Đề xuất các giải pháp liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực tại tỉnh Đồng Nai

TẠP CHÍ KHOA HỌC QUẢN LÝ GIÁO DỤC

SỐ 03(19), THÁNG 9 – 2018

ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP LIÊN KẾT

GIỮA CƠ SỞ GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP VÀ DOANH NGHIỆP

TRONG ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC TẠI TỈNH ĐỒNG NAI

PROPOSED SOLUTIONS TO LINK BETWEEN VOCATIONAL EDUCATION

INSTITUTIONS AND ENTERPRISES IN TRAINING HUMAN RESOURCES IN DONG

NAI PROVINCE

NGUYỄN THỊ THANH HẰNG^(*), PHAN LONG^(**)

^(*)Trung tâm Đào tạo - Cung ứng lao động kỹ thuật Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Đồng

Nai, hangsstc@diza.vn

^(**)Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, phanlong1955@yahoo.com

THÔNG TIN

TÓM TẮT

Ngày nhận: 7/9/2018

Bài viết tiến hành thu thập phân tích, tổng hợp để hình thành

cơ sở lý luận; sử dụng phương pháp điều tra bằng phiếu đối

với các cán bộ quản lý lao động doanh nghiệp; sử dụng

phương pháp chuyên gia để thực hiện đánh giá giải pháp về

vấn đề liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh

nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực theo nhu cầu khu công

nghiệp. Các giải pháp triển khai liên kết giữa cơ sở giáo dục

nghề nghiệp và doanh nghiệp đã được trên 80% ý kiến

chuyên gia đánh giá mức độ rất cần thiết và cần thiết.

ABSTRACTS

Ngày nhận lại: 29/9/2018

Duyệt đăng: 15/10/2018

Mã số: TCKH-S03T09-B09-2018

ISSN: 2354 – 0788

The paper has collected and analyzed statistics in order to

Từ khóa:

Giải pháp, liên kết, cơ sở giáo form the theoretical basis; Using the survey method to collect

dục nghề nghiệp, doanh nghiệp, the data and information from labor management managers

đào tạo nguồn nhân lực.

in the companies; Using the professional approach to

evaluate the performance of linking vocational education

Key words:

Solutions, linking, vocational institutions and enterprises to meet the demands of industrial

education institution, enterprise, zones. Those solutions for linking has been approved by more

human resourch training.

than 80% specialists when asked.

liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và

doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực

nhằm thực hiện mục tiêu chính là để nâng cao

chất lượng lao động. Theo thống kê của tỉnh

Đồng Nai, hiện có tới 88% lao động phổ thông;

không có trình độ năng lực, tay nghề chuyên

môn, hoặc có tay nghề nhưng làm việc không

1. ĐẶT VẤN ĐỀ

Đồng Nai là một tỉnh có nhiều khu công

nghiệp và là một trong những tỉnh nằm trong

khu vực kinh tế trọng điểm các tỉnh phía Nam.

Nhằm phục vụ cho sự phát triển kinh tế xã hội

tỉnh, lãnh đạo tỉnh Đồng Nai đặc biệt quan tâm

việc thực hiện đào tạo nguồn nhân lực. Vấn đề

127

NGUYỄN THỊ THANH HẰNG – PHAN LONG

đúng chuyên môn. Thực tế này cho thấy Đồng

Nai đang rất cần nguồn lao động chất lượng

cao. Vì vậy việc đề xuất các giải pháp liên kết

giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh

nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực tại tỉnh

Đồng Nai là thực sự cần thiết.

Education, 2011). Mô hình đào tạo nối tiếp

(Continuous Training) là hệ thống đào tạo

trong đó quá trình học việc tiếp nối quá trình

học lý thuyết ở trường. Điều này có nghĩa là

quá trình thực hành và học lý thuyết không

xảy ra cùng một lúc mà nối tiếp nhau. Đào tạo

nối tiếp có thể áp dụng đối với người vừa tốt

nghiệp trung cấp/cao đẳng hoặc đại học và

cũng có thể được áp dụng đối với những người

đang đi làm (Kapplinger, B., 2011).

2. NỘI DUNG

Mô hình đào tạo tại nơi làm việc (On The

Job Training – OJT) là một phương pháp quan

trọng để con người thu nhận các kiến thức và

kỹ năng có liên quan đến công việc vì nó được

lập kế hoạch, tổ chức và hướng dẫn ngay tại

nơi làm việc của nhân viên. Ưu điểm mô hình

đào tạo tại nơi làm việc là đào tạo có thể được

phân chia theo thời gian thích hợp; người được

đào tạo có nhiều cơ hội thực hành ngay lập tức

và được phản hồi ngay kết quả làm việc của

mình. Tuy nhiên, mô hình này cũng có một số

nhược điểm là người huấn luyện tại xí nghiệp

có thể không có đủ thời gian và kỹ năng sư

phạm kém (Snell, Scott, 2011).

Hình 2. Mô hình hệ thống đào tạo nối tiếp

Mô hình đào tạo luân phiên (Alternative

Training): Hệ thống này nằm ở giữa đào tạo

kép và đào tạo nối tiếp với thời gian 4-5

tháng học lý thuyết và thực hành cơ bản tại

trường xen kẽ với khoảng thời gian 5-6 tháng

thực tập sản xuất tại doanh nghiệp.

Hình 1. Mô hình hệ thống đào tạo kép

Mô hình đào tạo kép/song hành Đức

(Dual SystemTraining), còn được gọi là hệ

thống giáo dục kép hoặc hệ thống đào tạo

nghề kép, kết hợp học việc (đào tạo thực hành)

với giáo dục chính quy (đào tạo lý thuyết), tạo

ra những mối liên kết mật thiết giữa hệ

thống giáo dục và ngành sản xuất kinh doanh

(Federal Institute of Vocational Training and

Hình 3. Mô hình hệ thống đào tạo luân phiên

128

TẠP CHÍ KHOA HỌC QUẢN LÝ GIÁO DỤC

SỐ 03(19), THÁNG 9 – 2018

thực hiện); Doanh nghiệp cung cấp thông tin

cho trường về nhu cầu nhân lực (24% doanh

nghiệp thực hiện); Giáo viên của trường đến

giảng dạy các khóa học do doanh nghiệp tự

đào tạo (14% doanh nghiệp thực hiện); Doanh

nghiệp tham gia xây dựng chương trình, giáo

trình (12% doanh nghiệp thực hiện); Phối hợp

tổ chức sản xuất, nghiên cứu ứng dụng và

chuyển giao công nghệ (6% doanh nghiệp

thực hiện). Tuy nhiên, kết quả cũng chỉ ra một

số hình thức hợp tác vẫn còn hạn chế mà

những doanh nghiệp khảo sát chưa thực hiện

như: doanh nghiệp hỗ trợ trang thiết bị cho

nhà trường; Giáo viên của trường đến tham

quan, tìm hiểu, thực tập; Cán bộ chuyên môn

của doanh nghiệp tham gia giảng dạy tại

trường (0% doanh nghiệp thực hiện). Riêng

với hình thức giáo viên của trường đến tham

quan, tìm hiểu, thực tập chủ yếu mới dừng ở

việc tham quan tìm hiểu mà không thực tập.

3. THỰC TRẠNG VÀ NHU CẦU LIÊN

KẾT GIỮA DOANH NGHIỆP VÀ CƠ SỞ

GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP TRONG ĐÀO

TẠO NGUỒN NHÂN LỰC

Tổng hợp số liệu khảo sát về tình hình

hợp tác đào tạo nghề mà doanh nghiệp và cơ

sở giáo dục nghề nghiệp đã thực hiện ở hình 4.

Kết quả cho thấy liên kết trong đào tạo nghề

giữa doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục nghề

nghiệp ở một số hình thức rất tốt như: hình

thức doanh nghiệp tiếp nhận học sinh – sinh

viên của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đến

thực tập được thực hiện nhiều nhất với hơn

78% số doanh nghiệp được khảo sát đã thực

hiện. Đây là một hình thức hợp tác dạy nghề

rất hiệu quả nếu như được tiến hành thường

xuyên và nghiêm túc. Một số hình thức khác

không phổ biến nhưng cũng có một số doanh

nghiệp thực hiện như Doanh nghiệp ký hợp

đồng nhà trường đào tạo (28% doanh nghiệp

Hình 4. Hợp tác giữa doanh nghiệp và cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực

Số liệu khảo sát về việc doanh nghiệp có

tham gia thiết kế và xây dựng chương trình đào

tạo cùng cơ sở giáo dục nghề nghiệp thì 88%

doanh nghiệp cho rằng mình chưa từng tham

gia. Chương trình khung qui định đối với khối

dạy nghề nhà trường chỉ được thay đổi 30%

trong chương trình khung, đó cũng là một trong

những điểm làm hạn chế sự tham gia doanh

nghiệp vào việc thiết kế và xây dựng chương

trình (Hình 5).

129

NGUYỄN THỊ THANH HẰNG – PHAN LONG

Hình 6 tổng hợp số liệu về hình thức đào

tạo nguồn nhân lực được doanh nghiệp thực

hiện trong thời gian qua. Kết quả cho thấy

doanh nghiệp thực hiện đào tạo nguồn nhân lực

tại doanh nghiệp như sau: hình thức đào tạo

kèm cặp tại chỗ 56 % doanh nghiệp được khảo

sát thực hiện tại doanh nghiệp. Bên cạnh đó các

doanh nghiệp được khảo sát còn áp dụng những

hình thức đào tạo khác như: tổ chức khóa đào

tạo thường xuyên tại doanh nghiệp (46% doanh

nghiệp thực hiện); Tham quan học tập (26%

doanh nghiệp thực hiện); Ký hợp đồng với cơ

sở đào tạo (22% doanh nghiệp thực hiện). Tuy

nhiên, kết quả khảo sát cũng cho thấy rằng các

doanh nghiệp không đào tạo nguồn nhân lực

thông qua hình thức Cử nhân viên đi học tại

trường (0% doanh nghiệp thực hiện).

Hình 5. Doanh nghiệp tham gia thiết kế và xây

dựng chương trình đào tạo của cơ sở giáo dục

nghề nghiệp

Hình 6. Hình thức đào tạo nguồn nhân lực doanh nghiệp đã thực hiện

Hầu hết các cán bộ quản lý doanh nghiệp

tham gia trả lời khảo sát đều thấy sự cần thiết

của việc đào tạo nguồn nhân lực với 100% số

người trả lời cho rằng người lao động cần phải

được bồi dưỡng tay nghề thường xuyên.

trong lĩnh vực chuyên môn với 82% doanh

nghiệp có nhu cầu. Nhu cầu bồi dưỡng kỹ năng

mềm với 54% doanh nghiệp được khảo sát

quan tâm. Riêng nhu cầu về bồi dưỡng nâng

bậc thợ thì chỉ 18% doanh nghiệp được khảo

sát quan tâm (Hình 7).

Khi được khảo sát về kiến thức, kỹ năng

cần bồi dưỡng thì chủ yếu doanh nghiệp quan

tâm đến vấn đề bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng

130

TẠP CHÍ KHOA HỌC QUẢN LÝ GIÁO DỤC

SỐ 03(19), THÁNG 9 – 2018

phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp; làm việc

với doanh nghiệp, các tổ chức đào tạo nghề phù

hợp với Chương trình, mô hình đào tạo cần

triển triển khai.

Xây dựng qui chế qui định rõ quyền lợi và

trách nhiệm của cơ sở giáo dục nghề nghiệp và

doanh nghiệp trong việc phối hợp tổ chức đào

tạo. Dựa trên chính sách, qui định pháp luật về

trách nhiệm quyền lợi của cơ sở giáo dục nghề

nghiệp và Doanh nghiệp trong lĩnh vực giáo

dục nghề nghiệp.

Hình 7. Nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực của

doanh nghiệp

Rà soát sự phát triển, thay đổi công nghệ

trong từng ngành nhằm có cảnh báo sớm giúp

nắm bắt khịp thời yếu tố đang hình thành và

ảnh hưởng tới việc phát triển lực lượng lao

động và dịch vụ của hệ thống giáo dục đào tạo

nghề nghiệp trong tổ chức đạt chất lượng theo

kịp với thị trường.

4. GIẢI PHÁP LIÊN KẾT GIỮA CƠ SỞ

GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP VÀ DOANH

NGHIỆP TRONG ĐÀO TẠO NGUỒN

NHÂN LỰC TẠI TỈNH ĐỒNG NAI

Xây dựng và quản lý mô hình liên kết Cơ

sở giáo dục nghề nghiệp – Trung tâm –

Doanh nghiệp

Kênh thông tin từng ngành cập nhật hàng

năm và xây dựng kế hoạch liên tục cải thiện

chất lượng của chương trình, nội dung tài liệu

đào tạo nghề, nêu ra những thay đổi trong

chương trình tài liệu đào tạo nghề để đáp ứng

nhu cầu kỹ năng hiện tại và mới trong ngành.

Giám sát, đánh giá chất lượng đào tạo

Thành lập kênh trao đổi thông tin đào tạo

giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh

nghiệp mà cầu nối là Trung tâm đào tạo – cung

ứng lao động kỹ thuật. Thành lập kênh trao đổi

thông tin đào tạo qua mạng Internet giữa cơ sở

giáo dục nghề nghiệp trong tỉnh và doanh

nghiệp trong khu công nghiệp Đồng Nai theo

từng nhóm ngành nghề. Hệ thống kênh trao đổi

thông tin với sự tham gia của Sở lao động

thương binh xã hội (đơn vị quản lý cơ sở giáo

dục nghề nghiệp), Ban Quản lý các khu công

nghiệp Đồng Nai (đơn vị quản lý doanh

nghiệp) mà trực triếp là Trung tâm Đào tạo –

cung ứng lao động kỹ thuật, Cơ sở giáo dục

nghề nghiệp, Doanh nghiệp.

Chương trình, nội dung các nghề đáp ứng

theo nhu cầu doanh nghiệp trong khu công

nghiệp Đồng Nai

Giao quyền tự chủ về chương trình cho cơ

sở giáo dục nghề nghiệp nhằm tạo điều kiện

thuận lợi cho việc tổ chức đào tạo đáp ứng theo

nhu cầu doanh nghiệp. Tham khảo chương

trình đào tạo nghề liên kết giữa cơ sở giáo dục

nghề nghiệp và doanh nghiệp ở các nước. Cơ

sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp phối

hợp xây dựng chương trình đào tạo. Thường

xuyên điều chỉnh chương trình đào tạo, cập

nhật được xu hướng mới trong khoa học công

nghệ đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp.

Giải pháp giáo viên, người huấn luyện

Kênh trao đổi thông tin đào tạo với

chức năng:

Cung cấp thông tin về nguồn nhân lực và

năng suất lao động tại các doanh nghiệp, tình

hình phát triển nguồn nhân lực và nhu cầu kỹ

năng nghề.

Xây dựng tiêu chuẩn giáo viên, người

huấn luyện tham gia đào tạo nghề theo mô hình

Hỗ trợ tích cực việc phát triển, triển khai

và liên tục cải tiến của công tác đào tạo nghề

131

NGUYỄN THỊ THANH HẰNG – PHAN LONG

đào tạo liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề

nghiệp và doanh nghiệp.

4. KẾT LUẬN

Triển khai mô hình đào tạo liên kết giữa

cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp để

học viên được học thực tập cơ bản, thực hành

nâng cao tại môi trường sản xuất thực tế của

doanh nghiệp và giải pháp bồi dưỡng kỹ năng

sư phạm cho người huấn luyện tại các doanh

nghiệp trong Khu công nghiệp Đồng Nai. Cơ

sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp cùng

tham gia đào tạo người lao động dựa trên quan

hệ hợp tác toàn diện giữa hai bên và có sự hỗ

trợ từ cơ quan quản lý của nhà nước.

Bồi dưỡng nâng cao trình độ giáo viên cơ

sở giáo dục nghề nghiệp. Bồi dưỡng kỹ năng sư

phạm trong huấn luyện nghề cho người huấn

luyện dạy thực hành tại doanh nghiệp. Chúng

tôi đã tiến hành tham khảo ý kiến chuyên gia về

các giải pháp đã đề xuất: Các nhóm giải pháp

liên kết đào tạo nguồn nhân lực này nhận được

68% đến 100% ý kiến chuyên gia đánh giá về

tổng mức độ cần thiết, rất cần thiết.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Snell, Scott. Managing Human Resources, (2011).

https://college.cengage.com/business/course360/human_resources_mngt_exp_1111748578/ebook/s

nell_9781111532826_ch07.pdf.

2. Federal Institute of Vocational Training and Education (2011). Continuing Vocational

in Germany. viewed 30 July 2014, http://www.bibb.de /en/30130.htm.

Training

3. Kapplinger, B. (2011). Convergence or divergence of continuing vocational training in

Europe? Empirical findings and theoretical conclusions for adult education.

http://www.adulterc.org/proceedings/2011/papers/kapplinger.pdf.

4. Franz, J. (2007). Financing of Technical and Vocational Education and Training (TVET),

Vietnam. Vietnamese-German Development Cooperation.

5. Gabriele, R. (2012). With the business sector – for the business sector. Vietnamese-German

Development Cooperation.

6. Hà Xuân Quang (2013), Thực trạng đào tạo nghề gắn với doanh nghiệp. Tạp chí Khoa học dạy

nghề, Số 1, 22-25.

7. Viện Quản lý và Phát triển châu Á (2014), Dự án tăng cường kỹ năng nghề.

132

BÀI BÁO KHOA HỌC

THỰC HIỆN CÔNG BỐ THEO QUY CHẾ ĐÀO TẠO THẠC SỸ

Bài báo khoa học của học viên

có xác nhận và đề xuất cho đăng của Giảng viên hướng dẫn

Bản quyền tác phẩm đã được bảo hộ bởi Luật xuất bản và Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam.

Nghiêm cấm mọi hình thức xuất bản, sao chụp, phát tán nội dung khi chưa có sự đồng ý

của tác giả và Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh.

ĐỂ CÓ BÀI BÁO KHOA HỌC TỐT, CẦN CHUNG TAY BẢO VỆ TÁC QUYỀN!

Thực hiện theo MTCL & KHTHMTCL Năm học 2018-2019 của Thư viện Trường Đại học

Sư phạm Kỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh.