Bài giảng Quy hoạch phòng lũ
QUY HOẠCH PHÒNG LŨ
(Flood Control Planning)
Nguyễn Mai Đăng
Bộ môn Thủy văn & Tài nguyên nước
Email: [email protected]n
Nội dung môn học
Chương 1. Giới thiệu chung (Introducꢀon)
§ꢀ Lũ và phân loại lũ (Flood and Type of Flood)
§ꢀ Một số khái niệm (concepts)
§ꢀ Quản lý lũ (Flood Management)
§ꢀ Những thách thức (Challenges)
Chương 2. Một số nguyên lý chung về quy họạch phòng lũ
•ꢀ Phương pháp ꢀếp cận quản lý lưu vực trong quy hoạch phòng lũ
•ꢀ Các nghiên cứu về lũ
•ꢀ Tần suất lũ thiết kế
•ꢀ Xem xét yếu tố kinh tế trong QHPL
•ꢀ Xem xét yếu tố xã hội trong QHPL
•ꢀ Xem xét yếu tố môi trường trong QHPL
•ꢀ Biện pháp phòng chống và quản lý lũ toàn diện
–ꢀ Giải pháp công trình
–ꢀ Giải pháp phi công trình
Nội dung môn học (ꢀếp theo)
Chương 3. Lập quy hoạch phòng lũ chi ꢀết
•ꢀ Quan điểm, mục ꢀêu, nhiệm vụ quy hoạch
•ꢀ Các ꢀêu chuẩn kỹ thuật phòng chống lũ
•ꢀ Tính toán, quy hoạch phòng chống lũ
•ꢀ Đánh giá tác động môi trường chiến lược
•ꢀ Kinh phí đầu tư và hiệu quả phòng chống lũ
•ꢀ Các giải pháp tổ chức thực hiện quy hoạch
Chương 4. Đánh giá rủi ro lũ (Flood Risk Assessment)
§ꢀ Xác định rủi ro (risk definiꢀon)
§ꢀ Đánh giá quy mô nguy hiểm của lũ (hazard asessment)
§ꢀ Phân ꢁch tổn thương do lũ (vulnerability analysis)
§ꢀ Đánh giá rủi ro (risk asessment)
Nội dung môn học (ꢀếp theo)
Chương 5. Đánh giá thiệt hại lũ (flood damage assessment)
§ꢀ Thiệt hại hữu hình (tangible damage)
•ꢀ Thiệt hại trực ꢀếp (direct damage)
•ꢀ Thiệt hại gián ꢀếp (indirect damage)
§ꢀ Thiệt hại vô hình (intangibel damage)
Chương 6. Quản lý tổng hợp lũ (Integradted Flood Management)
§ꢀ Quản lý lũ truyền thống.
§ꢀ Những thách thức của quản lý lũ.
§ꢀ Khái niệm về quản lý tổng hợp lũ
§ꢀ Đưa quản lý tổng hợp lũ vào thực tế.
Chương 7. Ví dụ - quy hoạch phòng lũ cho vùng hạ lưu sông Trà Khúc
Tài liệu tham khảo
Goodman, A. S. (1984). Principles of Water Resources Planning. Prenꢀce-Hall, Inc.
United States of America.
APFM (Associated Program on Flood Management) (2009). Integrated Flood
Management. The Wold Meteorological Organizaꢀon (WMO) and the Global Water
Partnership (GWP). Available via DIALOG:
Duivendijk, J. V. (2000). Assessment of Flood Management Opꢀons. The World
Commission on Dams, Cape Town, South Africa. Available via DIALOG:
opt173.pdf
Green C H, Parker D J, Tunstall S M (2000) Assessment of flood control and management
opꢀons, report. The World Commission on Dams, Cape Town, South Africa. Available via
DIALOG:
tr44_finaldraꢃ.pdf
Hà Văn Khối và nnk (2005). Phân ꢁch hệ thống tài nguyên nước trong kiểm soát lũ
đồng bằng sông Hồng, Nghiên cứu điển hình. NXB Nông nghiệp, Hà Nội.
Hà Văn Khối, Lê Đình Thành, Ngô Lê Long (2007). Quy hoạch và phân ꢁch hệ thống tài
nguyên nước. NXB Giáo dục.
Giới thiệu chung
Lũ là gì?
§ꢀ Lũ là một hiện tượng (có thể do tự nhiên hoặc do nhân tạo) khi
nước được đưa vào một khu vực nào đó mà lại không xả đủ
nhanh ra ngoài thông qua hệ thống ꢀêu thoát. Hậu quả là nước sẽ
tràn qua hệ thống ꢀêu thoát và tạo nên “lũ”
§ꢀ Lũ có thể xuất hiện ở bất cứ nơi nào mà có sự quá thừa nước tại
một địa điểm và tại thời điểm nhất định
§ꢀ Ngược lại với lũ là hạn ‒ một thời kỳ thiếu nước do không có mưa
tạo nên ꢄnh trạng khô hạn kéo dài có thể đến vài năm
§ꢀ Lũ luôn là một phần của tự nhiên và của thế giới chúng ta. Lũ tạo
nên nhiều thiệt hại, nhưng cũng mang lại nhiều điều có ích
•ꢀ Lũ để lại các chất dinh dưỡng trên vùng ngập lụt rất lý tưởng cho
canh tác
•ꢀ Lũ còn mang nước về cho các vùng đầm lầy - nơi sinh sống của nhiều
loài động thực vật
Phân loại lũ
§ꢀ Lũ sông
•ꢀ Xuất hiện khi nước lũ từ sông suối tràn qua bờ hoặc đê
•ꢀ Được tạo ra bởi mưa lớn và kéo dài hoặc tuyết tan quá nhanh trong thời gian mùa
xuân
•ꢀ Loại này thường kéo dài vài ngày đến hàng tuần, thậm chí hàng tháng
§ꢀ Lũ quét
•ꢀ Thường xảy ra ở vùng đồi núi với độ dốc lớn
•ꢀ Nước lên nhanh rồi lại xuống nhanh trong vài giờ
•ꢀ Vận tốc dòng lũ nhanh, thời gian ngắn nên rất nguy hiểm
§ꢀ Lũ đô thị
•ꢀ Lũ xuất hiện trong các TP, nơi mà bê tông hóa mặt đường, nhà cửa, công trình công
cộng làm hạn chế nước mưa thấm vào lòng đất
•ꢀ Hệ thống ꢀêu trong TP được xây dựng để chuyển lượng nước mưa ra khỏi TP,
nhưng không phải lúc nào cũng đáp ứng được
§ꢀ Lũ ven biển
•ꢀ Xuất hiện khi nước biển dâng cao hơn mức triều cường bình thường (normal high
ꢀde) tạo nên ngập lụt vùng ven biển
•ꢀ Đôi khi bão gió (bão nhiệt đới hoặc gió lốc) đẩy một khối nước biển tràn vào bờ
được gọi là nước dâng do bão (storm surge)
•ꢀ Khi bề mặt đất bị phủ bởi nhựa đường và bê
tông thì nước sẽ bị hạn chế thấm vào lòng
đất. Ở các vùng đô thị, hệ thống ꢀêu thoát sẽ
chuyển tải lượng nước thừa này xuống hạ lưu
và sẽ gây ngập lụt ở hạ lưu
Tính chất tự nhiên của lũ
•ꢀ Khi lũ xuất hiện trong tự nhiên thì
đất, cây và các loại thực vật khác
giúp hấp thụ thêm nước giống như
một miềng xốp hút nước
•ꢀ Khi đất bão hòa thì nước trở thành
dòng chảy và chảy xuống chỗ thấp
hơn
•ꢀ Khu vực đầm lầy đòng vai trò như các hồ chứa
tự nhiên, chúng co thể ꢁch nước từ mùa mưa
để sử dụng cho mùa khô
Tính chất tự nhiên
của lũ
•ꢀ Khi nước lũ rút đi
–ꢀ Thường để lại bùn cát, mảnh
vụn, nước ô nhiễm, và nhà cửa
đổ nát. Bệnh tật lan truyền. Mùa
màng bị thiệt hại dẫn đến thiết
hụt lương thực – thực phẩm.
–ꢀ Tuy nhiên hấu hết các đồng
ruộng về lâu dài sẽ trở nên màu
mỡ hơn nhờ phù sa do lũ để lại.
•ꢀ Sự khác biệt
–ꢀ Ảnh hưởng của một trận lũ ở
vùng tự nhiên là khác so với
vùng đô thị.
–ꢀ Các khu rừng ở lưu vực sông
Amazon bị ngập lụt 2 lần trong
năm với 6–7 m: những loại sinh
vật được bổ sung lượng thức ăn
từ thảm thực vật phía trên.
Một số hình ảnh về lũ
Ở Trung Quốc
Tháng 7/2012 thủ đô Bắc Kinh đã phải hứng chịu đợt mưa lớn
nhất trong 60 năm qua (trung bình 202 mm có nơi 460 mm) đã
nhấn chìm nhiều tuyến phố và hầm, 37 người chết, hơn 500
chuyến bay bị hủy, hơn 66.000 người phải sơ tán
Ở Thái Lan
Mưa lớn bất thường và kéo dài cuối
2011 gây lụt lội nặng nề đến miền
bắc Thái Lan:
•ꢀ 500 người chết
•ꢀ GDP giảm từ 0,3 ÷ 0,4%
•ꢀ 28 tỉnh bị ngập nặng
•ꢀ Một số địa phương ngập lụt trên 2
tháng
Thủ đô Bangkok hiện đại
chìm trong biển nước mênh
mông
Và ở Việt Nam thì sao?
Dải đất miền trung Việt nam
thường xuyên hứng chịu
những trận lũ lụt nặng nề.
Nước lũ nhấn chìm tất cả:
nhà cửa, đường sá, ruộng
vườn ...
Lũ đến đột ngột, người dân
không kịp sơ tán, phải trèo
lên mái nhà, phá ngói để
thoát ra ...
Thủ đô Hà Nội thì sao???
Trong trận lụt lịch sử tháng
10 năm 2008 do mưa lớn
bất thường, nhiều tuyến
phố ở Hà Nội trở thành
sông, người dân phải di
chuyển trên những con
thuyền như thế này
Trẻ em, người lớn tranh thủ
bắt cá ngay trên lòng đường
để cải thiện bữa ăn trong
điều kiện thực phẩm khan
hiếm, giá cả tăng vọt do lũ
lụt
Hà Nội tháng 10 và 11 năm 2008
Hệ thống giao thông đường
bộ hoàn toàn bị tê liệt, người
dân phải dắt bộ xe máy, xe
đạp dò dẫm ꢄm đường về
nhà
Ôtô cũng xuống mà “dắt
bộ”
Hà Nội tháng 10 và 11 năm 2008
Chỉ còn xe buýt trở thành xe
lội nước
Người dân di chuyển bằng
phương ꢀện tự chế
Hà Nội tháng 10 và 11 năm 2008
Phố Tây Sơn đoạn trước mặt
trường Thủy Lợi
Đường Phạm Hùng cũng
chìm trong nước
Hà Nội tháng 10 và 11 năm 2008
Ghế đá quanh bờ hồ
Hoàn Kiếm vắng người
ngồi
Vì mọi người còn bận đi
bắt cá
Hà Nội tháng 10 và 11 năm 2008
Nhà cửa bị ngập
Tài sản bị phá hoại
Tải về để xem bản đầy đủ
39 trang
13/01/2024
14180
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Quy hoạch phòng lũ", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_quy_hoach_phong_lu.pdf
