Thiết kế các dự án học tập môn công nghệ 11 nhằm rèn luyện kỹ năng vẽ kĩ thuật và thiết kế kĩ thuật ứng dụng cho học sinh THPT
THIẾT KẾ CÁC DỰ ÁN HỌC TẬP MÔN CÔNG NGHỆ 11
NHẰM RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VẼ KĨ THUẬT VÀ THIẾT KẾ KĨ THUẬT ỨNG
DỤNG CHO HỌC SINH THPT
Dương Thị Kim Oanh
Nguyễn Thị Thu Hằng
Tóm tắt: Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực là yêu cầu có
tính cấp thiết hiện nay. Môn công nghệ 11 có tính lý thuyết cao, chưa gắn với thực tế, chưa
chú trọng phát triển các kꢁ năng chuyên biệt cho học sinh như kꢁ năng vẽ kĩ thuꢂt, kꢁ năng
thiết kế kĩ thuꢂt ứng dụng. Thiết kế các dự án học tꢂp dạy học theo dự án môn Công nghệ 11
tạo điều kiện cho học sinh áp dụng kiến thức lý thuyết để tạo ra sản phẩm cụ thể, qua đó giúp
học sinh rèn luyện kꢁ năng vẽ kĩ thuꢂt và kꢁ năng thiết kế kĩ thuꢂt ứng dụng.
Từ khóa: Kỹ năng vẽ kĩ thuật; Kỹ năng thiết kế kĩ thuật ứng dụng; Dạy học theo dự án
môn Công nghệ 11
1. Mở đầu
Trong những năm qua, giáo viên dạy học môn Công nghệ 11 đã được tiếp cꢂn với các
phương pháp và kĩ thuꢂt dạy học tích cực: dạy học theo dự án, dạy học theo tình huống, dạy
học theo nhóm, dạy học tích hợp liên môn vv. Đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy
tính chủ động tích cực, sáng tạo, rèn luyện khả năng tự học; tăng cưꢀng kꢁ năng thực hành,
vꢂn dụng kiến thức, kꢁ năng vào giải quyết vấn đề thực tiễn.
Trong xu thế đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, dạy học theo dự án chủ yếu là
tạo nhóm để học sinh thực hiện nhiệm vụ học tꢂp từ đó chủ động kiến tạo kiến thức, hình
thành tính hợp tác lẫn nhau thông qua trao đổi hoạt động học tꢂp và tạo được sản phẩm để giới
thiệu và gắn liền với thực tế cuộc sống mà các em có điều kiện tiếp xúc sẽ giúp cho hiệu quả
tiết dạy được nâng cao hơn. Thiết kế dự án học tꢂp môn Công nghệ 11 nhằm rèn luyện các kꢁ
năng chuyên môn và kꢁ năng chung cho học sinh, với sự kết hợp và vꢂn dụng kiến thức của
nhiều môn học để tạo ra sản phẩm vꢂt chất mang lại lợi ích cho học sinh, nhà trưꢀng, xã hội.
2. Nội dung
2.1. Dạy học theo dự án môn Công nghệ 11
Theo nghiên cứu của Nguyễn Văn Cưꢀng: “Dạy học theo dự án là một hình thức dạy
học, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết
và thực hành, tạo ra sản phẩm có thể giới thiệu. Nhiệm vụ này được người học thực hiện với
tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập. Làm việc nhóm là hình thức làm việc cơ bản
của dạy học theo dự án.” [4, tr.89-90]. Thiết kế dự án học tꢂp dạy học theo dự án cho môn
Công nghệ 11 giúp học sinh rèn luyện những kĩ năng về kĩ thuꢂt như là: vẽ kĩ thuꢂt, thiết kế
kĩ thuꢂt ứng dụng, ứng dụng động cơ đốt trong tạo sản phẩm thực tiễn.
2.2. Đặc điểm dạy học theo dự án môn Công nghệ 11
Dạy học theo dự án có rất nhiều đặc điểm, được liệt kê như sau: Định hướng thực tiễn;
Định hướng hứng thú; Định hướng hành động; Định hướng kĩ năng mềm; Định hướng phức
hợp; Định hướng sản phẩm; Cộng tác làm việc; Tính tích cực học tꢂp của học sinh. Thiết kế
dự án học tꢂp dạy học theo dự án gắn kết giữa lý thuyết và thực tiễn, thúc đẩy sự phát triển
các kꢁ năng chuyên môn như kꢁ năng vẽ kꢁ thuꢂt, kꢁ năng thiết kế kĩ thuꢂt ứng dụng và kꢁ
năng chung của ngưꢀi học như kꢁ năng tư duy, kꢁ năng giải quyết vấn đề, kꢁ năng cộng tác
làm việc nhóm vv.
2.3. Phân loại dạy học theo dự án môn Công nghệ 11
Dạy học theo dự án còn nhiều loại khác. Dựa vào đặc điểm của môn Công nghệ 11
nghiên cứu sẽ thiết kế dự án học tꢂp dạy học theo dự án với các loại dự án học tꢂp sau:
- Dự án theo nhiệm vụ thực hiện: dự án kiến tạo.
- Dự án theo nội dung học tꢂp: dự án trong một bài học, từng chương của môn học.
Các dự án học tꢂp trên giúp học sinh rèn luyện kꢁ năng vẽ kĩ thuꢂt, kꢁ năng thiết kế kĩ
thuꢂt ứng dụng, kꢁ năng sáng tạo, kꢁ năng tìm kiếm và xử lý thông tin, kꢁ năng giải quyết vấn
đề, kꢁ năng làm việc nhóm.
2.4. Xây dựng dự án học môn Công nghệ 11
Thiết kế dự án học tꢂp dạy học theo dự án môn Công nghệ 11, việc xây dựng được các
dự án học tꢂp cho môn học là rất quan trọng. Báo cáo đề xuất các bước thực hiện quy trình
xây dựng dự án học tꢂp cho môn Công nghệ 11 theo hình 1.6 sau:
• Xác định mục tiêu dạy học môn Công
nghệ 11
Bước 1
Bước 2
Bước 3
• Cấu trúc nội dung dạy học thành các dự
án học tꢂp
• Thiết kế chủ đề dự án học tꢂp
Hình 1. Các bước thực hiện xây dựng DA học tꢂp
Dựa vào quy trình xây dựng dự án học tꢂp, nghiên cứu đi vào phân tích các công việc
cụ thể từng bước thực hiện việc xây dựng dự án học tꢂp cho môn Công nghệ 11
2.5. Quy trình tổ chức dạy học theo dự án môn Công nghệ 11
Trong quá trình thiết kế dự án học tꢂp và thực hiện dự án học tꢂp giáo viên và học
sinh cần tương tác chặt chẽ với nhau. Để tổ chức dạy học theo dự án cho môn Công nghệ 11,
đề tài đề xuất xây dựng quy trình tổ dạy học theo dự án cho môn Công nghệ 11 như sau:
Hình 2. Quy trình tổ chức dạy học theo dự án
Nghiên cứu đề xuất các dự án học tꢂp: “Tạo Album hình chiếu trục đo vꢂt thể đơn
giản”, “Thiết kế chế tạo cây cầu từ giấy phế liệu”, “Thiết kế, chế tạo xe 4 bánh chạy trên mặt
phẳng nghiêng xa nhất không năng lượng” và tổ chức các hoạt động học tꢂp “Tạo Album vẽ
kĩ thuꢂt” và “Thiết kế nhà từ bản vẻ xây dựng”. Kết quả nghiên cứu cho thấy kꢁ năng vẽ kĩ
thuꢂt và kꢁ năng thiết kế kĩ thuꢂt ứng dụng của học sinh đã cải thiện khi dạy học theo dự án.
2.6. Đánh giá kết quả thực hiện dự án học tập môn Công nghệ 11
Công cụ đánh giá dạy học theo dự án môn Công nghệ 11 là phiếu đánh giá theo tiêu
chí (Rubrics). Rubrics là công cụ chấm điểm dựa trên các tiêu chí được thiết lꢂp cho một
nhiệm vụ cụ thể và mức độ thành tích liên quan đến từng tiêu chí. Sự tăng dần về chất lượng
của từng tiêu chí được xác định bằng các mức điểm quy ước. Điểm tổng của Rubrics bằng
tổng điểm có thể đạt được chia cho tổng điểm đạt được của từng tiêu chí. Điểm tổng theo
thang điểm 10 và làm tròn đến một chữ số thꢂp phân [13].
2.7. Thực trạng hoạt động dạy môn Công nghệ 11 tại các trường THPT
Hình thức tổ chức lớp học được giáo viên chú ý hơn, bằng cách kết hợp nhiều phương
pháp dạy học, phù hợp với nội dung môn học và đối tượng học sinh, kết hợp lý thuyết với thực
hành của môn học. Tuy nhiên, nội dung học tꢂp nặng về lý thuyết, tính trừu tượng và khô khan
như vẽ kĩ thuꢂt, ứng dụng kĩ thuꢂt.
Nội dung môn Công nghệ 11 đầy đủ lượng kiến thức, kꢁ năng, mục tiêu, thái độ cho
học sinh. Nhưng giáo viên chưa liên hệ nội dung với thực tiễn. Thông qua nội dung bài học,
xây dựng các dự án giúp học sinh trực tiếp thực hiện công việc làm ra sản phẩm để rèn luyện
kꢁ năng kĩ thuꢂt cơ bản và kꢁ năng chung liên hệ cuộc sống.
Hình thức kiểm tra-đánh giá, giáo viên đã thông báo đầy đủ, kế hoạch kiểm tra-đánh
giá rõ ràng, giáo viên sử dụng đa dạng các hình thức đánh giá, đảm bảo sự công bằng khách
quan. Nhưng giáo viên chưa đánh giá đúng năng lực, kꢁ năng, sự tiến bộ của cả quá trình học
tꢂp học sinh thể hiện.
Giáo viên giảng dạy môn Công nghệ luôn có ý thức đổi mới phương pháp dạy học theo
hướng tích cực, phát triển năng lực của học sinh. Học sinh mong muốn một môi trưꢀng học
tꢂp đa dạng có lồng ghép lý thuyết với thực hành, được làm việc nhóm nhiều hơn, trải nghiệm
và sáng tạo kꢁ thuꢂt nhiều hơn, cùng với sự hỗ trợ trực tiếp từ giáo viên, cơ sở vꢂt chất hoàn
thiện để đáp ứng nhu cầu học tꢂp.
Giáo viên thiết kế và tổ chức dự án học tꢂp dạy học theo dự án chưa thu được kết quả
mong muốn vì chỉ tạo ra các sản phẩm đơn thuần, chưa phát huy hết tính chủ động, tích cực
học tꢂp của học sinh, giúp học sinh rèn luyện kꢁ năng vẽ kĩ thuꢂt và thiết kế kĩ thuꢂt ứng dụng
cho học sinh tại các trưꢀng THPT. Kết quả học tꢂp của học sinh chưa cao, để hoàn thiện hơn,
đáp ứng nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực, phát huy năng lực của
học sinh, việc vꢂn dụng dạy học theo dự án vào từng bài học, từng chương học theo cách tổ
chức dạy học hướng phát huy khả năng sáng tạo của học sinh, nội dung học tꢂp gắn liền với
thực tiễn, các sản phẩm có tính tư duy sáng tạo nhiều hơn.
3. Kết luận
Nghiên cứu đã phân tích, hệ thống hoá cơ sở lý luꢂn về dạy học theo dự án môn Công
nghệ 11 như: tổng quan nghiên cứu về dạy học theo dự án trên thế giới và tại Việt Nam; cơ sở
khoa học của dạy học theo dự án; đặc điểm của dạy học theo dự án môn Công nghệ 11; phân
loại dạy học theo dự án môn Công nghệ 11; quy trình tổ chức dạy học theo dự án môn Công
nghệ 11 và đánh giá kết quả học tꢂp theo dự án môn Công nghệ 11.
Kết quả nghiên cứu thực trạng hoạt động học môn Công nghệ 11 tại các trưꢀng THPT
cho thấy, tích tích cực học tꢂp của HS chưa cao, các kꢁ năng vẽ kĩ thuꢂt và kꢁ năng thiết kế
kĩ thuꢂt ứng dụng của HS còn hạn chế.
Khi dạy học môn Công nghệ 11, giáo viên chủ yếu sử dụng hình thức tổ chức dạy học
toàn lớp, các phương pháp dạy học thuyết trình và đàm thoại được sử dụng thưꢀng xuyên hơn
so với các phương pháp dạy học tích cực khác. Dạy học theo dự án môn Công nghệ 11 đã
được áp dụng tại các trưꢀng THPT, nhưng chưa thưꢀng xuyên.
Dựa trên các định hướng khoa học để thiết kế và tổ chức dạy học theo dự án môn Công
nghệ 11, đề tài đề xuất 03 dự án học tꢂp và cách thức tổ chức dạy học 03 dự án học tꢂp sau:
- Tạo Album hình chiếu trục đo vꢂt thể đơn giản
- Thiết kế chế tạo cây cầu từ giấy phế liệu
- Thiết kế, chế tạo xe 4 bánh chạy trên mặt phẳng nghiêng xa nhất không
năng lượng
Kết quả cho thấy, khi học sinh thực hiện các dự án học tꢂp, kꢁ năng vẽ kĩ thuꢂt và kꢁ
năng thiết kế kĩ thuꢂt ứng dụng của học sinh được cải thiện rõ.
Kết quả nghiên cứu bước đầu chứng minh giá trị của việc thiết kế và tổ chức dạy học
theo dự án môn Công nghệ 11 trong việc cải thiện kꢁ năng vẽ kĩ thuꢂt và kꢁ năng thiết kế kĩ
thuꢂt ứng dụng của học sinh.
Tổ chức DHTDA, không chỉ giúp học sinh rèn luyện kꢁ năng kꢁ thuꢂt cơ bản, tổng hợp
kiến thức môn Công nghệ công nghiệp, đặt vấn đề liên quan đến cuộc sống vào bài học như
là ô nhiễm môi trưꢀng, nguồn năng lượng sạch, gắn bài học với thực hành tạo ra sản phẩm
giúp HS làm quen với việc làm trong tương lai, hứng thú học tꢂp giúp học sinh rèn luyện tính
cộng tác làm việc và tư duy sáng tạo khoa học phát triển.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
A.Tài liệu Tiếng Việt
1. Bộ GD&ĐT (2012) – Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam từ 2011 – 2020.
2. Bộ Giáo dục và đào tạo (2006), Tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực hiện chương trình SGK môn
Công nghệ lớp 11 PTTH, NXB Giáo dục.
3. Bộ giáo dục và đào tạo (2010), Tài liệu tập huấn giáo viên thực hiện và kiểm tra đánh giá theo
chuẩn kiến thức kĩ năng – chương trình giáo dục trung học môn Công nghệ - cấp trung học
phổ thông, NXB Giáo dục.
4. Nguyễn Văn Cưꢀng. Bernd Meier (2011), Một số vấn đề chung về đổi mới phương pháp dạy
học ở trường trung học, Hà Nội
5. Nguyễn Văn Cưꢀng (2010), Berd Meier – Một số vấn đề chung đối với phương pháp dạy học
ở trường THPT – Dự án phát triển giáo dục THPT (LOAN No 1979-VIE) – Bộ giáo dục và
đào tạo.
6. Nguyễn Văn Cưꢀng - Berd Meier (2014), Lý luận và dạy học hiện đại, NXB Đại học Sư phạm.
7. Đảng Cộng sản Việt Nam (2013), Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục và đào tạo, đáp
ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập
quốc tế, Nghị quyết số 29 NQ/TW, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
8. Nguyễn Thị Phương Hoa – Võ Thị Bảo Ngọc (2004), Tình hình vẫn dụng phương pháp project
trong dạy học ở trường Đại học Ngoại Ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội. NXB Đại học Quốc
gia Hà Nội
9. Nguyễn Tuyết Nga – Nguyễn Thị Thanh Trà, “Vận dụng phương pháp dạy học theo dự án
vào dạy học môn Tự nhiên và xã hội lớp 3”, Tạp chí Giáo dục số 249 (kì 1 – 11/2010).
10. Nguyễn Thanh Nga (Chủ biên), Thiết kế và tổ chức chủ đề Giáo dục Stem, Trưꢀng ĐH SP Tp.
Hồ Chí Minh.
11. Dương Thị Kim Oanh (2014). Bài giảng môn Giáo dục học. Trưꢀng đại học sư phạm Kꢁ thuꢂt
thành phố Hồ Chí Minh.
12. Dương Thị Kim Oanh (2018), Lý thuyết học tập và mô hình dạy học, Trưꢀng đại học Sư phạm
kĩ thuꢂt thành phố Hồ Chí Minh.
13. Dương Thị Kim Oanh (2018), Phát triển năng lực cốt lõi của sinh viên các ngành kỹ thuật
qua dạy học trải nghiệm tại trường ĐH SPKT tp Hồ Chí Minh, Đại học Sư phạm Kꢁ thuꢂt Tp.
Hồ Chí Minh
14. Tài liệu tꢂp huấn, Dạy học tích hợp liên môn học, Bộ giáo dục và Đào tạo.
B. Tài liệu tiếng nước ngoài
15. Buck Institude for Education (BIE) (2018). Why Project Based Learning (PBL)?
17. Dewey, J. (1938): How we think: A restatement of the relation of reflective thinking to the
educative process. The later works of John Dewey (Vol. 8). Carbondale: Southern Illinois
University Press, 105 – 352.
18. Dewey, J. (1931), The way out of educational confusion. The later works of John Dewey (Vol.
6). Carbondale: Southern Illinois University Press, pp. 75-89
19. John W. Thomas (2000). A review of research on project-based learning. The Autodesk
Foundation. CA. USA.
20. Michael Knoll (1997). “The Project Method: Its Vocational Education Origin and
International Development”. Journal of Industrial Teacher Eduacation. Virginia Tech.
21. Kilpatrick, W. H. (1918), The project method, Teachers College Record, 19, 319-335.
22. Kilpatrick, W. H. (1935), Die Project-methode, Teachers College Record, 161-179.
23. K. Frey (2005), Die Projectmethode, Weinhiem und Basel, trang 14.
8 trang
09/01/2024
12200
Free
Bạn đang xem tài liệu "Thiết kế các dự án học tập môn công nghệ 11 nhằm rèn luyện kỹ năng vẽ kĩ thuật và thiết kế kĩ thuật ứng dụng cho học sinh THPT", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- thiet_ke_cac_du_an_hoc_tap_mon_cong_nghe_11_nham_ren_luyen_k.pdf
