Một số biện pháp nâng cao hiệu quả cấp nước sinh hoạt của Hồ Treo

Download

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ

CẤP N C SINH HOẠT C A HỒ TREO

VŨ CAO MINH, TRẦN TUẤN ANH

TRỊNH QUỐC HẢI, NGUYỄN MẠNH TÙNG^*

Measures to encrease the water supply efficency of up-hill lakes

Abstract: Up-hill (hanging) lake is the type of water storage that harvest

water from the epikarst zone and other non-conventional sources to supply

drinking water. In recent years, about 100 lakes has been built on Dong

Van karst plateau where the water shortage is very severe. After some

period of up-hill lakes exploitation there is a need to make some analysis

to know their advantages as well as their limitations to encrease their

efficency.

The main limitations are low hygienic quality and low water supply. The

are still moss, algaes, frogs and rubbish in the lake water. 33% of lakes

has not enough water inflow. The measures to overcome these minus

belong to field survey and lake designing. Proposals are made to take into

account 3 engineering functions of the system: water harvestng, water

storage and water supply. The hydrogeological, engineering- geological

and geophysical works are demanded to determine the water discharge

and lake foundation conditions. The proposals to design clean harvesting

system and convinient water use are pointed.

Key words: Up-hill lake, water storage, epikarst, seepage harvasting,

Dong Van.

MỞ ĐẦU ^*

ra là dùng để thu và trữ các nguồn nƣ c phi

Trên cao nguyên đá Đồng Văn- Hà Giang truyền th ng khác nhƣ nƣ c mƣa, nƣ c chảy

và các khu vực đá vôi ở m t s tỉnh miền núi tràn trên các sƣờn đồi núi, nƣ c khe cạn, nƣ c

phía Bắc đã và đang thi công nhiều hồ chứa hang đ ng nông. Điểm nổi bật và cũng là đặc

cấp nƣ c cho sinh hoạt. Hầu hết các hồ nƣ c thù của hồ treo nằm ở hệ thống thu gom nước.

là dạng hồ treo m i đƣợc áp d ng r ng vào Nƣ c đƣợc dẫn về hồ chứa ằng h th ng

thực tế hơn 10 năm trở lại đ y. Nhiều hồ đã đƣờng ng hoặc kênh dẫn.

đƣa vào sử d ng và phát huy hi u quả. Tuy

nhiên vẫn c n nhiều tồn tại cần cải tiến và tại xã Sà Phìn huy n Đồng Văn tỉnh Hà Giang

điều chỉnh.

vào năm 2002 v i dung tích 3.000m³. Vào năm

Hồ treo đƣợc x y dựng thử nghi m đầu tiên

Hồ treo là hồ thu trữ nƣ c từ nguồn nƣ c 2005 đã tiếp t c x y dựng thí điểm m t hồ l n

ngầm vách núi đá vôi, dùng để cấp ch yếu cho hơn v i dung tích 30.000m³tại xã Tả L ng

sinh hoạt ở các khu vực rất khó khăn về nguồn huy n M o Vạc cũng thu c cao nguyên đá vôi

nƣ c. Trong thực tế, hồ treo c n đƣợc hiểu r ng Đồng Văn- Hà Giang. Từ năm 2007 mô hình

thực tế này đã đƣợc nh n r ng ra 4 huy n vùng

cao núi đá Hà Giang và m t s khu vực khác

miền núi phia Bắc.

Viện Địa chất- Viện Hàn Lâm Khoa học và CN Việt Nam

82 đường Pháp Đài Láng, Hà Nội

Email:vucaominh@gmail.com

ĐỊA KỸ THUẬT SỐ 2+3-2018

Các hợp phần ch yếu c a công trình hồ

treo ao gồm h th ng thu, h th ng trữ và h

th ng cấp. H th ng thu có các hạng m c :

vách nhả nƣ c, hào thu, ể gom, đƣờng ng

hoặc kênh dẫn nƣ c. H th ng trữ và cấp ao

gồm ể lọc thô, hồ nƣ c, hàng rào ảo v . Các

h th ng này có thể đƣợc tham khảo trên hình

1 và hình 2.

Vách nhả nƣ c là vách đƣợc đào vào sƣờn

núi để nƣ c trong h th ng khe nứt c a đá vôi

thấm rỉ và ch y ra. Nƣ c trong đá vôi là nƣ c

epikarst đƣợc hình thành trong h khe nứt ề

mặt v i nguồn ổ cập là nƣ c mƣa.Trong đá vôi

dạng kh i, đ i epikarst thƣờng có chiều dầy 2-

3m. Dƣ i ch n vách là rãnh thu gom nƣ c v i

đáy đƣợc trát phẳng và ờ ao. Cu i rãnh là ể

gom nƣ c và từ đ y nƣ c đƣợc dẫn về hồ chứa

ằng kênh hoặc ng dẫn (hình 1). Trƣ c khi vào

hồ chứa, nƣ c đi qua ể lọc thô để loại t rác

và các vật li u thô cơ học. Bể lọc thô thƣờng

thiết kế liền kề hồ chứa. Hồ chứa đƣợc thiết kế

đáy và tƣờng ao v i khả năng ch ng thấm và

ch ng lún, sập, có hàng rào ảo v (hình 2).

Mực nƣ c thiết kê thƣờng cao 2-3m, ít khi t i 4-

5m. Dung tích hồ thƣờng trong khoảng 4.000-

8.000m³. Cá i t có hồ nhỏ 1.600m³và l n

16.000m³, 30.000m³.

Hình 2. Hồ ch a Đ nh đ o M Pì L ng,

Pải Lủng hu ện Đồng V n

Cho đến nay trên cao nguyên đá vôi Đồng

Văn đã x y dựng khoảng 100 hồ chứa phỏng

theo nguyên lý hồ treo. Vi c lựa chọn dạng công

trình thu gom rất đa dạng, ph thu c nhiều vào

đặc điểm nguồn nƣ c. Bên cạnh vi c thu nƣ c

từ vách đá c n có các công trình thu nƣ c mƣa,

nƣ c thấm rỉ từ vỏ phong hóa, nƣ c khe su i,

nƣ c mạch l . Vị trí x y dựng hồ chứa có thể

đƣợc chọn rất linh đ ng sao cho đáp ứng t i ƣu

ài toán kinh tế - kỹ thuật và cảnh quan môi

trƣờng. Thiết kế x y dựng hồ cũng có đ tự do

rất cao. Yêu cầu cơ ản c a thiết kế là ảo đảm

chứa nƣ c ền vững, không ị iến dạng quá

l n, không ị sập, không ị r rỉ mất nƣ c.

Ngƣời thiết kế có thể chọn giải pháp cứng, giải

pháp mềm. Đáy hồ có thể là ê tông, đất đầm

n n, ê tông c t thép, vải ch ng thấm …Chính

vì vậy, v i nhiều đơn vị tham gia thiết kế thi

công, trong nhiều năm x y dựng trên các địa

àn khác nhau, đã xuất hi n đa dạng các loại hồ.

Các hồ này có ƣu điểm là tạo đƣợc nguồn nƣ c

t i thiểu để đáp ứng nhu cầu cấp nƣ c sinh hoạt

cho d n cƣ địa phƣơng. Tuy nhiên chúng cũng

c l nhiều mặt hạn chế về lƣu lƣợng và chất

lƣợng nƣ c. Những hạn chế này đã từng đƣợc

phản ánh m t phần trên các nghiên cứu c a

Nguyễn Thị Nguy t- 2013, Trịnh Qu c Hải và

nnk- 2014.

Hình 1. Hệ thống thu gom nước t vách núi

hồ Tả Lủng , Sảng Tủng hu ện Đồng V n

ĐỊA KỸ THUẬT SỐ 2+3-2018

Bài áo tổng hợp những hạn chế trong sử

d ng nƣ c hồ treo từ trƣ c đến nay, từ đó

ph n tích nguyên nh n và đề xuất các i n

1. Một số tồn tại và nguyên nhân

Vấn đ r u tảo trong nước hồ. Hầu hết các

pháp cải tiến nhằm n ng cao hi u quả c a loại hồ chứa nƣ c sau vài năm sử d ng đều đã có

hình cấp nƣ c này. Cũng cần nhắc thêm rằng, rêu và tảo. Tại m t vài hồ nhỏ nƣ c c n có mầu

loại hình hồ treo lấy nƣ c ngầm thấm rỉ từ xanh nhạt. Hi n tƣợng này làm dấy lên lo ngại

vách núi đá vôi (nƣ c epikarst) nhƣ đã triển về chất lƣợng nƣ c. Đề tài đã lấy mẫu nƣ c

khai, là c n ít đƣợc đề cập trong văn li u ở ph n tích lƣợng rêu tảo. Mật đ này,trong mùa

Vi t Nam và trên thế gi i. Trƣ c năm 2000 ở lạnh, dao đ ng trong khoảng từ 800-1.200 tế

Vi t Nam cũng đã có địa phƣơng, đơn vị x y ào/lít. Để ti n so sánh có thể lấy ví d nƣ c Hồ

dựng m t s hồ chứa nhỏ trên cơ sở thu nƣ c T y Hà N i có mật đ tảo là 7-12 tri u tế

mạch l , nƣ c khe su i cạn, tuy nhiên chƣa có bào/m³nƣ c. Nhƣ vậy tại thời điểm hi n tại,

tổng kết công . Vì vậy các ph n tích trong hàm lƣợng cá thể rêu tảo không l n, không ảnh

ài áo này dựa vào các s li u về hồ treo đã hƣởng t i chất lƣợng nƣ c. Tuy nhiên vi c có

x y dựng trên cao nguyên đá Đồng Văn từ rêu, tảo đã ảnh hƣởng t i màu sắc nƣ c hồ, làm

năm 2002 trở lại đ y.

giảm cảm quan và g y t m lý e ngại c a ngƣời

sử d ng.

PHƯƠNG PHÁP IỀU TR NGHI N C U

Các tác giả đã khảo sát đánh giá hi n trạng

Ở các hồ nhỏ không có mái che nắng thì vi c

hơn 24 hồ trên địa àn 2 huy n Đồng Văn, phát triển rêu tảo là quá trình phát triển tự nhiên.

M o Vạc. Ngoài ra cũng đã thị sát rút kinh Nếu không có giải pháp giảm thiểu, các cá thể

nghi m cho hơn 10 hồ chứa khác trên cao rêu tảo phát triển mạnh sẽ ảnh hƣởng t i chất

nguyên đá. Công vi c khảo sát đƣợc tiến hành lƣợng nƣ c. Nguồn rêu tảo đƣợc dẫn vào hồ ch

vào các tháng cu i mùa khô (tháng 3, tháng 4) yếu qua đƣờng nƣ c thu gom và gió cu n. Nh n

các năm 2012, 2017. Đ i tƣợng khảo sát là t ch quan dẫn đến rêu tảo phát triển nhiều là

nguồn nƣ c và các công trình thu dẫn nƣ c về h th ng thu gom và dẫn nƣ c về hồ cho đến

hồ, công trình chứa và cấp nƣ c. Công tác nay ch yếu đƣợc thiết kế hở (xem hình 1). Đất

khảo sát thực địa ao gồm: đo vẽ mặt ằng cát, rác đƣợc cu n vào hồ qua đƣờng này. Gờ

trí công trình, đo vẽ kết cấu các hạng m c x y x y tƣờng ao quanh hồ thấp cũng là nh n t

lắp, đánh giá tại thực địa mức đ chứa nƣ c, thuận lợi cho gió cu n i rác vào hồ (xem hình

tình trạng sử d ng, tình trạng v sinh, lấy mẫu 2). Mặt khác hồ nƣ c và h th ng thu gom

nƣ c, lấy mẫu vi sinh để ph n tích. Bên cạnh không đƣợc làm v sinh định k làm lƣợng ùn

đó c n tiến hành đánh giá mùi vị nƣ c, hi n rác tồn đọng tăng lên. Đ y là những nh n t ch

trạng v sinh môi trƣờng ằng phƣơng pháp yếu cần đƣợc xem xét để có i n pháp thiết kế

cảm quan chuyên gia. Các tác gỉa cũng đã thực giảm thiểu.

hi n trao đổi v i nh n d n địa phƣơng về diễn

iến làm vi c c a các hồ chứa.

Vấn đ rác b n, động vật c trong nước hồ.

Cũng nhƣ vấn đề rêu tảo, ở nhiều hồ đã quan sát

thấy hi n tƣợng cóc su i sinh s ng và rác n

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

Bên cạnh những mặt t t nhƣ tham gia giải trong nguồn nƣ c hồ. Vào mùa sinh sản trong

quyết đƣợc cơ ản nhu cầu về nƣ c cho ngƣời hồ có nhiều đám l n n ng nọc mầu đen. Trong

d n địa phƣơng, thì hồ treo vẫn để lại những nƣ c hồ c n có những ấu thể côn trùng, trùng

tồn tại cần phải cải tiến khắc ph c. Nổi ật hơn ánh xe, trùng ch n ch o. Đặc i t phản cảm là

cả là vấn đề v sinh nguồn nƣ c, vấn đề lƣợng các rác thải nhƣ túi nylon, vỏ ánh kẹo, lá c y

nƣ c sử d ng.

trôi nổi trên mặt hồ.

ĐỊA KỸ THUẬT SỐ 2+3-2018

Đ y là vấn đề ảnh hƣởng nghiêm trọng t i

Vào thời điểm khảo sát tháng 4 (c n hơn 1

cảm quan c a ngƣời sử d ng, ảnh hƣởng t i tháng đến mùa mƣa), trong s 24 hồ đã điều

chất lƣợng nguồn nƣ c. Nguyên nh n ch yếu tra có 6 hồ ở vào tình trạng ít nƣ c, 2 hồ cạn

c a hi n tƣợng này là chƣa có i n pháp hạn nƣ c, 8 hồ tƣơng đ i nhiều nƣ c và 8 hồ đƣợc

chế sự x m nhập c a m t s loài đ ng vật nhƣ đánh giá là nhiều nƣ c (xem ảng 1). Hồ ít

ếch nhái vào hồ. H th ng hồ chứa cấp nƣ c nƣ c (IN) là hồ có mực nƣ c thấp hơn mực

chƣa có khu vực lấy nƣ c riêng i t, ngƣời sử nƣ c thiết kế. Hồ nhiều nƣ c có mực nƣ c

d ng trực tiếp vào hồ lấy nƣ c, vứt rác n, cao hơn 2/3 mực nƣ c thiết kế. S lƣợng hồ

thậm chí c n tắm giặt ngay ậc thang vào hồ.

cạn nƣ c và ít nƣ c chiếm t i 33 và đ y là

con s khá cao.

Bảng 1. Mức độ đầy nƣớc ở các hồ chứa Thời điểm khảo sát tháng 4.2012

Dung tích

hồ ( m³)

5.350

4.000

9.423

5.834

10.410

8.870

7.797

30.000

7.254

7.840

4.140

16.000

4.200

4.000

5.720

10.000

4.700

5.000

4.140

1.600

5.341

5.680

3.778

6.562

Mức độ chức

STT

Tên hồ

Lũng Phùa

Huyện

Xã

nƣớc

M o Vạc

Lũng Chinh

Khâu Vai

Làn Chải

Chó Do

TĐN

Lũng Pù

Cán Chu Phìn

Giàng Chu phìn

S ng Máng

S ng Trà

Giàng Chu phìn

S ng Nhì B

Hạ P ng Cáy

Tả L ng

TĐN

Tả L ng

T Đú

TT.M o vạc

Pải Lùng

10 Pải Lùng

11 Pải Lùng B

12 Lũng Phìn

13 Tả L ng

TĐN

Pải Lùng

Đồng Văn Lũng phìn

Tả L ng

14 Sính Lùng

15 Tả Phìn B

16 Ha Búa Đa

17 Xà Phìn B

18 Lũng Thầu

19 Vần Chải

20 Mà L ng A

21 Nhù Sang

22 Sính Thầu

23 S o L ng A

24 Tả L ng A

Sình Lùng

Tả Phìn

TĐN

Thài phìn T ng

Xà Phìn B

Lũng Thầu

Vần Chải

Lũng Táo

Sảng T ng

TĐN

NN- Nhiều nƣ c, TĐN- Tƣơng đ i nhiều nƣ c, IN- t nƣ c, CN- Cạn nƣ c

ĐỊA KỸ THUẬT SỐ 2+3-2018

Đ i v i hai hồ cạn nƣ c, công tác khảo sát 3 khu chức năng để có sự chú trọng đầu tƣ đúng

sơ cho thấy có hi n tƣợng mất nƣ c qua mức. Đó là khu khai thác nguồn nước, khu

đáy hồ. Đáy hồ ị nứt trồi lên. Ph n tích sơ ch a nước và khu cấp nước.

cho thấy đ y là tác đ ng c a áp lực đ y nổi do

mực nƣ c ngầm d ng cao dƣ i nền hồ trong đ lƣợng nƣ c yêu cầu v i đ nhiễm n tự

các trận mƣa l n. nhiên thấp nhất. Trong khu này có đới sinh thủ

Khu khai thác nguồn nước có chức năng thu

Đ i v i 6 hồ ít nƣ c cũng đã xác định đƣợc tạo ra nguồn nƣ c để khai thác. Đ i này cần

nguyên nh n ch yếu là do nguồn nƣ c về hồ đƣợc xác định r phạm vi và ảo v thích đáng.

thiếu, trong i cảnh lƣợng nƣ c mất đi do c Không chăn thả gia súc trong đ i này, không sử

hơi khá l n. Vi c nƣ c về hồ ít ch yếu do chƣa d ng các loại ph n ón và thu c ảo v thực

khảo sát, điều tra chi tiết đặc điểm cũng nhƣ khả vật. Cần khoanh vùng đ i sinh th y tách i t

năng cung cấp c a nguồn nƣ c, chƣa có i n v i khu sinh hoạt, sản xuất c a d n cƣ. Khuyến

pháp thiết kế thu gom đầy đ .

khích trồng c y l u năm trong đ i sinh th y và

Bên cạnh những hạn chế nêu trên, c n có có hàng rào c y ảo v .

trƣờng hợp 3 công trình thu gom nước đ thi

Trong khu khai thác, các hạng m c công

công bị loại bỏ phải chu ển sang khai thác trình thu gom cần đƣợc kín hóa. Vi c kín hóa

nguồn khác. Điều này làm ảnh hƣởng t i giá nhằm giữ sạch nguồn nƣ c và tạo cảm quan tích

thành và hi u quả đầu tƣ c a dự án. Và cực cho ngƣời sử d ng. Các công trình thu nƣ c

nguyên nh n chính cũng là công tác điều tra cần phải có khả năng làm sạch sơ nguồn

nguồn nƣ c chƣa kỹ, chƣa đầy đ , chƣa đánh nƣ c, thuận lợi cho vi c v sinh định k . Ở mức

giá hết mức đ ô nhiễm nguồn nƣ c do rác đ cho phép, cần có hàng rào ảo v . Ngoài ra,

thải sinh hoạt, canh tác.

công tác thiết kế cũng cần chú trọng t i khả

Hi n nay suất đầu tƣ cho mỗi mét kh i dung năng mở r ng phạm vi khai thác.

tích hồ lên t i 2-2.5 tri u đồng/m3. Đ y là con

Khu ch a nước có chức năng trữ đ lƣợng

s cao so v i x y dựng ể chứa nhỏ. Nguyên nƣ c dự kiến, ảo v đƣợc chất lƣợng và thuận

nh n là khi thiết kế chƣa chú trọng khảo sát nền lợi cho cấp nƣ c sử d ng. Trong khu này, ên

địa chất hoặc chọn vị trí x y hồ là các khu có cạnh hồ chứa c n có các hạng m c ảo v nhƣ

hang đ ng, phải thiết kế đáy hồ ằng ê tông c t tƣờng, hàng rào, hành lang ảo v . Hành lang và

thép 2 l p rất t n kém, hoặc quá thiên về an hàng rào ảo v cần đ r ng để tránh sự x m

toàn. Thành hồ cũng x y ê tông c t thép chƣa nhập c a ngƣời, gia súc và các hành đ ng làm

chú trọng sử d ng vật li u đá x y địa phƣơng để n nƣ c hồ.

giảm giá thành.

Khu cấp nước: có chức năng cấp nƣ c sạch

cho sử d ng tại chỗ và mang chuyển về các h

gia đình. Khu này cần đ c lập về không gian v i

khu hồ chứa và cần đƣơc trí thoáng, sạch

thuận ti n cho ngƣời sử d ng. Khu này gồm các

2. Các biện pháp khắc phục và nâng cấp

chất lƣ ng nƣớc

Từ trƣ c t i nay phần nhiều m i chú trọng hạng m c ch yếu sau: ể lọc tinh (hoặc d ng

t i vấn đề làm sao có nƣ c để dùng mà chƣa c lọc tinh), ể cấp nƣ c sạch, khu tắm, giặt,

thực sự chú ý t i chất lƣợng và v sinh nguồn phơi quần áo.

nƣ c. Hầu hết các công trình đầu tƣ cho đến nay

chƣa chú trọng t i khu vực thu gom nƣ c, chƣa

tách i t ra khu cấp nƣ c riêng. V i yêu cầu

ự đ y đ yê ả đị

y , đị

Cho đến nay, công tác khảo sát m i chỉ chú

ngày m t cao về nƣ c sinh hoạt, cần tách i t r trọng t i địa hình khu vực hồ nƣ c. Vi c điều

ĐỊA KỸ THUẬT SỐ 2+3-2018

tra địa chất th y văn, địa chất công trình khu lƣợng nƣ c thấm rỉ kéo dài trong mùa khô.

nguồn nƣ c, khu chứa nƣ c không đƣợc thực Trong công tác kín hóa công trình khai thác,

hi n. Điều này đã dẫn t i các tồn tại nhƣ đã nêu nên sử d ng vật li u cát, đá dăm, sử d ng các

ở phần đầu và g y lãng phí trong thiết kế. Hi n ng lọc, các tấm lọc thu nƣ c (water elt) và

nay, có nhiều tiêu chu n quy định kh i lƣợng thiết kế tấm chắn hoặc l p ph che chắn ằng ê

cũng nhƣ nhi m v khảo sát cho các công trình tông. Ví d m t trƣờng hợp kín hóa có thể tham

hồ chứa cấp nƣ c sinh hoạt. Khu vực x y dựng khảo trên sơ đồ (hình 3). Trên sơ đồ này vách

các công trình hồ treo phổ iến là các thành tạo nhả nƣ c và hào thu nƣ c đƣợc tạo ra do mở

đá vôi nhiều hang đ ng. Vì vậy, vi c khảo sát, rãnh đào vào sƣờn núi. Nƣ c từ sƣờn núi ch y

đánh giá đ nứt nẻ c a đá g c, sự hình thành và qua vách nhả nƣ c vào hào thu. Trong hào thu

phát triển c a các h s t cũng nhƣ hang đ ng là có vật li u lọc và ng lọc dẫn nƣ c về h thu

hết sức cần thiết.

iều chỉnh thiết kế nâng cao hiệu suất

cấp nước

gom. Hào đƣợc kín hóa ằng ê tông. Công tác

kín hóa cần làm không chỉ đ i v i loại nguồn

nƣ c thấm rỉ mà c n cần làm v i tất cả các loại

nguồn khác (mạch l , nƣ c ch y tràn)

Đối với khu khai thác nguồn nước:

Ở vùng núi đá vôi và các vùng đồi núi khác

thƣờng có khá nhi u các loại nguồn nước. Đó là

các mạnh l (nƣ c mó), nƣ c ngầm thấm rỉ,

nƣ c ch y tràn trong các trận mƣa, nƣ c mƣa.

Cần thiết kế khai thác kết hợp 2-3 loại nguồn

này để tăng cƣờng lƣợng nƣ c cấp về hồ.

Đối với nước mạch lộ cần thiết kế ể

í ngay tại điểm xuất l nhằm giữ sạch

nƣ c về hồ. Đáy ể là mặt đá tự nhiên đã đƣợc

làm phẳng hoăc là ê tông lát. Các thành ên là

đá x y hoặc ê tông c t thép. Bể cần có lắp đậy

khít và có thể tháo lắp để kiển tra và làm v sinh

khi cần. Kích thƣ c và hình dạng ể tùy thu c

lƣu lƣợng mó nƣ c và địa hình tại chỗ. Bể thu

cần đƣợc lấp đầy ằng vật li u lọc. Đ

nƣ c từ ể là ng lọc có đƣờng kính và chiều

dài đ l n để thu đ lƣu lƣợng khi mƣa l n.

Nƣ c đƣợc dẫn về hồ chứa ằng đƣờng ng.

Vách nhả nước trên sƣờn núi cần đƣợc thiết

kế đ s u để tận d ng hết nguồn nƣ c thấm rỉ.

Thông thƣờng trên sƣờn núi đá vôi dạng kh i

hoặc ph n l p dầy, chiều s u c a tầng nƣ c

vách núi (nƣ c epikarst) là 1m t i 3m (Vũ Cao

Minh và nnk 2008). Cần có h đào khảo sát và

đo địa vật lý xác định đáy c a tầng nƣ c này.

Vách nhả nƣ c cần đƣợc thiết kế đào đến hết

đáy c a tầng nƣ c vách núi. Vi c làm này vừa

tăng lƣu lƣợng trong mùa mƣa, vừa thu đƣợc

Hình 3. Sơ đồ khai thác nước thấm r t vách núi

Đối với hồ ch a nước

Hồ chứa nƣ c cần đƣợc lựa chọn x y dựng ở

vị trí thuận lợi. Đó là các khu có địa hình cao,

tƣơng đ i ằng phẳng, điều ki n địa chất công

trình tƣơng đ i đồng nhất, tách i t v i khu nhà

d n, khu chăn thả. Địa hình cao tự nhiên hoặc

đƣợc tôn cao sẽ tạo điều ki n cấp nƣ c tự ch y.

Nền địa chất đồng nhất sẽ giảm chi phí xử lý.

Hồ chứa nƣ c nên đƣợc thiết kế nửa chìm

nửa nổi, mi ng hồ cần cao hơn mặt đƣờng vận

hành để tiết ki m chi phí trong trƣờng hợp cần

đào . Tƣờng ao cần thiết kế đ cao để ếch nhái,

lá c y, rác… ít có khả năng x m nhập. Cần thiết

ĐỊA KỸ THUẬT SỐ 2+3-2018

kế h th ng xả v sinh đáy hồ và các ng thoát lƣợng v sinh thấp, lƣợng nƣ c sử d ng nhiều

áp trong trƣờng hợp có áp lực đ y nổi. Cần thiết công trình chƣa đáp ứng thiết kế.

kế các i n pháp xử lý hang h c dƣ i nền hồ

Nhằm cải thi n chất lƣợng v sinh nguồn

đảm ảo chịu đƣợc lực và tải trọng khi tích nƣ c cấp đề nghị tách i t r a khu chức năng

nƣ c. Trong thiết kế nên khuyến khích áp d ng trong cấp nƣ c sinh hoạt. Trong đó cần chú

vật li u m i ch ng thấm và vật li u địa phƣơng trọng ảo v đ i sinh th y và cần tách khu cấp

nhƣ vải ch ng thấm, đất đầm n n, đá x y. Khi ra khỏi khu hồ chứa. Bên cạnh đó cần chú trọng

thiết kế cần lƣu ý các giải pháp để dễ dàng tháo kín hóa trong kh u thiết kế các công trình thu

nƣ c v sinh l ng hồ định k .

gom nƣ c. Dành các đầu tƣ cần thiết cho các

Mặt ằng trí công trình khu trữ và cấp hạng m c công trình ảo v hồ chứa và v sinh

nƣ c có thể tham khảo từ ví d hồ Sà Phìn, l ng hồ.

huy n Đồng Văn và đƣợc gi i thi u trên hình 4.

Để tăng lƣợng nƣ c cấp đồng thời hạn chế

Trên sơ đồ này hồ chứa có tƣờng ao, hành lang các sự c công trình và giảm chi phí x y dựng,

ảo v , tƣờng rào riêng i t. Khu cấp nƣ c nằm cần tu n th đầy đ các quy định về khảo sát địa

tách i t, có trạm ơm, ể lọc tinh, ể cấp nƣ c chất th y văn nguồn nƣ c và địa chất chất công

sạch và l i đi riêng.

trình khu l ng hồ. Trong khảo sát thiết kế cần

chú trọng khai thác kết hợp các loại nguồn

nƣ c, tăng cƣờng sử d ng vật li u thay thế và

vật li u địa phƣơng.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Trịnh Qu c Hải và nnk, 2014. Nghi n c u

thực trạng và ng d ng giải pháp công nghệ ử

lý nhiễm b n nước tại các hồ treo tr n 4 hu ện

vùng cao núi đá t nh Hà Giang. Đề tài cấp tỉnh,

lƣu sở KH và CN Hà Giang

2. Hƣ ng dẫn x y dựng hồ chứa nƣ c sinh

hoạt 4 huy n vùng cao núi đá tỉnh Hà Giang. S

207/HD-NN tháng 3 năm 2011.

Hình 4. Mặt bằng bố trí các công trình ch a

và cấp nước ví d hồ Sà Phìn

2. Vũ Cao Minh và nnk, 2008. Nghi n c u

thử nghiệm một số giải pháp cấp nước cho một

số khu vực đặc biệt kh kh n vùng núi phía bắc.

113 trang. Báo cáo đề tài KHCN, lƣu Vi n Hàn

l m Khoa học và Công ngh Vi t Nam.

4. Nguyễn Thị Nguy t, 2013. Cấp nước sinh

hoạt vùng cao núi đá Hà Giang: Thực trạng và

một số đi u cần quan tâm giải qu ết. Tạp chí

Khoa học và Công ngh Th y Lợi, s 15- 2013.

KẾT LUẬN

Hồ treo là loại hình thu trữ nƣ c từ nguồn

nƣ c ngầm vách núi và các nguồn phi truyền

th ng khác. Trong các năm qua loại hồ này đã

phát huy tác d ng tạo nguồn cấp, giải quyết t i

thiểu nhu cầu về nƣ c sinh hoạt cho nh n d n

vùng cao núi đá gặp khó khăn về nguồn nƣ c.

Tuy nhiên vi c thiết kế thi công và vận hành

cho đến nay cũng c l các hạn chế về chất

Người phản biện: PGS.TS ĐỖ MINH ĐỨC

ĐỊA KỸ THUẬT SỐ 2+3-2018

7 trang Mãnh Khiết 13/01/2024 11360 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Một số biện pháp nâng cao hiệu quả cấp nước sinh hoạt của Hồ Treo", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

mot_so_bien_phap_nang_cao_hieu_qua_cap_nuoc_sinh_hoat_cua_ho.pdf