Giáo trình Máy bơm và trạm bơm
LÅI NOI ÂÁU
Giao trçnh män hoc " May båm va Tram båm " âæåc biãn soan nhàm phuc vu cho
nhu cáu hoc táp cua sinh viãn nganh Xáy dæng Thuy låi - Thuy âiãn cua Træång Âai
hoc Ky thuát Âa Nàng.
Näi dung cua giao trçnh âæåc biãn soan dæa trãn cå så "Âã cæång män hoc May båm
va Tram båm " âa âæåc nha træång phã duyãt, näi dung 75 tiãt bai giang ly thuyãt ( 5
hoc trçnh ), bao gäm 13 chæång trong hai phán: May båm va Tram båm. Khi biãn soan
giao trçnh nay, træåc tiãn chung täi cä gàng theo sat näi dung cua âã cæång âa âæåc
duyãt âã sinh viãn dã âäi chiãu giæa bai giang va giao trçnh khi hoc va co âæa thãm mät
sä ván âã may båm va tram båm co liãn quan, bä sung nhiãu hçnh ve våi mong muän
lam cho sinh viãn dã hçnh dung hån vã may båm va tram båm.
Våi mong muän co mät tai liãu chênh thæc viãt riãng cho sinh viãn nganh Thuy låi -
Thuy âiãn cua træång ÂHKTÂN hoc va tham khao, chung täi âa manh dang biãn soan
giao trçnh nay. Chàc ràng con nhiãu han chã nhæng dáu sao ván la viãc nãn lam. Mong
âæåc âäng nghiãp va anh chë em sinh viãn gop y âã giao trçnh ngay mät tät hån lãn.
Tac gia xin chán thanh cam ån cac ban âäng nghiãp trong nhom Thuy âiãn - Tram
båm va Khoa Xáy dæng Thuy Låi - Thuy Âiãn âa âong gop y kiãn trong qua trçnh biãn
soan va phã duyãt Giao trçnh nay. Xin cam ån mät sä anh em giao viãn trong træång âa
giup âå thãm tai liãu vã May båm va Âäng cå âiãn cho chung täi khi viãt giao trçnh.
Tac gia.
1
TOM LÆÅC VÃ LËCH SÆ PHAT TRIÃN VA SÆ DUNG MAY BÅM CÁP VA THAO NÆÅC
Ngay tæ thåi cä xæa, do âiãu kiãn san xuát va âåi säng âoi hoi, con ngæåi âa biãt
dung nhæng cäng cu thä så nhæ coong quay, xe âap næåc ..v.v.. âã âæa næåc lãn cac thæa
ruäng co âä cao chãnh lãch. Nhæng cäng cu náy ván chuyãn chát long dæåi ap suát khê
quyãn. Sau âo ngæåi ta âa biãt dung nhæng pitäng âån gian nhæ äng thut lam bàng tre
gä âã chuyãn næåc dæåi ap suát dæ ...Cac may båm thä så hoat âäng dæåi tac âäng cua
sæc ngæåi va sæc keo cua âäng vát do váy nàng læc båm khäng cao, hiãu suát tháp.
Vao thã ky mät, hai træåc cäng nguyãn, ngæåi Hy lap âa sang chã ra pitäng bàng gä.
Tåi thã ky 15, nha bac hoc ngæåi Y la D. Franxi âa âæa ra nhæng khai niãm vã båm li
tám. Sang thã ky 16 lai xuát hiãn loai may båm rä to måi. Cho âãn thã ky17, mät nha
vát ly ngæåi Phap ap dung nhæng nghiãn cæu cua D. Franxi chã tao ra âæåc mät may
båm li tám âáu tiãn. Tuy nhiãn do chæa co nhæng âäng cå co vong quay lån keo may
båm, nãn nàng læc båm nho, do váy loai båm li tám ván chæa âæåc phat triãn, luc bay
giå båm räto chiãm æu thã trong cac loai båm.
Âãn thã ky18, hai viãn sy Nga la: Euler âa âã xuát nhæng ván âã ly luán co liãn quan
âãn may thuy læc va Zucäpsky âã xuát ly luán vã cå hoc chát long, kã tæ âo viãc nghiãn
cæu va chã tao may båm måi co cå så væng chàc. Thåi ky nay may håi næåc ra âåi tàng
thãm kha nàng keo may båm. Âáu thã ky 20 cac âäng cå co sä vong quay nhanh ra âåi
thç may båm li tám cang âæåc phä biãn räng rai va co hiãu suát cao, nàng læc båm lån
Ngay nay may båm âæåc dung rát räng rai trong âåi säng va cac nganh kinh tã quäc
dán. Trong cäng nghiãp, may båm âæåc dung âã cung cáp næåc cho cac lo cao, hám mo,
nha may... båm dáu trong cäng nghiãp khai tac dáu mo...Trong ky nghã chã tao may
bay, trong nha may âiãn nguyãn tæ ... âãu dung may båm. Trong näng nghiãp, may båm
dung âã båm næåc tæåi va tiãu ung. Trong âåi säng may båm dung cáp næåc sach cho
nhu cáu àn uäng cua con ngæåi, gia suc ...
Hiãn nay âa ra âåi cua nhæng may båm rát hiãn âai, co kha nàng båm hang van m3
chát long trong mät giå va cäng suát âäng cå tiãu thu tåi hang nghçn kW. Å Nga âa chã
tao âæåc nhæng may båm co læu læång Q = 40 m3/s, cäng suát âäng cå N = 14.300 kW
va co dæ an chã tao âäng cå âiãn keo may båm våi cäng suát N = 200.000 kW.
Å næåc ta, tæ thåi Phap thuäc âa xáy dæng mät sä tram båm tæåi nho, lån nhát la
tram båm å Sån La co nàng suát 38.000 m3/h, læu læång mäi may båm Q = 3 m3/s. Sau
ngay miãn Bàc giai phong hang loat cac tram båm lån nho âa âæåc xáy dæng, trong âo
cac tram båm lån chu yãu phuc vu cho tæåi tiãu. Chung ta âa xáy âæåc nhæng tram båm
lån co nàng læc båm tæ 65.000 âãn 209.000 m3/h nhæ Trënh Xa, Linh Cam, Cä Âam,
Cäc Thanh, Hæu Bë ..., læu læång mäi may båm âa làp âàt âat âãn 8,3 m3/s. Chung ta âa
co mät sä nha may chã tao båm nhæ: Cäng ty chã tao båm Hai Dæång, Cäng ty cå khê
âiãn thuy låi, Nha may cå khê Duyãn Hai ... san xuát may båm phuc vu cho âát næåc.
Trong sæ nghiãp xáy dæng âát næåc phän vinh, viãc chã tao cac may båm va xáy
dæng cac tram båm å næåc ta se ngay cang thu âæåc nhæng thanh tæu to lån hån.
2
Chæång I. KHAI NIÃM CHUNG VÃ MAY BÅM VA TRAM BÅM
A. KHAI NIÃM VÃ MAY BÅM, PHÁN LOAI MAY BÅM
May båm la mät loai may thuy læc, nhán nàng læång tæ bãn ngoai ( cå nàng, âiãn
nàng, thuy nàng ..vv.. ) va truyãn nàng læång cho dong chát long, nhå váy âæa chát long
lãn mät âä cao nhát âënh hoàc dëch chuyãn chát long theo hã thäng âæång äng.
Ngæåi ta chia may båm ra nhiãu loai dæa vao nhæng âàc âiãm nhæ: nguyãn ly tac
âäng cua canh båm vao dong næåc, dang nàng læång lam chay may båm, kãt cáu may
båm, muc âêch båm, loai chát long cán båm ... Trong âo thæång dung âàc âiãm thæ nhát
âã phán loai may båm; theo âàc âiãm nay may båm âæåc chia lam hai nhom: Båm âäng
hoc va Båm thã têch.
Båm âäng hoc: Trong buäng cäng tac cua may båm âäng hoc, chát long âæåc nhán
nàng læång liãn tuc tæ canh båm truyãn cho no suät tæ cæa vao âãn cæa ra cua båm. Loai
may båm nay gäm co nhæng båm sau :
Båm canh quat ( gäm båm: li tám, hæång truc, canh cheo ): Trong loai may båm nay,
cac canh quat gàn trãn banh xe cäng tac ( BXCT ) se truyãn træc tiãp nàng læång lãn
chát long âã âáy chát long dëch chuyãn. Loai båm nay thæång co læu læång lån, cät ap
tháp ( trong båm næåc goi cu thã la cät næåc ) va hiãu suát tæång âäi cao, do váy thæång
âæåc dung trong näng nghiãp va cac nganh cáp næåc khac;
Båm xoàn: Chát long qua cac ranh BXCT cua may båm se nhán âæåc nàng læång âã
tao dong chay xoàn va âæåc âáy khoi cæa ra BXCT. Ngæåi ta dung may båm nay chu
yãu trong cäng tac hut næåc hä thám, tiãu næåc, cæu hoa... ;
Båm tia: Dung mät dong tia chát long hoàc dong khê bãn ngoai co âäng nàng lån
phun vao buäng cäng tac cua båm nhå váy hut va âáy chát long. Loai båm nay båm
âæåc læu læång nho, thæång âæåc dung âã hut næåc giãng va dung trong thi cäng;
Båm rung: Cå cáu cäng tac cua båm nay la pêt täng-van giao âäng qua lai våi táng
sä cao gáy nãn tac âäng rung cå hoc lãn dong chát long âã hut âáy chát long. Loai båm
nay co læu læång nho, thæång âæåc dung båm næåc giãng va giãng mo;
Båm khi khê ep: Loai båm nay nhå tao hän håp khê va næåc co trong læång riãng nho
hån trong læång riãng cua næåc âã dáng næåc cán båm lãn cao. Loai båm nay thæång
dung âã hut næåc bán hoàc næåc giãng;
Båm næåc va ( båm Taran ): Låi dung hiãn tæång næåc va thuy læc âã âæa næåc lãn
cao. Loai båm nay båm âæåc læu læång nho, thæång âæåc dung cáp næoc cho vung näng
thän miãn nui.
Båm thã têch: Nguyãn ly lam viãc cua loai båm nay la thay âäi co chu ky thã têch
cua buäng cäng tac truyãn ap læc hut âáy chát long. Båm nay co nhæng loai sau:
Båm pêt täng: Pêt täng chuyãn âäng tënh tiãn qua lai co chu ky trong buäng cäng tac
âã hut va âáy chát long. Loai båm nay tao âæåc cät ap cao, læu læång nho nãn trong
näng nghiãp êt dung, thæång âæåc dung trong may moc cäng nghiãp;
3
Båm rä to: Dung cå cáu banh ràng hoàc banh vêt, canh træåt âàt å chu vi phán quay
cua båm âã âáy chát long. Båm nay gäm co: båm ràng khêa, båm pêt täng quay, båm
tám træåt, båm vêt, båm pêt täng quay, båm chán khäng vong næåc ... Båm rä to co læu
læång nho thæång âæåc dung trong cäng nghiãp;
Ngoai ra con co rát nhiãu loai båm âäng hoc va båm thã têch khac âæåc sæ dung
trong thæc tã san xuát va âåi säng, sinh viãn co thã tham khao trong cac tai liãu vã may
båm âæåc xuát ban trong va ngoai næåc. Trong giao trçnh nay chung ta chè nghiãn cæu
loai may båm âæåc dung phä biãn cho båm næåc tæåi tiãu trong thuy låi, âo la cac loai
may båm canh quat con cac båm khac xin xem bä sung å chæång VII .
B. CAC THÄNG SÄ NÀNG LÆÅNG CHÊNH VA VUNG SÆ DUNG BÅM
Thäng sä nàng læång chênh cua may båm la nhæng sä liãu chu yãu biãu thë âàc tênh
cå ban cua may båm bao gäm: læu læång Q, cät næåc H, cäng suát N, sä vong quay n va
âä cao hut næåc cho phep hs... Nhæng thäng sä nay nha may chã tao båm âa ghi sàn trãn
nhan hiãu may. Sau âáy la nhæng thäng sä chênh:
I. Læu læång Q
Læu læång la thã têch khäi chát long âæåc may båm båm lãn trong mät âån vë thåi
gian Q ( l/s, m3/s, m3/ h ). Thã têch co thã la m3 hoàc lit, con thåi gian co thã tênh la giáy
-thæång âäi våi may båm lån, hoàc giå - thæång dung âäi âäi våi may båm nho hoàc
thæång dung læu læång cho toan tram.
II. Cät næåc H
Cät næåc la nàng læång ma may båm truyãn cho mät âån vë khäi læång chát long qua
no. Nàng læång âo bàng hiãu sä nàng læång âån vë cua chát long å cæa ra va cæa vao cua
båm:
2
2
2
1
−
v
v
−
p
p
2
1
H =
÷
÷ ∆Z
( 1 - 1 )
γ
2g
Trong ( 1-1): p1, p2 - ap suát tuyãt âäi å cac âiãm âàt thiãt bë âo;
4
v1, v2 - täc âä næåc trong äng hut va äng âáy;
∆Z = Zm - Zb, khi Zm cao hån Zb thç ∆Z > 0, ngæåc lai thç ∆Z < 0.
Thiãt bë âo chán khäng chè ra âä cao chán khäng Hck å äng hut, båi váy trë sä cua no la :
p
p
p
p
a
1
1
a
Hck =
−
hoàc
=
− Hck ;
γ
γ
γ
γ
Thiãt bë âo ap læc chè ra ap læc dæ trong äng âáy:
p
p
p
p
2
a
2
a
Hak =
−
hoàc
= Hak
+
.
γ
γ
γ
γ
Âàt cac gia trë trãn vao cäng thæc ( 1 - 1 ) ta co :
2
2
1
−
v
v
2
H = Hak + Hck + ∆Z +
( 1 - 2 )
2g
Cán hiãu ràng khi âàt ap kã tháp hån chán khäng kã thç gia trë ∆h se ám. Täng ba
thanh phán Hak + Hck ± ∆Z = HM âoc âæåc tæ ap kã, chán khäng kã, biãu thë bàng met
cät næåc va khoang cach thàng âæng giæa cac âiãm âàt dung cu âo, HM âæåc goi la "cät
næåc ap kã cua may båm ". Täng cät næåc ma may båm cán phai san ra se la:
2
2
1
−
v
v
2
H = HM +
( 1 - 3 )
2g
Trong træång håp äng hut va äng âáy co cung âæång kênh, nãn v1 = v2, thç cät næåc
toan phán cua båm bàng cät næåc ap kã cua båm. Nãu ap suát trãn bã màt chát long å
hai bã la khac nhau thç may båm cán phai khàc phuc hiãu sä ap suát ∆p = p2 - p1 va cac
tän thát thuy læc trãn 2 äng, khi âo täng cät næåc may båm cán phai san ra la:
−
p
p
2
1
H = hh + hâ + htth + httâ +
( 1 - 4 )
γ
III. Cäng suát N
Trãn nhan hiãu may båm thæång ghi cäng suát truc may båm. Âo la cäng suát âäng
cå truyãn cho truc cua may båm N :
9,81QH
N =
, ( KW )
( 1 - 5 )
η
η la hiãu suát cua may båm.
Ngoai cäng suát truc may båm con co cäng suát thæc tã may båm truyãn cho chát
long âã náng mät læu læång Q(m3/s) lãn mät âä cao H(m ) goi la cäng suát hæu êch Nhi :
Nhi = 9,81QH, ( KW )
IV. Hiãu suát η ( % )
( 1 - 6 )
May båm nhán cäng suát truc do âäng cå truyãn tåi N nhæng mät phán cäng suát
nay bë tiãu hao trong luc may båm chuyãn ván, phán con lai måi la cäng suát truyãn
træc tiãp cho chát long. Váy hiãu suát cua båm :
N
N
hi
η =
x100%
( 1 - 7 )
V.Vong quay n ( v/p )
n la sä vong quay cua may båm trong mät phut ( v / p )
5
VI. Âä cao chán khäng ( Hck ) va âä dæ træ khê thæc ( ∆h ) dung âã biãu thë tênh
nàng hut næåc va ván âã an toan khê thæc cua båm se âæåc âã cáp cu thã sau nay.
May båm cán phai ván hanh å chã âä co hiãu suát gán våi gia trë cæc âai. Båm âæåc
sæ dung räng rai trong moi lénh væc cua nãn kinh tã quäc dán: cung cáp næåc cho vung
thiãu næåc va âæa næåc lãn khu khäng chã tæåi tæ chay, båm tiãu næåc cho vung bë
ngáp, ha mæc næåc ngám ..v.v.. Trong lénh væc tæåi tiãu, båm canh quat âæåc dung räng
rai. Viãc sæ dung âung loai may båm cho phep náng cao hiãu qua kinh tã, giam âang kã
chi phê nàng læång tiãu thu ván hanh may båm. Vç váy khuyãn dung cac loai may båm
theo biãu âä Hçnh 1-2 sau âáy:
Hçnh 1 - 2. Vung sæ dung cac loai may båm.
1- Båm pêt täng, II- Båm li tám, III- Båm hæång truc,
IV- Båm xoàn, båm tia, båm rung ...
C. TÄ MAY BÅM VA TRAM BÅM
May båm, âäng cå keo båm va cac thiãt bë âã truyãn cäng suát tæ âäng cå âãn may
båm håp lai thanh " tä may båm ".
Tä may båm âæåc näi våi cac äng hut va äng âáy tao thanh tä håp " thiãt bë båm ".
Trãn äng hut va äng âáy co thã trang bë khäng chã âiãu chènh no nhæ: cac van âiãu tiãt,
van mät chiãu, bã làp ... va cac dung cu âo nhæ: chán khäng kã, ap kã, læu læång kã ...
Tram båm la táp håp cac cäng trçnh va cac thiãt bë båm tao thanh, xem Hçnh 1- 3.
Trong tram båm thäng thæång bä trê mät sä thiãt bë båm våi kha nàng âong må theo yãu
cáu vã læu læång næåc cán båm. Tram båm cung co thã gäm chè mät thiãt bë båm âån le
âàt trãn gia âå di âäng hoàc âàt trãn phao co kem theo thiãt bë khåi âäng va âiãu chènh
chã âä cäng tac cua tä may båm. Tram båm âæåc phán loai theo nhæng âàc âiãm sau:
theo cäng dung cua tram, theo læu læång, theo vë trê bä trê tæång âäi so våi nguän láy
næåc ( láy næåc bå, láy næåc long säng, láy næåc kãnh chênh, tram båm cä âënh, tram
6
båm di âäng ), theo âàc âiãm cäng trçnh ( láy næåc dæåi sáu, láy næåc màt, kãt håp hoàc
khäng kãt håp giæa cäng trçnh láy næåc va thao næåc ) ..v.v..
Hçnh 1 - 3. Så âä tram båm
1- nguän næåc; 2- cäng trçnh láy næåc; 3, 8-kãnh dán va thao næåc; 4- bã táp trung næåc;
5- nha may båm; 6- äng âáy; 7- bã thao.
Tram båm trong trong lénh væc näng nghiãp co thã âæåc chia ra nhæng loai: tram båm
tæåi, tram båm tiãu, tram båm cáp næåc näng thän, tram båm tiãu næåc mæa, tram båm
ha mæc næåc ngám, tram båm phuc vu chàn nuäi ..v.v..
Trong khuän khä cua Giao trçnh nay chung täi chè âã cáp âãn may båm va tram båm
phuc vu cho tæåi tiãu näng nghiãp dung cho sinh viãn nganh Thuy låi - Thuy âiãn. Våi
kiãn thæc chung âæåc trang bë, khi lam viãc å mät sä lénh væc may båm liãn quan khac
ngoai nganh, sinh viãn co thã tæ âoc thãm âã lam viãc.
7
8
Chæång II. CÁU TAO BÅM CANH QUAT
A. PHÁN LOAI BÅM CANH QUAT
Båm canh quat do co tênh kinh tã cao, an toan, tiãn låi trong ván hanh, kêch thæåc
nho va gia thanh tæång âäi tháp, do váy no âæåc sæ dung nhiãu trong cuäc säng cua xa
häi hiãn âai noi chung va cho tæåi tiãu, noi riãng. Phán loai båm canh quat nhæ sau:
Phán loai theo hçnh dang BXCT: båm li tám, båm hæång truc, båm hæång cheo;
Phán loai theo viãc âàt truc: båm truc ngang, båm truc âæng, båm truc xiãn;
Phán loai theo sä læång BXCT trãn 1 truc: båm mät cáp, båm âa cáp;
Phán loai theo cät næåc: Båm cät næåc tháp ( H < 20 m ), båm cät næåc trung bçnh
(H = 20 ... 60 m ), båm cät næåc cao ( H > 60 m );
Phán theo loai chát long cán båm va cäng dung: båm næåc co ham læång hat ràn nho
va hän håp chát xám thæc hoa hoc êt, nhiãt âä nho hån 1000C; båm chát long chæa nhiãu
bun cat va âát hat cæng; båm næåc bán; båm chát long hoa hoc; båm giãng khoan.
B. MAY BÅM LI TÁM
I. Så âä va nguyãn ly hoat âäng cua båm li tám ( Hçnh 2 - 1 ):
Hçnh 2 - 1. Båm mät BXCT, truc ngang.
Chung ta nghiãn cæu så âä båm 1 BXCT âã tæ âo nàm cac bä phán chênh va nguyãn
ly hoat âäng chung cua båm ly tám. Cac bä phán chênh cua båm li tám gäm: BXCT 1
âæåc näi våi truc 2. BXCT gäm nhæng canh cong gàn vao âéa âàt trong buäng xoàn 3.
Chát long âæåc dán vao may båm theo äng hut 4, âáu äng hut co van ngæåc 6 âã giæ
næåc khi båm ngæng lam viãc va co læåi 5 ngàn rac vao båm. Næåc sau khi qua båm se
âæåc âáy theo äng âáy 7 lãn bã trãn. Âã lam BXCT quay, truc båm âæåc näi våi truc
âäng cå . Å phán tiãp giap giæa truc våi vo båm ta âàt vong âãm chäng ro 8 âã chäng
ro næåc va chäng khäng khê vao äng hut. Làp thiãt bë âo chán khäng B va ap kã M va
va lä mäi næåc 9, van âiãu tiãt 10 âàt trãn äng âáy âã âiãu chènh læu læång va ngàt may
9
båm khoi tuyãn äng âáy. Ngoai ra trãn äng âáy thæång âàt van ngæåc âã tæ âäng ngàn
khäng cho næåc chay ngæåc tæ äng âáy vã lai båm. Træåc khi khåi âäng båm li tám, cán
âä âáy næåc trong äng hut va buäng cäng tac ( mäi næåc ).
Sau khi toan bä may båm , bao gäm äng hut âa têch âáy næåc ( hoàc chát long ) ta
må may âäng cå âã truyãn mä men quay cho BXCT. Cac phán tæ chát long dæåi tac
dung cua læc li tám se âæåc dëch chuyãn tæ cæa vao âãn cæa ra cua båm va theo äng âáy
lãn bã trãn ( bã thao ), con trong äng hut næåc âæåc hut vao BXCT nhå tao chán khäng.
II. Cac loai may båm li tám
1. Båm cäng xän ( båm 1 cáp ) ( Hçnh 2 - 2 ):
Hçnh 2- 2. Cáu tao båm li tám cäng xän truc ngang.
1,6- chup äng hut va äng âáy; 2,3,17- vong chäng lán læåt: vong lam chàt, vong bao vã,
vong kên næåc; 4- BXCT; 5- nut mäi næåc; 7- vo may våi buäng xoàn; 8- gia goc; 9,14-
äng läng bao vã va âáy; 10- vát chen; 11,18- bêch âäng va vo cua vát chen; 12- truc; 13-
ä truc bi cáu; 15- bã tæa chæa häp dáu; 16- næa khåp näi truc; 19- ãcu; 20- nàp ep; 21- lä
cán bàng ap læc doc truc.
Båm li tám cäng xän va båm cäng xän kiãu toan khäi dung âã båm næåc sach hoàc
næåc êt xám thæc, nhiãt âä båm khäng væåt qua 850C. Læu læång cua cac loai båm nay
khoang tæ 4,5 ... 350 m3/ h, cät næåc 9 ... 95 m, hiãu suát 45 ... 80%. Båm va âäng cå
âæåc näi våi nhau bàng khåp näi âan häi va tä may båm âæåc gàn trãn mät tám hoàc
gia khung.Riãng loai båm cäng xän kiãu toan khäi ( Hçnh 2 - 3 ) thç truc cua båm va
âäng cå la mät va vo båm näi bêch våi vo âäng cå thanh mät khäi.
Truc cua båm cäng xån thæång âàt ngang ( Hçnh 2 - 2 ). BXCT cua båm lam bàng
gang gäm hai âéa âã gàn canh. Âéa sau gàn våi truc thep 12. Ä truc âënh hæång bi hçnh
cáu 13 cua truc âæåc âàt trong gia tæa gang 15 . Tai trong doc truc truyãn tæ banh xe
cäng tac 4 lãn truc 12 âæåc giam nhå lä cán bàng ap læc 21 lam tàng tuäi tho cua ä 13.
Vo gang 7 cua båm co ranh xoàn bãn trong âã dán næåc sau khi ra khoi BXCT âãn âoan
10
hçnh non khuãch tan näi tiãp våi äng âáy. Âã lam chàt vong chäng ro, giam ro næåc
qua cac khe dung bêch âäng 11 âã siãt. Nut 5 dung âã mäi næåc træåc khi khåi âäng
may båm.
Nhæåc âiãm cå ban cua båm cäng xän la phai thao âæng thán båm. Khi thao båm
loai nay phai tach båm ra khoi äng hut va äng âáy. Âiãu nay lam tàng khäi læång cäng
tac ván hanh. Khi thao va làp thiãt bë båm nay kho âam bao âä chàt cán thiãt cua cac
mäi näi.
Hçnh 2 - 3. Cáu tao båm li tám cäng xån kiãu toan khäi.
1,6- näi äng hut, äng âáy; 11,13- tám bêch va truc keo dai cua âäng cå âiãn;
9-vong bao vã; 12- âäng cå âiãn; 15- lä cán bàng læc doc truc.
.2. Båm li tám hai cæa vao ( båm song hæång ) ( Hçnh 2 - 5 )
Hçnh 2 - 4. Nhçn ngoai båm cäng xån
1- cua hut vao; 2- cæa ra
Hçnh 2-5. Nhçn ngoai båm song hæång
( truc âæng ) 1- cæa vao; 2- cæa ra.
11
Båm li tám hai cæa næåc vao dung âã båm næåc tæång âäi sach. Læu læång cua båm
nay tæ 40 ... 12500 m3 / h, cät næåc tæ 8 ... 130 m, hiãu suát tæ 70 ... 90 %. May båm co
læu læång âãn 1250 m3 / h thæång âäng cå âiãn va may båm âàt chung trãn mät gia
khung chung. Khi læu læång lån hån 1250 m3 / h co thã phai âàt may båm va âäng cå
âiãn trãn cac gia âå. riãng. Hçnh 2 - 6 trçnh bay cáu tao cua båm hai cæa truc ngang.
Hçnh 2- 6. Cáu tao may båm hai cæa vao truc ngang.
Truc may båm kiãu nay thæång âàt nàm ngang. Chát long âæåc båm, sau khi ra khoi
äng hut âæåc phán thanh hai dong va tënh tiãn vao tám BXCT 11 tæ hai phêa, nghéa la
mät BXCT lam viãc nhæ hai may båm âån. BXCT 11 gàn trãn truc thep 14 co vong lot
bao vã 6 va âai äc 4. Truc 14 co chiãu quay ngæåc chiãu kim âäng hä, nãu nhçn tæ phêa
truyãn âäng. Äng hut nàm bãn trai, äng âáy phêa phai. Ca hai âoan äng co phæång nàm
ngang va nàm dæåi truc bua båm. Å cæa vao, BXCT 11 âæåc âàt vong lam chàt va bao
vã 10 lam giam næåc ro va bao vã thán may 18 va nàp 8 khoi bë mai mon. Viãc lam
giam næåc ro tæ may båm va ngàn ngæa cuän khäng khê tæ ngoai vao nhå cac vong bêt
cäng våi næåc co ap dán tæ äng 7. Khäi liãn giæa thán may 18 va gia chça 19 tao chä tæa
cho cac ä âënh hæång 1, 2 va 15. Ngàn 20 dán khäng khê lam nguäi âãn ä 2, 15 våi vong
bäi trån. Læc doc do næåc tac dung âäi xæng tæ hai phêa BXCT 11 do váy bë triãt tiãu
12
lán nhau. Do váy tai trong hæång truc khäng lån . Cac læc khäng cán bàng con lai do ä 1
chëu.
So våi båm mät cáp ( cäng xän ) thç båm hai cæa vao co nhiãu æu âiãm: cán bàng
âæåc læc doc truc tac dung lãn truc, co hiãu suát cao hån, BXCT âàt å giæa truc do âo co
âä dëch hæång kênh nho; co thã thao thán båm 21 ma khäng cán phai tach båm våi äng
hut äng âáy, âiãu nay lam giam khäi læång cäng viãc bao hanh va sæa chæa. Vo 18, nàp
8 va BXCT 11 kam bàng gang, truc båm bàng thep.
3. Båm li tám âa cáp ( Hçnh 2 - 7 ):
Hçnh 2- 7. Cáu tao båm li tám âa cáp.
Båm li tám âa cáp dung âã båm chát long co tap chát cå hoc kêch thæåc âãn 0,1 mm
våi ham læång khäng qua 0,1 %. Båm co tæ 3 âãn 11 BXCT ghep lai trãn mät truc va co
thã thao råi âæåc. Chát long âæåc båm lán læåt qua cac BXCT, nhå váy cät næåc tàng
dán theo sä læång BXCT. Læu læång cua båm âa cáp tæ 30 ... 350 m3 / h, cät næåc tæ 25
... 800 m, hiãu suát tæ 60 ... 73 %. Hçnh 2 - 7 la båm co 5 cáp . Chát long tæ äng hut
âæåc vao nàp vao 7, sau âo vao BXCT 16 cua cáp thæ nhát, tiãp âãn chay qua cå cáu
hæång 2 va kãnh âàc biãt räi vao phán vao cua BXCT cáp thæ hai, va cæ thã âãn BXCT
cáp cuäi cung. Cáu tao cua cac âoan giäng nhau træ cáp cuäi gàn våi cæa ra näi äng âáy.
Muän thay âäi âä cao cät næåc cán båm ta thay âäi sä læång BXCT làp trãn truc 17 va
thanh näi 4. Læc doc truc phat sinh khi BXCT hoat âäng hæång vã bãn trai va kha lån.
Do váy cán âã giam læc nay ta dung ngong tæa thuy læc gàn trãn truc 17; khi chát long
tæ cáp cuäi cung qua ranh 19 vao ngàn cua ngong tæa thuy læc 24 va å âáy tao nãn mät
ap læc lån âáy truc vã bãn phai, læc doc truc âæåc giam nho. Å mät sä may båm âa cáp
13
ngæåi ta con dung cach làp sä læång BXCT chàn va âäi xæng âã cán bàng læc doc truc
do ap læc næåc gáy ra å cac cæa vao cac BXCT.
Nguyãn ly hoat âäng cua cac bä phán lam kên næåc cung tæång tæ nhæ å båm cäng
xän va båm hai cæa vao. Cac ä truc hæång 10 âæåc âå båi gêa âå treo 11. Âäng cå âiãn
näi våi BXCT qua khåp âan häi 9. Cac chi tiãt cua båm lam bàng gang, thep cac bon va
thep khäng rè. May båm âa cáp co kêch thæåc va khäi læång nho. Nhæåc âiãm chênh cua
no la thao làp theo phæång thàng âæng gáy phæc tap cho viãc sæa chæa va bao hanh; chát
long cán båm phai tæång âäi sach va hiãu suát khäng cao.
4. Båm li tám loai lån, truc âæng ( Hçnh 2 - 8 )
Hçnh 2 - 8. Cáu tao båm li tám truc âæng .
Båm li tám truc âæng dung âã båm næåc va cac chát long khac co âä nhåt va chát
hoa hoc tæång tæ næåc va chæa thanh phán bun cat co thanh phán hat kêch thæåc âãn 0,1
14
mm khäng qua 0,3 %, nhiãt âä âãn 350C. Læu læång båm tæ 1 ... 35 m3 / s, cät næåc tæ
15 ... 110 m, hiãu suát âãn 90%.
Cac bä phán båm li tám truc âæng tæång tæ nhæ båm cäng xån. Cac læc thuy læc doc
truc tæ BXCT va trong læc tæ phán quay do ä âå cua âäng cå âiãn truc âæng âàt å trãn
may båm âam nhán. Truc 13 cua may båm âæåc näi våi truc âäng cå 15. Khi truc dai
hån 3 m thç cán bä trê thãm ä hæång âã tranh cong vãnh truc truyãn tä may. Ä tæa cua
truc 13 la ä træåt âënh hæång 11 våi bac lam bàng gä ep va âæåc bäi trån bàng næåc tæ
båm cáp næåc ky thuát hoàc næåc sach âu ap læc láy tæ ranh giæa ä 11 va vong bêt 12.
Truc 13 quay ngæåc chiãu kim âäng hä theo hæång nhçn tæ trãn xuäng. Næåc âæåc hut
tæ dæåi lãn vao BXCT.
C. MAY BÅM HÆÅNG TRUC.
I. Så âä va nguyãn ly hoat âäng cua båm hæång truc.
Hçnh 2 - 8*. Så âä hoat âäng cua may båm hæång truc.
1,6- thán may båm va cum ä truc ; 2- BXCT; 3- canh cua BXCT; 4- truc; 5- canh hæång
dong; 7,8- biãu âä täc âä dong chay v = f ( R ) sau cæa ra canh hæång dong va træåc cæa
vao BXCT; 9- phán læu tuyãn.
Trong cac may båm hæång truc ( Hçnh 2 - 8* ) chát long chay qua phán chay doc
theo màt hçnh tru, truc quay cua chát long la truc quay. Træåc cæa vao BXCT 2 va trãn
cæa ra tæ canh hæång dong 5 hæång cua dong chay trung våi hæång truc quay 4. May
båm truc âæåc san xuát hai kiãu: canh gàn cä âënh våi báu BXCT va kiãu canh co thã
quay âæåc quanh truc cua chung. May båm hæång truc co thã truc âæng va truc ngang.
Kiãu truc ngang thæång dung våi tram båm nho. May båm hæång truc dung âã båm
næåc co thanh phánhat lå læng kêch thæåc âãn 0,1 mm ham læång lån hån 0,3 %, lam
viãc våi nhiãt âä khäng lån hån 350C. Co thã âàt lam loai båm nay co kha nàng lam
viãc trong mäi træång nhiãt âä cao hån va chëu âæåc ham læång bun cat lån hån quy
15
âënh trãn. Båm hæång truc la båm co kha nàng læu læång lån, cät næåc tháp, hiãu suát
cao.
Tä may båm hæång truc truc âæng gäm : båm 2, âäng cå âiãn 3, buäng dán næåc 1,
äng âáy 4, ( xem hçnh ve Hçnh 2 - 9 ).
Hçnh 2 - 9. Cac så âä bä trê cac bä phán båm hæång truc truc âæng.
II. Cac bä phán cua båm hæång truc.
Dung Hçnh 2 - 10 la cáu tao cua båm hæång truc kiãu canh cä âënh âã mä ta cac bä
phán cáu tao båm hæång truc va cach hoat âäng cua no. Næåc tæ nguän qua vong âàt 1
va phán hæång chay vong 2 âã vao canh cua BXCT 7. Ap læc thuy ténh trong may tàng
lãn, phat sinh ván täc tiãp tuyãn theo phêa quay cua BXCT. Cå cáu hæång 9 biãn âäi
ván täc tiãp tuyãn thanh ap læc tènh va hæång dong chay song song våi truc båm.. Sau
âo næåc chay qua doan khuãch tan 14 vao âoan cong 16, thæång âoan nay quay dong
chay 600 räi näi våi äng âáy.Truc 15 co hai ä tæa kiãu træåt 8 va 17 bac bàng gä ep, bäi
trån bàng næåc. Vong chäng ro 18 co tac dung ngàn næåc ro tæ may båm ra. Âäng cå
âiãn quay ngæåc chiãu kim âäng hä, nhçn tæ trãn xuäng.
Båm hæång truc canh quay khac våi båm canh cä âënh la co kêch thæåc lån hån va
båm âæåc læu læång lån hån. Canh cua BXCT quay âæåc quanh truc riãng cua no nhå
cå cáu truyãn âäng. Våi BXCT co âæång kênh âãn 1,1 m thç thæång dung nguyãn ly dán
âäng âiãn, con âäi våi âæång kênh 1,85 ... 2,6 m dung dán âäng âiãn thuy læc âã lam
16
xoay goc canh. Nhå thã ma khi may båm lam viãc å chã âä khac thiãt kã may båm thay
âäi goc âàt âã âæa båm vã trang thai lam viãc gán thiãt kã, vung hiãu suát cao se räng.
Hçnh 2 - 10. Cáu tao båm truc kiãu canh cä âënh.
1- vong âàt; 2- chènh hæång; 3- vong cao su; 4- nàp; 5- buloong; 6,15- thán va truc båm;
7- BXCT; 8,17- ä truc hæång dæåi va trãn; 9- vo chæa canh hæång dong; 10- buloong;
11- khung âå; 12- bä phán chay vong; 13- nàp quan tràc; 14- non khuãch tan; 16- âoan
dán næåc vao äng âáy; 18- vong bêt; 19- truc âäng cå âiãn.
D. MAY BÅM HÆÅNG CHEO
17
Vã cac thäng sä cät næåc, læu læång va hiãu suát thç may båm hæång cheo chiãm vë
trê trung gian giæa hai loai båm li tám va hæång truc ( xem Hçnh 2 - 11 ). Chát long tæ
nguän chuyãn âäng theo hæång truc doc äng hut 1 vao BXCT 2. Trong BXCT 2 dong
næåc quay mät goc nho hån 900 so våi truc quay 7 räi tënh tiãn trong buäng xoàn 3, sau
âo qua âoan cän khuãch tan vao äng âáy 4.
Hçnh 2 - 11. Cáu tao båm hæång cheo truc âæng.
a) Loai co âæång dán ra xoàn.
b) Loai co cå cáu hæång dong.
Hçnh 2 - 12. Nhçn ngoai båm hæång cheo.
18
May båm hæång cheo âæåc chã tao hai loai: loai dung våi cät næåc tháp ( < 20 m )
va loai dung båm cät næåc trung bçnh ( H = 20 ... 60 m ) mät cáp hoàc âa cáp, truc
ngang hoàc truc âæng. Sau cæa ra BXCT co hai dang kãt cáu: loai sau cæa ra la âæång
dán xoàn ( cáu tao va lam viãc gán nguyãn ly cua båm li tám hån ) va loai sau cæa ra la
cå cáu hæång dong ( cáu tao va lam viãc gán nguyãn ly båm hæång truc hån ).
19
Chæång III. ÂÀC TÊNH CUA BÅM CANH QUAT.
A. NGUYÃN LY LAM VIÃC CUA MAY BÅM LI TÁM.
I. Nguyãn ly lam viãc cua båm li tám.
Khi âäng cå quay truyãn mä men quay lam quay BXCT cua may båm, canh båm
truyãn nàng læång cho chát long âáy chát long dëch chuyãn. Váy ta hay láy mät máu
âiãm chát long M âã nghiãn cæu , xem Hçnh 3 - 1:
Hçnh 3 - 1.
Chát âiãm M âæåc xet å cach tám quay mät âoan r, váy máu M co kêch thæåc la
b.dr.rdϕ va khäi læång dm = ρ.b.rdϕ.dr. Khi BXCT quay våi täc âä goc ω se sinh læc li
dF
brdϕ
tám dF = dm.ω2r. Chia dF cho diãn têch b.rdϕ ta âæåc læc li tám âån vë dp =
=
ρ.ω2. r.dr. Váy ap suát chãnh lãch giæa cæa ra va cæa vao BXCT se la:
2
2
2
2
2
1
r
r
r
2
(
r
−
)
2
2
r
ω
r
dF
brdϕ
2
2
∆P =
−
=
dp =
=
ρrdr = ρ
ω
rdr = ρ
; ( 3 - 1 )
P
P
1
ω
∫
∫
∫
r
∫
2
2
r
r
r
1
1
1
1
Tæ cäng thæc ( 3 - 1 ) ta rut ra nhán xet:
- Chãnh lãch ap læc giæa cæa ra va cæa vao ∆P ty lã thuán våi bçnh phæång täc âä
goc va âæång kênh cæa ra D2, ty lã nghëch våi âæång kênh cæa vao D1 cua BXCT. Do
váy, tàng vong quay cua båm ( n ) hoàc tàng âæång kênh cæa ra, giam âæång kênh cæa
vao se tàng âæåc ap læc chát long cán båm;
- Do ngoai vi BXCT khäng bë bët kên nãn ap læc å ngoai vi nho hån ap læc cæa ra
P2 do váy næåc se vàng ra khoi BXCT âã vao äng âáy. Âo cung chênh la nguyãn lê lam
viãc cua båm li tám la nhå tao ra læc li tám khi BXCT quay âã båm næåc.
- Ngoai nhæng nhán xet trãn ta con nhán tháy: ∆P con phu thuäc vao khäi læång
1
830
riãng ρ cua læu chát. Å âiãu kiãn chuán, khäi læång riãng cua khäng khê chè bàng
khäi læång riãng cua næåc, vç váy âã båm âæåc næåc thç træåc khi chay may båm cán
phai âä âáy næåc trong buäng cäng tac cua may båm ( mäi næåc ).
II. Thanh láp phæång trçnh cå ban cua may båm li tám
20
Tải về để xem bản đầy đủ
254 trang
22980
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo trình Máy bơm và trạm bơm", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_may_bom_va_tram_bom.pdf
