Bài giảng Xác suất thống kê - Chương 4: Ước lượng tham số của đại lượng ngẫu nhiên

Chu’o’ng 4  
´
´
’
’
ˆ
’
’
’
’
’
UOC LUONG THAM SO CUA DAI LUONG  
.
¯
.
.
˜
ˆ
NGAU NHIEN  
ˆ
’
´
´
’´  
´
˜
’
˜
Gia su d¯ai luong ngˆau nhiˆen X c´o tham sˆo chua biˆet. Uoc luong tham sˆo l`a dua  
’
’ ’  
.
’
’
’ ’  
.
’
.
.
ˆ
ˆ
´
˜
v`ao mˆau ngˆau nhiˆen  
= (  
) ta d¯ua ra thˆong kˆe = (  
)
’
1
2
1
2
’
´
d¯ˆe uoc luong (du d¯oa´n) .  
’ ’ ’ ’  
’
.
.
´
C´o 2 phuong ph´ap uoc luong:  
’ ’ ’ ’ ’ ’  
.
’
’
´
’´  
’
i) Uoc luong d¯iˆem: chi ra  
=
n`ao d¯o´ d¯ˆe uoc luong .  
’
’ ’  
’ ’ ’ ’  
0
.
.
’´  
´
’
’
’
’
ii) Uoc luong khoang: chi ra mˆot khoang (  
) chua sao cho  
(
1
2) =  
’
’ ’  
.
’
1
2
.
´
´
1 − cho truoc (1 − goi l`a d¯ˆo tin cˆay cua uoc luong).  
’ ’  
’ ’ ’ ’  
.
.
.
.
’
´
’ ’  
’
’ ’  
´
’
´
ˆ
1. CAC PHUONG PHAP UOC LUONG DIEM  
.
¯
´
1.1 Phuong ph´ap h`am uoc luong  
’ ’ ’ ’ ’ ’  
.
’
• Mˆo ta phuong ph´ap  
’ ’  
’
´
´
˜
˜
˜
`
`
’
’
’
Gia su cˆan uoc luong tham sˆo cua d¯ai luong ngˆau nhiˆen X. Tu X ta lˆap mˆau ngˆau  
’
’ ’ ’ ’ ’ ’  
.
.
.
.
nhiˆen  
= (  
).  
1
2
ˆ
ˆ
ˆ
´
´
’
Chon thˆong kˆe = (  
.
). Ta goi l`a h`am uoc luong cua  
’ ’ ’ ’  
.
1
2
.
.
’
’
´
˜
Thuc hiˆen ph´ep thu ta d¯uoc mˆau cu thˆe  
= (  
). Khi d¯´o uoc luong  
’
.
’
’ ’  
.
’ ’ ’ ’  
1
2
.
.
.
’
ˆ
’
d¯iˆem cua l`a gi´a tri = (  
).  
0
1
2
.
’´  
a) Uoc luong khˆong chˆech  
’
’ ’  
.
.
ˆ
ˆ
´
´
˜
Dinh nghia 1 Thˆong kˆe = (  
) d¯uoc goi l`a uoc luong khˆong chˆech  
’ ’  
’ ’ ’ ’  
1
2
.
.
¯ .  
.
.
ˆ
´
´
’
cua tham sˆo nˆeu ( ) = .  
´
˜
ꢀ Y nghia  
ˆ
’
’
´
´
’
’
Gia su l`a uoc luong khˆong chˆech cua tham sˆo . Ta c´o  
’ ’ ’ ’  
.
.
ˆ
ˆ
( − ) = ( ) − ( ) = − = 0  
69  
70  
Chu’o’ng 4.  
`
´
´
´
˘
Vˆau uoc luong khˆong chˆech l`a uoc luong c´o sai sˆo trung b`ınh bang 0.  
’ ’ ’ ’ ’ ’ ’ ’  
.
.
.
.
⊕ Nhˆan x´et  
.
´
˜
˜
’
’
’
i) Trung b`ınh cua mˆau ngˆau nhiˆen  
’
l`a uoc luong khˆong chˆech cua trung b`ınh cua  
’ ’ ’ ’  
.
.
’
tˆong thˆe  
=
( ) =  
v`ı ( ) =  
.
02  
´
˜
2) =  
˜
`
’
2
’
’
ii) Phuong sai d¯iˆeu chinh cua mˆau ngˆau nhiˆen  
’ ’  
l`a uoc luong khˆong chˆech cua  
’ ’ ’ ’  
.
.
0
2
’
’
’
phuong sai cua tˆong thˆe  
’ ’  
v`ı  
(
.
`
’
’
’
• V´ı du 1 Chiˆeu cao cua 50 cˆay lim d¯uoc cho boi  
’ ’  
.
.
0
2
´
`
’
Khoang chiˆeu cao (m´et) sˆo cˆay lim  
[6 25 − 6 75)  
[6 75 − 7 25)  
[7 25 − 7 75)  
[7 75 − 8 25)  
[8 25 − 8 75)  
[8 75 − 9 25)  
[9 25 − 9 75)  
[9 75 − 10 2)  
1
2
5
11  
18  
9
3
1
50  
6,5 -4  
7,0 -3  
7,5 -2  
-4  
-6  
-10  
-11  
0
9
6
3
-13  
16  
18  
20  
11  
0
9
12  
9
8
8,5  
9
-1  
0
1
9,5  
10  
2
3
95  
`
’
Goi X l`a chiˆeu cao cua cˆay lim  
.
’
´
`
’
’
`
a) Ha˜y chi ra uoc luong d¯iˆem cho chiˆeu cao trung b`ınh cua c´ac cˆay lim.  
’ ’ ’ ’  
.
’
´
´
’
`
’
’
’
b) Ha˜y chi ra uoc luong d¯iˆem cho d¯oˆ tan m´at cua c´ac chiˆeu cao cˆay lim so voi chiˆeu  
’ ’ ’ ’  
.
.
cao trung b`ınh.  
’
´
’
c) Goi = (7 75 ≤ ≤ 8 75). Ha˜y chi ra uoc luong d¯iˆem cho p.  
’ ’ ’ ’  
.
.
’
Giai  
2
’
Ta lˆap bang t´ınh cho v`a  
.
.
0
− 8 5  
0 5  
’
´
Thuc hiˆen ph´ep d¯ˆoi biˆen  
=
(
= 8 5; = 0 5)  
0
’
.
.
13  
50  
Ta c´o = − = −0 26. Suy ra  
= 8 5 + 0 5 (−0 26) = 8 37  
95  
2
= (0 5)2  
− (−0 26)2 = 0 4581 ∼ (0 68)2.  
50  
´
`
a) Chiˆeu cao trung b`ınh d¯uoc uoc luong l`a 8,37 m´et.  
’ ’ ’ ’ ’ ’  
.
.
50  
´
’
˘
b) Dˆo tan m´at d¯uoc uoc luong l`a = 0 68 m´et hoac ˆ = 50−1 0 4581 ∼ 0 684  
’ ’ ’ ’ ’ ’  
.
.
¯
.
.
`
’
c) Trong 50 quan s´at d¯a˜ cho c´o 11+18 = 29 quan s´at cho chiˆeu cao lim thuˆoc khoang  
.
[7 5 − 8 5)  
29  
50  
∗
’
´
Vˆay uoc luong d¯iˆem cho p l`a  
’ ’ ’ ’  
=
= 0 58.  
.
.
71  
´
’´  
b) Uoc luong hiˆeu qua  
’
’
’ ’  
.
.
’
˘
ˆ
’
´
´
´
’
’
⊕ Nhˆan x´et Gia su l`a uoc luong khˆong chˆech cua tham sˆo . Theo bˆat d¯ang thuc  
’
’ ’ ’ ’  
’
.
.
.
Tchebychev ta c´o  
ˆ
( )  
2
ˆ
ˆ
(| − ( )|  
)
1 −  
ˆ
( )  
2
ˆ
ˆ
V`ı ( ) = nˆen (| − |  
)
1 −  
.
ˆ
ˆ
ˆ
´
´
´
´
`
’
Ta thˆay nˆeu  
( ) c`ang nho th`ı (| − |  
) c`ang gˆan 1. Do d¯o´ ta se˜ chon voi  
’
.
ˆ
’
( ) nho nhˆat.  
ˆ
’´  
´
˜
ˆ
’ ’  
Dinh nghia 2 Uoc luong khˆong chˆech d¯uoc goi l`a uoc luong c´o hiˆeu qua cua tham  
’
’ ’  
.
’ ’  
.
’ ’ ’ ’  
.
.
.
¯ .  
.
´
´
´ ´  
’
’
( ) nho nhˆat trong c´ac uoc luong cua .  
’ ’ ’ ’  
.
sˆo nˆeu  
ˆ
`
˘
´
´
´
`
’ ’  
ꢀ Chu´ y´ Nguoi ta chung minh d¯uoc rang nˆeu l`a uoc luong hiˆeu qua cua th`ı phuong  
’ ’  
’
’ ’  
’ ’ ’ ’  
’ ’  
.
.
.
’
sai cua n´o l`a  
1
ˆ
( ) =  
(4.1)  
(
)
2
(
)
´
´
´
´
’
˜
’
trong d¯´o ( ) l`a h`am mˆat d¯ˆo x´ac suˆat cua d¯ai luong ngˆau nhiˆen gˆoc. Moi uoc  
’ ’  
.
’ ’  
.
.
.
.
ˆ
´
luong khˆong chˆech luˆon c´o phuong sai lon hon  
( ) trong (4.1). Ta goi (4.1) l`a gioi  
’ ’ ’ ’  
’
’
.
.
.
han Crame-Rao.  
.
2
´
´
˜
˜
⊕ Nhˆan x´et Nˆeu d¯ai luong ngˆau nhiˆen gˆoc  
∈
(
) th`ı trung b`ınh mˆau  
l`a  
’ ’  
.
.
.
´
’ ’  
uoc luong hiˆeu qua cua ky` vong ( ) = .  
’ ’ ’ ’  
.
.
.
2
1
´
Thˆat vˆay, ta biˆet  
=
∈
(
)
.
.
=1  
’
´
´
’
) l`a h`am mˆat d¯ˆo cua  
˘
Mat kh´ac do  
c´o phˆan phˆoi chuˆan nˆen nˆeu (  
th`ı  
.
.
.
1
2
−( − )2  
2
√
(
) =  
2
−
Ta c´o  
(
) =  
.
2
2
2
(
)
−
2
`
˘
Suy ra  
=
=
2 . Do d¯´o  
( ) ch´ınh bang nghich  
.
2
’
d¯ao  
.
´
’ ’  
Vˆay  
.
l`a uoc luong hiˆeu qua cua .  
’ ’ ’ ’  
.
.
’´  
˜
c) Uoc luong vung  
’
’ ’  
’
.
ˆ
ˆ
´
´
˜
˜
’
Dinh nghia 3 Thˆong kˆe = (  
) d¯uoc goi l`a uoc luong vung cua tham  
’ ’  
.
’ ’ ’ ’  
’
1
2
.
¯ .  
.
´
´
sˆo nˆeu ∀  
0 ta c´o  
ˆ
l→im∞ (| − |  
) = 1  
72  
Chu’o’ng 4.  
´
`
˜
’
’
ꢀ Diˆeu kiˆen d¯u cua uoc luong vung  
’ ’ ’ ’  
’
¯
.
.
ˆ
ˆ
ˆ
´
´
´
˜
’
Nˆeu l`a uoc luong khˆong chˆech cua v`a l→im∞  
’ ’ ’ ’  
( ) = 0 th`ı l`a uoc luong vung  
’ ’ ’ ’  
’
.
.
.
’
cua .  
´
´
1.2 Phuong ph´ap uoc luong hop ly´ tˆoi d¯a  
’ ’ ’ ’ ’ ’  
’
.
.
’
˜
˜
˜
`
’
Gia su  
= (  
) l`a mˆau ngˆau nhiˆen d¯uoc tao nˆen tu d¯ai luong ngˆau  
’ ’ ’ ’  
’
’
1
2
.
.
.
.
’
ˆ
ˆ
˜
nhiˆen  
c´o mˆau cu thˆe  
= (  
) v`a = (  
´ ´  
).  
1
2
1
2
.
’
X´et h`am h`am hop ly´ (  
) cua d¯ˆoi sˆo x´ac d¯inh nhu sau:  
’
.
’
1
.
´
`
roi rac:  
’
.
• Nˆeu  
(
) =  
=
(
=
=
)
(4.2)  
(4.3)  
1
1
1
(
=
)
=1  
’
’
´
˜
(
) l`a x´ac suˆat d¯ˆe ta nhˆan d¯uoc mˆau cu thˆe  
= (  
)
)
’ ’  
.
1
1
.
.
´
´
• Nˆeu  
liˆen tuc c´o h`am mˆat d¯ˆo x´ac suˆat (  
)
.
.
.
(
) = (  
) (  
2
)
(
1
1
’
´
’
(
) l`a mˆat d¯ˆo cua x´ac suˆat tai d¯iˆem  
(
)
1
2
1
2
.
.
.
ˆ
´ ´ ´ ´  
) d¯uoc goi l`a uoc luong hop ly´ tˆoi d¯a nˆeu ung voi gi´a  
’ ’ ’ ’ ’ ’ ’  
’
.
. . .  
´
Gi´a tri  
= (  
’
0
1
2
.
’
tri n`ay cua h`am hop ly´ d¯at cuc d¯ai.  
’
’
.
.
.
.
.
ꢀ Phuong ph´ap t`ım  
’ ’  
V`ı h`am L v`a lnL d¯at cuc d¯ai tai cu`ng mˆot gi´a tri nˆen ta x´et lnL thay v`ı x´et L.  
’
.
.
.
.
.
.
´
Buoc 1: T`ım  
’ ’  
´
’
Buoc 2: Giai phuong tr`ınh  
’ ’ ’ ’  
(Phuong tr`ınh hop ly´)  
’ ’  
’
.
ˆ
’
’
Gia su phuong tr`ınh c´o nghiˆem l`a = (  
’ ’  
)
’
0
1
2
.
2
´
´
Buoc 3: T`ım d¯ao h`am cˆap hai  
’ ’  
.
2
ˆ
´
´
Nˆeu tai m`a  
0 th`ı lnL d¯at cuc d¯ai. Khi d¯o´ = (  
) l`a uoc  
’ ’  
’
.
0
0
1
2
.
.
.
’
´
’
luong d¯iˆem hop ly´ tˆoi d¯a cua .  
’ ’  
’
.
.
73  
’
’
’
´
ˆ
2. PHUONG PHAP KHOANG TIN CAY  
.
’
2.1 Mˆo ta phuong ph´ap  
’ ’  
’
’
’
´
´
´
´
’
’
Gia su tˆong thˆe c´o tham sˆo chua biˆet. Ta t`ım khoang (  
) chua sao cho  
’
2
’
’
1
(
2) = 1 − cho truoc.  
’ ’  
1
´
˜
˜
˜
`
’
Tu d¯ai luong ngˆau nhiˆen gˆoc  
’ ’  
lˆap mˆau ngˆau nhiˆen  
= (  
). Chon  
1
2
.
.
.
.
ˆ
ˆ
´
´ ´ ´  
) c´o phˆan phˆoi x´ac suˆat x´ac d¯inh du` chua biˆet .  
’
.
thˆong kˆe = (  
1
2
ˆ
ˆ
´
´
’
Voi  
’
kh´a b´e (  
) ta t`ım d¯uoc phˆan vi  
’ ’  
cua (tuc l`a  
(
1 ) = 1).  
’
1
2
1
.
.
1
´
Voi  
’
(tuc l`a  
’
´
`
’ ’  
’
cua  
m`a  
ˆ
+
=
kh´a b´e (thuong lˆay ≤ 0 05) ta t`ım d¯uoc phˆan vi  
’ ’  
.
1
2
1−  
.
2
ˆ
´
(
2 ) = 1 − 2).  
1−  
Khi d¯´o  
ˆ
ˆ
ˆ
(
≤ ≤  
2 ) = (  
2 ) − (  
1 ) = 1 −  
−
= 1 −  
(∗)  
1−  
1−  
2
1
1
ˆ
ˆ
`
`
’
Tu (*) ta giai ra d¯uoc . Khi d¯´o (*) d¯uoc d¯ua vˆe dang  
(
2) = 1 − .  
’
’ ’  
.
’ ’  
.
’
1
.
ˆ
ˆ
2
`
˘
´
´
´
`
`
’
) hˆau nhu xay ra. Thuc hiˆen  
’ ’  
.
V`ı x´ac suˆat 1 − gˆan bang 1, nˆen biˆen cˆo (  
1
.
’
’
’
´ ´  
˜
˜
˜
mˆot ph´ep thu d¯ˆoi voi mˆau ngˆau nhiˆen  
ta thu d¯uoc mˆau cu thˆe  
’ ’  
= (  
).  
’
1
2
.
’
.
.
’
ˆ
ˆ
˜
`
Tu mˆau cu thˆe n`ay ta t´ınh d¯uoc gi´a tri  
=
(
),  
=
(
1
).  
’ ’  
.
1
1
1
2
2
2
2
.
.
’
´
´
´
˜
’
Vˆay voi 1 − cho truoc, qua mˆau cu thˆe  
ta t`ım d¯uoc khoang (  
’ ’  
) chua sao  
’
2
’
’ ’  
1
.
(
.
.
cho  
2) = 1 − .  
1
’
’
• Khoang (  
) d¯uoc goi l`a khoang tin cˆay.  
’ ’  
2
1
.
.
.
´
’
• 1 − d¯uoc goi l`a d¯ˆo tin cˆay cua uoc luong.  
’ ’ ’ ’ ’ ’  
.
.
.
.
.
’
• |  
−
| d¯uoc goi l`a d¯ˆo d`ai khoang tin cˆay.  
’ ’  
2
1
.
.
.
.
’ ´  
2.2 Uoc luong trung b`ınh  
’
’ ’  
.
’
’
’
´
´
’
’
’
´
Gia su trung b`ınh cua tˆong thˆe ( ) = chua biˆet. Ta t`ım khoang (  
) chua  
’
’
’
1
2
´
sao cho  
(
) = 1 − , voi 1 − l`a d¯oˆ tin cˆay cho truoc.  
’ ’  
’
1
2
.
.
`
i) Truong hop 1  
’ ’  
’
.
2
´
Biˆet  
( ) =  
˘
’
´
≥ 30 hoac (  
30 nhung X c´o phˆan phˆoi chuˆan)  
’
.
´
Chon thˆong kˆe  
.
√
(
−
)
=
(4.4)  
´
Ta thˆay  
∈
(0 1).  
74  
Chu’o’ng 4.  
˘
Chon cap  
v`a  
sao cho  
+
=
2
v`a t`ım c´ac phˆan vi  
.
1
2
1
.
.
(
1 ) =  
´
(
2 ) = 1 −  
1
2
’
Do phˆan vi chuˆan c´o t´ınh chˆat  
.
= −  
nˆen  
1−  
1
1
(−  
2 ) = 1 −  
(4.5)  
1−  
1−  
1
´
’
Dua v`ao (4.4) v`a giai hˆe bˆat phuong tr`ınh trong (4.5) ta d¯uoc  
’
.
’ ’  
’ ’  
.
.
√
√
−
+
1−  
1−  
2
1
’
´
´
’
˘
Dˆe d¯uoc khoang tin cˆay d¯ˆoi xung ta chon  
=
=
v`a d¯at = 1 − th`ı  
’ ’  
.
’
1
2
.
.
.
¯
2
2
√
√
−
+
’
T´om lai, ta t`ım d¯uoc khoang tin cˆay ( −  
’ ’  
+ ), trong d¯o´  
.
.
.
˜
˜
’
*
l`a trung b`ınh cua mˆau ngˆau nhiˆen.  
’
´
´
√
*
=
(d¯oˆ ch´ınh x´ac) voi  
l`a phˆan vi chuˆan muc = 1 −  
’
’
.
.
2
’
’
´
´
´
˜
’
• V´ı du 2 Khˆoi luong san phˆam l`a d¯ai luong ngˆau nhiˆen X c´o phˆan phˆoi chuaˆn voi d¯ˆo  
’ ’  
.
’ ’  
’
’
.
.
.
.
’
’
’
´
’
’
lˆech tiˆeu chuˆan = 1. Cˆan thu 25 san phˆam ta thu d¯uoc kˆet qua sau  
’ ’  
.
.
´
X (khˆoi luong) 18 19 20 21  
’ ’  
.
´
(sˆo luong  
’ ’  
3
5
15  
2
.
’
´
´
´
’
’
Ha˜y uoc luong trung b`ınh khˆoi luong cua san phˆam voi d¯ˆo tin cˆay 95 %.  
’ ’ ’ ’  
’ ’  
.
’
.
.
.
’
Giai  
18  
19  
3
5
54  
95  
20 15 300  
21 42  
25 491  
2
491  
25  
Ta c´o  
=
= 19 64  
.
Dˆo tin cˆay 1 − = 0 95 =⇒  
= 0 025 =⇒  
= 1 − = 0 975 Ta t`ım  
.
.
¯
2
’
d¯uoc phˆan vi chuˆan  
’ ’  
=
= 1 96. Do d¯´o  
0 975  
.
.
1
1
√
=
= 1 96 = 0 39  
0 975  
5
25  
=
=
− = 19 6 − 0 39 = 19 25  
+ = 19 6 + 0 39 = 20 03  
1
2
’
Vˆay khoang tin cˆay l`a (19 25; 20 03).  
.
.
75  
`
ii) Truong hop 2  
’ ’  
’
.
2
´
chua biˆet  
’
≥ 30  
02  
’
´
2
´
’
´
˜
`
’ ’  
’
Truong hop n`ay k´ıch thuoc mˆau lon ( ≥ 30) c´o thˆe du`ng uoc luong cua  
thay  
’
’ ’  
’ ’ ’ ’  
.
.
0
2
´
’
cho  
chua biˆet ( ( 2) = ), ta t`ım d¯uoc khoang tin cˆay ( −  
+ ) trong d¯o´  
’
’ ’  
.
.
’
˜
’
*
*
l`a trung b`ınh cua mˆau cu thˆe.  
.
0
0
’
’
´
´
√
=
voi  
l`a phˆan vi chuˆan muc = 1 − v`a l`a d¯ˆo lˆech tiˆeu chuˆan  
’
’
.
. .  
2
’
˜
`
’
’
d¯iˆeu chinh cua mˆau cu thˆe.  
.
´
`
´
’
`
’ ’  
• V´ı du 3 Nguoi ta tiˆen h`anh nghiˆen cuu o mˆot truong d¯ai hoc xem trong mˆot th´ang  
’ ’  
’
’
.
.
.
.
.
˜
.
´
´
˜
`
trung b`ınh mˆot sinh viˆen tiˆeu hˆet bao nhiˆeu tiˆen goi d¯iˆen thoai. Laˆy mˆot mˆau ngˆau nhiˆen  
.
.
.
.
´
`
’
gˆom 59 sinh viˆen thu d¯uoc kˆet qua sau:  
’ ’  
.
14 18 22 30 36 28 42 79 36 52 15 47  
95 16 27 111 37 63 127 23 31 70 27 11  
30 147 72 37 25  
7
33 29 35 41 48 15  
29 73 26 15 26 31 57 40 18 85 28 32  
22 36 60 41 35 26 20 58 33 23 35  
´
´
`
’
Ha˜y uoc luong khoang tin cˆay 95% cho sˆo tiˆen goi d¯iˆen thoai trung b`ınh h`ang th´ang  
’ ’ ’ ’  
.
.
.
.
.
’
cua moˆt sinh viˆen.  
.
’
Giai  
´
`
Tu c´ac sˆo liˆeu d¯a˜ cho, ta c´o  
’
.
0
= 59;  
= 41 05;  
= 27 99  
’
’
Dˆo tin cˆay 1 − = 0 95 =⇒ 1 − = 0 975. Tra bang phˆan vi chuˆan ta c´o  
.
.
.
¯
0 975  
2
= 1 96.  
27 99  
59  
√
Do d¯´o = 1 96  
= 7 13.  
− 7 13 = 33 92;  
+ 7 13 = 48 18  
´
’
’
Vˆay khoang tin cˆay cua uoc luong l`a (33,92; 48,18).  
’ ’ ’ ’  
.
.
.
`
iii) Truong hop 3  
’ ’  
’
.
2
´
chua biˆet  
’
’
´
30 v`a X c´o phˆan phˆoi chuˆan  
√
(
−
)
´
Chon thˆong kˆe  
=
∈
( − 1).  
.
0
76  
Chu’o’ng 4.  
0
’
√
Ta t`ım d¯uoc khoang tin cˆay ( −  
+ ) trong d¯o´  
´
=
’ ’  
.
.
0
´
voi  
’
´
l`a phˆan vi Student muc = 1 − voi − 1 bˆac tu do v`a l`a d¯oˆ lˆech tiˆeu  
’
’
’
’
.
.
. .  
.
2
’
˜
`
’
’
chuˆan d¯iˆeu chinh cua mˆau cu thˆe.  
.
´
`
´
• V´ı du 4 Dioxide Sulfur v`a Oxide Nitrogen l`a c´ac h´oa chˆat d¯uoc khai th´ac tu l`ong  
’ ’  
’
’
.
.
´
´
´
´
’
’
.
˘
.
d¯ˆat. C´ac chˆat n`ay d¯uoc gi´o mang d¯i rˆat xa, kˆet hop th`anh acid v`a roi tro lai mat d¯ˆat tao  
tha`nh mua acid. Nguoi ta d¯o d¯oˆ d¯ˆam d¯ac cua Dioxide Sulfur (  
’ ’  
.
’
.
.
3
`
) trong khu rung  
’
`
´
’
˘
.
’
’ ’  
.
.
´
´
´
’
’
’
Bavarian cua nuoc Duc. Sˆo liˆeu cho boi bang duoi d¯aˆy:  
’ ’  
’
’
’ ’  
.
¯
52,7  
62,2  
45,3  
52,4  
43,9  
56,5  
63,4  
38,6  
41,7  
33,4  
53,9  
46,1  
71,5  
61,8  
65,5  
44,4  
47,6  
54,3  
66,6  
60,7  
55,1  
50,0  
70,0  
56,4  
´
´
’
˘
Ha˜y uoc luong d¯ˆo d¯ˆam d¯ac trung b`ınh cua Dioxide Sulsfur voi d¯ˆo tin cˆay 95%.  
’ ’ ’ ’  
’
.
.
.
.
.
.
’
Giai  
3
0
3
Ta t´ınh d¯uoc = 53 92  
’ ’  
= 10 07  
.
.
’
Dˆo tin cˆay 1 − = 0 95 =⇒  
= 0 025 =⇒ 1 − = 0 975. Tra bang phˆan  
.
.
¯
2
´
vi student muc 0,975 bˆac − 1 = 23 ta d¯uoc  
= 2 069.  
’
’ ’  
.
23;0 975  
.
.
Do d¯´o = 2 0691√0 07 = 4 25.  
24  
− = 53 92 − 4 25 = 49 67  
+ = 53 92 + 4 25 = 58 17  
’
Vˆay khoang tin cˆay l`a (49,67; 58,17).  
.
.
´
´
´
’
`
3
’
˘
Nguoi ta biˆet d¯uoc nˆeu d¯oˆ d¯aˆm d¯ac cua Dioxide Sulfur trong mˆot khu vuc lon hon  
’ ’ ’ ’  
’
.
’
.
.
.
.
.
’
’
`
’ ’  
20  
th`ı mˆoi truong trong khu vuc bi ph´a hoai boi mua acid. Qua v´ı du n`ay c´ac  
nh`a khoa hoc d¯a˜ t`ım ra d¯uoc nguyˆen nhˆan rung Bavarian bi ph´a hoai trˆam trong nam  
’
.
’
.
.
.
`
’
`
˘
’ ’  
.
.
.
.
.
1983 l`a do mua acid .  
’
´
~
ꢀ Chu´ y´ (X´ac d¯inh k´ıch thuoc m^au)  
’’  
.
´
´
´
´
’ ’  
’
’
`
Nˆeu muˆon d¯oˆ tin cˆay 1 − v`a d¯oˆ ch´ınh x´ac d¯at o muc cho truoc th`ı ta cˆan x´ac  
’
.
.
.
.
´
’ ’  
˜
’
d¯inh k´ıch thuoc cua mˆau.  
.
2
´
`
i) Truong hop biˆet  
’ ’  
( ) =  
:
’
.
2
´
`
√
Tu cˆong thuc  
=
ta suy ra  
’
’
2
2
2
=
2
´
`
ii) Truong hop chua biˆet  
’ ’  
:
’
.
’
77  
’
’
´
´
´
˜
˜
˜
`
Dua v`a mˆau cu thˆe d¯a˜ cho (nˆeu chua c´o mˆau th`ı ta c´o thˆe tiˆen h`anh lˆay mˆau lˆan  
’
.
’
.
02  
’
´
´
`
`
’
d¯ˆau voi k´ıch thuoc  
’ ’  
≥ 30) d¯ˆe t´ınh . Tu d¯´o x´ac d¯inh d¯uoc  
’ ’  
’
1
.
.
02  
2
=
2
´
´
´
´
˜
’
K´ıch thuoc mˆau phai l`a sˆo nguyˆen. Nˆeu khi t´ınh theo c´ac cˆong thuc trˆen d¯uoc  
’ ’  
’
’ ’  
.
´
´
’
`
’
gi´a tri khˆong nguyˆen th`ı ta lˆay phˆan nguyˆen cua n´o cˆong thˆem voi 1.  
.
.
2
02  
2
2
´
˘
Tuc l`a  
=
+ 1 hoac  
=
+ 1.  
’
.
2
2
’ ´  
’
2.3 Uoc luong ty lˆe  
’
’ ’  
.
.
’
’
’
’
’
´
`
`
’
´
’
Gia su tˆong thˆe d¯uoc chia ra l`am hai loai phˆan tu. Ty lˆe phˆan tu c´o t´ınh chˆat A l`a p  
’
’ ’  
.
’
’
.
.
’´  
´
’
’
’
chua biˆet. Uoc luong ty lˆe l`a chi ra khoang (  
) chua sao cho (  
2) = 1− .  
’
’
’ ’  
.
’
1
2
1
.
’
´
’
´
’ ’  
´
’
˜
’
’
Dˆe cho viˆec giai b`ai to´an d¯uoc d¯on gian, ta chon mˆau voi k´ıch thuoc kh´a lon.  
’ ’  
.
’
.
.
¯
’
`
’
´
’
´
´
’
˜
`
`
Goi  
.
l`a sˆo phˆan tu c´o t´ınh chˆat A khi lˆay ngˆau nhiˆen mˆot phˆan tu tu tˆong thˆe th`ı  
’
’ ’  
.
´
´
˜
l`a d¯ai luong ngˆau nhiˆen c´o phˆan phˆoi x´ac suˆat  
’ ’  
.
.
0
1
1-p  
p
´
’
´
´
´
`
`
Goi  
.
( = 1 ) l`a sˆo phˆan tu c´o t´ınh chˆat A trong lˆan lˆay thu .  
’
’
1
’
´
´
`
’
˘
Ta c´o  
=
ch´ınh l`a tˆan suˆat uoc luong d¯iˆem cua = ( ). Mat kh´ac, theo  
’ ’ ’ ’  
.
.
=1  
(1 − )  
.
´
´
`
chuong 2,  
’ ’  
c´o phˆan phˆoi nhi thuc  
(
). Tu d¯´o ( ) = v`a  
( ) =  
’
’
.
√
( − )  
´
’
’
˜
`
’ ’  
, trong d¯o´ l`a ty lˆe c´ac phˆan tu cua mˆau c´o t´ınh  
.
Chon thˆong kˆe  
=
.
(1 − )  
´
chˆat A.  
´
´ ´  
’
’
(0 1). Giai quyˆet b`ai to´an tuong tu nhu o uoc luong trung  
’ ’ ’ ’ ’ ’ ’ ’ ’  
.
Khi kh´a lon th`ı  
’
b`ınh, thay  
∈
.
2
’
’
boi ,  
boi (1 − )... ta d¯uoc  
’
’
’ ’  
.
(1 − )  
(1 − )  
2) = ( −  
−
+
’
T´om lai, ta x´ac d¯inh d¯uoc khoang tin cˆay (  
+ ), trong d¯o´  
’ ’  
1
.
.
.
.
’
’
´
˜
`
’
’
l`a ty lˆe c´ac phˆan tu cua mˆau c´o t´ınh chˆat A  
.
(1 − )  
=
(d¯oˆ ch´ınh x´ac)  
(4.6)  
.
78  
Chu’o’ng 4.  
’
´
´
voi  
l`a phˆan vi chuˆan muc 1 − .  
Tu (4.6) ta c´o  
’
’
.
2
`
’
√
=
(1 − )  
(1 − )  
2
1− 2  
=
2
’
`
˘
’
’
ꢀ Chu´ y´ Ta c´o thˆe t`ım khoang tin cˆay cua bang c´ach kh´ac nhu sau:  
’
.
`
’
’
Tu khoang tin cˆay cua :  
’
.
(1 − )  
(1 − )  
(1 − )  
−
+
hay  
| − |  
´
’
Giai bˆat phuong tr`ınhn`ay ta t`ım d¯uoc  
’ ’  
’ ’  
.
2
2
2
2
+ 0 5  
−
0 25  
−
(1 − )  
+ 0 5  
+
0 25  
−
(1 − )  
=
=
2
1
2
2
+
+
´
’
’
Khi d¯´o (  
2) l`a khoang tin cˆay cua voi d¯ˆo tin cˆay 1 − .  
’
1
.
.
.
’
’
’
´
´
’
• V´ı du 5 Kiˆem tra 100 san phˆam trong lˆo ha`ng thˆay c´o 20 phˆe phˆam.  
.
’
´
´
’
i) Ha˜y uoc luong ty lˆe phˆe phˆam c´o d¯oˆ tin cˆay 99 %.  
’ ’ ’ ’  
.
.
.
.
´
´
’
ii) Nˆeu d¯ˆo ch´ınh x´ac = 0 04 th`ı d¯oˆ tin cˆay cua uoc luong l`a bao nhiˆeu?  
’ ’ ’ ’  
.
.
.
.
’
´
´
’
iii) Nˆeu muˆon c´o d¯oˆ tin cˆay 99% v`a d¯oˆ ch´ınh x´ac 0,04 th`ı phai kiˆem tra bao nhiˆeu  
.
.
.
’
’
san phˆam?  
’
Giai  
20  
100  
√
i) = 100  
=
= 0 2  
( − ) 100  
√
X´et  
=
∈
(0 1).  
Ta c´o  
1 − = 0 99 =⇒ = 0 01 =⇒ 1 − = 1 − 0 005 = 0 995  
2
√
0 2 0 8  
0 4  
10  
√
=
= 2 58  
= 0 1  
0 995  
100  
=
− = 0 2 − 0 1 = 0 1  
1
=
+ = 0 2 + 0 1 = 0 3  
2
79  
’
Vˆay khoang tin cˆay l`a (0 1; 0 3).  
.
.
√
0 04 100  
√
ii)  
=
= 1  
1− 2  
0 2 0 8  
T`ım d¯uoc  
’ ’  
.
1 − = 0 84 =⇒ 1 − = 0 68  
2
Vˆay d¯ˆo tin cˆay l`a 68%.  
.
.
.
iii)1− = 0 99 =⇒  
= 0 01 =⇒ 1− = 0 995. T`ım d¯uoc  
= 2 576.  
’ ’  
.
0 995  
2
Do d¯´o  
(2 576)2 0 2 0 8  
= 6 635 100 = 663 5  
(0 04)2  
≈
Vˆay = 664  
.
’ ´  
2.4 Uoc luong phuong sai  
’
’ ’ ’ ’  
.
2
’
’
´
´
’
˜
’
Gia su d¯ai luong ngˆau nhiˆen X c´o phˆan phˆoi chuˆan voi phuong sai  
’ ’ ’ ’  
( ) =  
’
.
.
2
2
2
´
’´  
’
’
chua biˆet. Cho 0  
0 05. Uoc luong phuong sai  
( ) l`a chi ra khoang (  
)
’
’
’
’ ’  
’ ’  
.
1
2
2
1
2
22) = 1 − .  
´
chua  
sao cho  
(
˜
˜
`
`
Tu  
lˆap mˆau ngˆau nhiˆen  
= (  
) v`a x´et c´ac truong hop  
’ ’  
’
’
1
2
.
.
´
a) Biˆet ( ) = .  
(
− )2  
2
´
Chon thˆong kˆe  
.
=
2
=1  
2
´
´
´
’
Ta thˆay  
c´o phˆan phˆoi ”khi-b`ınh phuong” voi bˆac tu do.  
’ ’  
’
.
.
2
2
1−  
Chon  
thoa ma˜n  
v`a  
kh´a b´e sao cho  
+
= . Ta t`ım d¯uoc c´ac phˆan vi  
’ ’  
2
v`a  
1
1
2
1
.
.
.
2
’
2
2
2
1−  
(
) = 1 −  
(4.7)  
1
2
2
’
´
’
’
Thay biˆeu thuc cua  
v`ao (4.7) v`a giai ra ta d¯uoc  
’
’ ’  
.
(
− )2  
(
− )2  
2
2
1−  
2
2
1
Chon  
.
=
=
’
th`ı  
2
1
2
(
− )2  
(
− )2  
2
2
(4.8)  
2
1− 2  
2
Voi mˆau cu thˆe  
= (  
), t´ınh c´ac tˆong  
(
− )2 v`a dua v`ao (4.8) ta  
’
´
˜
’
’
.
1
2
1
2
.
t`ım d¯uoc khoang tin cˆay (  
22), trong d¯o´  
’
’ ’  
.
.
80  
Chu’o’ng 4.  
(
(
− )2  
2
1
=
=
2
1− 2  
− )2  
2
2
2
2
´
voi  
’
2
2
´
´
’
l`a phˆan vi ”khi−b`ınh phuong” muc 1 − voi n bˆac tu do.  
’ ’  
’
’
.
.
.
1− 2  
2
´
´
’
l`a phˆan vi ”khi−b`ınh phuong” muc voi bˆac tu do.  
’ ’  
’
’
.
.
.
2
2
´
b) Chua biˆet ( ).  
’
2
( − 1)  
2
´
Chon thˆong kˆe  
.
=
2
´
´
´
Thˆong kˆe n`ay c´o phˆan phˆoi ”khi−b`ınh phuong voi − 1 bˆac tu do. Tuong tu nhu  
’ ’  
’
’
.
’ ’  
’
.
’
.
2
1
2
´
’
trˆen ta t`ım d¯uoc khoang tin cˆay (  
) voi  
’
2
’ ’  
.
.
2
2
( − 1)  
( − 1)  
2
1
2
=
;
=
2
2
2
−1 1− 2  
−1  
2
’
´
˜
’
• V´ı du 6 Muc hao ph´ı nhiˆen liˆeu cho mˆot d¯on vi san phˆam l`a d¯ai luong ngˆau nhiˆen  
’ ’  
’
’
.
’
.
.
.
.
.
’
’
´
´
’
c´o phˆan phˆoi chuˆan. X´et trˆen 25 san phˆam ta thu d¯uoc kˆet qua sau:  
’ ’  
.
X
19,5 20 20,5  
18  
5
2
´
´
’
`
Ha˜y uoc luong phuong sai voi d¯ˆo tin cˆay 90 % trong c´ac truong hop sau:  
’ ’ ’ ’  
’ ’  
’ ’  
’
.
.
.
.
´
i) Biˆet k`y vong = 20 .  
.
´
ii) Chua biˆet k`y vong.  
’
.
’
Giai  
´
i) Biˆet = 20 .  
− 20 ( − 20)2  
(
− 20)2  
19,5  
20  
5
18  
-0,5  
0
0,25  
0
1,25  
0
20,5  
2
0,5  
0,25  
0,5  
1,75  
n=25  
Dˆo tin cˆay 1 − = 0 9 =⇒  
= 0 1 =⇒  
= 0 05 =⇒ 1 − = 0 95  
2 2  
.
.
¯
2
´
’
Tra bang phˆan vi  
voi = 25 bˆac tu do ta d¯uoc  
’
’
.
’ ’  
.
.
.
2
25;0 05  
2
= 14 6;  
= 37 7  
25;0 95  
81  
Do d¯´o  
(
− 20)2  
1 75  
37 7  
2
1
=
=
= 0 046  
= 0 12  
2
25;0 95  
(
− 20)2  
1 75  
14 6  
2
2
=
=
2
25;0 05  
’
Vˆay khoang tin cˆay l`a (0 046; 0 12).  
.
.
02  
´
ii) Khi chua biˆet ky` vong ta t`ım  
= 0 0692.  
’
.
´
’
Tra bang phˆan vi khi b`ınh phuong voi bˆac tu do − 1 = 24.  
’ ’  
’
’
.
.
.
2
0 05  
2
= 13 85;  
= 36 4  
0 95  
v`a t´ınh  
02  
24  
2
24 × 0 0692  
2
1
=
=
= 0 046  
= 0 12  
36 4  
0 95  
02  
24  
2
24 × 0 0692  
=
2
2
=
13 85  
0 05  
’
Vˆay khoang tin cˆay l`a (0 046; 0 12).  
.
.
`
ˆ
3. BAI TAP  
.
´
˜
1. Mˆot mˆau c´ac trong luong tuong ung l`a 8,3; 10,6; 9,7; 8,8; 10,2 v`a 9,4 . X´ac d¯inh  
’ ’ ’ ’  
’
.
´
.
.
.
’
uoc luong khˆong chˆech cua  
’ ’ ’ ’  
.
.
’
’
’
a) trung b`ınh cua tˆong thˆe,  
’
’
’
b) phuong sai cua tˆong thˆe.  
’ ’  
˜
2. Mˆot mˆau d¯oˆ d¯o 5 d¯uong k´ınh cua qua cˆau l`a 6,33; 6,37; 6,36; 6,32 v`a 6,37 . X´ac  
`
`
’ ’  
’
’
’
.
.
.
´
`
’
’
d¯inh uoc luong khˆong chˆech cua trung b`ınh v`a phuong sai cua d¯uong k´ınh qua  
’ ’ ’ ’ ’ ’ ’ ’  
.
.
`
cˆau.  
’
´
´
´
`
’
3. Dˆe x´ac d¯inh d¯oˆ ch´ınh x´ac cua mˆot chiˆec cˆan ta khˆong c´o sai sˆo hˆe thˆong, nguoi ta  
’ ’  
.
.
.
.
.
¯
´
´
`
’
tiˆen h`anh 5 lˆan cˆan d¯oˆc lˆap (cu`ng mˆot vˆat), kˆet qua nhu sau:  
’
.
.
.
.
94 1 94 8 96 0 95 2  
´
´
`
’
X´ac d¯inh uoc luong khˆong chˆech cua phuong sai sˆo d¯o trong hai truong hop:  
’ ’ ’ ’ ’ ’ ’ ’  
’
.
.
.
.
´
´
a) biˆet khˆoi luong vˆat cˆan l`a 95 ;  
’ ’  
.
.
´
´
b) khˆong biˆet khˆoi luong vˆat cˆan.  
’ ’  
.
.
´
˜
˜
’
`
’
`
`
’ ’  
’
’
4. Duong k´ınh cua mˆot mˆau ngˆau nhiˆen cua 200 viˆen bi d¯uoc san xuˆat boi mˆot m´ay  
’ ’ ’ ’  
’
.
.
¯
.
’
’´  
’
trong mˆot tuˆan c´o trung b`ınh 20,9  
v`a d¯oˆ lˆech tiˆeu chuˆan 1,07  
. Uoc luong  
’ ’  
.
.
. .  
´
’
trung b`ınh d¯uong k´ınh cua viˆen bi voi d¯ˆo tin cˆay (a) 95%, (b) 99%.  
’
.
.
82  
Chu’o’ng 4.  
’
´
´
´
`
`
’
’
5. Dˆe khao s´at suc bˆen chiu luc cua mˆot loai ˆong cˆong nghiˆep nguoi ta tiˆen h`anh d¯o  
’ ’  
’
’
.
.
.
.
.
¯
´
´
9 ˆong v`a thu d¯uoc c´ac sˆo liˆeu sau  
’ ’  
.
.
4500 6500 5000 5200 4800 4900 5125 6200 5375  
’
`
´
´
´
`
´
’
`
`
`
˘
Tu kinh nghiˆem nghˆe nghiˆep nguoi ta biˆet rang suc bˆen d¯´o c´o phˆan phˆoi chuˆan  
’ ’  
’
’
.
.
’
´
`
’
voi d¯ˆo lˆech chuˆan = 300. X´ac d¯inh khoang tin cˆay 95% cho suc bˆen trung b`ınh  
’
. .  
.
.
´
’
cua loai ˆong trˆen.  
.
`
`
’ ’  
6. Tai mˆot vu`ng rung nguyˆen sinh, nguoi ta d¯eo v`ong cho 1000 con chim. Sau mˆot  
’
.
.
.
´
´
’
´
´
`
’
˘
thoi gian, bat lai 200 con th`ı thˆay c´o 40 con c´o d¯eo v`ong. Thu uoc luong sˆo chim  
’ ’ ’ ’ ’  
.
.
´
`
trong vu`ng rung d¯´o voi d¯ˆo tin cˆay 99%.  
’
’
.
.
´
´
´
´
´
`
’
’
’
7. Biˆet ty lˆe nay mˆam cua mˆot loai hat giˆong l`a 0,9. Voi d¯ˆo tin cˆay 0,95, nˆeu ta  
’
.
.
.
.
.
.
`
`
’
’
’
’
’
muˆon d¯ˆo d`ai khoang tin cˆay cua ty lˆe nay mˆam khˆong vuot qu´a 0,02 th`ı cˆan phai  
’ ’  
.
.
.
.
gieo bao nhiˆeu hat?  
.
´
`
’
’
’
’
’
8. Kˆet qua quan s´at vˆe h`am luong vitamine C cua mˆot loai tr´ai cˆay cho o bang sau:  
’ ’  
.
.
.
−
−
−
−
−
−
´
´
’
a) Ha˜y uoc luong h`am luong vitamine C trung b`ınh trong mˆot tr´ai voi d¯ˆo tin cˆay  
’ ’ ’ ’  
’ ’  
.
.
.
.
.
95%.  
´
’ ’  
’´  
’
˜
’
b) Qui uoc nhung tr´ai c´o h`am luong vitamine C trˆen 10% l`a tr´ai loai A. Uoc luong  
’ ’  
’ ’  
.
.
.
´
’
ty lˆe tr´ai loai A voi d¯ˆo tin cˆay 90%.  
’
.
.
.
.
´
´
c) Muˆon d¯ˆo ch´ınh x´ac khi uoc luong h`am luong vitamine C trung b`ınh l`a 0,1 v`a  
’ ’ ’ ’ ’ ’  
.
.
.
´
´
’
`
’
d¯oˆ ch´ınh x´ac khi uoc luong ty lˆe tr´ai loai A l`a 5% voi cu`ng d¯ˆo tin cˆay 95% th`ı cˆan  
’ ’ ’ ’  
.
.
˜
’
.
.
.
.
quan s´at thˆem bao nhiˆeu tr´ai nua? A  
´
´
´
’
`
’
’
’
9. Do d¯uong k´ınh cua 100 chi tiˆet m´ay do mˆot phˆan xuong san xuˆat, ta d¯uoc kˆet qua  
’ ’  
’ ’  
’ ’  
.
.
¯
’
’
cho o bang sau:  
’
83  
´
´
`
˜
`
˜
Theo qui d¯inh, nhung chi tiˆet c´o d¯uong k´ınh tu 9 9  
d¯ˆen 10 1  
l`a nhung chi  
’
’
’ ’  
’
.
’
´
tiˆet d¯at tiˆeu chuˆan ky˜ thuaˆt.  
.
.
’´  
’
´
´
`
˜
’
’
’
a) Uoc luong ty lˆe v`a uoc luong trung b`ınh d¯uong k´ınh cua nhung chi tiˆet d¯at tiˆeu  
’
’ ’  
.
’ ’ ’ ’  
’ ’  
.
.
.
´
’
chuˆan voi cu`ng d¯ˆo tin cˆay 95%?  
.
.
’
´
´
`
˜
’
’
b) Dˆe d¯ˆo ch´ınh x´ac khi uoc luong d¯uong k´ınh trung b`ınh cua nhung chi tiˆet d¯at  
’ ’ ’ ’ ’ ’  
.
.
’
¯
.
’
´
´
’
tiˆeu chuˆan l`a 0 02  
´
v`a d¯oˆ ch´ınh x´ac khi uoc luong ty lˆe chi tiˆet d¯at tiˆeu chuˆan  
’ ’ ’ ’  
.
.
.
.
´
´
`
˜
’
l`a 5% voi cu`ng d¯ˆo tin cˆay 99% th`ı cˆan d¯o thˆem ´ıt nhˆat bao nhiˆeu chi tiˆet nua?  
’
.
.
’
’
’
’
10. Dˆo d`ai cua ban kim loai tuˆan theo luˆat chuˆan. Do 10 ban kim loai d¯´o ta thu d¯uoc  
’ ’  
.
.
.
.
¯
¯
.
´
sˆo liˆeu sau:  
.
4 1 3 9 4 7 4 4 4 0 3 8 4 4 4 2 4 4 5 0  
Ha˜y x´ac d¯inh  
.
’
’
a) Khoang tin cˆay 90% cho d¯oˆ d`ai trung b`ınh trˆen;  
.
.
’
b) Khoang tin cˆajy 95% cho phuong sai cua d¯ˆo d`ai d¯o´.  
’ ’  
.
’
´
´
˜
`
`
’
’
11. Nguoi ta d¯o chiˆeu sˆau cua biˆen, sai lˆech ngˆau nhiˆen d¯uoc gia thiˆet phˆan phˆoi theo  
’ ’ ’ ’  
.
.
’
’
’
´
’
`
`
qui luˆat chuˆan voi d¯ˆo lˆech tiˆeu chuˆan l`a 20 . Cˆan d¯o bao nhiˆeu lˆan d¯ˆe x´ac d¯inh  
chiˆeu sˆau cua biˆen voi sai lˆech khˆong qu´a 15 v`a d¯oˆ tin cˆay d¯at d¯uoc 95%?  
’
.
. .  
.
´
`
’
’
’ ’  
.
.
.
.
.
´
’
´
’
’
12. Theo do˜i sˆo h`ang b´an d¯uoc trong mˆot ng`ay o mˆot cua h`ang, ta d¯uoc kˆet qua ghi  
’ ’ ’ ’  
’
’
.
.
.
.
’
’
o bang sau:  
’
−
−
−
−
´
´
’
˜
’
Ha˜y uoc luong phuong sai cua luong h`ang b´an d¯uoc mˆoi ng`ay voi d¯oˆ tin cˆay 95%?  
’ ’ ’ ’  
’ ’  
’ ’  
.
’ ’  
.
.
.
.
´
(cho biˆet  
=
2).  
1
’
`
’
`
ˆ
•
TRA LOI BAI TAP  
.
2
1. a) 9 5 , b) 0 74  
2
2
2. = 6 35  
,
= 0 00055  
´
.
’´  
’
’
3. a) Trung b`ınh khˆoi luong = 95 . Uoc luong khˆong chˆech cua phuong sai l`a  
’ ’  
’ ’  
.
’ ’  
.
.
5
1
1
5
(
−
)2 =  
(
− 95)2 = 0 41  
=1  
=1  
5
1
1
b)  
=
=
= 95 5  
5
=1  
=1  
84  
Chu’o’ng 4.  
’´  
’
Uoc luong khˆong chˆech cua phuong sai l`a  
’
’ ’ ’ ’  
.
.
5
1
1
4
2
=
(
−
)2 =  
(
− 95 5)2 = 0 7  
− 1  
=1  
=1  
4. (a) 20 9 ± 0 148  
5. (5092 89 ; 5484 89).  
, (b) 20 9 ± 0 195  
.
’
6. 0 1271  
0 2729  
1000  
0 2729 0 1271  
1000  
’
`
´
`
’
˘
Tˆong sˆo chim trong vu`ng rung nam trong khoang (  
)
0 9×0 1  
´
’
7. 2 × 1 96  
0 02. Giai bˆat phuong tr`ınh ta c´o  
’ ’  
3457.  
8. a) 9 06; 9 54), c) 467 tr´ai.  
9. a) (0 792  
0 928); (9 982  
10 006). b) 221.  
10. a) (4 09 ; 4 49), b) (0 064 ; 0 456).  
`
11. 7 lˆan.  
2
12. (1253 8  
3983 8).  
pdf 16 trang myanh 23540 Free
Bạn đang xem tài liệu "Bài giảng Xác suất thống kê - Chương 4: Ước lượng tham số của đại lượng ngẫu nhiên", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

  • pdfbai_giang_xac_suat_thong_ke_chuong_4_uoc_luong_tham_so_cua_d.pdf