khu«n vµ lâi, lµm t¨ng xu híng bÞ rç trong vËt ®óc.

2) VËt liÖu dÝnh kÕt

Yªu cÇu:

* Cã ®é bÒn riªng cao. §Ó ®¹t ®îc ®é bÒn cùc ®¹i cña hçn hîp lµm khu«n trong

khi lîng tiªu tèn chÊt dÝnh lµ tèi thiÓu.

* Cã ®é chÞu nhiÖt cao. NghÜa lµ chÊt dÝnh kh«ng bÞ gi¶m bÒn thÊp h¬n mét gi¸

trÞ tèi thiÓu khi tiÕp xóc víi kim lo¹i láng.

* Huû bÒn cùc ®¹i sau khi lµm nguéi vËt ®óc thÊp h¬n nhiÖt ®é ®êng ®Æc cña

kim lo¹i ®Ó ®¶m b¶o hçn hîp lµm khu«n cã tÝnh lón cao, dÔ ph¸ khu«n vµ lâi.

* ChÊt dÝnh ph¶i ®¶m b¶o hçn hîp lµm khu«n cã tÝnh ch¶y ®ñ lín ®Ó ®¹t ®é

dÇm chÆt lín nhÊt khi c«ng dÇm chÆt nhá nhÊt.

* ChÊt dÝnh ph¶i ®¶m b¶o thêi gian cña qu¸ tr×nh ho¸ bÒn khu«n t¬ng øng víi

chu kú c«ng nghÖ cña qu¸ tr×nh lµm khu«n.

* Lo¹i trõ khuynh híng dÝnh b¸m vµo bé mÉu cña hçn hîp lµm khu«n vµ lâi.

2) VËt liÖu dÝnh kÕt

Yªu cÇu:

* Kh«ng hót Èm ®Ó ng¨n ngõa sù ph¸ huû hoÆc gi¶m tÝnh c¬, lý, tÝnh c«ng

nghÖ khi b¶o qu¶n khu«n vµ lâi tríc khi rãt kim lo¹i láng vµo khu«n.

* Kh«ng t¹o khÝ khi bÞ nung nãng bëi kim lo¹i láng ®Ó ng¨n ngõa vËt ®óc

kh«ng bÞ rç khÝ.

* ChÊt dÝnh còng nh c¸c s¶n phÈm ph©n huû tõ nã khi rãt kim lo¹i láng vµo

khu«n kh«ng ®éc h¹i cho søc khoÎ cña con ngêi.

* ChÊt dÝnh cÇn rÎ tiÒn, dÔ kiÕm, kh«ng ®éc h¹i cho ngêi vµ cho m«i trêng.

Râ rµng kh«ng cã mét lo¹i chÊt dÝnh kÕt nµo trong thùc tÕ tho¶ m·n ®ång thêi

tÊt c¶ c¸c yªu cÇu nãi trªn. Bëi vËy trong s¶n xuÊt thêng chän c¸c chÊt dÝnh kÕt

tho¶ m·n mét sè lín c¸c yªu cÇu quan träng mµ yªu cÇu nµy xuÊt ph¸t tõ

nh÷ng ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt cô thÓ.

2) VËt liÖu dÝnh kÕt

Theo quan ®iÓm ho¸ häc ngêi ta ph©n ra hai nhãm sau:

a) ChÊt dÝnh v« c¬. (§Êt sÐt, thuû tinh láng, xi m¨ng ...)

§Êt sÐt: Trong s¶n xuÊt ®óc ®Êt sÐt ®îc ph©n lo¹i theo thµnh phÇn ho¸ häc (cã thµnh

phÇn ho¸ häc lµ Al₂O₃.SiO₂.nH₂O) cña nã gåm: Hal«ysÝt, CaolimÝt, m«n«ril«nÝt.

§Êt sÐt cã tÝnh kÕt dÝnh kÐm do tr¬ng në kÐm nªn ®Ó ®¹t ®îc ®é bÒn cÇn thiÕt cÇn

dïng mét lîng chÊt dÝnh kh¸ lín ®iÒu nµy kh«ng cho phÐp khi cÇn ®óc c¸c chi tiÕt

®ßi hái chÊt lîng cao hoÆc c¸c vËt ®óc lín. Tuy vËy ®Êt sÐt vÉn ®îc sö dông rÊt phæ

biÕn do nã rÊt dÔ kiÕm vµ rÎ tiÒn.

Thuû tinh láng: Lµ mét dung dÞch silic¸t kiÒm víi thµnh phÇn thay ®æi lµ

Na₂O.nH₂O hoÆc lµ K₂O.nH₂O.

Trong thêi gian hiÖn nay thuû tinh láng lµ mét trong nh÷ng chÊt dÝnh ®îc dïng phæ

biÕn trong s¶n xuÊt ®óc (sau ®Êt sÐt). Ngoµi u ®iÓm rÎ tiÒn, kh«ng ®éc h¹i thuû tinh

láng cßn cho phÐp sö dông c«ng nghÖ nhanh ®Ó s¶n xuÊt khu«n vµ lâi. §Æc biÖt trong

s¶n xuÊt ®¬n chiÕc vµ lo¹t nhá víi sù sö dông tÊm mÉu ë nhiÖt ®é thêng (nghÜa lµ

nhËn ®îc hçn hîp ®«ng r¾n nguéi).

2) VËt liÖu dÝnh kÕt

b) ChÊt dÝnh h÷u c¬

ChÊt dÝnh h÷u c¬ nh×n chung ®Òu chøa c¸cbuahi®r« tån t¹i ë d¹ng r¾n hoÆc

mµng máng cÇn pha chóng vµo mét dung m«i thÝch hîp tríc lóc pha trén víi

c¸t lµm khu«n. §é bÒn t¬i cña hçn hîp dïng chÊt dÝnh h÷u c¬ thÊp, song ®é

bÒn kh« cña nã kh¸ cao vµ phô thuéc vµo qu¸ tr×nh t¨ng bÒn b»ng sÊy nhiÖt

hoÆc sö dông ho¸ chÊt.

C¸c chÊt dÝnh h÷u c¬ lµ lo¹i chÊt dÝnh cã chÊt lîng cao chØ cÇn ®a vµo hçn hîp

lµm khu«n mét lîng nhá còng cã thÓ ®¹t ®îc gi¸ trÞ ®é bÒn kh« cao. Ngoµi ra

hçn hîp cã dïng chÊt dÝnh h÷u c¬ cã tÝnh th«ng khÝ vµ tÝnh lón cao, sau khi

huû v× vËy hçn hîp tù huû bÒn gi¶m c«ng ph¸ khu«n vµ lâi.

Trong thùc tÕ s¶n xuÊt chÊt dÝnh h÷u c¬ ®îc sö dông ngµy cµng h¹n chÕ v×

chóng lµ nh÷ng chÊt ®¾t tiÒn vµ khi ch¸y díi t¸c dông nhiÖt cña kim lo¹i láng

2) VËt liÖu dÝnh kÕt

ChÊt dÝnh h÷u c¬: ChÊt dÝnh h÷u c¬ gåm c¸c lo¹i sau:

Níc b· giÊy

Níc b· giÊy lµ mét lo¹i chÊt dÝnh h÷u c¬ rÊt rÎ vµ s½n nã cã thÓ dïng lµm chÊt dÝnh khi

lµm khu«n t¬i, khu«n kh«, lµm chÊt dÝnh trong hçn hîp s¬n chèng ch¸y c¸t. Nhîc ®iÓm

cña nã lµ cã ®é bÒn riªng thÊp, hót Èm rÊt m¹nh lµm ®é bÒn cña khu«n vµ lâi gi¶m dÇn

sau khi sÊy kh« chê rãt kim lo¹i láng vµo khu«n.

ChÊt dÝnh dÇu

DÇu thùc vËt: gåm dÇu lanh, dÇu trÈu, dÇu gai ... Trong ®ã dÇu lanh lµ lo¹i chÊt dÝnh tèt

h¬n c¶ do dÔ ®ãng cøng vµ cho ®é bÒn riªng lín, Ýt sinh khÝ vµ cã ®é th«ng khÝ cao.

DÇu tæng hîp. Cã u ®iÓm lµ cho ®é bÒn cao trong khi lîng dÇu dïng l¹i Ýt, ®¹t ®é chÝnh

x¸c cña hèc khu«n vµ lâi cao, kh«ng cÇn sÊy nhiÖt, khu«n vµ lâi kh«ng hót Èm, khu«n

cã tÝnh lón tèt, ph¸ dì khu«n vµ lâi dÔ dµng.

2.1. C¸c lo¹i vËt liÖu lµm khu«n vµ lâi

3) VËt liÖu phô

Ngoµi c¸t vµ chÊt dÝnh, c¸c chÊt kh¸c kh¸c cã trong thµnh phÇn cña hçn hîp lµm khu«n

vµ lâi ®Òu ®îc gäi lµ chÊt phô. ViÖc ®a chÊt phô vµo hçn hîp lµm khu«n vµ lâi lµ nh»m

c¶i thiÖn mét sè tÝnh chÊt ®Æc biÖt cña nã nh : t¨ng tÝnh lón, t¨ng tÝnh th«ng khÝ, lµm

nh½n bÒ mÆt hèc khu«n ...

VËt liÖu phô gåm c¸c lo¹i sau:

Bét than: lµ chÊt phô dïng trong hçn hîp lµm khu«n ®óc gang nh»m môc ®Ých chèng

ch¸y c¸t cho vËt ®óc. Khi r¾c bét than lªn bÒ mÆt khu«n, rãt kim lo¹i láng vµo khu«n d-

íi t¸c dông cña nhiÖt ®é cao bét than ch¸y rÊt nhanh t¹o ra mét lîng lín khÝ CO vµ CO₂

cha kÞp tho¸t ra ngoµi, líp khÝ nµy t¹o nªn mét ¸p lùc ®ñ lín ®Ó ng¨n c¸ch gi÷a kim

lo¹i láng vµ thµnh khu«n, ng¨n c¶n ®îc qu¸ tr×nh ch¸y c¸t c¬ häc. Nhîc ®iÓm cña nã

lµ lµm gi¶m ®é th«ng khÝ cña khu«n.

2.1. C¸c lo¹i vËt liÖu lµm khu«n vµ lâi

3) VËt liÖu phô

VËt liÖu phô gåm c¸c lo¹i sau:

Mïn ca: §îc pha vµo thµnh phÇn cña hçn hîp lµm khu«n, ®Æc biÖt lµ hçn hîp

lµm lâi nh»m t¨ng tÝnh lón,do ®ã h¹n chÕ ®îc khuyÕt tËt nøt vËt ®óc do bÞ c¶n

co. Ngoµi ra khi rãt kim lo¹i láng vµo khu«n mïn ca sÏ ch¸y t¨ng tÝnh th«ng

khÝ vµ ph¸ dì khu«n dÔ dµng. Nhîc ®iÓm cña nã lµ lµm gi¶m ®é bÒn t¬i cña

DÇu mazót: §îc dïng lµm chÊt chèng b¸m dÝnh hçn hîp lµm khu«n vµo mÉu,

chèng ch¸y c¸t. Nhîc ®iÓm cña nã lµ sinh nhiÒu khÝ.

2.2. Hçn hîp lµm khu«n, lâi

Y u c u: Hçn hîp lµm khu«n vµ lâi ph¶i tháa m·n

nh÷ng yªu cÇu sau:

1) TÝnh dÎo: lµ kh¶ n¨ng cña hçn hîp bÞ biÕn d¹ng dÎo díi t¸c dông

kh¶ n¨ng h×nh thµnh hèc khu«n in h×nh râ nÐt. TÝnh dÎo cña hçn

hîp lµm khu«n phô thuéc vµo thµnh phÇn vµ tÝnh chÊt cña vËt liÖu

ban ®Çu (nhÊt lµ chÊt dÝnh).

2) §é bÒn: Trong qu¸ tr×nh ®óc, khu«n vµ lâi ph¶i qua nhiÒu nguyªn

c«ng nh: Rót mÉu, l¾p r¸p, chÞu t¸c ®éng cña dßng ch¶y kim lo¹i ...

V× vËy cÇn ph¶i cã ®é bÒn tho¶ m·n. §é bÒn cµng cao khi hµm lîng

chÊt dÝnh trong hçn hîp cµng t¨ng.

3) TÝnh lón: lµ kh¶ n¨ng gi¶m thÓ tÝch cña hçn hîp khi chÞu t¸c dông co

ngãt cña vËt ®óc. Hçn hîp cã tÝnh lón cµng cao th× vËt ®óc cµng Ýt bÞ