Áp dụng thử nghiệm phương pháp đánh giá định lượng tiềm năng bảo tồn hệ sinh thái cỏ biển ở ven đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi

Tꢀp chí Khoa hꢁc và Công nghꢂ biꢃn T11 (2011). Sꢄ 4. Tr 47 - 56

ÁP DꢅNG THꢆ NGHIꢇM PHƯƠNG PHÁP ðÁNH GIÁ ðꢈNH LƯꢉNG TIꢊM

NĂNG BꢋO TꢌN Hꢇ SINH THÁI Cꢍ BIꢎN ꢏ VEN ðꢋO LÝ SƠN, QUꢋNG NGÃI

VŨ THANH CA, PHꢐM VĂN HIꢑU

Viꢂn Nghiên cꢒu quꢓn lý biꢃn, Tꢔng cꢕc Biꢃn và Hꢓi ñꢓo Viꢂt Nam

CAO VĂN LƯƠNG, ðÀM ðꢖC TIꢑN

Viꢂn Tài nguyên và Môi trưꢗng biꢃn, Viꢂn KH&CN Viꢂt Nam

Tóm tꢀt: Bài báo trình bày kꢀt quꢁ nghiên cꢂu thꢃ nghiꢄm áp dꢅng phương pháp ñánh giá

ñꢆnh lưꢇng tiꢈm năng bꢁo tꢉn hꢄ sinh thái cꢊ biꢋn do Kelly và nnk (2001) ñꢈ xuꢌt. Theo

phương pháp này, chꢍ sꢎ xuꢌt lꢏ tương ñꢎi (Relative Exposure Index, REI) ñưꢇc sꢃ dꢅng ñꢋ

giꢁi thích mꢎi liên hꢄ cꢐa hꢄ sinh thái cꢊ biꢋn vꢑi các yꢀu tꢎ môi trưꢒng, tꢓ ñó tính toán ñưꢇc

tꢔ lꢄ phꢕn trăm phân bꢎ cꢊ biꢋn và khꢁ năng phꢅc hꢉi khi gꢖp các yꢀu tꢎ môi trưꢒng bꢌt lꢇi,

chꢐ yꢀu tꢓ thiên tai, như: bão, gió, lũ lꢅt. Các sꢎ liꢄu ñiꢈu tra, khꢁo sát, nghiên cꢂu hꢄ sinh

thái cꢊ biꢋn ven ñꢁo Lý Sơn trong 2 năm (tháng 11/2009 và tháng 5/2010) ñưꢇc sꢃ dꢅng ñꢋ

thꢃ nghiꢄm ñánh giá tiꢈm năng bꢁo tꢉn hꢄ sinh thái này. Kꢀt quꢁ tính toán cho thꢌy các thꢁm

cꢊ biꢋn tꢗi ñꢁo Lý Sơn ñang phꢁi ñꢎi mꢖt vꢑi nguy cơ bꢆ suy thoái do các tác ñꢏng cꢐa con

ngưꢒi (lꢌy cát trꢉng tꢊi, nꢗo vét các bãi cꢊ ñꢋ làm cꢁng, khai thác nguꢉn lꢇi hꢁi sꢁn ven ñꢁo)

và tác ñꢏng cꢐa tꢘ nhiên. ðꢋ khôi phꢅc hꢄ sinh thái cꢊ biꢋn ñã bꢆ tàn phá, phꢅc hꢉi nguꢉn lꢇi

hꢁi sꢁn và giúp tăng thu nhꢙp cho dân ñꢆa phương, cꢕn khoanh vùng bꢁo tꢉn hꢄ sinh thái này

trong khuôn khꢚ Khu bꢁo tꢉn biꢋn ñꢁo Lý Sơn kꢀt hꢇp vꢑi phát triꢋn du lꢆch sinh thái.

I. Mꢏ ðꢘU

Cꢀ biꢁn (seagrass) là mꢂt nhóm thꢃc vꢄt bꢄc cao, sꢅng dưꢆi nưꢆc (mꢇn và lꢈ) ꢉ

vùng nhiꢊt ñꢆi và ôn ñꢆi. Cꢀ biꢁn thưꢋng phân bꢅ ꢉ vùng nưꢆc nông ven bꢋ, ven các ñꢌo

và tꢍo thành mꢂt hꢊ sinh thái ñiꢁn hình cꢎa vùng biꢁn. Do là thꢃc vꢄt bꢄc cao nên cꢀ biꢁn

có cꢏu trúc thân, rꢐ, lá,…rõ ràng, ñꢇc biꢊt vꢆi bꢂ rꢐ phát triꢁn, bám chꢇt vào nꢑn ñáy nên

các thꢌm cꢀ có thꢁ bꢌo vꢊ tꢅt nꢑn ñáy dưꢆi tác ñꢂng cꢎa dòng chꢌy làm xói lꢉ nꢑn ñáy.

Ngoài ra, thꢌm cꢀ biꢁn còn là nơi trú ngꢒ cho nhiꢑu loài sinh vꢄt biꢁn thꢋi kỳ con non và

cung cꢏp thꢓc ăn cho nhiꢑu loài sinh vꢄt biꢁn sꢅng trong ñó (rùa biꢁn, thú biꢁn và cá biꢁn)

và cꢌ các hꢊ sinh thái lân cꢄn.

47

Trong phꢍm vi khu bꢌo tꢔn biꢁn ñꢌo Lý Sơn, tꢕnh Quꢌng Ngãi, hꢊ sinh thái cꢀ biꢁn

ñóng vai trò quan trꢖng cꢌ vꢑ quy mô phân bꢅ và vꢑ giá trꢗ bꢌo tꢔn. Nghiên cꢓu hꢊ sinh thái

cꢀ biꢁn ꢉ ñây ñã ñưꢈc các tác giꢌ tiꢘn hành bꢙng các phương pháp truyꢑn thꢅng khác nhau.

Trên cơ sꢉ ñó ñã tìm hiꢁu mꢅi quan hꢊ cꢎa nó vꢆi các yꢘu tꢅ môi trưꢋng và tꢚ lꢊ phꢛn trăm

phân bꢅ cꢀ biꢁn, cũng như khꢌ năng phꢒc hꢔi khi gꢇp các yꢘu tꢅ môi trưꢋng bꢏt lꢈi thông

qua sꢜ dꢒng phương pháp ñánh giá ñꢗnh lưꢈng tiꢑm năng bꢌo tꢔn hꢊ sinh thái cꢀ biꢁn theo

chꢕ sꢅ xuꢏt lꢂ tương ñꢅi (REI). ðây là phương pháp do Kelly và nnk (2001) ñꢑ xuꢏt.

Bài báo này giꢆi thiꢊu kꢘt quꢌ nghiên cꢓu và áp dꢒng thꢜ nghiꢊm phương pháp nói

trên ñꢅi vꢆi trưꢋng hꢈp hꢊ sinh thái cꢀ biꢁn ꢉ ven ñꢌo Lý Sơn, tꢕnh Quꢌng Ngãi.

II. TÀI LIꢇU VÀ PHƯƠNG PHÁP

1. Tài liꢂu

Hình 1: Sơ ñꢔ các mꢇt cꢝt khꢌo sát tꢍi quꢛn ñꢌo Lý Sơn

Nguꢔn tài liꢊu ñưꢈc sꢜ dꢒng trong bài báo là kꢘt quꢌ khꢌo sát cꢎa ñꢑ tài: “ðiꢑu tra

ñánh giá hiꢊn trꢍng các hꢊ sinh thái, xây dꢃng luꢄn cꢓ khoa hꢖc ñꢑ xuꢏt dꢃ án Khu bꢌo tꢔn

thiên nhiên biꢁn phꢒc vꢒ du lꢗch ꢉ vùng biꢁn ven bꢋ huyꢊn Lý Sơn”, ñưꢈc thꢃc hiꢊn trên 8

48

mꢇt cꢝt (4 mꢇt cꢝt tꢍi ñꢌo An Bình và 4 mꢇt cꢝt tꢍi ñꢌo Lý Sơn) vào tháng 11/2009 và

tháng 5/2010 tꢍi vùng biꢁn ven quꢛn ñꢌo Lý Sơn (hình 1). Ngoài ra, còn tham khꢌo mꢂt sꢅ

tài liꢊu ñã ñưꢈc công bꢅ vꢑ ñꢌo Lý Sơn [1,2,3,4,5,8].

2. Phương pháp nghiên cꢒu

Viꢊc thu mꢞu cꢀ biꢁn ngoài hiꢊn trưꢋng dꢃa theo tài liꢊu hưꢆng dꢞn cꢎa English et

al 1997 [7], IUCN [10]. Phꢛn ñꢗnh loꢍi các loài sꢜ dꢒng tài liꢊu cꢎa Nguyꢐn Văn Tiꢘn et al

2002 [6].

Tiꢑm năng bꢌo tꢔn hꢊ sinh thái cꢀ biꢁn ñưꢈc xác ñꢗnh dꢃa trên phương pháp thành

lꢄp bꢌn ñꢔ quꢌn lý và bꢌo tꢔn cꢀ biꢁn ꢉ vùng Bꢝc Carolina cꢎa Kelly, Fonseca và

Whitfield [9].

III. KꢑT QUꢋ NGHIÊN CꢖU

1. Thành phꢙn loài

Dꢃa trên kꢘt quꢌ phân tích qua 2 ñꢈt khꢌo sát và các tài liꢊu nguꢔn thꢓ cꢏp nói trên

ñã xác ñꢗnh ñưꢈc ꢉ ven biꢁn ñꢌo Lý Sơn 6 loài cꢀ biꢁn, 3 loài thuꢂc hai hꢖ là Thꢎy Thꢌo

(Hydrocharitaceae) và 3 loài thuꢂc hꢖ Cꢀ Kiꢊu (Cymodoceaceae) (bꢌng 1).

Bꢓng 1: Thành phꢛn loài cꢀ biꢁn quꢛn ñꢌo Lý Sơn

TT

Tên khoa hꢁc

Hydrocharitaceae

Tên Viꢂt Nam

Hꢁ Thꢚy thꢓo

cꢀ Bò biꢁn

1

2

3

Thalassia hemprichii Ascherson

Halophila ovalis (R. Brown) Hooker

Halophila minor (Zol.) den Hartog

Cymodoceaceae

cꢀ Xoan biꢁn

cꢀ cánh gián

Hꢁ Cꢛ Kiꢂu

cꢀ Kiꢊu tròn

cꢀ Hꢟ tròn

4

5

6

Cymodocea rotundata Ehranb and Hemprichex

Halodule pinifolia (Miki) den Hartog

Halodule univervis (Forssakai) Ascherson

cꢀ Hꢟ 3 răng

So vꢆi các ñꢌo xa bꢋ khác ꢉ Viꢊt Nam (Phú Quý, Côn ðꢌo, Phú Quꢅc và Trưꢋng

Sa), sꢅ lưꢈng loài cꢀ biꢁn ꢉ ven ñꢌo Lý Sơn có sꢅ lưꢈng loài ít nhꢏt (bꢌng 2).

49

Bꢓng 2: So sánh phân bꢅ sꢅ loài cꢀ biꢁn ven ñꢌo Lý Sơn và các ñꢌo khác

Tên ñꢓo

Sꢄ

Tên loài

Lý

Phú

Côn

Phú

Trưꢗng

TT

Sa

Sơn Quý

ðꢓo

Quꢄc

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Halophila ovalis - cꢀ xoan

H. minor - cꢀ xoan nhꢀ

+

H. decipens - cꢀ xoan ñơn

Thalassia hemprichii - cꢀ vích

Cymodocea serrulata - kiꢊu răng cưa

C. rotundata - kiꢊu tròn

+

Halodule pinifolia - hꢟ tròn

H. uninervis - hꢟ ba răng

+

8

+

Thalassodendron ciliatum - cꢀ ñꢅt tre

10 Syringodium isoetifolium - năn biꢁn

+

9

11

Enhalus acoroides - cꢀ lá dꢠa

Tꢔng cꢜng:

7

6

10

2. Phân bꢄ cꢛ biꢃn

Vꢑ phân bꢅ mꢇt rꢂng, cꢀ biꢁn có mꢇt tꢍi hꢛu hꢘt các mꢇt cꢝt khꢌo sát nhưng tꢄp

trung chꢎ yꢘu tꢍi các mꢇt cꢝt VII và VIII. Kꢘt quꢌ khꢌo sát cꢎa ñꢑ tài trong hai năm 2009

và 2010 hoàn toàn phù hꢈp vꢆi kꢘt quꢌ nghiên cꢓu cꢎa Nguyꢐn Hꢡu ðꢍi (2002) là hꢊ sinh

thái cꢀ biꢁn chiꢘm gꢛn như toàn bꢂ vùng biꢁn nông ven ñꢌo (hình 2). Cꢀ biꢁn phát triꢁn tꢠ

dꢌi triꢑu trung bình xuꢅng ñꢘn dꢌi triꢑu thꢏp và phꢛn trên cꢎa vùng dưꢆi triꢑu (tꢄp trung ꢉ

dꢌi có ñꢂ sâu 0,5 ñꢘn 1,5 m). Tùy theo chiꢑu rꢂng cꢎa tꢠng bãi triꢑu, cꢀ biꢁn thưꢋng phân

bꢅ chꢎ yꢘu ꢉ cách bꢋ khoꢌng 5 m ñꢘn 20 m, ñôi chꢢ tꢆi 50 m hoꢇc hơn.

3. Các ñe dꢁa ñꢝn các thꢓm cꢛ biꢃn ven ñꢓo Lý Sơn

Thꢋi gian qua, Lý Sơn nꢣi tiꢘng cꢌ nưꢆc vꢑ tình trꢍng sꢜ dꢒng chꢏt nꢣ ñꢁ ñánh cá và

phá hꢎy các bãi cꢀ biꢁn khai thác cát ñꢁ trꢔng tꢀi. ðꢁ có thꢁ thu hoꢍch 4 ñꢘn 500 tꢏn tꢀi

mꢢi năm, nhân dân Lý Sơn phꢌi khai thác 70.000m³cát làm nꢑn trꢔng tꢀi. Nguy cơ thꢓ hai

ñꢅi vꢆi các thꢌm cꢀ biꢁn là hiꢊn tưꢈng xây dꢃng cꢌng biꢁn. Viꢊc nꢍo vét lòng kênh và ñꢣ

50

ñꢏt lꢏn biꢁn ñꢁ xây dꢃng ñưꢋng quanh ñꢌo cũng phá hoꢍi mꢂt phꢛn cꢀ biꢁn [8]. Nguyên

nhân thꢓ ba gây suy thoái các thꢌm cꢀ biꢁn là bão và các thiên tai khác như sóng lꢆn khi

có gió mùa ñông bꢝc. Các kꢘt quꢌ ñiꢑu tra, khꢌo sát hiꢊn trưꢋng trong hai ñꢈt khꢌo sát cho

thꢏy sóng lꢆn trong bão và gió mùa ñánh bꢄt rꢐ cꢀ biꢁn và gây xói cꢒc bꢂ nhiꢑu vꢗ trí trong

bãi cꢀ biꢁn, làm cho cꢀ biꢁn bꢗ chꢘt trên diꢊn rꢂng, nhꢏt là sau cơn bão sꢅ 9 năm 2009.

Hình 2: Phân bꢅ hꢊ sinh thái cꢀ biꢁn ven ñꢌo Lý Sơn (tꢚ lꢊ 1:25.000)

51

4. Thành lꢞp bꢓn ñꢟ tiꢠm năng bꢓo tꢟn hꢂ sinh thái cꢛ biꢃn ven ñꢓo Lý Sơn

Sꢃ tꢔn tꢍi và phát triꢁn cꢎa các loài cꢀ biꢁn phꢒ thuꢂc chꢇt chꢤ vào các nhân tꢅ môi

trưꢋng, quan trꢖng nhꢏt là ñꢂ muꢅi, nhiꢊt ñꢂ, ñꢂ ñꢒc, ñꢂ sâu, thꢘ oxy hóa-khꢜ và cꢥ hꢍt trꢛm

tích. Sꢃ ña dꢍng loài cꢀ biꢁn chꢗu ꢌnh hưꢉng cꢎa các nhân tꢅ tꢍi chꢢ. Sꢅ loài nhiꢑu nhꢏt

ñưꢈc ghi nhꢄn ꢉ vùng có nꢑn ñáy bùn cát, ñưꢈc che chꢝn mꢂt phꢛn khꢀi tác ñꢂng mꢍnh cꢎa

sóng gió. Ngưꢈc lꢍi, thành phꢛn loài rꢏt nghèo ꢉ vùng ñꢅi sóng vꢆi nꢑn ñáy cꢓng hoꢇc

không ꢣn ñꢗnh và ꢉ nhꢡng nơi hoàn toàn bꢗ che chꢝn vꢆi nꢑn ñáy bùn. Nhiꢑu thꢌm cꢀ biꢁn

liên kꢘt chꢇt chꢤ vꢆi các rꢍn san hô và có thꢁ có ñꢂ phꢎ cao trên nhiꢑu rꢍn riꢑm.

Ngưꢋi ta thưꢋng sꢜ dꢒng Chꢕ sꢅ xuꢏt lꢂ tương ñꢅi (REI) nhꢙm giꢌi thích mꢅi liên hꢊ

cꢎa hꢊ sinh thái cꢀ biꢁn vꢆi các yꢘu tꢅ môi trưꢋng, tꢠ ñó tính toán ñưꢈc tꢚ lꢊ phꢛn trăm

phân bꢅ cꢀ biꢁn và khꢌ năng phꢒc hꢔi khi gꢇp các yꢘu tꢅ môi trưꢋng bꢏt lꢈi như bão,

gió,…REI ñưꢈc tính tꢍi tꢠng vꢗ trí, dꢖc theo mꢇt cꢝt theo công thꢓc [9]:

8

REI = (V PF ) /1000

∑

i

(1)

i=1

Trong ñó:

i là các hưꢆng gió, tính theo 8 hưꢆng;

V_ilà vꢄn tꢅc gió tꢅi ña trung bình hàng tháng;

P_i: Tꢛn sꢅ xuꢏt hiꢊn cꢎa gió theo hưꢆng i;

F_i: ðà gió theo hưꢆng i;

Mꢅi quan hꢊ giꢡa hꢊ sinh thái cꢀ biꢁn và chꢘ ñꢂ thꢎy ñꢂng lꢃc hꢖc ñưꢈc xây dꢃng

dꢃa trên mô hình hꢔi quy Logistic (Logistic regression models). Dꢡ liꢊu cꢀ biꢁn ñưꢈc thꢁ

hiꢊn dưꢆi dꢍng nhꢗ phân (có hay không), ñꢂ sâu. Phương trình hꢔi quy Logistic vꢑ sꢃ xuꢏt

hiꢊn cꢎa cꢀ biꢁn ñưꢈc viꢘt như sau:

ρ(d) =1/(1+{e[B₀+ B₁x₁+ B₂x₂]⁻¹})

(2)

Khi xuꢏt hiꢊn có biꢁn:

ρ (d = 1/ x) =1/(1+ exp[(B₀+ B₁x₁+ B₂x₂)])

(3)

Trong ñó:

- d là thông sꢅ biꢁu thꢗ sꢃ xuꢏt hiꢊn (d=1) hoꢇc không xuꢏt hiꢊn (d=0) cꢎa cꢀ biꢁn

trong khu vꢃc nghiên cꢓu;

52

- REI là chꢕ sꢅ xuꢏt lꢂ tương ñꢅi (Relative exposure index)

- B_ivà X_ilà các hꢊ sꢅ dꢞn xuꢏt tꢠ mô hình hꢔi quy Logistic

Trong mô hình này d là biꢘn phꢒ thuꢂc, REI và ñꢂ sâu là các biꢘn ñꢂc lꢄp. Sau khi

tính toán, chúng tôi thu ñưꢈc kꢘt quꢌ:

Plogit = −2.67x10⁻⁷REI + 4.4x10⁻³D + 0.9518

(4)

ρ

(C) = e^(Plogit)/1+ e^(Plogit)

-

ρ

(C) là xác xu

ꢏ

t có m

o sát.

ng cho phép xác ñꢗnh m

n hay không. Thông thưꢋng, c bi n ph

nh hưꢉng c a các y u t môi trưꢋng b t l

n cao nh khu v c có th a mãn 2

ðꢂ sâu D < 1m;

ꢇt cꢀ biꢁn trong khu vꢃc khꢌo sát

- D là ñꢂ sâu kh

Mô hình này c

ꢌ

ũ

ꢂ

t khu v

c h i cao nh

i. K t qu tính toán cho th

u ki n:

ꢃ

c có kh

ꢌ

năng phꢒc hꢔi thành công

c

ꢀ

bi

ꢁ

ꢀ

ꢁ

ꢒ

ꢔ

ꢏ

t trong khu v

ꢃc nông, t

ĩ

nh

ng

và ít

ꢌ

ꢎ

ꢘ

ꢅ

ꢏ

ꢈ

ꢘ

ꢌ

ꢏ

y kh

ꢌ

n

ă

khôi ph

ꢒ

c cꢀ

bi

ꢁ

ꢏ

t

ꢉ

ꢃ

ꢀ

ñ

i

ꢑ

ꢊ

+

+ REI < 3000.

u REI l n h

n chꢕ ꢉ c trung bình. Khi REI quá l

bi ñưꢈ ánh giá là th p.

ng d li u t n su t gió theo t

ñꢔ a H i quân Nhân dân Vi

o sát nói trên c ng nh li u thu ñưꢈc t

ã tính toán ñưꢈc s REI và thành l ñưꢈc b ñꢔ ti

0.5 - 1.5 m, phân b bi n cách b 50 m, ch REI kho

o t n h sinh thái c bi n ven ñꢌo Lý S n n

toán, ã xây d ng b ñꢔ ti m n ng b o t n c bi

Do s suy thoái nghiêm tr ng c a các h

nên vi c thành l p khu b o t n bi ñꢌo Lý S

Ngân hàng phát tri n Châu Á (ADB) vào n m 1999 thì di

n là 7.925 ha, trong ó di n tích trên bi n h n 7.100 ha, ph

n là 812 ha. Di n tích còn l i trên ñꢌo là khu dân c có qu n lý. Khu v

ng Tiên, Hòn Tai và Hòn S i quy ho ch thành khu b o t n khoanh nuôi t

c h i các di n tích r ng ph c v du l ch sinh thái, ngh ưꢥng và nghiên c

i Hòn S i có th quy ho ch và c i t i) ñꢔi sinh thái. Toàn b

N

ꢘ

ꢆ

ơ

n 3000 và ñꢂ sâu trên 1 m (D >1) thì ti

ꢑ

m n

ă

ng b

ꢌ

o t

ꢔ

n h

ꢊ

sinh thái

c

ꢀ

ꢎ

bi

ꢁ

m

ꢓ

ꢆ

n (h n kho ng 6000) thì ti

ơ

ꢌ

ꢑ

m n

ăng ph

ꢒ

c h

ꢔ

i

c

a c

ꢀ

ꢁ

n

c

ñ

ꢏ

S

ꢜ

d

ꢒ

ꢡ

ꢊ

ꢛ

ꢏ

ꢅ

c

ñꢂ và hưꢆng t

ꢍ

i tr

li

phân tích

m n ng b

ng 4500. Nh

c trung bình. T

1:25.000 (hình 3).

ꢍ

m Lý S

ơ

n (Qu

ꢌ

ng Ngãi), s

bi n th

n thám, chúng

bi ꢉ ñꢂ sâu

y, ti m n ng

các k t qu tính

ꢅ

li

trong 2 ñꢈt kh

tôi

ꢊ

u

ñꢂ sâu t

ꢠ

h

ꢌ

i

cꢎ

ꢌ

ꢊt Nam, d

ꢡ

ꢊ

u v phân b

ꢑ

ꢅ

c

ꢀ

ꢁ

ꢃc tꢘ

ꢌ

ũ

ư

s

ꢅ

ꢊ

ꢠ

ꢌnh viꢐ

ñ

ꢅ

ꢄ

p

ꢌn

ꢑ

ă

ꢌ

o t

ꢔ

n c

ꢀ

ꢁn

ꢅ

c

ꢀ

ꢁ

ꢋ

ꢕ

s

ꢅ

ꢌ

ư

v

ꢄ

ꢑ

ă

b

ꢌ

ꢔ

ꢊ

ꢀ

ꢁ

ơ

ꢙm

ꢉ

m

ꢓ

ꢠ

ꢘ

ꢌ

ñ

ꢃ

ꢌ

n

ꢑ

ă

ꢌ

ꢔ

ꢀ

ꢁ

n v

ꢆ

i t

ꢚ

lꢊ

ꢃ

ꢖ

ꢎ

ꢊ

sinh thái c

ꢀ

bi n quanh qu ñꢌo Lý S

a qua là r t c n thi t. Theo ñꢑ xu t c

n tích c a khu b o t n bi n Lý

n di n tích b o v trên ñꢏ

c núi Th i L i,

nhiên và

u. Riêng

ꢁ

ꢛ

n

ơn,

ꢊ

ꢄ

ꢌ

ꢔ

ꢁn

ơ

n v

ꢠ

ꢏ

ꢛ

ꢘ

ꢏ

ꢎa

ꢁ

ă

ꢊ

ꢎ

ꢌ

ꢔ

ꢁ

S

li

ơ

ñ

ꢊ

ꢁ

ơ

ꢛ

ꢊ

ꢌ

ꢊ

t

ꢑ

ꢊ

ꢍ

ư

ꢌ

ꢃ

ꢆ

Gi

ph

ꢘ

ꢀ

ꢍ

ꢌ

ꢔ

ꢃ

ꢒ

ꢔ

ꢊ

ꢠ

ꢒ

ꢗ

ꢕ

d

ꢓ

ñꢅi v

ꢆ

ꢀ

ꢁ

ꢍ

ꢌ

ꢍ

o thành vưꢋn (tr

ꢍ

ꢂ

vùng

53

biꢁn quanh ñꢌo ñưꢈc khoanh thành khu bꢌo tꢔn. Tuy nhiên ranh giꢆi thꢃc cꢎa khu vꢃc còn

chưa ñưꢈc công nhꢄn chính thꢓc. Theo Quyꢘt ñꢗnh 742/Qð-TTg ngày 26/6/2010 cꢎa Thꢎ

tưꢆng Chính phꢎ vꢑ viꢊc phê duyꢊt Quy hoꢍch hꢊ thꢅng khu bꢌo tꢔn biꢁn Viꢊt Nam ñꢘn

năm 2020, ñꢌo Lý Sơn là mꢂt trong 16 khu bꢌo tꢔn biꢁn ñưꢈc quy hoꢍch thành lꢄp ñꢘn

năm 2015. Trong ñó, diꢊn tích tꢣng cꢂng là 7.925 ha; diꢊn tích phꢛn biꢁn là 7.113 ha; diꢊn

tích phꢛn ñꢏt liꢑn là 812 ha.

Hình 3: Bꢌn ñꢔ tiꢑm năng bꢌo tꢔn hꢊ sinh thái cꢀ biꢁn ven ñꢌo Lý Sơn

(tꢚ lꢊ 1:25.000)

54

Viꢊc thành lꢄp Khu bꢌo tꢔn biꢁn ñꢌo Lý Sơn nhꢙm bꢌo tꢔn và khôi phꢒc tính nguyên

vꢟn cꢎa các giá trꢗ ña dꢍng sinh hꢖc, cꢌnh quan thiên nhiên và sꢃ trong lành cꢎa môi

trưꢋng sinh thái ñꢌo Lý Sơn. Các kꢘt quꢌ ñiꢑu tra, khꢌo sát cꢎa ñꢑ tài cho dù còn hꢍn chꢘ

nhưng cũng có thꢁ coi là các luꢄn cꢓ khoa hꢖc làm sáng tꢀ thêm viꢊc thành lꢄp khu bꢌo

tꢔn biꢁn ñꢌo Lý Sơn. Các kꢘt quꢌ này cũng sꢤ phꢒc vꢒ phân vùng chꢓc năng sꢜ dꢒng và

lꢄp kꢘ hoꢍch quꢌn lý khu bꢌo tꢔn biꢁn này.

IV. KꢑT LUꢡN

Nghiên cꢓu này ñưꢈc thꢃc hiꢊn trong khuôn khꢣ cꢎa ñꢑ tài nghiên cꢓu khoa hꢖc cꢏp

tꢕnh Quꢌng Ngãi "ðiꢑu tra ñánh giá hiꢊn trꢍng các hꢊ sinh thái, xây dꢃng luꢄn cꢓ khoa hꢖc ñꢑ

xuꢏt dꢃ án Khu bꢌo tꢔn thiên nhiên biꢁn phꢒc vꢒ du lꢗch ꢉ vùng biꢁn ven bꢋ huyꢊn Lý Sơn".

Phương pháp ñꢗnh lưꢈng ñánh giá tiꢑm năng phꢒc hꢔi thꢌm cꢀ biꢁn cꢎa Kelly và nnk

(2001) ñã ñưꢈc áp dꢒng thꢜ ꢉ vùng ven biꢁn ñꢌo Lý Sơn cho thꢏy ñây là phương pháp

ñꢗnh lưꢈng dꢐ áp dꢒng và cho kꢘt quꢌ khá tin cꢄy.

Các kꢘt quꢌ tính toán cho thꢏy tiꢑm năng bꢌo tꢔn hꢊ sinh thái cꢀ biꢁn tꢍi ñꢌo Lý Sơn

thuôc loꢍi trung bình.

Nhân dꢗp này, mꢂt lꢛn nꢡa các tác giꢌ xin cꢌm ơn Sꢉ Khoa hꢖc và Công nghꢊ tꢕnh

Quꢌng Ngãi ñã giúp thꢃc hiꢊn nghiên cꢓu này.

TÀI LIꢇU THAM KHꢋO

1.

2.

ðinh Thꢢ Phương Anh, 2010. Khꢌo sát thành phꢛn loài và phân bꢅ cꢎa rong biꢁn

tꢍi Cù Lao Chàm - Quꢌng Nam. Tꢍp chí Khoa hꢖc và Công nghꢊ, ðꢍi hꢖc ðà Nꢦng.

Sꢅ 5 (40).

Vũ Thanh Ca, ðàm ðꢒc Tiꢝn, Phꢀm Văn Hiꢝu, 2010. Báo cáo kꢘt quꢌ khꢌo sát

ña dꢍng sinh hꢖc ñꢌo Lý Sơn, tꢕnh Quꢌng Ngãi. Báo cáo Hꢂi thꢌo ñꢑ tài: ðiꢑu tra

ñánh giá hiꢊn trꢍng các hꢊ sinh thái, xây dꢃng luꢄn cꢓ khoa hꢖc ñꢑ xuꢏt dꢃ án Khu

bꢌo tꢔn thiên nhiên biꢁn phꢒc vꢒ du lꢗch ꢉ vùng biꢁn ven bꢋ huyꢊn Lý Sơn.

3.

4.

Chu Thꢝ Cưꢗng, Nguyꢣn Văn Tiꢝn, Nguyꢣn Huy Yꢝt, 2010. Hiꢊn trꢍng cꢀ biꢁn

ñꢌo Lý Sơn - Quꢌng Ngãi, Viꢊn Tài nguyên và Môi trưꢋng Biꢁn. Báo cáo tꢍi Hꢂi

thꢌo Quꢅc gia ða dꢍng Sinh hꢖc Viꢊt Nam: Nghiên cꢓu, Giꢌng dꢍy, ðào tꢍo.

Phꢀm Hoàng Hꢓi, 2006. Báo cáo tꢣng kꢘt khoa hꢖc và kꢧ thuꢄt ñꢑ tài: “ðánh giá

tꢣng hꢈp tiꢑm năng tꢃ nhiên, kinh tꢘ - xã hꢂi; thiꢘt lꢄp cơ sꢉ khoa hꢖc và các giꢌi

pháp phát triꢁn kinh tꢘ - xã hꢂi bꢑn vꢡng cho mꢂt sꢅ huyꢊn ñꢌo”.

55

5.

6.

7.

8.

ðàm ðꢒc Tiꢝn, Lê Văn Sơn, Vũ Thanh Ca, 2010. Thành phꢛn và phân bꢅ rong

biꢁn ñꢌo Lý Sơn. Tꢍp chí Khoa hꢖc và Công nghꢊ biꢁn, sꢅ 3 năm 2011.

Nguyꢣn Văn Tiꢝn, ðꢤng Ngꢁc Thanh, Nguyꢣn Hꢥu ðꢀi, 2002. Cꢀ biꢁn Viꢊt

Nam. NXB. KH&KT, Hà Nꢂi, 165tr.

English S., C. Wilkinson, V. Baker, 1997. Survey manual for tropical marine

resources. 2^ndEdition. H. P. Australian Institute of Marine Science. 390 p.

Nguyen Huu Dai, 2002. Characterization of seagrass in Ly Son Island. Report for

UNEP/GEF Project: “Resersing enviromental degradation trends in the South China

Sea and Gulf of Thailand”, 6p.

9.

Kelly, N. M., M. Fonseca, P. Whitfield, 2001. Predictive mapping for management

and conservation of seagrass beds in North Carolina, Aquatic Conservation: Marine

and Freshwater Ecosystems, Vol. 11, No. 6, 437-451.

10. IUCN, 2008. Hưꢆng dꢞn quꢌn lý Khu bꢌo tꢔn thiên nhiên: Mꢂt sꢅ kinh nghiꢊm và

bài hꢖc Quꢅc tꢘ. Tài liꢊu tiꢘng Viꢊt, Cꢒc Kiꢁm lâm chꢎ trì dꢗch và biên tꢄp.

APPLICATION OF A QUANTITATIVE ASSESSMENT METHOD FOR

THE CONSERVATION POTENTIAL OF THE SEAGRASS ECOSYSTEM IN A

PILOT STUDY AT LY SON ISLANDS, QUANG NGAI

VU THANH CA, PHAM VAN HIEU, CAO VAN LUONG, DAM DUC TIEN

Summary: This paper presents results of the pilot study on the application of a

quantitative method for the conservation potential assessment of the seagrass ecosystem which

proposed by Kelly et al (2001). According to this method, the Relative Exposure Index, REI is

used for the explanation of the relationship between sea grass ecological system and

environmental factors; and from this, percentage of the sea grass distribution and recovery

potential for sea grass after encounting extreme weather conditions is evaluated.

Data of the field survey on the seagrass near Ly Son island during two year (October

2009 and May 2010) were used for the evaluation of the conservation of the sea grass ecological

system. The calculated results showed that sea grass at Ly Son is under threats from human

activities (such as taking sand for garlic cultivation, harbor development, fishing etc) and

extreme weather conditions. To enable the recovery of marine ecological systems near Ly Son,

the effective management of Marine Protected Area in Ly Son islands is a urgent need.

Ngày nhꢁn bài: 14 - 6 - 2011

Ngưꢂi nhꢁn xét: PGS. TS. Nguyꢐn Chu Hꢔi

56