Bài giảng Toán rời rạc 2 - Chương 6: Cây và cây khung của đồ thị - Phan Thị Hà
HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
Giảng viên:
TH.S. Phan ThỊ Hà
Điện thoại/E-mail:
Bộ môn:
Công nghệ phần mềm
Học kỳ/Năm biên soạn:I/2009-2010
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
CHƯƠNG 6.CÂY VÀ CÂY KHUNG CỦA ĐỒ THỊ
Mở đầu
Các ứng dụng của cây
Các phương pháp duyệt cây
Cây khung của đồ thị
Cây khung nhỏ nhất
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
MỞ ĐẦU
Định nghĩa 1. Cây là một đồ thị vô hướng, liên thông và
không có chu trình đơn.
Vì cây không thể có chu trình đơn, nên cây không thể có
cạnh bội và khuyên. Vậy mọi cây đều là đồ thị đơn.
Định nghĩa 2. Một đồ thị không có chu trình đơn nhưng
không liên thông được gọi là rừng.
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
MỞ ĐẦU
Cây thường được định nghĩa như một đồ thị vô hướng,
trong đó giữa mọi cặp đỉnh của nó luôn tồn tại một
đường đi đơn duy nhất. Định lý sau cho thấy trong đồ thị
vô hướng thì tính liên thông và không có chu trình
đơn tương đương với tính tồn tại đường đi đơn duy
nhất giữa mọi cặp đỉnh
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
MỞ ĐẦU
Định lý 1. Một đồ thị vô hướng là một cây nếu giữa mọi cặp
đỉnh của nó luôn tồn tại đường đi đơn duy nhất.
Định nghĩa 3. Cây có gốc được gọi là m-phân nếu tất cả các
đỉnh trong của nó không có hơn m con. Cây được gọi là m-
phân đúng (strict) nếu mọi đỉnh trong của nó có đúng m con.
Cây m-phân với m = 2 được gọi là cây nhị phân.
Cây có gốc được sắp (hay có thứ tự) là cây có gốc trong đó
các con của mỗi đỉnh được sắp xếp theo một thứ tự nhất định.
Cây có gốc được sắp được vẽ sao cho các con của mỗi đỉnh
trong được sắp thứ tự từ trái qua phải. Trong cây nhị phân
có thứ tự, các đỉnh trong có hai con, con thứ nhất gọi là con
bên trái và con thứ hai là con bên phải. Cây có gốc là con
bên trái của một đỉnh được gọi là cây con bên trái, tương tự ta
có định nghĩa về cây con bên phải.
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
MỞ ĐẦU
Những tính chất của cây
Định lý 2. Cây với n đỉnh có đúng n-1 cạnh.
Định lý 3. Cây m-phân đúng với i đỉnh trong sẽ có tất
cả n = m*i + 1 đỉnh.
Định lý 3. Cây m-phân đúng với
a) Nếu cây có n đỉnh thì số đỉnh trong là i =
(n-1)/m và số lá là l = ((m-1)n+1 )/m
b) Nếu cây có i đỉnh trong thì khi đó số đỉnh
là n = m.i + 1 và số lá là l=(m-1)i+1.
c) đỉnh là :
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
MỞ ĐẦU
Định nghĩa. Mức của đỉnh v trong cây có gốc là độ dài
của đường đi duy nhất từ gốc tới nó. Mức của gốc được
định nghĩa bằng không.
Độ cao của cây là mức cao nhất của tất cả các đỉnh. Nói
cách khác độ cao của cây có gốc là chiều dài của đường
đi dài nhất từ gốc tới một đỉnh bất kỳ.
Cây m-phân có gốc và độ cao h được gọi là cân đối
nếu tất cả các lá đều ở mức h hoặc h-1.
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
Cây AVL là cây nhị phân sao cho tại mỗi đỉnh
chiều cao của cây con trái và cây con phải khác
nhau không quá 1.
Vậy cây AVL là trường hợp đặc biệt của cây
nhị phân cân đối: cây AVL là cây nhị phân cân
đối, nhưng ngược lại nói chung không đúng.
Cây m-phân hoàn toàn(complete) là cây m-
phân đúng trong đó mọi lá ở cùng một mức.
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
MỞ ĐẦU
Định lý 5. Có nhiều nhất mh lá trong cây m-
phân, độ cao h.
Hệ quả 1. Nếu cây m-phân có chiều cao h và có l lá,
khi đó h≥ ⎡logml⎤. Nếu cây m-phân đúng và cân đối, khi
đó h =
⎡logm l⎤. (Nhớ lại là ⎡x⎤ là số nguyên nhỏ nhất không bé
hơn x).
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
CÁC ỨNG DỤNG CỦA CÂY
Chúng ta sẽ nghiên cứu ba bài toán bằng mô hình cây.
Các phần tử trong một danh sách được lưu trữ như thế
nào để có thể dễ dàng định vị được chúng?
Hãy xác định dãy các quyết định để tìm một đối tượng
có tính chất nào đó trong tập hợp các đối tượng thuộc
một loại nào đó.
Cần phải mã hóa tập các chữ cái bằng các dãy nhị phân
như thế nào để có hiệu quả nhất?
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
CÁC ỨNG DỤNG CỦA CÂY
Một cây nhị phân tìm kiếm chỉ có các đỉnh con bên trái
sẽ tạo thành một cây lệch trái hay sắp xếp theo thứ tự
giảm dần của khóa.
Một cây nhị phân tìm kiếm chỉ có các đỉnh con bên phải
sẽ tạo nên một cây lệch phải hay sắp xếp theo thứ tự
tăng dần của khóa.
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
CÁC ỨNG DỤNG CỦA CÂY
Nếu giá trị khóa của đỉnh x trùng với giá trị khóa tại đỉnh
gốc thì không thể thêm node.
Nếu giá trị khóa của đỉnh x nhỏ hơn giá trị khóa tại đỉnh
gốc và chưa có lá con bên trái thì thực hiện thêm node
vào nhánh bên trái.
Nếu giá trị khóa của đỉnh x lớn hơn giá trị khóa tại đỉnh
gốc và chưa có lá con bên phải thì thực hiện thêm node
vào nhánh bên phải.
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
Thao tác tìm kiếm đỉnh trên cây nhị phân tìm kiếm:
Giả sử ta cần tìm kiếm khóa có giá trị x trên cây nhị
phân tìm kiếm, trước hết ta bắt đầu từ gốc:
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
CÁC ỨNG DỤNG CỦA CÂY
Nếu cây rỗng: phép tìm kiếm không thoả mãn;
Nếu x trùng với khoá gốc: phép tìm kiếm thoả mãn;
Nếu x nhỏ hơn khoá gốc thì tìm sang cây bên trái;
Nếu x lớn hơn khoá gốc thì tìm sang cây bên phải;
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
CÁC ỨNG DỤNG CỦA CÂY
Thao tác loại bỏ đỉnh (Remove): Việc loại bỏ đỉnh trên
cây nhị phân tìm kiếm khá phức tạp. Vì sau khi loại bỏ ta
phải điều chỉnh lại cây để nó vẫn là cây nhị phân tìm
kiếm. Khi loại bỏ đỉnh trên cây nhị phân tìm kiếm thì đỉnh
cần loại bỏ có thể ở một trong 3 trường hợp sau:
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
CÁC ỨNG DỤNG CỦA CÂY
Nếu đỉnh p cần loại là đỉnh treo thì việc loại bỏ được
thực hiện ngay.
Nếu node p cần xoá có một cây con thì ta phải lấy
node con của node p thay thế cho p.
Nếu đỉnh p cần xoá có nhieu cây con thì ta xét: Nếu
đỉnh cần xoá ở phía cây con bên trái thì đỉnh bên trái
nhất sẽ được chọn làm đỉnh thế mạng, nếu đỉnh cần
xoá ở phía cây con bên phải thì đỉnh bên phải nhất sẽ
được chọn làm node thế mạng.
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
CÁC ỨNG DỤNG CỦA CÂY
Cây quyết định
Các cây có gốc có thể dùng để mô hình các bài toán
trong đó có một dãy các quyết định dẫn đến lời giải.
Chẳng hạn, cây tìm kiếm nhị phân có thể dùng để định
vị các phần tử dựa trên một loạt các so sánh, trong đó
mỗi so sánh cho ta biết ta có định vị được phần tử đó
hay chưa, hoặc ta sẽ đi theo cây con trái hoặc cây con
phải.
Cây có gốc trong đó mỗi đỉnh trong ứng với một quyết
định và mỗi cây con tại các đỉnh này ứng với mỗi một kết
cục có thể của quyết định được gọi là cây quyết định.
Những lời giải có thể của bài toán tương ứng với các
đường đi tới các lá của cây có gốc này. Ví dụ sau sẽ
minh họa mộtGứIẢnNgGdVIụÊnN:gTHc.ủSa.PHcAâNyTqHỊuHyÀết định.
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
BÀI GIẢNG MÔN
TOÁN RỜI RẠC 2
Ví dụ 1. Có 4 đồng xu trong đó có 1 đồng xu giả nhẹ
hơn đồng xu thật. Xác định số lần cân (thăng bằng)
cần thiết để xác định đồng xu giả.
Giải. Rõ ràng ta chỉ cần hai lần cân để xác định đồng
xu giả vì khi ta đặt bốn đồng xu lên bàn cân thì chỉ có
thể xảy ra hai kết cục: đồng số 1,2 nhẹ hơn hoặc nặng
hơn đồng số 3, 4. Thực hiện quyết định cân lại giống
như trên cho hai đồng xu nhẹ hơn ta xác định được
đồng xu nào là giả. Hình 7.3 dưới đây sẽ mô tả cây
quyết định giải quyết bài toán.
GIẢNG VIÊN: TH.S.PHAN THỊ HÀ
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM
Tải về để xem bản đầy đủ
59 trang
16960
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Toán rời rạc 2 - Chương 6: Cây và cây khung của đồ thị - Phan Thị Hà", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_toan_roi_rac_2_chuong_6_cay_va_cay_khung_cua_do_th.pdf
