Bài giảng Quản trị dự án - Bài 6: Quản trị rủi ro dự án

BÀI 6: QUẢN TRỊ RỦI RO DỰ ÁN

Bạn là một người chuyên kinh doanh máy xây

dựng cũ. Trong thời gian gần đây, công việc của

bạn không trôi và không còn thích hợp với sản

phẩm này. Tình cờ, bạn gặp lại một người bạn cũ,

người này giới thiệu với bạn một đối tác nước

ngoài và ngay lập tức bạn có đơn đặt hàng với giá

trị khá lớn. Thời gian sau, công việc kinh doanh

rất thuận lợi, nhiều hợp đồng được ký kết và bạn

như thấy mình là người may mắn trong kinh

doanh.

Năm tới, đối tác của bạn triển khai dự án lớn và

ã

cần số lượng lớn máy móc. Họ đ tiến hành ký

hợp đồng, đặt tiền… và bạn tiến hành thu mua

máy móc với số lượng lớn, vay vốn ngân hàng để

nhập hàng. Một ngày kia, đối tác của bạn biến

mất do một trận động đất. Bạn không biết

Giảng viên: Th.S Hoàng Cao Cường

Chuyên ngành Quản trị doanh nghiệp

Điện thoại: 0982 16 18 19

phải xử lý ra sao với số nợ ngân hàng

ã

và số hàng đ nhập.

Email: [email protected]n

Bạn nghĩ sao về bài này?

MỤC TIÊU

Sau khi học xong bài học này, học viên cần đạt được một số kết

quả cụ thể sau:

• Nắm được các quan điểm về rủi ro, rủi ro trong kinh doanh.

• Nắm được các quan điểm của quản trị học đối với quản trị rủi

ro.

• Xây dựng được các cơ sở nhận biết, phòng tránh rủi ro.

• Thưc hành nhận biết được các rủi ro trong kinh doanh.

• Thực hành xây dựng được các phương án phòng ngừa, hạn chế

rủi ro trong phạm vi bài học.

HƯỚNG DẪN HỌC

• Để học tốt bài này các bạn cần có cái nhìn thực tế về rủi ro, rủi ro

trong kinh doanh và đặc biệt là rủi ro trong quản trị dự án

• Cần nắm vững lý thuyết về rủi ro, chủ động tiếp cận và tìm cách xử

lý các tình huống bất ngờ xảy ra trong quá trình tổ chức dự án

• Liên hệ với thực tế để hiểu rõ hơn cách thức dự báo rủi ro, lên kế

hoạch và tìm biện pháp phòng ngừa trong quá trình tổ chức dự án

để có thể giải quyết được các công việc trong thực tế

NỘI DUNG CỦA BÀI

KHÁI NIỆM VÀ CÁC QUAN ĐIỂM VỀ

RỦI RO

1

KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI VÀ CÁC

QUAN ĐIỂM VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO

2

PHÒNG NGỪA VÀ KHẮC PHỤC RỦI RO

DỰ ÁN

3

1.KHÁI NIỆM VÀ CÁC QUAN ĐIỂM VỀ RỦI RO

• Khái niệm rủi ro

• Các loại rủi ro

• Các loại rủi ro trong Quản trị dự án

• Các quan điểm về rủi ro

1.1. KHÁI NIỆM RỦI RO

Theo nghĩa thông thường: Rủi ro là điều không tốt lành, bất ngờ

xảy đến

 Rủi ro gắn liền với việc xảy ra của biến cố không lường trước, là

sai lệch giữa một bên là những gì xảy ra trên thực tế với một

bên là những gì dự kiến từ trước (mà bình thường đáng lẽ phải

xảy ra) hoặc được dùng làm quy chiếu, mà những sai lệch này

lớn đến mức rất khó chấp nhận, thậm chí không thể chấp nhận

được.

 Khi “rủi ro” xảy ra luôn đồng nghĩa với việc chủ thể tiếp nhận nó

phải chịu một sự thiệt hại nào đó

1.2. CÁC LOẠI RỦI RO

• Rủi ro có và không kèm theo tổn thất về tài chính như:

 Nếu doanh nghiệp bị sút giảm doanh thu do khủng hoảng, ta nói rủi

ro gây thiệt hại về tài chính cho công ty.

 Nếu bạn không làm vừa lòng cử tri trong bầu cử, khi đó phhiếu bầu

cho bạn giảm, đây có thể coi là thiệt hại không liên quan tới tài chính

• Rủi ro động và rủi ro tĩnh

 Rủi ro động là rủi ro xuất hiện khi nền kinh tế thay đổi dẫn đến việc

công ty phải hứng chịu những tổn thất. Chẳng hạn như việc doanh

nghiệp không giữ được thị phần và khách hàng ổn định, không đảm

bảo được chi phí và thu nhập ổn định… và hậu quả là sẽ xuất hiện

những tổn thất về tài chính

 Rủi ro tĩnh là kết quả của sự thay đổi trong nền kinh tế. Rủi ro tĩnh

thường ít được chú ý nhưng tầm ảnh hưởng của nó lại tương đối

rộng.

1.2. CÁC LOẠI RỦI RO (TIẾP)

Rủi ro căn bản và rủi ro cá biệt

• Rủi ro căn bản bao gồm các thiệt hại thông phàm về nguồn gốc và

hậu quả. Đó là các rủi ro, nguyên nhân của hầu hết các hiện tượng

kinh tế, xã hội, chính trị. Nó tác động trên một vùng rộng lớn hay

tất cả dân số như chiến tranh

• Rủi ro cá biệt là các rủi ro phát sinh từ những hiện tượng cá biệt.

Rủi ro này có thể là động hay tĩnh như hoả hoạn

Rủi ro thuần túy và rủi ro suy đoán

• Rủi ro thuần tuý là các loại rủi ro chỉ mang lại hậu quả không có lợi

hoặc những tổn thất (tức là rủi ro theo một chiều chứ hoàn toàn

không có tính hai mặt).

• Rủi ro suy đoán là loại rủi ro không hoàn toàn mang tính thiệt hại

mà đôi khi nó lại mang tới lợi ích.

1.3. PHÂN LOẠI RỦI RO TRONG QUẢN TRỊ DỰ ÁN

• Phân theo nguyên nhân dẫn đến rủi ro

 Những rủi ro bất khả kháng

 Những rủi ro do những biến động chính trị - xã hội

 Những rủi ro do biến động của các điều kiện kinh tế vĩ mô

 Những rủi ro liên quan đến bạn hàng

 Những rủi ro liên quan đến đối thủ cạnh tranh

1.3. PHÂN LOẠI RỦI RO TRONG QUẢN TRỊ DỰ ÁN (TIẾP)

• Phân theo giai đoạn QTDAKD

 Các rủi ro liên quan đến giai đoạn hoạch định dự án (xác định

DA, phân tích và lập DA, phê duyệt DA)

 Các rủi ro liên quan đến giai đoạn triển khai thực hiện DAKD,

theo nguyên nhân có các loại rủi ro:

. Phát hiện muộn vấn đề có thể dẫn đến rủi ro

. Chuẩn đoán sai các nguyên nhân của vấn đề dẫn đến rủi ro.

. Các giải pháp phòng ngừa và khắc phục rủi ro không phù

hợp, dẫn đến rủi ro.

1.4 CÁC QUAN ĐIỂM VỀ RỦI RO

Các quan điểm truyền thống về rủi ro:

• Vấn đề vận may và rủi ro luôn gắn

liền với đời sống và ước vọng của

con người.

• Từ rất lâu đời, trong tiềm thức con

người, sự may rủi được hiểu là

khách quan, nằm ngoài sự kiểm

soát của con người .

• May mắn hay cơ hội là những biến

động của các điều kiện khách quan

bên ngoài chủ thể (do tự nhiên, xã

hội tạo ra) đưa đến những điều

kiện thuận lợi cho chủ thể, giúp cho

chủ thể có điều kiện bứt phá, tạo

nên sự phát triển đột biến .

1.4 CÁC QUAN ĐIỂM VỀ RỦI RO (TIẾP)

Các quan điểm về rủi ro trong kinh doanh hiện đại

• Rủi ro và cơ hội (sự may mắn) được quan niệm là hai mặt đối lập

nhưng thống nhất trong một thực thể.

• Không có cơ hội và rủi ro cho tất cả (trừ một số rất ít, cá biệt: “lụt

thì lút cả làng”) .

• Yếu tố quyết định trong việc một sự thay đổi của điều kiện khách

quan trở thành một cơ hội hay rủi ro đối với doanh nghiệp, một

mặt, tuỳ thuộc ở tính chất, nội dung của sự biến đổi đó; mặt khác,

tuỳ thuộc ở tính chủ động (hay bị động) ở cách tiếp nhận, bản lĩnh

và phương pháp tiếp nhận những biến động đó .

• Rủi ro và cơ hội, không mâu thuẫn, loại trừ nhau mà trái lại, chúng

còn bổ sung lẫn nhau để đi đến một cái nhìn toàn diện, khách quan,

chủ động, tích cực trong việc xử lý các công việc thường nhật và

bất thường trong quá trình kinh doanh của doanh nghiệp.

2. QUẢN TRỊ RỦI RO

• Khái niệm

• Phân loại

• Các quan điểm quản trị

học hiện đại về quản trị

rủi ro

2.1 KHÁI NIỆM

• Quản trị rủi ro là nỗ lực phát hiện và quản lý các nguy cơ có thể gây

ra các thiệt hại, các tác động tới doanh nghiệp cũng như các hoạt

động của doanh nghiệp.

• Quả trị rủi ro bao gồm: đánh giá các hoạt động, phát hiện các nguy

cơ tiềm năng cũng như khả năng xảy ra các nguy cơ này và thiệt

hại của chúng, thực hiện các hành động phù hợp để xử lý các nguy

cơ, đăc biệt là đối với các nguy cơ có nhiều khả năng xảy ra và hậu

quả lớn

• Sự nhận dạng, đo lường và kiểm soát các loại rủi ro có thể đe dọa

các loại tài sản và thu nhập từ các dịch vụ chính hay từ các hoạt

động sản xuất kinh doanh chính của một ngành kinh doanh hay của

một doanh nghiệp sản xuất.

2.2 PHÂN LOẠI

• Quản trị rủi ro bất khả kháng

• Quản trị rủi ro do môi trường

kinh tế

• Quản trị rủi ro do môi trường

văn hóa-xã hội

• Quản trị rủi ro do môi trường

chính trị-luật pháp

• Quản trị rủi ro do doanh nghiệp

2.3. CÁC QUAN ĐIỂM QUẢN TRỊ HỌC HIỆN ĐẠI VỀ QUẢN TRỊ RỦI

RO

• Chủ động tiếp cận và xử lý các tình huống

 Nhà Quản trị phải có cái nhìn tỉnh táo, khách quan, xem xét các

vấn đề trong hoạt động kinh doanh dưới nhiều góc độ khác

nhau một cách tích cực, kiên trì.

 Nhà Quản trị luôn phải ứng xử theo nguyên tắc: các bài toán

đặt ra trong kinh doanh không bao giờ không có lời giải và

không chỉ có một lời giải duy nhất.

• Cách tốt nhất để chống rủi ro là hành động khi chưa có rủi ro

• Chủ động bao gồm: chấp nhận rủi ro và dự báo rủi ro

2.3.1. CHẤP NHẬN RỦI RO

• Trong nền kinh tế thị trường kinh doanh luôn gắn liền với những

may rủi

• “Có chí làm quan, có gan làm giàu” .

• “Nếu bạn muốn kiếm tiền, bạn phải đi ngược lại hướng đường mà

những người khác thường đi”.

• Mạo hiểm trong kinh doanh nghĩa là chấp nhận rủi ro và cũng có

ã

nghĩa là nhà quản trị đ phân tích, đánh giá và tìm biện pháp phòng

ngừa rủi ro. Nhà kinh doanh chỉ né tránh và hạn chế bớt rủi ro chứ

không bao giờ loại trừ hẳn rủi ro được

2.3.2. DỰ BÁO RỦI RO

• Mục đích: né tránh, ngăn ngừa hoặc hạn chế đến mức thấp nhất

sự ảnh hưởng của rủi ro đến kết quả của dự án.

• Né tránh rủi ro là một biện pháp kiểm soát của nhà quản trị. Tuy

nhiên, né tránh lại làm cho dự án mất đi chính những cơ hội tồn

tại song song với rủi ro.

• Ngăn ngừa rủi ro là một biện pháp khôn ngoan hơn cả nhằm hoàn

thành công việc kinh doanh với chi phí phù hợp để vẫn được lợi

nhuận tiềm tàng trong tương lai.

• Hạn chế rủi ro là tìm cách làm giảm bớt giá trị hư hại khi tổn thất

xảy ra hay nói cách khác, là làm giảm nhẹ sự nghiêm trọng của

tổn thất.

2.3.3. SAN SẺ RỦI RO VÀ PHÂN CHIA CƠ HỘI

• Ngay cả cơ hội chắc thắng 100%,

nhà quản trị dự án cũng cần phải tỉnh

táo, để lại một “cửa” bảo hiểm,

phòng xa

• Đối với rủi ro, việc tốt nhất mà nhà

quản trị dự án nên làm là san sẻ

chúng cho người khác càng nhiều

càng tốt

• Kinh doanh rủi ro cũng hứa hẹn

những cơ hội thu lợi lớn.

• Các nhà quản trị buộc phải chấp nhận

khi phân chia rủi ro cho người khác

thì cũng đang chia cả cơ hội cho họ.

3. PHÒNG NGỪA VÀ KHẮC PHỤC RỦI RO DỰ ÁN

• Phòng ngừa rủi ro: Là việc DN triển khai các

biện pháp để hạn chế đến mức thấp nhất

“tần số” và “biên độ” của rủi ro trước khi rủi

ro xảy ra.

• Khắc phục rủi ro: Khắc phục rủi ro dự án là

việc các nhà quản trị dự án bằng những biện

pháp, hành động được dự tính từ trước (các

biện pháp dự phòng) hay các hành động giải

quyết tình huống tức thời giảm thiểu tối đa

những thiệt hại khi rủi ro xảy ra với dự án.

Bài giảng Quản trị dự án - Bài 6: Quản trị rủi ro dự án - Hoàng Cao Cường