Những nhân tố ảnh hưởng đến lối sống của người Việt ở đồng bằng bắc bộ hiện nay

Tập 183, số 07, 2018

T¹p chÝ Khoa häc vµ C«ng nghÖ

183(07)

Journal of Science and Technology

N¨m 2018

CHUYÊN SAN KHOA HỌC XÃ HỘI – NHÂN VĂN – KINH TẾ

Môc lôc

Trang

Hoàng Thị Phương Nga - Mô hình du lịch văn học “Làng Vũ Đại ngày ấy”

3

9

Phạm Thị Thu Hoài, Trần Thị Thanh - Tiếng lóng trong truyện về đề tài giáo dục của Văn Thành Lê

Ngô Thị Thanh Nga, Phạm Thị Hồng Vân - Vài nét về các phương thức thể hiện tình vợ chồng trong văn

học trung đại Việt Nam

15

21

Nguyễn Thị Thắm, Nguyễn Minh Sơn - Ý thức đối thoại của Nguyễn Ngọc Tư với văn học truyền thống thông

qua những nhân vật nữ trong tập truyện Không ai qua sông

Đặng Thị Thùy, Nguyễn Diệu Thương - Lô gích của các hiện tượng “phi lô gích” trong ca dao, tục ngữ

người Việt

27

33

39

45

Đinh Thị Giang - Những nhân tố ảnh hưởng đến lối sống của người Việt ở đồng bằng Bắc Bộ hiện nay

Nguyễn Diệu Thương, Nguyễn Thị Lan Hương - Phương thức tạo hàm ý trong tiểu phẩm trào phúng

Nguyễn Thu Quỳnh, Vì Thị Hiền - Từ ngữ chỉ đồ gia dụng trong tiếng Thái ở tỉnh Điện Biên

Nguyễn Thị Thu Oanh, Hoàng Thị Mỹ Hạnh - Vị thế, vai trò cầm quyền của Đảng Cộng Sản Việt Nam giai

đoạn 1945 - 1975 và một số bài học kinh nghiệm

51

57

Đỗ Hằng Nga, Phạm Quốc Tuấn - Việc thu thuế trong làng xã qua tư liệu hương ước cải lương tỉnh Thái Nguyên

Lê Văn Hiếu - Hiệu quả hoạt động của mô hình “ban tuyên vận” xã, phường, thị trấn và “tổ tuyên vận” thôn, bản, tổ

dân phố ở tỉnh Lào Cai trong giai đoạn hiện nay

63

Thái Hữu Linh, Nguyễn Thị Thu Hiền, Nguyễn Thị Thanh Hà - Vai trò của hậu phương Bắc Thái trong cuộc

tổng tiến công Mậu Thân năm 1968

69

73

Phạm Anh Nguyên - Sức hấp dẫn trong Hài đàm của Phan Khôi

Nguyễn Thị Hường, Nguyễn Thị Mão, Nguyễn Tuấn Anh - Nâng cao hiệu quả tổ chức các hoạt động ngoại

khoá trong dạy học môn giáo dục công dân ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thái

Nguyên hiện nay

79

85

Nguyễn Văn Dũng, Đào Ngọc Anh - Thực trạng thể chất của sinh viên không chuyên thể dục thể thao Trường

Đại hoc Sư phạm – Đại học Thái Nguyên

Trần Bảo Ngọc, Lê Ngọc Uyển, Bùi Thanh Thủy và cs - Thực trạng xếp loại tốt nghiệp sinh viên diện cử

tuyển ở trường Đại học Y Dược – Đại học Thái Nguyên giai đoạn 2013-2017

91

Nguyễn Thúc Cảnh - Nghiên cứu xây dựng hệ thống bài tập có nội dung thực tế trong giảng dạy cơ học cho

học sinh trung học phổ thông

97

Hà Thị Kim Linh, Chu Thị Bích Huệ - Giáo dục kiến thức pháp luật cho phụ nữ vùng dân tộc thiểu số ở huyện

Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

105

Nguyễn Thị Thanh Hồng, Nguyễn Thị Khánh Ly, Vũ Kiều Hạnh - Tăng cường sự tham gia của sinh viên

vào các hoạt động học tiếng Anh trong lớp học đông nhiều trình độ của sinh viên năm thứ nhất trường Đại học

Y Dược – Đại học Thái Nguyên

111

Phạm Thị Huyền, Vũ Thị Thủy - Vận dụng phong cách nêu gương theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng

phong cách làm việc đối với cán bộ chủ chốt ở nước ta hiện nay

117

123

Đàm Quang Hưng - Thiết kế bài học khoa học lớp 4, lớp 5 theo hướng tìm tòi thực nghiệm

Hoàng Thị Thu Hoài - Những khó khăn trong việc dạy và học từ vựng tiếng Anh chuyên cho sinh viên chuyên

ngành điều dưỡng, trường Cao đẳng Y tế Thái Nguyên và một số giải pháp đề xuất

129

Nguyễn Lan Hương, Văn Thị Quỳnh Hoa - Những nhân tố ảnh hưởng đến khả năng nói tiếng Anh của sinh

viên năm thứ nhất trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên

135

141

147

153

Vũ Kiều Hạnh - Những yếu tố quyết định đến mức độ đọc hiểu của sinh viên năm thứ hai tại trường Đại học

Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên

Nguyễn Thị Quế, Hoàng Thị Nhung - Hỏi đúng để tự học và học tập cộng tác thành công – hướng tới xây

dựng người học ngoại ngữ độc lập trong bối cảnh hội nhập khu vực và quốc tế

Ngô Thị Thu Hà, Nguyễn Thị Hoài Thu - Ứng dụng các phương pháp giảng dạy tích cực nhằm nâng cao chất

lượng dạy – học tiếng Việt cho học viên quốc tế tại Học viện Kỹ thuật Quân sự

Dương Văn Tân - Đánh giá hiệu quả áp dụng trò chơi vận động trong phát triển thể lực chung cho sinh viên

trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp – Đại học Thái Nguyên

159

165

Bùi Thị Hương Giang - Nâng cao năng lực giao tiếp giao văn hóa trong dạy và học ngoại ngữ

Trần Hoàng Tinh, Nông La Duy, Phạm Văn Tuân - Xây dựng trung đội tự quản trong quản lý giáo dục tính

kỷ luật cho sinh viên tại trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh trong giai đoạn hiện nay

171

177

183

189

195

201

Trần Thị Yến, Khổng Thị Thanh Huyền - Sử dụng hình thức đọc chuyên sâu để nâng cao khả năng viết học

thuật cho sinh viên chuyên ngành tiếng Anh

Đỗ Thị Hồng Hạnh, Hoàng Mai Phương - Đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Chợ Mới,

tỉnh Bắc Kạn

Trần Thùy Linh, Trần Lương Đức, Nguyễn Thị Thùy Trang - Cách tiếp cận của pháp luật cạnh tranh liên

minh châu Âu về hành vi lạm dụng mang tính trục lợi

Nguyễn Thị Thanh Hà, Phạm Việt Hương - Xây dựng bộ tiêu chí và chỉ số kinh tế phù hợp để đánh giá quản

lý rừng bền vững ở huyện Định Hóa

Đinh Thị Hoài - Truyền thông marketing sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện tại Trung tâm Học liệu Đại

học Thái Nguyên

Nguyễn Thị Thanh Xuân - Nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng sử dụng dịch vụ

khách sạn tại Thanh Hóa, Việt Nam

207

213

219

Dương Thị Tình - Đóng góp của xuất khẩu hàng hóa tới tăng trưởng kinh tế của tỉnh Yên Bái

Lê Minh Hải, Trần Viết Khanh - Phân tích tổ chức không gian lãnh thổ du lịch tỉnh Thái Nguyên

Hà Văn Vương - Vận dụng lý thuyết Ecgônômi trong tổ chức môi trường làm việc tại văn phòng chi nhánh may

Sông Công II - Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại TNG

227

233

239

Mai Anh Linh, Nguyễn Thị Minh Anh - Đánh giá chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của khách hàng: nghiên

cứu thực nghiệm tại siêu thị Lan Chi, Thái Nguyên

Đinh Hồng Linh, Nguyễn Thu Nga, Nguyễn Thu Hằng - Sử dụng hàm Loga siêu việt để đánh giá hiệu quả

kinh doanh của các ngân hàng Việt Nam

Đinh Thị Giang

Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ

183(07): 33 - 38

NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN LỐI SỐNG CỦA NGƯỜI VIỆT

Ở ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ HIỆN NAY

Đinh Thị Giang^*

Trường Đại học Y Dược – ĐH Thái Nguyên

TÓM TẮT

Bài báo chỉ ra sự tác động hai mặt tích cực và tiêu cực của nền kinh tế thị trường định hướng xã

hội chủ nghĩa, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế

và đạo đức truyền thống đến lối sống của người Việt ở Đồng bằng Bắc Bộ hiện nay. Các yếu tố

trên, bên cạnh ảnh hưởng tích cực là góp phần hình thành lối sống năng động, sáng tạo, lối sống

công nghiệp…thì cũng có ảnh hưởng tiêu cực đó là hình thành lối sống thiên về vật chất hơn việc

rèn luyện, hoàn thiện nhân cách, đạo đức, lối sống buông thả, thực dụng…

Từ khóa: Lối sống, người Việt, đồng bằng Bắc Bộ, hoạt động của con người, ảnh hưởng.

ĐẶT VẤN ĐỀ ^*

người Việt ở ĐBBB cần phải sáng suốt tiếp

nhận những giá trị tiến bộ để xây dựng lối

sống lành mạnh cho bản thân mình.

Người Việt là cách gọi ngắn gọn của cụm từ

"Người Việt Nam" - những người sống định

cư lâu dài trên lãnh thổ Việt Nam, hoặc để chỉ

lên một khái niệm trừu tượng về tinh thần và

nhân cách của dân tộc Việt.

Lối sống bao gồm nhiều yếu tố cấu thành

như: cách thức lao động, làm ăn, kinh

doanh..., các phong tục tập quán, cách thức

giao tiếp, ứng xử với nhau, quan niệm về đạo

đức và nhân cách

Theo Niên giám thống kê năm 2013, đồng bằng

Bắc Bộ hiện nay bao gồm 11 tỉnh và thành phố:

Hà Nội, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Hải Dương,

Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng yên, Thái Bình,

Hà Nam, Ninh Bình, Nam Định [1,tr.18].

Đặc trưng của lối sống của người Việt ở

ĐBBB khi chưa chịu ảnh hưởng của kinh tế

thị trường và quá trình toàn cầu hóa, hội nhập

quốc tế… đó là chủ nghĩa yêu nước; tính cố

kết cộng đồng gắn liền với tình làng nghĩa

xóm, tinh thần đoàn kết tương trợ trong quan

hệ gia đình, dòng họ, làng xã; tinh thần bao

dung nhân ái, quý trọng con người, lối sống

người Việt là còn mang đậm nét tâm lý của

người sản xuất nhỏ- tâm lý tiểu nông, tự cấp

tự túc, đóng cửa, cục bộ và bảo thủ. Để khắc

phục hạn chế và phát huy lối sống truyền

thồng của người Việt ở ĐBBB cần thiết phải

phát triển kinh tế thị trường định hướng xã

hội chủ nghĩa, công nghiệp hóa, hiện đại hóa

và tham gia vào quá trình toàn cầu hóa, hội

nhập quốc tế.

Từ định nghĩa này cho phép suy luận khái

niệm: Người Việt ở đồng bằng Bắc Bộ hiện

nay là tất cả những người hiện đang sinh sống

trên địa bàn các tỉnh, thành phố thuộc vùng

đồng bằng Bắc Bộ gồm: Hà Nội, Bắc Ninh,

Vĩnh Phúc, Hải Dương, Quảng Ninh, Hải

Phòng, Hưng yên, Thái Bình, Hà Nam, Ninh

Bình, Nam Định.

Lối sống là toàn bộ hoạt động của con người.

Hoạt động của con người theo phương diện

chung nhất gồm có hoạt động vật chất và hoạt

động tinh thần. Các hoạt động này luôn chịu

ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố như nền kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa,

quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, quá

trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế và đạo

đức truyền thống. Các yếu tố này ảnh hưởng

đến lối sống người Việt ở Đồng bằng Bắc Bộ

trên hai mặt tích cực và tiêu cực. Vì vậy,

Về mặt phương pháp luận, quán triệt ý nghĩa

chủ đạo của phép biện chứng mácxít, coi nó

như yếu tố soi sáng cho tất cả những phương

thức tiếp cận khác như nghiên cứu liên ngành,

văn hóa học… trong quá trình phân tích các

nhân tố ảnh hưởng đến lối sống của người

Việt ở ĐBBB hiện nay.

^*Tel: 0987128483; Email: [email protected]

33

Đinh Thị Giang

Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ

183(07): 33 - 38

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

quan hệ kể cả quan hệ tình cảm trong gia đình

và ngoài xã hội lên cán cân trao đổi “hiện

tượng suy thoái về đạo đức và lối sống đang

diễn ra mạnh mẽ. Cơ chế thị trường nuôi

dưỡng quan niệm sai lầm về sự tuyệt đối hóa

vật chất, tuyệt đối hóa đồng tiền. Quan niệm

đó đang chi phối mạnh mẽ lối sống của không

ít người trong xã hội, làm băng hoại các giá

trị đạo đức lành mạnh của con người Việt

Nam” [2, tr. 198].

Ảnh hưởng của kinh tế thị trường định

hướng xã hội chủ nghĩa

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ

nghĩa là nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị

trường, có sự quản lý và điều tiết của Nhà

nước. Nội dung cơ bản của định hướng

XHCN trong nền kinh tế thị trường ở Việt

Nam là phát triển nền kinh tế nhiều thành

phần, nhiều hình thức sở hữu trong đó kinh tế

nhà nước giữ vai trò chủ đạo nhằm mục tiêu

thực hiện dân giàu nước mạnh, xã hội dân chủ

công bằng văn minh. Trong những năm qua,

việc phát triển kinh tế thị trường đã giúp

ĐBBB đã khơi dậy được các thế mạnh và thu

hút các nguồn lực phát triển cho vùng. Vì kinh

tế thị trường có vai trò kích thích sự tăng lên

của nhu cầu con người, tạo ra sự cạnh tranh

trong mọi lĩnh vực hoạt động và lấy thước đo

“năng suất - chất lượng - hiệu quả” làm tiêu

chí cơ bản nên nó góp phần hình thành lối sống

năng động, sáng tạo hướng đến hiệu quả kinh

tế của người Việt ở ĐBBB hiện nay.

Như vậy, nền kinh tế thị trường ảnh hưởng

đến lối sống người Việt ở ĐBBB hiện nay

đan xen cả yếu tố tích cực và tiêu cực. Khắc

phục ảnh hưởng tiêu cực, phát huy tính tích

cực của nền kinh tế thị trường và định hướng,

nâng cao lối sống cho người Việt ở ĐBBB

hiện nay, vấn đề đặt ra là phải có cơ chế,

chính sách, giải pháp thích hợp, đồng bộ.

Ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa,

hiện đại hóa và đô thị hóa

Trong những năm gần đây, để đẩy mạnh tốc

độ phát triển kinh tế, ĐBBB đã và đang thực

hiện quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quá trình

chuyển biến căn bản, toàn diện các hoạt động

kinh tế xã hội trên cơ sở kết hợp sức lao động

với khoa học công nghệ tiên tiến, hiện đại

nhằm tạo ra năng suất lao động cao trong sản

xuất. Trong hơn 30 năm thực hiện quá trình

công nghiệp hóa, hiện đại hóa, ĐBBB đã đạt

được những thành tựu quan trọng. Việc hình

thành hơn 100 khu công nghiệp, khu chế xuất

và cụm công nghiệp cùng với tổng giá trị sản

xuất công nghiệp tăng nhanh (tương ứng là

67.569 tỷ đồng năm 1997 và 171.882 tỷ đồng

năm 2004) [3, tr.32] đã đưa ĐBBB trở thành

vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc và xếp vị trí

thứ hai sau vùng Đông Nam Bộ.

Tuy nhiên, bên cạnh thành tựu, kinh tế thị

trường còn tồn tại những hạn chế, cho sự phát

triển của vùng ĐBBB hiện nay cụ thể là: Thứ

nhất, hiện nay, do ảnh hưởng quy luật kinh tế

của nền kinh tế thị trường nên khoảng cách

giàu nghèo ngày càng chênh lệch lớn trong

đời sống người Việt ở vùng ĐBBB. Tuy vấn

đề xóa đói giảm nghèo đã được giải quyết và

đạt được những thành tựu nhất định song

khoảng cách này ở ĐBBB vẫn chưa được cải

thiện. Chính sự chênh lệch trong mức sống ở

ĐBBB hiện nay là nguyên nhân dẫn đến sự

chênh lệch về lối sống, về trình độ học vấn,

về đạo đức trong cộng đồng người Việt; Thứ

hai, do tác động của cơ chế thị trường - cơ

chế của sự trao đổi, mua bán hàng hóa và của

sự cạnh tranh khốc liệt nên dẫn tới hình thành

lối sống thiên về vật chất hơn việc rèn luyện,

hoàn thiện nhân cách, đạo đức; Thứ ba, kinh

tế thị trường góp phần làm tăng lên nhu cầu

của con người, để đạt được những nhu cầu đó,

một bộ phận con người sẵn sàng chà đạp lên

các giá trị chuẩn mực đạo đức, đưa các mối

Quá trình này có vai trò to lớn trong việc xây

dựng, phát triển lực lượng sản xuất hiện đại,

chuyển nền kinh tế nông nghiệp lên nền kinh

tế công nghiệp tiên tiến, đưa xã hội truyền

thống lên xã hội văn minh. Theo quan điểm

của Chủ nghĩa Mác – Lênin, sự phát triển của

lực lượng sản xuất quyết định sự thay đổi của

quan hệ sản xuất, quan hệ sản xuất tác động

34

Đinh Thị Giang

Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ

183(07): 33 - 38

tất cả các nước đặc biệt là các nước đang phát

triển những cơ hội lớn, nhưng mặt khác, nó

cũng đặt ra những thách thức đáng lo ngại [4,

tr.183]. Cơ hội phát triển của toàn cầu hóa là

tạo điều kiện cho các nước trong đó có Việt

Nam có thể áp dụng khoa học kỹ thuật tiên

tiến và cách thức tổ chức quản lý trong việc

phát triển kinh tế nhằm nâng cao đời sống và

thỏa mãn nhu cầu của con người; tạo ra môi

trường tốt cho con người phát huy năng lực

sáng tạo; giúp các dân tộc trên thế giới đoàn

kết với nhau cùng phát triển. ĐBBB là một

trong những vùng của Việt Nam cũng đã nắm

bất cơ hội này và chủ động, tích cực trong quá

trình hội nhập quốc tế. Trong hơn 30 năm đổi

mới và hội nhập quốc tế, vùng ĐBBB đã đạt

được những thành tựu to lớn. Tất cả các lĩnh

vực của lối sống đều có sự chuyển biến từ ý

thức, đạo đức đến hành vi ứng xử của con

người. Lối sống của người Việt trở nên phong

phú đa dạng hơn, ngoài những yếu tố truyền

thống còn có sự du nhập của văn hóa phương

Tây. Người Việt trong vùng bắt đầu coi trọng

triết lý “phi thương bất phú”, “thương trường

là chiến trường” và các vấn đề kinh tế, chính

trị, xã hội của quốc tế.

trở lại sự phát triển của lực lượng sản xuất.Sự

phát triển của lực lượng sản xuất và sự thay

đổi của quan hệ sản xuất không chỉ tạo ra

năng suất, chất lượng, hiệu quả cao trong kinh

tế của vùng mà còn dẫn đến sự hình thành lối

sống mới - lối sống công nghiệp trong người

dân ĐBBB hiện nay.

Ngoài ra, cùng với quá trình công nghiệp hóa,

hiện đại hóa, ĐBBB cũng tích cực đẩy mạnh

quá trình đô thị hóa. Quá trình này tạo ra các

chùm đô thị lớn nhất cả nước như Hà Nội,

Hải Phòng, Bắc Ninh…Các chùm đô thị này

góp phần phát huy được các thế mạnh, đẩy

nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế -

xã hội, thu hút nguồn lực phát triển trong và

ngoài nước, tạo ra làn sóng di dân từ các vùng

khác về ĐBBB sinh sống. Bộ phận này, với

khả năng thích ứng linh hoạt, sáng tạo trong

sản xuất, kinh doanh và tổ chức cuộc sống

mới ở đô thị đã góp phần không nhỏ sự thay

đổi trong lối sống của người Việt ở ĐBBB

hiện nay.

Tuy nhiên, trong những năm qua, quá trình

công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa ở

ĐBBB vừa tạo ra những yếu tố tích cực cho

sự phát triển nhưng cũng nảy sinh những vấn

đề hạn chế, tiêu cực làm ảnh hưởng không tốt

đến lối sống của người Việt của vùng. Sự mở

rộng của các khu đô thị, các khu công nghiệp

tất yếu kéo theo sự gia tăng của tình trạng thất

nghiệp của người nông dân, tình trạng ô

nhiễm môi trường và các tệ nạn xã hội như

ma túy, cờ bạc, mại dâm, trộm cướp… Tình

trạng này có xu hướng ngày càng lan rộng,

ảnh hưởng không tốt đến môi trường sống, lối

sống của người Việt ở đây.

Ngoài việc phát triển kinh tế, quá trình hội

nhập cũng tạo điều kiện thuận lợi cho các giá

trị mới của văn hóa nhân loại đi sâu vào

trong lối sống của người Việt ở ĐBBB hiện

nay. Trên cơ sở đó giúp cho người Việt của

vùng xác nhận lại các chân giá trị của đạo lý

truyền thống, để vừa tiếp nhận, vừa lọc bỏ

những yếu tố lạc hậu, không còn phù hợp,

thích ứng với thời đại mới, giúp nó củng cố

thêm vị trí trong lối sống của người Việt ở

ĐBBB hiện nay.

Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đem lại

những cơ hội phát triển nhưng mặt khác nó

cũng đặt ra những thách thức không nhỏ như

bảo vệ nền độc lập tự chủ của các quốc gia,

nguy cơ tụt hậu về kinh tế, tình trạng thất

nghiệp, sự phân hóa giàu nghèo… Tuy nhiên,

một trong những thách thức đáng lo ngại nhất

đó là sự phá vỡ những giá trị đạo lý truyền

thống của dân tộc. Sự phá vỡ này là cơ sở

hình thành lối sống thực dụng, lối sống buông

thả, lối sống ích kỷ… Đây là nguyên nhân

Ảnh hưởng của quá trình toàn cầu hóa và

hội nhập quốc tế

Toàn cầu hóa và hội nhâp quốc tế là quá trình

phát triển tự do hóa thương mại trên phạm vi

toàn cầu.. Những năm gần đây, quá trình diễn

ra như một cơn lốc thu hút tất cả các nước

trên thế giới. Đây là một xu thế tất yếu, khách

quan, không một quốc gia nào có thể đứng

ngoài nếu không muốn bị tụt hậu. Theo tác

giả Thanh Lê, quá trình này vừa đem lại cho

35

Đinh Thị Giang

Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ

183(07): 33 - 38

dẫn đến những mâu thuẫn, xung đột trong

quan hệ gia đình, nhà trường và ngoài xã hội.

tộc họ, cao hơn là tinh thần cộng đồng làng và

bao trùm lên tất cả là ý thức về đất nước, dân

tộc. Ngoài ra, ý thức về cội nguồn còn được

thể hiện trong việc thờ cúng tổ tiên. Tổ của

gia đình, của dòng họ, của cả làng và của cả

nước. Do đó, hàng năm, cứ đến ngày lễ, tết,

giỗ, kị, người Việt ở ĐBBB lại hương khói

tưởng nhớ đến những người đi trước đã có

công trong xây dựng làng xóm và đất nước.

Do đó, vấn đề đặt ra làm thế nào để trong quá

trình hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa, người

Việt ở ĐBBB không đánh mất những giá trị

của đạo đức truyền thống mà còn có thể giữ

gìn, kế thừa, phát huy và đổi mới những giá

trị đó, biến chúng thành sức mạnh tinh thần

của người dân, đưa ĐBBB trở thành một

vùng có chính trị ổn định, kinh tế và văn hóa

phát triển. Đây là một vấn đề cấp bách, đang

gây sự chú ý của nhiều cấp ngành, đặt ra cho

các nhà lãnh đạo, các nhà nghiên cứu phải

trăn trở suy nghĩ, tìm ra con đường phát triển

tối ưu nhất cho vùng ĐBBB hiện nay.

Tuy nhiên, bên cạnh ảnh hưởng tích cực, đạo

đức truyền thống cũng còn những tác động

tiêu cực đến lối sống của người Việt ở ĐBBB

hiện nay. Một trong những hình thức thể hiện

của đạo đức truyền thống chính là trong các

loại hình tín ngưỡng tôn giáo. Ở ĐBBB hiện

nay các loại hình tín ngưỡng tôn giáo rất

phong phú đa dạng với rất nhiều lễ hội. Đó là

mảnh đất màu mỡ cho những hủ tục, mê tín

tồn tại và phát triển. Sự tác động quá mạnh

của đạo đức truyền thống đôi khi làm cản trở

quá trình tiếp biến những tư tưởng tiên tiến,

hiện đại, ảnh hưởng trực tiếp đến tư duy và

lối sống của người Việt. PGS.TS. Lê Như

Hoa cho rằng “Đất nước mở cửa chúng ta có

điều kiện tiếp thu những mặt tốt đẹp của lối

sống hiện đại trên thế giới song những yếu tố

xấu, phi văn hóa, không thích hợp với con

người Việt Nam của lối sống hiện đại từ bên

ngoài cũng đã nhập vào hủy hoại lối sống

truyền thống tốt đẹp của chúng ta. Một vấn đề

quan trọng đặt ra là phải giữ gìn bản sắc dân

tộc trong khi xây dựng lối sống hiện đại trên

đất nước ta” [5, tr. 62].

Ảnh hưởng của đạo đức truyền thống

Đạo đức truyền thống là sản phẩm của một

quá trình tiếp biến và có chiều sâu trong lịch

sử. Đạo đức truyền thống ăn sâu vào trong lối

sống của người Việt và thể hiện qua nếp sống

hàng ngày của họ. Do được giao thoa giữa các

quan niệm đạo đức trong Nho giáo, Phật giáo

cùng với phong tục tập quán tín ngưỡng bản

địa hình thành nên lối tư duy tổng hợp, biện

chứng trong lối sống của người Việt ở ĐBBB.

Chính đặc điểm này làm cho lối sống của

người Việt ở ĐBBB luôn được bồi đắp những

giá trị văn hóa đạo đức tốt đẹp trong suốt

chiều dài lịch sử. Cùng với thời gian, những

giá trị này trở nên ổn định và được lưu truyền

từ thế hệ này sang thế hệ khác, trở thành sức

mạnh, bản sắc trong nhân cách con người

vùng ĐBBB hiện nay.

Mặc dù, hiện nay có nhiều yếu tố khác nhau

tác động đến lối sống của người Việt ở ĐBBB

nhưng những giá trị tốt đẹp của đạo lý truyền

thống như yêu nước, hiếu thảo với bố mẹ, tôn

sư trọng đạo, uống nước nhớ nguồn... đã trở

thành trụ cột quan trọng trong nhận thức,

hành vi, thái độ và thể hiện bằng những hành

động cụ thể hàng ngày của họ. Người dân

luôn lấy đạo lý “thương người như thể thương

thân”, “nhiễu điều phủ lấy giá gương”, “bầu

ơi thương lấy bí cùng”, “lá lành đùm lá rách”,

“chị ngã em nâng”, “một lòng thờ mẹ kính

cha”… làm lẽ sống của mình. Điều này được

thể hiện trước hết ở sự gắn kết giữa các thành

viên trong một gia đình, tiếp đến là tinh thần

Như vậy, trong lối sống của người Việt ở

ĐBBB hiện nay chịu ảnh hưởng của rất nhiều

yếu tố. Những ảnh hưởng này có cả mặt tích

cực và mặt tiêu cực. Theo kết quả điều tra 149

trẻ phạm pháp đang học tập rèn luyện ở

trường phổ thông nội trú dạy nghề số 1 Hà

Nội có 94 % biết uống bia, hút thuốc lá, 100%

thích xem phim kích động bạo lực, 25% có

quan hệ yêu đương sớm, 72,48% đã biết sử

dụng ma túy, 100% nói năng thô tục [5,

tr.266]. Điều tra của Trung tâm nghiên cứu

khoa học phụ nữ ở Hà Nội: nhóm gái mại

dâm từ 15 tuổi trở xuống chiếm khoảng 2,5%,

trên 35 tuổi chiếm khoảng 6%, khoảng 52%

người thành phố, 48% người nông thôn, trong

36

Đinh Thị Giang

Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ

183(07): 33 - 38

đó những người không có nghề nghiệp là

18%, buôn bán là 12%, công nhân là 11%,

học sinh là 6% [5, tr.157].

đến lối sống của người Việt. Môi trường gia

đình văn hóa, xã hội lành mạnh là nền tảng

phát huy yếu tố tích cực của kinh tế thị trường

trong lối sống của người Việt.

Trước những ảnh hưởng tiêu cực đến lối

sống của người Việt ở ĐBBB, cần có những

giải pháp để khắc phục những tiêu cực và

phát huy những yếu tố tích cực trong việc

xây dựng lối sống mới xã hội chủ nghĩa.

Theo chúng tôi, trước hết, chính quyền ở

ĐBBB cần:

Gia đình là nơi con người được sinh ra, được

nuôi dưỡng và trưởng thành về nhân cách đạo

đức, lối sống. Gia đình là trường học đầu tiên

của mỗi cá nhân và cha mẹ là người thày đầu

tiên dạy cho con người những đức tính, tình

cảm tốt đẹp theo truyền thống văn hóa của

dân tộc. Trong quá trình xã hội hóa, gia đình

là tác nhân đầu tiên xã hội hóa con người gây

dựng thế hệ tương lai của đất nước. Gia đình

trở thành chỗ dựa tình cảm và tinh thần của

mỗi thành viên, nơi con người có thể bộc lộ

bản chất và cá tính của mình đồng thời cũng

nhận được sự quan tâm khích lệ, đùm bọc của

cả cộng đồng đặc biệt này. Vì vậy, để xây

dựng lối sống của người Việt ở ĐBBB, đòi

hỏi phải xây dựng môi trường gia đình văn

hóa. Trong đó, cha mẹ phải gương mẫu và có

trách nhiệm với con cái. Gia đình là tế bào

của xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã

hội tốt thì gia đình càng tốt.

Thứ nhất, nâng cao đời sống vật chất chính

quyền địa phương cần chú trọng phát triển

nhiều hình thức kinh tế phù hợp với điều kiện

địa phương, tạo công ăn việc làm và nâng cao

thu nhập chính đáng cho người dân. Khuyến

khích làm giàu hợp pháp, góp phần tạo lực

đẩy cho tăng trưởng kinh tế và chống tham

nhũng. Củng cố bộ máy và thể chế pháp lý để

tạo sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệp

tư nhân, nhà nước và nước ngoài trong việc

tuyển chọn, đào tạo và sử dụng lao động.

Khuyến khích khu vực kinh tế tư nhân phát

triển vì đây là một trong những khu vực có

khả năng tạo ra nhiều việc làm cho người lao

động. Tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát

triển nhiều ngành, nghề sản xuất tại các địa

phương (nhất là ở các vùng nông thôn) nhằm

thu hút lực lượng lao động tại chỗ đi đôi với

việc tạo điều kiện để người lao động có điều

kiện được đào tạo các ngành nghề phù hợp,

đồng thời thực hiện tốt chính sách di cư nội

địa, nhằm điều tiết hiệu quả lực lượng lao

động giữa các địa phương, từng bước góp

phần cân bằng cung cầu lao động.

Ngoài ra, xây dựng môi trường gia đình văn

hóa, cần xây dựng môi trường xã hội ổn định,

lành mạnh. Muốn vậy, chính quyền các tỉnh

của ĐBBB hiện nay thực hiện tốt chính sách

của Đảng và Nhà nước giữ gìn và phát triển

những giá trị đạo đức truyền thống dân tộc và

tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân

loại, đẩy mạnh xây dựng nếp sống văn minh,

lành mạnh trong các hoạt động xã hội nhằm

khắc phục suy thoái về đạo đức, lối sống của

một bộ phận người dân trong vùng; hạn chế

dần và tiến tới loại bỏ các hiện tượng mê tín

dị đoan; đẩy mạnh phong trào “Toàn dân

đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” trong đó

có phong trào “Người tốt việc tốt”, “Uống

nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, “Xây

dựng gia đình văn hóa”...; thực hiện tốt cuộc

vận động “Học tập và làm theo tấm gương

đạo đức Hồ Chí Minh” trong toàn Đảng, toàn

dân của vùng.

Thứ hai, xây dựng môi trường gia đình, xã hội

lành mạnh. Ngoài việc phát triển kinh tế, chính

quyền địa phương trong vùng ĐBBB hiện nay

cần phải chú trọng xây dựng môi trường gia

đình văn hóa và xã hội lành mạnh. Tuy kinh tế

là nền tảng, song nếu chỉ tập trung phát triển

kinh tế mà không chăm lo đời sống tinh thần,

đảm bảo an sinh xã hội cho người dân, hiệu

quả đầu tư sẽ thấp hoặc tạo ra sự phát triển

thiếu bền vững và là điều kiện cho những nhận

thức và hành vi sai trái phát triển ảnh hưởng

37

Đinh Thị Giang

KẾT LUẬN

Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ

183(07): 33 - 38

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.Tổng cục thống kê (2014), Niên giám thống kê

2013, Nxb Thống kê, Hà Nội.

Trước những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực

của kinh tế thị trường, toàn cầu hóa, hiện đại

hóa và công nghiệp hóa, người Việt ở ĐBBB

cần sáng suốt gạn lọc lấy những ưu điểm phù

hợp với truyền thống. Tiếp thu và bản địa hóa

những điểm tiến bộ của nước ngoài, đồng thời

cũng cần phải có bản lĩnh nhận biết những

tiêu cực của lối sống du nhập, để không bị

cuốn theo một cách mù quáng mà quên đi bản

sắc dân tộc. Tuy nhiên, chính quyền ĐBBB

cũng cần có những giải pháp để khắc phục

những hạn chế đó như nâng cao đời sống vật

chất, xây dựng môi trường gia đình, xã hội

lành mạnh, ổn định. Có như vậy mới loại bỏ

được tiêu cực, phát huy những yếu tố tích cực

cho việc xây dựng lối sống của người Việt

trong vùng.

2. Nguyễn Ngọc Hà (2010), Đặc điểm tư duy và

lối sống của con người Việt Nam và những vấn đề

đặt ra trước yêu cầu đổi mới và hội nhập quốc tế,

Đề tài khoa học cấp nhà nước, Bộ Khoa học Công

nghệ, Mã số KX.03.07/0610.

3. Nguyễn Trọng Xuân (2006), Luận cứ khoa học

góp phần thực hiện điều chỉnh định hướng chiến

lước phát triển vùng ĐBBB theo nguyên lý bền

vững, Đề tài khoa học cấp bộ, Viện Kinh tế Việt

Nam, Viện khoa học Xã hội Việt Nam. Mã số

B2006-3.

4. Thanh Lê chủ biên (2001), Lối sống xã hội chủ

nghĩa và xu thế toàn cầu hóa, Nhà xuất bản Khoa

học xã hội.

5. Lê Như Hoa (2003), Bản sắc dân tộc trong lối

sống hiện đại, Nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin

Hà Nội.

SUMMARY

FACTORS AFFECTING CURRENT LIFESTYLE OF VIETNAMESE PEOPLE

IN THE NORTHERN DELTA

Dinh Thi Giang^*

TNU - University of Medicine and Pharmacy

The article shows that the lifestyle of Vietnamese peoplein the Northern Delta has been affected by

both positive and negative aspects of the socialist-oriented market economy and the process of

industrialization, modernization, globalization and international integration and traditional ethics.

Besides, the positive effects contribute to forming an active, creative and industrial lifestyle, etc.,

negative affects of the above -mentioned factors are also to form more materialistic, corruptible

and practical lifestyle than training and improvement of personality and morality, etc.

Keywords: lifestyle, Vietnamese people, Northern Delta, human activities, ethics.

Ngày nhận bài: 19/3/2018; Ngày phản biện: 13/4/2018; Ngày duyệt đăng: 29/6/2018

^*Tel: 0987128483; Email: [email protected]

38

183(07)

^oµsoT

T¹p chÝ Khoa häc vµ C«ng nghÖ

N¨m 2018

Journal of Science and Technology

SOCIAL SCIENCE – HUMANITIES – ECONOMICS

Page

Content

3

Hoang Thi Phuong Nga - Literature tourism model “the old Vu Dai village”

9

Pham Thi Thu Hoai, Tran Thi Thanh - Slang in Van Thanh Le's stories about education problems

Ngo Thi Thanh Nga, Pham Thi Hong Van - A brief description of the modes of expressing conjugal

sentiments in the Vietnam medieval literature

15

Nguyen Thi Tham, Nguyen Minh Son - The opposite view of Nguyen Ngoc Tu to Vietnamese traditional

literature via the main female characters in Khong ai qua song

21

27

33

39

45

Dang Thi Thuy, Nguyen Dieu Thuong - The logic of “non logic” phenomenon in Vietnamese folk verses, proverbs

Dinh Thi Giang - Factors affecting current lifestyle of Vietnamese people in the northern delta

Nguyen Dieu Thuong, Nguyen Thi Lan Huong - Mechanisms creating implication in satirical jokes

Nguyen Thu Quynh, Vi Thi Hien - Household vocabulary of Thai language in Dien Bien province

Nguyen Thi Thu Oanh, Hoang Thi My Hanh - Position, role of the communist party of Vietnam in the period

1954 – 1975 and some lessons learned

51

57

63

Do Hang Nga, Pham Quoc Tuan - Collection of taxes in the villages through material of reformist village

convention in Thai Nguyen province

Le Van Hieu - The efficiency of the model "propaganda department" in communes, wards, township and

"commander" in villages, cities at the current period in Lao Cai province

Thai Huu Linh, Nguyen Thi Thu Hien, Nguyen Thi Thanh Ha - The role of the rear Bac Thai in the 1968

general offensive

69

73

Pham Anh Nguyen - The attraction in “Hai dam” of Phan Khoi

Nguyen Thi Huong, Nguyen Thi Mao, Nguyen Tuan Anh - Enhancing the efficiency of extracurrucular

activities in teaching civic education at high schools in thai nguyen city these days

79

85

Nguyen Van Dung, Dao Ngoc Anh - Physical status of non-sports students at Thai Nguyen University of Education

Tran Bao Ngoc, Le Ngoc Uyen, Bui Thanh Thuy et al - The reality of degree classification in non-

examination students at University of Medicine and Pharmacy – Thai Nguyen University in the period from

2013 to 2017

91

97

Nguyen Thuc Canh - The need for buiding an exercise system with practical content to teach mechanics

to high school

Ha Thi Kim Linh, Chu Thi Bich Hue - Educate legal knowledge for ethnic minority women in Vo Nhai

district, Thai Nguyen province

105

Nguyen Thi Thanh Hong, Nguyen Thi Khanh Ly, Vu Kieu Hanh - Improve students’ participation in

English learning activities in large mixed ability classes of the freshman students at Thai Nguyen University of

Medicine and Pharmacy

111

Pham Thi Huyen, Vu Thi Thuy - Manipulate exemplary style according to the President Ho Chi Minh’s

thought in building work style for key caders at present period

117

123

Dam Quang Hung - Science lesson planning for grade 4, 5 according to experimental research

Hoang Thi Thu Hoai - Difficulties in teaching and learning ESP vocabulary for nursing students at Thai

Nguyen Medical College and some solutions

129

135

Nguyen Lan Huong, Van Thi Quynh Hoa - Determinants affecting English speaking performance of the first-

year students at Thai Nguyen University of Agriculture and Forestry

Vu Kieu Hanh - Determinants to the reading comprehension performance level of the second- year students at

Thai Nguyen University of Agriculture and Forestry

141

147

153

159

165

171

177

183

189

195

Nguyen Thi Que, Hoang Thi Nhung - Asking the right question for successful self-studying and cooperative

learning - towards independent language learners in the context of ASEAN community and global integration

Ngo Thi Thu Ha, Nguyen Thi Hoai Thu - Apply interactive teaching methods to improve the quality of

teaching and learning Vietnamese to international students at Military Technical Academy

Duong Van Tan - An assessment of the effectiveness in application of games in general physical development

for students at Thai Nguyen University of Technology

Bui Thi Huong Giang - Improving intercultural communicative competence in foreign language teaching

and learning

Tran Hoang Tinh, Nong La Duy, Pham Van Tuan - Building self-managed platoon in disciplinary education

for students at the center for defense and security education in the current phase

Tran Thi Yen, Khong Thi Thanh Huyen - Improving academic writing performance for english majors

through intensive reading

Do Thi Hong Hanh, Hoang Mai Phuong - Vocational training for rural workers in Cho Moi district, Bac

Kan province

Tran Thuy Linh, Tran Luong Duc, Nguyen Thi Thuy Trang - European union competition law approach on

exploitative abuses

Nguyen Thi Thanh Ha, Pham Viet Huong - Setting up an appropriate set of economic criteria and indicators

for evaluating sustainable forest management in Dinh Hoa district

Dinh Thi Hoai - Marketing promotion for information - library product and service at the Learning Resource

Center of Thai Nguyen University

201

207

213

219

Nguyen Thi Thanh Xuan - Factors affecting customer satisfaction in hotels at Thanh Hoa province, Vietnam

Duong Thi Tinh - Contributions of goods export to the economic growth of Yen Bai province

Le Minh Hai, Tran Viet Khanh - Tourism space organization of Thai Nguyen province

Ha Van Vuong - Apply the ergonomics theory in working environment organization at the office of Song Cong

grarment branch II – TNG Investment and Trading Joint Stock Company

227

233

239

Mai Anh Linh, Nguyen Thi Minh Anh - Assessing service quality and customer satisfaction: an empirical

study at Lan Chi supermarket, Thai Nguyen city

Dinh Hong Linh, Nguyen Thu Nga, Nguyen Thu Hang - Applying logarithmic function to evaluate the

business efficiency of Vietnam banks