Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

ĐÀI TIẾNG NÓI VIỆT NAM

TRƯỜNG CAO ĐẲNG PHÁT THANH TRUYỀN HÌNH

Chủ biên: Nguyễn Quốc Anh

GIÁO TRÌNH

ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG SẢN XUẤT

CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, 2006

ĐÀI TIẾNG NÓI VIỆT NAM

TRƯỜNG CAO ĐẲNG PHÁT THANH – TRUYỀN HÌNH II

GIÁO TRÌNH

ỨNG DỤNG TIN HỌC

TRONG SẢN XUẤT

CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH

Đề tài nghiên cứu khoa học

NGHIÊN CỨU CẢI TIẾN CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO

TIN HỌC ỨNG DỤNG TRONG VIỆC SẢN XUẤT

CHƯƠNG TRÌNH PHÁT THANH, TRUYỀN HÌNH

Chủ nhiệm đề tài: ThS. Nguyễn Quốc Anh

Tham gia đề tài: Trần Minh Hùng

Cao Văn Trực

Trà Phúc Vĩnh Uy

Hà Nguyễn Phương

TP. HCM, 2006

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

1

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

2

LỜI NÓI ĐẦU

Giáo trình ỨNG DỤNG TIN HỌC TRONG SẢN XUẤT CHƯƠNG

TRÌNH TRUYỀN HÌNH này là một trong những sản phẩm thuộc Đề tài nghiên

cứu khoa học và phát triển công nghệ "Nghiên cứu cải tiến cương trình đào tạo tin

học ứng dụng trong việc sản xuất chương trình phát thanh, truyền hình" do Trường

Cao đẳng Phát thanh – Truyền hình II, Đài Tiếng Nói Việt Nam chủ trì nghiên cứu

trong năm 2006. Giáo trình này, sau khi được thẩm định và nghiệm thu, sẽ được đề

nghị làm tài liệu giảng dạy và học tập cho môn học (hoặc khóa học ngắn hạn) tương

ứng tại trường. Giáo trình cũng được thiết kế phù hợp với hình thức vừa học vừa

làm tại các đài (hoặc trạm) phát thanh truyền hình và hình thức tự học. Để nâng cao

chất lượng và hiệu quả đào tạo, giáo trình được biên soạn phù hợp với các phương

pháp giảng dạy và học tập tích cực, lấy học viên làm trung tâm và thiên về kỹ năng

thực hành như: phương pháp đào tạo ngay trên công việc, phương pháp học thông

qua làm, phương pháp kèm cặp… Học viên cũng có thể sử dụng giáo trình này để

tự học ngay trên máy vi tính.

Về nội dung, giáo trình được biên soạn dựa trên hai phần mềm dựng Video

thông dụng là Adobe Premiere Pro 1.5 và Ulead Video Studio 9.0, tương ứng với 2

phần chính, thích hợp với thời gian giảng dạy và học tập khoảng 60 tiết (bao gồm cả

thời gian làm bài thực tập và kiểm tra đánh giá kết quả học tập). Phần Adobe

Premiere Pro 1.5 do Trần Minh Hùng biên soạn. Phần Ulead Video Studio 9.0 do

Hà Nguyễn Phương biên soạn. Kèm theo giáo trình này, còn phần mềm thi trắc

nghiệm, chấm điểm tự động do Trần Minh Hùng viết và các tập tin video để làm bài

tập thực hành. Nguyễn Quốc Anh chịu trách nhiệm biên tập và hiệu đính toàn bộ

giáo trình.

Giáo trình này được biên soạn lần đầu, nên chắc chắn không tránh khỏi một số

thiếu sót nhất định. Nhóm thực hiện đề tài chân thành cảm ơn mọi ý kiến đóng góp

của giáo viên và học viên để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn. Thư góp ý xin gửi

về địa chỉ Email: [email protected].vn.

NHÓM THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

3

PHẦN 1:

PHẦN MỀM

ULEAD VIDEO STUDIO 9.0

NỘI DUNG

THỜI LƯỢNG

2 tiết

Bài 1 : Giới thiệu

Bài 2 : Làm việc với Project

Bài 3 : Biên tập Video

Bài 4 : Chuyển cảnh

3 tiết

5 tiết

Bài 5 : Tạo chuyển động

Bài 6 : Kỹ xảo

5 tiết

Bài 7 : Cách tạo chữ

5 tiết

Bài 8 : Capture và xuất Video

5 tiết

Tổng số

35 tiết

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

4

BÀI 1

GIỚI THIỆU

Mục tiêu:

- Giúp học viên có cái nhìn khái quát chương trình biên tập và dựng

video của hãng Ulead chương trình Video Studio 9.0.

- Cách khởi động chương trình Ulead Video Studio 9.0

- Tìm hiểu về giao diện chương trình (Cửa sổ Galery, Monitor, Time

Line, bảng Option, Step Panel và Menu).

- Tìm hiểu các chức năng, nhiệm vụ chính của từng phần giao diện.

Thời gian thực hiện

2 tiết hoàn thành, kể cả thời gian thực tập.

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

5

1.1. Giới thiệu chung

Ulead Video Studio 9.0 là một chương trình xử lý, biên tập phim ảnh phổ thông

dùng cho tất cả mọi người chập chững bước vào lĩnh vực biên tập, dựng phim. Đây

là một chương trình cơ bản về biên tập Video. Trong Ulead Video Studio 9.0 hầu như mọi

công cụ đều đơn giản, nó giúp cho những người chưa biết gì về biên tập dựng phim , cũng

có thể thực hiện các ý tưởng của mình.

Ulead Video Studio 9.0 là công cụ hỗ trợ người dùng hơn là một công cụ kỹ

thuật cao, mặt dù vậy nó cũng tạo ra hình ảnh và âm thanh theo cách nhìn mới,

mang tính chuyên nghiệp hơn, thực hiện nhiều đề án ngắn và dài theo tiêu chuẩn

chính xác.

Ulead Video Studio 9.0 có một giao diện, môi trường làm việc tiện lợi và quen

thuộc cho phép dựng nhiều kết quả chính xác trong mỗi lần dựng; tạo ra nhiều đề án

hợp lý, điều chỉnh màu sắc một cách dễ dàng; biên tập chính xác; làm việc thuận tiện

với hình ảnh, video số và xuất thành phim.

Phần mềm Ulead Video Studio 9.0 là một phần mềm khá đơn giản tuy nhiên

nó cũng đòi hỏi người dùng phải có một kiến thức đầy đủ về điện ảnh và truyền

hình. Trong tài liệu này sẽ cho chúng ta một cái nhìn tổng quát nhất, cơ bản nhất về

phần mềm dựng phi tuyến Ulead Video Studio 9.0 để từ đó chúng ta có thể hiểu

được và tạo ra được những sản phẩm đẹp mắt như mong muốn, đồng thời nó cũng

là một nền tảng cơ bản cho những người quan tâm đến các phần mềm dựng, biên

tập Video để sau này có thể dể dàng tiếp thu các phần mềm dựng phức tạp và

chuyên nghiệp hơn như: Adobe Premiere Pro 1.5, Liquid….

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

6

1.2. Khởi động chương trình Ulead Video Studio 9.0

Nhấp đúp chuột vào biểu tượng Ulead Video Studio 9.0 trên màn hình (hình 1)

hoặc Chọn Start > Programs > Ulead Video Studio 9.0

Hình 1

Hộp thoại xuất hiện:

Ulead Video Studio 9.0 là phiên bản được nâng cấp rất nhiều so với các phiên

bản trước đó, để bắt đầu vào chương trình, ta phải click chọn VideoStudio Editor để

vào giao diện chính của chương trình. Nếu click vào DV-to-DVD Wizard thì ta sẽ

vào cửa sổ để scan hay để capture các đoạn video từ máy quay vào trong thư viện

hình. Nếu click chọn Movie Wizard thì ta sẽ vào cửa sổ để insert hình ảnh, âm

thanh có trong máy tính vào thư viện hình. (hình 2).

Hình 2

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

7

1.3. Giao diện

Màn hình giao diện của Ulead Video Studio 9.0 gồm :

Hình 3

1- Cửa sổ Gallery

Là nơi lưu trữ tất cả các đoạn

Clip Video, Audio, các file ảnh tĩnh

được lấy ra bằng cách Import hoặc

Capture từ băng hay Camera, có thể

thêm hoặc bỏ các đoạn Clip mà ta đã

đưa vào.

Trong Gallery có chứa bảng

Video Filter để thực hiện các kỹ xảo

và các chuyển cảnh trong Video

ngoài ra còn có phần Title dùng để

thêm chữ vào Video hay các Clip

hình.

Hình 4

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

8

2- Monitor Window:

Cửa sổ này có hai trạng thái thể hiện là: Project và Clip

Khi click vào Clip thì ta sẽ xem riêng một Clip và có thể đánh dấu các điểm

cần thiết để cắt hình.

Khi click vào Project thì ta sẽ xem trạng thái hiện tại của các Clip đang được

dựng trên cửa sổ Timeline.

Hình 5

3- Timeline Window:

Cho ta thấy tất cả các track Video, track Audio. Các thay đổi trên các track sẽ

được hiển thị trên màn hình Monitor Window khi ta click vào trạng thái Project.

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

9

5

3

6

4

1

2

7

8

9

Hình 6

1: Track video : dùng đặt video

2: Track Overlay : dùng để chồng hình

3: Zoom out : kéo dãn theo chiều ngang

4: Con trượt zoom

5: Zoom in : thu hẹp theo chiều ngang

6: Thanh thời gian

7: Track title : dùng để đặt chữ

8: Track voice : dùng để đặt âm thanh thu từ ngoài

9: Track music : dùng để đặt tập tin âm thanh

4- Bảng Option Panel:

Trình bày thông tin về một Clip được

chọn hoặc các thông tin về kỹ xảo, chuyển

cảnh để ta có thể biên tập, thay đổi các thông

số về thời gian, màu sắc v.v… (hình 7).

Hình 7

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

10

5- Thanh Step Panel

Đây là thanh chứa các nút dùng để chuyển nhanh đến các trạng thái khác nhau

khi ta biên tập video.

Hình 8

6- Thanh Menu

Menu trong Ulead Video Studio 9 cũng giống như phần lớn các phần mềm

ứng dụng khác. Menu của Ulead Video Studio 9 bao gồm các lệnh phổ biến như:

Save, Open, New…… ngoài ra còn có các lệnh thành phần riêng khác của phần

mềm Ulead Video Studio 9.

Hình 9

1.4. Tóm tắt và ôn luyện

Những gì bạn học trong phần này

- Khái niệm về một chương trình biên tập Video mà cụ thể là chương trình

Ulead Video Studio 9.0

- Cách khởi động chương trình Ulead Video Studio 9.0

- Tìm hiểu về giao diện và chức năng của từng phần trong trong giao diện

chương trình (Cửa sổ Galery, Monitor, Time Line, bảng Option, Step Panel và

Menu).

Câu hỏi ôn tập

- Có bao nhiêu cách để khởi động chương trình ? Hãy trình bày.

- Trình bày các thành phần của giao diện chương trình và các chức năng.

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

11

BÀI 2

LÀM VIỆC VỚI PROJECT

Mục tiêu:

- Tìm hiểu về khái niệm Project (dự án)

- Thực hiện các thao tác cơ bản

+ Tạo Project

+ Lưu Project

+ Mở Project

+ Import Clip vào Project

+ Sắp xếp các Clip trên Timeline

Thời gian thực hiện

3 tiết hoàn thành, kể cả thời gian thực tập.

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

12

2.1. Khái niệm

Project là một dự án làm phim trong Ulead Video Studio 9.0, lưu trữ tất cả các

đoạn Clip khác nhau và chứa đựng những thông tin về cách sắp xếp chúng. Trong

một file của Project, ta có thể kết hợp nhiều cảnh riêng lẻ thành một chương trình

hoàn chỉnh bằng cách chuyển cảnh, thực hiện kỹ xảo, các phép chồng hình, ghép

hình hoặc trộn âm thanh…

2.2. Tạo Project mới:

Thực hiện cách sau:

- Chọn File > New Project. Khi hộp thoại New Project xuất hiện thì thực

hiện một trong những cách sau:

- Lúc này ta sẽ có một

project mới theo chuẩn mà lúc cài

đặt chương trình ta đã chọn.

- Nếu muốn thay đổi sự mặt

định này để có thể thực hiện theo

đúng ý ta muốn dùng để xuất ra

các chuẩn video khác nhau thì ta

làm như sau: Chọn File > Project

properties

- Sau đó ta chọn Edit

Hình 10

+ Biên tập Video chuẩn băng số. Kích thước khung hình mặc định

là 720 x 480 (cho hệ NTSC) và 720 x 576 (cho hệ PAL)

+ Biên tập Video theo chế độ theo chuẩn của Window. Kích thước

mặc định là 320 x 240 (NTSC) và 352 x 288 (PAL).

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

13

- Frame size: kích thước khung hình:

+ 720 x 480 (cho hệ NTSC chuẩn DV)

+ 720 x 576 (cho hệ PAL chuẩn DV),

+ 320 x 240 (NTSC)

+ 352 x 288 (PAL).

Hình 11

2.3. Lưu một Project

Để lưu một Project:

- Vào Menu File > Save để lưu Project đang mở.

- Để lưu sao chép (lưu với tên khác) một dự án và tiếp tục làm việc trong bản

sao chép mới thì chọn File > Save as, rồi chọn nơi muốn lưu và đặt tên cho tập tin,

sau đó click vào nút Save.

- Tập tin của project sẽ có phần mở rộng là VSP

Hình 12

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

14

2.4. Mở một Project

Để mở một Project thì chọn

File > Open Project. Tìm đến nơi

chứa Project và chọn Project muốn

mở rồi Click Open.

Hình 13

2.5. Nhập Clip vào Project

- Để đưa các Clip đã lưu trên ổ đĩa vào Project ta thực hiện một trong những

cách sau:

- Vào menu File chọn insert media to timeline > video .

Hình 14

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

- Cửa sổ Insert xuất hiện. Chọn nơi lưu trữ các Clip để mở.

15

- Ngoài ra ta còn có thể insert các đoạn hình ảnh âm thanh vào trước trong

gallery để tiện cho việc biên tập bằng cách vào menu File chọn insert media to

gallery> video, audio, piture……

Hình 15

- Nếu chọn nhiều Clip liên tiếp nhau thì nhấn giữ phím Shift trong khi chọn.

- Nếu chọn nhiều Clip không liên tiếp nhau thì nhấn giữ phím Ctrl trong khi chọn.

- Nhấn nút Open để Import.

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

16

2.6. Sắp xếp các Clip trên Timeline

Để sắp xếp các Clip lên Timeline ta thực hiện như sau:

- Chọn một hoặc nhiều Clip trên cửa sổ Gallery.

- Kéo các Clip đã chọn thả các track Video hoặc Audio tương ứng trên cửa

sổ Timeline.

Hình 16

2.7. Tóm tắt và ôn luyện

Những gì bạn học trong phần này

- Tìm hiểu về khái niệm Project (dự án)

- Thực hiện các thao tác cơ bản với Project như : New Project, Save,

Open Project, Import, …

Câu hỏi ôn tập

- Trình bày khái niệm về Project (dự án). Tạo Project luôn là thao tác đầu tiên,

đúng hay sai ? Vì sao ?

- Trong thao tác tạo mới một Project cần quan tâm đến điều gì ?

- Tập tin project sẽ có phần mở rộng là gì ?

- Khi thực hiện lệnh nhập Clip vào project ta có thể chọn tập tin project được

không ?

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

17

Bài tập

1- Khởi động chương trình Ulead Video Studio 9.0

2- Tạo một dự án (Project) mới với tên baitap1. vsp

3- Import một Clip vào Timeline

4- Đặt Clip track Video 1 cửa sổ Timeline

5- Lưu dự án đã tạo.

6- Lưu dự án với tên mới là baitap2.vsp

Giáo trình Ứng dụng tin học trong sản xuất chương trình truyền hình

18

BÀI 3

BIÊN TẬP VIDEO

Mục tiêu:

- Thao tác biên tập điểm In – Out

- Chọn Clip

- Di chuyển các Clip

- Thay đổi tốc độ của Clip

Thời gian thực hiện

5 tiết hoàn thành, kể cả thời gian thực tập.