Xây dựng phương pháp tính trọng số để xác định chỉ số dễ bị tổn thương lũ lụt lưu vực sông Vu Gia

Tꢀp chí Khoa hꢁc ꢂHQGHN: Khoa hꢁc Tꢃ nhiên và Công nghꢄ, Tꢅp 31, Sꢆ 1S (2015) 93-102

Xây dꢃng phưꢇng pháp tính trꢁng sꢆ ꢈꢉ xác ꢈꢊnh chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ

tꢍn thưꢇng lꢎ lꢏt lưu vꢃc sông Vu Gia - Thu Bꢐn

Cꢑn Thu Vꢒn^1,*, Nguyꢌn Thanh Sꢇn²

¹Trꢀꢁng ꢂꢃi hꢄc Tài nguyên và Môi trꢀꢁng TP.HCM, 236B, Lê Vꢅn Sꢆ, P1, Q. Tân Bình, TP.HCM

²Khoa Khí tꢀꢇng Thꢈy vꢅn và Hꢉi dꢀơng hꢄc, Trꢀꢁng ꢂꢃi hꢄc Khoa hꢄc Tꢊ nhiên, ꢂHQGHN,

334 Nguyꢋn Trãi, Hà Nꢌi, Viꢍt Nam

Nhꢅn ngày 08 tháng 12 nꢒm 2014

ꢓꢔꢋnh sꢕa ngày 17 tháng 12 nꢒm 2014; Chꢑp nhꢅn ꢈꢒng ꢖꢗꢘy 05ꢙꢚꢔꢛng 01 nꢒm 2015

Tóm tꢀt: Các công thꢜc ꢈưꢝc sꢕ dꢏng ꢈꢉ tính toán các thành phꢞn, tiêu chí và chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn

thưꢇng tꢍng hꢝp trong [1-3] là phép cꢟng tuyꢠn tính (tꢍng các thành phꢞn nhân vꢡi trꢁng sꢆ cꢢa

nó). ꢂꢟ chính xác cꢢa các thành phꢞn, tiêu chí và chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng tꢍng hꢝp không chꢋ phꢏ

thuꢟc vào ꢈꢟ chính xác cꢢa giá trꢊ biꢠn mà còn phꢏ thuꢟc nhiꢣu vào giá trꢊ trꢁng sꢆ cꢢa nó. Vì thꢠ,

lꢃa chꢁn và áp dꢏng phưꢇng pháp tính trꢁng sꢆ phù hꢝp sꢤ làm tꢒng ꢈꢟ chính xác chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn

thưꢇng lꢎ lꢏt. Nghiên cꢜu này sꢤ tính toán theo các phưꢇng pháp tính trꢁng sꢆ khác nhau, tꢥ ꢈó so

sánh và lꢃa chꢁn phưꢇng pháp phù hꢝp ꢈꢉ ꢈánh giá tính dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng do lꢎ lꢏt trên lưu vꢃc

sông Vu Gia-Thu Bꢐn.

Tꢎ khóa: Dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng, Lꢎ lꢏt, Vu Gia-Thu Bꢐn.

1. Mꢁ ꢂꢃu^∗

áp dꢏng vào thꢃc tꢠ và là công cꢏ hꢦu hiꢄu hꢬ

trꢝ trong công tác quꢩn lý, quy hoꢀch và giꢩm

Thiên tai nói chung và lꢎ lꢏt nói riêng ꢈã,

ꢈang và sꢤ là nhꢦng mꢆi nguy hꢀi rꢑt lꢡn ꢈꢆi

vꢡi ꢈꢧi sꢆng, kinh tꢠ, xã hꢟi cꢢa ngưꢧi dân sꢆng

ꢨ nhꢦng triꢣn sông. Ngày nay, trong bꢆi cꢩnh

biꢠn ꢈꢍi khí hꢅu toàn cꢞu thì lꢎ lꢏt xꢩy ra ngày

càng nhiꢣu vꢣ tꢞn xuꢑt xuꢑt hiꢄn, càng mꢀnh mꢤ

vꢣ quy mô và ꢈꢟ lꢡn và ꢈꢪc biꢄt di chꢜng mà lꢎ

lꢏt ꢈꢉ lꢀi là vô cùng khꢆc liꢄt. Các biꢄn pháp

quꢩn lý lꢎ lꢡn, quy hoꢀch phòng tránh và giꢩm

nhꢫ thiên tai lꢎ lꢏt ꢈang ꢈưꢝc chú trꢁng nghiên

cꢜu. Trong ꢈó hưꢡng nghiên cꢜu ꢈánh giá tính

dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng do lꢎ lꢏt ꢈã cho thꢑy khꢩ nꢒng

nhꢫ thiên tai lꢎ lꢏt.

ꢂánh giá tính dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng do lꢎ lꢏt trên

lưu vꢃc sông có thꢉ sꢕ dꢏng phưꢇng pháp như

chꢐng xꢠp bꢩn ꢈꢐ, suy luꢅn mꢧ hay xác ꢈꢊnh bꢟ

chꢋ sꢆ. Mꢬi mꢟt khu vꢃc nhꢑt ꢈꢊnh ꢈꢣu có mꢟt

giá trꢊ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng, có thꢉ sꢕ dꢏng ꢈꢉ phân

tích, ꢈánh giá và so sánh vꢡi các khu vꢃc khác

sꢤ là cꢇ sꢨ hꢬ trꢝ cho viꢄc ra quyꢠt ꢈꢊnh hiꢄu

quꢩ. Vꢑn ꢈꢣ gꢪp phꢩi khi ꢈánh giá tính dꢌ bꢊ tꢍn

thưꢇng bꢭng bꢟ chꢋ sꢆ là tính trꢁng sꢆ cho các

tiêu chí như thꢠ nào?. Có nhiꢣu phưꢇng pháp

tính trꢁng sꢆ ꢈưꢝc ꢈꢣ xuꢑt và áp dꢏng hiꢄn nay,

mꢬi phưꢇng pháp tính ꢈꢣu có nhꢦng ưu, nhưꢝc

ꢈiꢉm nhꢑt ꢈꢊnh. Trên cꢇ sꢨ phân tích ꢈꢪc trưng

các phưꢇng pháp, khꢩ nꢒng ꢜng dꢏng vào thꢃc

_______

^∗Tác giꢩ liên hꢄ. ꢂT: 84-983738347

E-mail: canthuvantrh@gmail.com

93

C.T. Vꢅn, N.T. Sơn / Tꢃp chí Khoa hꢄc ꢂHQGHN: Khoa hꢄc Tꢊ nhiên và Công nghꢍ, Tꢏp 31, Sꢐ 1S (2015) 93-102

94

tꢠ nghiên cꢜu và ꢈánh giá kꢠt quꢩ áp dꢏng thꢕ

- ꢂꢟ phꢇi nhiꢌm (E) là bꢩn chꢑt và mꢜc ꢈꢟ

cꢢa hꢄ thꢆng tiꢠp xúc vꢡi nguy cꢇ lꢎ lꢏt thꢉ

hiꢄn ꢨ loꢀi ꢈꢑt sꢕ dꢏng trên bꢣ mꢪt lưu vꢃc

(hiꢍn trꢃng sꢕ dꢒng ꢓꢖt).

nghiꢄm sꢤ lꢃa chꢁn ꢈưꢝc phưꢇng pháp phù hꢝp

nhꢑt ꢈáp ꢜng yêu cꢞu trong tính toán, ꢈánh giá

tính dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng trên lưu vꢃc nghiên cꢜu.

Trong [1-3] ꢈã cho thꢑy khꢩ nꢒng áp dꢏng

phưꢇng pháp phân tích hꢄ thꢆng phân cꢑp

(AHP) và phưꢇng pháp Iyengar-Sudarshan ꢈꢉ

tính trꢁng sꢆ cho các thành phꢞn, tiêu chí khi

xác ꢈꢊnh chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng do lꢎ lꢏt cho

mꢟt sꢆ ꢈꢊa phưꢇng thuꢟc hꢀ lưu lưu vꢃc sông

Vu Gia-Thu Bꢐn. Nghiên cꢜu này sꢤ xác ꢈꢊnh

chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng do lꢎ lꢏt trên toàn lưu

vꢃc sông Vu Gia - Thu Bꢐn theo 3 cách: (1)

phưꢇng pháp AHP; (2) phưꢇng pháp Iyengar-

Sudarshan và (3) kꢠt hꢝp cꢩ 2 phưꢇng pháp

trên. Tꢥ ꢈó lꢃa chꢁn phưꢇng pháp phù hꢝp nhꢑt

phꢏc vꢏ tính toán ꢈánh giá tính dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng

lꢎ lꢏt trên lưu vꢃc nghiên cꢜu.

- Tính nhꢀy (S) mô tꢩ các ꢈiꢣu kiꢄn môi

trưꢧng cꢢa con ngưꢧi có thꢉ làm trꢞm trꢁng

thêm mꢜc ꢈꢟ nguy hiꢉm, cꢩi thiꢄn nhꢦng mꢆi

nguy hiꢉm hoꢪc gây ra mꢟt tác ꢈꢟng nào ꢈó.

Gꢐm 4 thành phꢞn: nhân khꢗu, sinh kꢘ, kꢘt cꢖu

hꢃ tꢙng và môi trꢀꢁng [1-3]

- Khꢩ nꢒng chꢆng chꢊu (A) là khꢩ nꢒng thꢃc

hiꢄn các biꢄn pháp thích ꢜng nhꢭm ngꢒn chꢪn

các tác ꢈꢟng tiꢣm nꢒng. Gꢐm 4 thành phꢞn:

ꢓiꢚu kiꢍn chꢐng lꢑ, kinh nghiꢍm chꢐng lꢑ, sꢊ hꢛ

trꢇ và khꢉ nꢅng phꢒc hꢜi [1-3].

3. Cơ sꢁ phꢄơng pháp tính trꢌng sꢍ

3.1. Phꢀơng pháp Phân tích hꢍ thꢐng phân cꢖp

(AHP)- (Analytic Hierarchy Process)

2. Cơ sꢁ phꢄơng pháp ꢂánh giá tính dꢅ bꢆ

tꢇn thꢄơng do lꢈ lꢉt trên lꢄu vꢊc sông Vu

Gia-Thu Bꢋn

AHP ꢈưꢝc ꢈꢣ xuꢑt bꢨi Thomas L.Saaty

trong nhꢦng nꢒm 1970 và ꢈã ꢈưꢝc mꢨ rꢟng, bꢍ

sung cho ꢈꢠn nay. Phưꢇng pháp AHP ꢈã ꢈưꢝc

áp dꢏng rꢟng rãi cho nhiꢣu lꢮnh vꢃc như Khoa

hꢁc tꢃ nhiên, kinh tꢠ, xã hꢟi, y tꢠ… Nó ꢈưꢝc

coi như mꢟt phưꢇng pháp mꢀnh mꢤ và linh hoꢀt

cho viꢄc phân tích quyꢠt ꢈꢊnh vꢡi nhiꢣu tiêu chí

(Saaty 1980); khoa hꢁc và nghꢄ thuꢅt cꢢa viꢄc

ra quyꢠt ꢈꢊnh nhưng là mꢟt phưꢇng pháp trꢃc

quan và tưꢇng ꢈꢆi dꢌ dàng ꢈꢉ xây dꢃng và phân

tích quyꢠt ꢈꢊnh (Harker 1989); mꢟt công cꢏ cho

phép nhìn thꢑy rõ ràng các tiêu chí thꢯm ꢈꢊnh và

cꢎng là mꢟt phưꢇng pháp quyꢠt ꢈꢊnh nhiꢣu

thuꢟc tính, trong ꢈó ꢈꢣ cꢅp ꢈꢠn mꢟt kꢰ thuꢅt

ꢈꢊnh lưꢝng (DeSteiguer et al. 2003).[1,4]

Hưꢡng tiꢠp cꢅn; ꢈꢊnh nghꢮa; xây dꢃng và

phát triꢉn bꢟ phiꢠu ꢈiꢣu tra, phưꢇng pháp thu

thꢅp phiꢠu ꢈiꢣu tra, xꢕ lý bꢟ phiꢠu; chuꢯn hóa

dꢦ liꢄu; phưꢇng pháp tính và ꢈánh giá tính dꢌ bꢊ

tꢍn thưꢇng do lꢎ lꢏt trên lưu vꢃc sông Vu Gia-

Thu Bꢐn ꢈã ꢈưꢝc trình bày chi tiꢠt trong [1-3].

Các tiêu chí ꢈưꢝc lꢃa chꢁn phꢏc vꢏ tính

toán chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng do lꢎ cho lưu vꢃc

sông Vu Gia - Thu Bꢐn ꢈưꢝc thiꢠt lꢅp theo bꢆn

tiêu chí: nguy cơ lꢑ lꢒt, ꢓꢌ phơi nhiꢋm, tính

nhꢃy và khꢉ nꢅng chꢐng chꢔu:

- Nguy cꢇ lꢎ lꢏt (H) ꢈưꢝc hiꢉu như là mꢆi

ꢈe dꢁa trꢃc tiꢠp, bao hàm tính chꢑt, mꢜc ꢈꢟ và

quy mô cꢢa lꢎ lꢏt bao gꢐm các ꢈꢪc trưng: ꢓꢌ

sâu ngꢏp lꢒt, thꢁi gian ngꢏp lꢒt và vꢏn tꢐc dòng

chꢉy lꢑ.

Hꢄ sꢆ cꢢa ma trꢅn ꢈưꢝc tính tꢥ ꢈiꢉm cꢢa

viꢄc so sánh cꢪp cꢢa các thành phꢞn, các giá trꢊ

chꢋ sꢆ, và các loꢀi chꢋ tiêu thông qua các ý kiꢠn

chuyên gia. Sau ꢈó, các trꢁng sꢆ liên quan ꢈꢠn

C.T. Vꢅn, N.T. Sơn / Tꢃp chí Khoa hꢄc ꢂHQGHN: Khoa hꢄc Tꢊ nhiên và Công nghꢍ, Tꢏp 31, Sꢐ 1S (2015) 93-102

95

Bꢩng 1. Bꢩng quan hꢄ chꢋ sꢆ RI do Saaty ꢈꢣ xuꢑt

các thành phꢞn ꢈưꢝc tính tꢥ mꢟt xꢕ lý toán hꢁc

cꢢa ma trꢅn bꢭng cách sꢕ dꢏng thuꢅt toán AHP.

Trꢁng sꢆ mong muꢆn ꢈưꢝc tính thông qua

vector ưu tiên cꢢa ma trꢅn, mà ꢈưꢝc thꢃc hiꢄn

bꢭng cách tꢒng ma trꢅn A vꢡi bưꢡc k tꢒng dꢞn.

Sꢃ gia tꢒng k cꢢa ma trꢅn A ꢈưꢝc lꢪp cho ꢈꢠn

khi sꢃ khác biꢄt vꢣ trꢁng sꢆ cꢢa vector ưu tiên

vector ꢈꢆi vꢡi hai lꢞn lꢪp lꢀi cuꢆi cùng là nhꢱ

hꢇn sai sꢆ cho phép là 0,00001. Trong mꢬi lꢞn

lꢪp, các trꢁng sꢆ luôn ꢈưꢝc chuꢯn hóa ꢈꢉ tꢍng

các thành phꢞn bꢭng 1. Cuꢆi cùng, giá trꢊ ꢈꢪc

trưng tꢆi ꢈa (kmax) cꢢa ma trꢅn A ꢈưꢝc xác

ꢈꢊnh. Các yꢠu tꢆ ưu tiên ꢈưꢝc kiꢉm tra tính nhꢑt

quán thông qua tꢲ lꢄ nhꢑt quán (CR), ꢈó là tꢲ sꢆ

cꢢa chꢋ sꢆ không thꢆng nhꢑt ngꢳu nhiên (RI) ꢈꢉ

chꢋ sꢆ nhꢑt quán (CI). CR dưꢡi 0,1 thưꢧng ꢈưꢝc

coi là chꢑp nhꢅn ꢈưꢝc nhưng giá trꢊ cao hꢇn yêu

cꢞu xem xét lꢀi vì chúng là rꢑt không phù hꢝp

(Saaty 1980; Harker 1987; Harker 1989;. Trꢞn

và cꢟng sꢃ 2003). Các hꢄ sꢆ CI ꢈưꢝc tꢍng hꢝp

tꢥ kmax và bꢅc cꢢa các ma trꢅn (n). RI là mꢟt

hàm sꢆ cꢢa n trong các mꢆi quan hꢄ do Saaty

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

N

0.00 0.00 0.058 0.90 1.12 1.24 1.32 1.45 1.49 1.51

RI

Hꢄ sꢆ λmax ꢈưꢝc tính theo công thꢜc

n

_j=1a_ij.w_j

∑

λ_max

=

w

1

Chꢋ sꢆ nhꢑt quán (Consistency index)

λ_max− n

CI =

n −1

Tꢲ lꢄ nhꢑt quán (Consistency Ratio)

CI

CR =

RI

Nꢠu tꢲ lꢄ nhꢑt quán CR < 10% thì các trꢁng

sꢆ cꢢa các tham sꢆ vꢥa tính ꢈꢀt yêu cꢞu.

ꢂꢉ có thꢉ ꢈánh giá sꢃ quan trꢁng cꢢa mꢟt

phꢞn tꢕ vꢡi 1 phꢞn tꢕ khác, ta cꢞn mꢟt mꢜc

thang ꢈo ꢈꢉ chꢋ sꢃ quan trꢁng hay mꢜc ꢈꢟ vưꢝt

trꢟi cꢢa mꢟt phꢞn tꢕ vꢡi 1 phꢞn tꢕ khác qua các

tiêu chuꢯn hay tính chꢑt. [1, 4] Vì vꢅy ngưꢧi ta

ꢈưa ra bꢩng các mꢜc quan trꢁng như sau (bꢩng 2):

(1980) như sau (bꢩng 1) [1, 4]

.

Bꢩng 2. Bꢩng xꢠp hꢀng các mꢜc ꢈꢟ so sánh cꢪp trong thuꢅt toán AHP

Mꢜc quan trꢁng

Quan trꢁng như nhau

Quan trꢁng như nhau cho ꢈꢠn vꢥa phꢩi

Giá trꢊ sꢆ

Giꢩi thích

1

Hai hoꢀt ꢈꢟng có ꢈóng góp ngang nhau

2

3

4

5

6

7

8

9

Quan trꢁng vꢥa phꢩi

Quan trꢁng vꢥa phꢩi ꢈꢠn hꢇi quan trꢁng hꢇn

Kinh nghiꢄm và sꢃ phán quyꢠt có sꢃ ưu tiên

vꢥa phꢩi cho mꢟt hoꢀt ꢈꢟng

Hꢇi quan trꢁng hꢇn

Hꢇi quan trꢁng ꢈꢠn rꢑt quan trꢁng

Kinh nghiꢄm và sꢃ phán quyꢠt có sꢃ ưu tiên

mꢀnh cho mꢟt hoꢀt ꢈꢟng

Rꢑt quan trꢁng

Rꢑt quan trꢁng ꢈꢠn vô cùng quan trꢁng

Mꢟt hoꢀt ꢈꢟng rꢑt quan trꢁng

Vô cùng quan trꢁng

ꢂưꢝc ưu tiên ꢨ mꢜc cao nhꢑt có thꢉ

Ví dꢏ, nꢠu mꢟt phꢞn tꢕ A quan trꢁng hꢇn

phꢞn tꢕ B và ꢈưꢝc ꢈánh giá mꢜc 9 , khi ꢈó B rꢑt

ít quan trꢁng vꢡi A và có giá trꢊ là 1/9. Bꢩn chꢑt

toán hꢁc cꢢa AHP chính là viꢄc cꢑu trúc mꢟt

ma trꢅn biꢉu diꢌn mꢆi liên kꢠt cꢢa các giá trꢊcꢢa

tꢅp phꢞn tꢕ. Ma trꢅn hꢬ trꢟ rꢑt chꢪt chꢤ cho viꢄc

tính toán các giá trꢊ. ꢴng vꢡi mꢬi phꢞn tꢕ cha ta

thiꢠt lꢅp mꢟt ma trꢅn cho các sꢃ so sánh cꢢa

nhꢦng phꢞn tꢕ con cꢢa nó.

C.T. Vꢅn, N.T. Sơn / Tꢃp chí Khoa hꢄc ꢂHQGHN: Khoa hꢄc Tꢊ nhiên và Công nghꢍ, Tꢏp 31, Sꢐ 1S (2015) 93-102

96

3.2. Phꢀơng pháp Iyengar-Sudarshan

lꢄ nghꢊch vꢡi phưꢇng sai cꢢa chꢋ tiêu dꢌ bꢊ tꢍn

thưꢇng, trꢁng sꢆ wj, c là hꢭng sꢆ chuꢯn hóa.

Phưꢇng pháp bình quân ꢈꢇn giꢩn thì coi các

chꢋ sꢆ có mꢜc ꢈꢟ quan trꢁng là ngang nhau là

không thꢅt chính xác, ꢈiꢣu này chưa phꢩn ánh

hꢠt tính chꢑt kꢠt cꢑu xã hꢟi cꢢa các thành phꢞn

trưꢡc hiꢉm hꢁa lꢎ lꢏt. ꢂꢉ tính trꢁng sꢆ không

ꢈꢣu, giá trꢊ trꢁng sꢆ phꢏ thuꢟc vào sꢃ phân

bꢆ giá trꢊ cꢢa các biꢠn thành phꢞn, phưꢇng

pháp ꢈưꢝc Iyengar và Sudarshan ꢈꢣ xuꢑt

nꢒm 1982 [5].

Sꢃ lꢃa chꢁn các trꢁng sꢆ theo cách này sꢤ

ꢈꢩm bꢩo rꢭng sꢃ thay ꢈꢍi lꢡn trong bꢑt kꢵ mꢟt

chꢋ tiêu nào sꢤ không chi phꢆi quá mꢜc sꢃ ꢈóng

góp cꢢa các chꢋ tiêu còn lꢀi cꢢa các chꢋ sꢆ và

gây sai sót khi so sánh giꢦa khu vꢃc. Chꢋ sꢆ dꢌ

bꢊ tꢍn thưꢇng vì vꢅy ꢈưꢝc tính toán sꢤ nꢭm

trong phꢀm vi tꢥ 0-1, vꢡi giá trꢊ = 1 chꢋ sꢆ tꢍn

thưꢇng là lꢡn nhꢑt còn lꢀi vꢡi giá trꢊ = 0 chꢋ sꢆ

tꢍn thưꢇng là không bꢊ ꢩnh hưꢨng.

Giꢩ sꢕ có M vùng, K chꢋ tiêu dꢌ bꢊ tꢍn

thưꢇng và xij (i = 1,M; j=1,K) là các giá trꢊ

chuꢯn hóa. Mꢜc ꢈꢟ hoꢪc mꢟt giai ꢈoꢀn phát

4. Kꢎt quꢏ áp dꢉng tính chꢐ sꢍ dꢅ bꢆ tꢇn

thꢄơng lꢈ lꢉt trên lꢄu vꢊc sông Vu Gia-

Thu Bꢋn

triꢉn cꢢa vùng thꢜ i,

tꢍng tuyꢠn tính sau:

ꢈưꢝc xác ꢈꢊnh theo

y_i

4.1. Tính trꢄng sꢐ theo phꢀơng pháp AHP

ꢂꢉ áp dꢏng theo phưꢇng pháp AHP, viꢄc

cꢞn thiꢠt là phꢩi xác ꢈꢊnh hꢄ sꢆ tưꢇng quan cꢪp

giꢦa các biꢠn vꢡi nhau tꢥng ꢈôi mꢟt trong 1

thành phꢞn, giꢦa các thành phꢞn vꢡi nhau trong

mꢟt tiêu chí và giꢦa các tiêu chí trong chꢋ sꢆ dꢌ

bꢊ tꢍn thưꢇng tꢍng hꢝp. Các hꢄ sꢆ này ꢈưꢝc xác

ꢈꢊnh bꢭng tham khꢩo ý kiꢠn chuyên gia, nhà

quꢩn lý và cꢩ ngưꢧi dân. Sau khi thu thꢅp, xꢕ lý

và tính toán, trꢁng sꢆ cꢢa các yꢠu tꢆ ꢈưꢝc trình

bày trong bꢩng 3:

ꢨ ꢈây (0 < w < 1 và tꢍng Σwj = 1) là nhꢦng

trꢁng sꢆ. Theo phưꢇng pháp cꢢa Iyengar và

Sudarshan các trꢁng sꢆ này ꢈưꢝc giꢩ ꢈꢊnh là tꢲ

Tiêu chí/

Trꢁng sꢆ

thành phꢞn

Trꢁng sꢆ

Biꢠn

Thành phꢞn

Biꢠn

trꢁng sꢆ

ꢂꢟ sâu ngꢅp

0.540

0.163

0.297

1.000

Nguy cꢇ lꢎ lꢏt

Thꢧi gian ngꢅp

Vꢅn tꢆc dòng chꢩy lꢎ

0.330

ꢂꢟ phꢇi nhiꢌm Hiꢄn trꢀng sꢕ dꢏng ꢈꢑt

0.102

Tính nhꢀy

Dân sinh

0.425

Tꢍng sꢆ dân

0.070

0.147

0.432

0.199

0.072

0.080

0.434

Dân tꢟc thiꢉu sꢆ

Dân có nguy cꢇ ngꢅp

Hꢟ nghèo

Mꢅt ꢈꢟ dân sꢆ

Tꢲ lꢄ Nam/Nꢦ

C.T. Vꢅn, N.T. Sơn / Tꢃp chí Khoa hꢄc ꢂHQGHN: Khoa hꢄc Tꢊ nhiên và Công nghꢍ, Tꢏp 31, Sꢐ 1S (2015) 93-102

97

Tiêu chí/

Trꢁng sꢆ

thành phꢞn

Trꢁng sꢆ

Biꢠn

Thành phꢞn

Sinh kꢠ

Biꢠn

trꢁng sꢆ

0.426

0.092

0.058

Nghꢣ chính

0.115

0.148

0.331

0.193

0.070

0.036

0.052

0.055

0.188

0.101

0.409

0.055

0.070

0.085

0.049

0.042

0.057

0.121

0.523

0.299

0.143

0.286

0.571

0.230

0.122

0.648

0.230

0.648

Kinh tꢠ gia ꢈình

Thu nhꢅp bình quân

Thu nhꢅp chính tꢥ nghꢣ

Diꢄn tích trꢐng trꢁt

Sꢆ vꢅt nuôi

Tꢲ lꢄ ngành nghꢣ

Tꢲ lꢄ thꢑt nghiꢄp

Kꢠt cꢑu hꢀ tꢞng-y tꢠ

Loꢀi hình nhà ꢨ

Bꢩn tin dꢃ báo

Hꢄ thꢆng công trình phòng lꢎ

Hꢄ thꢆng thông tin liên lꢀc

Hꢄ thꢆng giao thông

Công trình công cꢟng

Dꢊch vꢏ y tꢠ

Tꢲ lꢄ y bác sꢮ ꢈꢊa phưꢇng

Hiꢄn trꢀng rꢥng

Môi trưꢧng

Chꢑt lưꢝng môi trưꢧng

Dꢊch bꢄnh

Nưꢡc sinh hoꢀt

ꢂiꢣu kiꢄn chꢆng lꢎ

Kinh nghiꢄm chꢆng lꢎ

Sꢃ hꢬ trꢝ

0.492

0.306

0.125

0.078

Mꢜc ꢈꢟ chuꢯn bꢊ LTTP

Mꢜc ꢈꢟ chuꢯn bꢊ phưꢇng tiꢄn

Khꢩ nꢒng chꢆng lꢎ cꢢa phưꢇng tiꢄn

ꢂã trꢩi qua nhiꢣu trꢅn lꢎ

Có thꢉ lưꢧng trưꢡc ꢈưꢝc thiꢄt hꢀi

Biꢠt các biꢄn pháp phòng tránh lꢎ

Tꢅp huꢑn phòng chꢆng lꢎ

Giúp ꢈꢶ lꢳn nhau cꢢa ngưꢧi dân

Khꢩ nꢒng chꢆng

chꢊu

0.135

Sꢃ giúp sꢜc cꢢa chính quyꢣn trong lꢎ 0.122

Khꢩ nꢒng tꢃ phꢏc hꢐi

Khꢷc phꢏc vꢣ sinh hoꢀt

Khꢷc phꢏc vꢣ sꢩn xuꢑt

Khꢷc phꢏc vꢣ môi trưꢧng

Khꢷc phꢏc cꢢa chính quyꢣn

0.477

0.297

0.140

0.087

4.2. Tính trꢄng sꢐ theo phꢀơng pháp Iyengar-

Sudarshan

phꢇi nhiꢌm), tꢥ bꢟ phiꢠu ꢈiꢣu tra, niên giám

thꢆng kê các huyꢄn nꢒm 2012 (tính nhꢀy và khꢩ

nꢒng chꢆng chꢊu), các biꢠn này ꢈưꢝc xꢕ lý, tính

toán và chuꢯn hóa trưꢡc khi tính trꢁng sꢆ (trình

bày chi tiꢠt trong [2, 3]).

Giá trꢊ các biꢠn ꢈưꢝc tính tꢥ mô hình (nguy

cꢇ lꢎ lꢏt), tꢥ bꢩn ꢈꢐ sꢕ dꢏng ꢈꢑt nꢒm 2010 (ꢈꢟ

C.T. Vꢅn, N.T. Sơn / Tꢃp chí Khoa hꢄc ꢂHQGHN: Khoa hꢄc Tꢊ nhiên và Công nghꢍ, Tꢏp 31, Sꢐ 1S (2015) 93-102

98

s

Tiêu chí/

trꢁng sꢆ

Trꢁng sꢆ

thành phꢞn

Trꢁng sꢆ

Biꢠn

Thành phꢞn

Biꢠn

ꢂꢟ sâu ngꢅp

0.310

0.407

0.283

1.000

Nguy cꢇ lꢎ

lꢏt

0.069

Thꢧi gian ngꢅp

Vꢅn tꢆc dòng chꢩy lꢎ

Hiꢄn trꢀng sꢕ dꢏng ꢈꢑt

ꢂꢟ phꢇi

nhiꢌm 0.065

Dân sinh

0.393

0.317

Tꢍng sꢆ dân

0.079

0.087

0.072

0.078

0.537

0.147

0.190

0.250

0.123

0.138

0.080

0.085

0.100

0.124

0.184

0.147

0.253

0.091

0.065

0.067

0.103

0.092

0.179

0.239

0.349

0.233

0.294

0.343

0.363

0.440

0.209

0.351

0.319

Dân tꢟc thiꢉu sꢆ

Dân có nguy cꢇ ngꢅp

Hꢟ nghèo

Mꢅt ꢈꢟ dân sꢆ

Tꢲ lꢄ Nam/Nꢦ

Sinh kꢠ

Nghꢣ chính

Kinh tꢠ gia ꢈình

Thu nhꢅp bình quân

Thu nhꢅp chính tꢥ nghꢣ

Diꢄn tích trꢐng trꢁt

Sꢆ vꢅt nuôi

Tꢲ lꢄ ngành nghꢣ

Tꢲ lꢄ thꢑt nghiꢄp

Kꢠt cꢑu hꢀ tꢞng-y tꢠ

0.154

Loꢀi hình nhà ꢨ

Tính nhꢀy

0.425

Bꢩn tin dꢃ báo

Hꢄ thꢆng công trình phòng lꢎ

Hꢄ thꢆng thông tin liên lꢀc

Hꢄ thꢆng giao thông

Công trình công cꢟng

Dꢊch vꢏ y tꢠ

Tꢲ lꢄ y bác sꢮ ꢈꢊa phưꢇng

Hiꢄn trꢀng rꢥng

Môi trưꢧng

0.135

Chꢑt lưꢝng môi trưꢧng

Dꢊch bꢄnh

Nưꢡc sinh hoꢀt

Khꢩ nꢒng

chꢆng chꢊu

0.441

ꢂiꢣu kiꢄn chꢆng lꢎ

Kinh nghiꢄm chꢆng lꢎ

Sꢃ hꢬ trꢝ

0.384

0.311

0.182

Mꢜc ꢈꢟ chuꢯn bꢊ LTTP

Mꢜc ꢈꢟ chuꢯn bꢊ phưꢇng tiꢄn

Khꢩ nꢒng chꢆng lꢎ cꢢa phưꢇng tiꢄn

ꢂã trꢩi qua nhiꢣu trꢅn lꢎ

Có thꢉ lưꢧng trưꢡc ꢈưꢝc thiꢄt hꢀi

Biꢠt các biꢄn pháp phòng tránh lꢎ

Tꢅp huꢑn phòng chꢆng lꢎ

C.T. Vꢅn, N.T. Sơn / Tꢃp chí Khoa hꢄc ꢂHQGHN: Khoa hꢄc Tꢊ nhiên và Công nghꢍ, Tꢏp 31, Sꢐ 1S (2015) 93-102

99

Tiêu chí/

trꢁng sꢆ

Trꢁng sꢆ

thành phꢞn

Trꢁng sꢆ

Biꢠn

Thành phꢞn

Biꢠn

Giúp ꢈꢶ lꢳn nhau cꢢa ngưꢧi dân

0.351

Sꢃ giúp sꢜc cꢢa chính quyꢣn trong lꢎ 0.329

Khꢩ nꢒng tꢃ phꢏc hꢐi

0.123

Khꢷc phꢏc vꢣ sinh hoꢀt

Khꢷc phꢏc vꢣ sꢩn xuꢑt

Khꢷc phꢏc vꢣ môi trưꢧng

Khꢷc phꢏc cꢢa chính quyꢣn

0.162

0.182

0.343

0.312

4.3. Kꢘt quꢉ tính chꢝ sꢐ dꢋ bꢔ tꢞn thꢀơng lꢑ lꢒt

ꢈꢊnh ꢈưꢝc bꢟ chꢋ sꢆ cho ꢈꢇn vꢊ cꢑp xã (207 xã)

trên toàn lưu vꢃc. Giá trꢊ ꢈưꢝc minh hꢁa trong

bꢩng 3.

Sau khi các trꢁng sꢆ ꢈưꢝc xác ꢈꢊnh, áp dꢏng

công thꢜc tính chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng [3] xác

Bꢩng 3. Minh hꢁa chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng cho Hꢟi An theo 2 phưꢇng pháp tính trꢁng sꢆ

Chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng Chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng

Stt Xã/Phưꢧng

AHP

0.36

0.39

0.38

Iyengar

0.33

AHP

0.40

0.39

0.29

0.34

0.40

Iyengar

0.33

1

2

3

4

5

Cꢯm An

6

7

8

9

Minh An

Sꢇn Phong

Tân An

Cꢯm Châu

CꢯmKim

CꢯmNam

CꢯmThanh

0.34

0.36

0.33

0.32

0.35

0.34

CꢯmHà

0.32

0.35

10 Thanh Hà

Bꢟ chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng lꢎ lꢏt ꢈã tính trên

toàn lưu vꢃc Vu Gia-Thu Bꢐn ꢈưꢝc so sánh vꢡi

giá trꢊ thiꢄt hꢀi do lꢎ (ꢈã thu thꢅp tꢥ phiꢠu ꢈiꢣu

tra dành cho chính quyꢣn xã) nhꢭm kiꢉm ꢈꢊnh

ꢈꢟ tin cꢅy cꢢa chꢋ sꢆ cho tꢥng phưꢇng pháp.

Kꢠt quꢩ ꢈưꢝc thꢉ hiꢄn trong hình (1 a,b).

Hình 1. So sánh tưꢇng quan giꢦa chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng vꢡi thiꢄt hꢀi thꢃc tꢠ trên lưu vꢃc sông Vu Gia-Thu Bꢐn

theo 2 cách tính trꢁng sꢆ: (a) tính trꢁng sꢆ theo Iyengar, (b) tính trꢁng sꢆ theo AHP.

C.T. Vꢅn, N.T. Sơn / Tꢃp chí Khoa hꢄc ꢂHQGHN: Khoa hꢄc Tꢊ nhiên và Công nghꢍ, Tꢏp 31, Sꢐ 1S (2015) 93-102

100

Tꢥ kꢠt quꢩ tính trꢁng sꢆ, bꢟ chꢋ sꢆ và kiꢉm

ꢈꢊnh theo tꢥng phưꢇng pháp cho thꢑy:

- ꢂꢆi vꢡi tiêu chí nguy cꢇ lꢎ lꢏt có 3 biꢠn là

rꢑt rõ ràng và mang tính ꢈꢊnh lưꢝng sꢤ áp dꢏng

phưꢇng pháp tính trꢁng sꢆ theo AHP;

- Áp dꢏng theo cách tính trꢁng sꢆ Iyengar-

Sudarshan: ꢈꢇn giꢩn, khách quan và rꢑt thuꢅn

tiꢄn cho viꢄc tính trꢁng sꢆ cho nhiꢣu biꢠn, nhiꢣu

thành phꢞn trong 1 tiêu chí. Tuy nhiên, kꢠt quꢩ

kiꢉm ꢈꢊnh ꢈꢟ tin cꢅy cꢢa bꢟ chꢋ sꢆ thì ꢨ mꢜc

trung bình (chưa ꢈꢀt yêu cꢞu). Phưꢇng pháp

tính trꢁng sꢆ này có hꢀn chꢠ là phꢏ thuꢟc vào

sꢃ phân bꢆ cꢢa giá trꢊ các biꢠn-nghꢮa là nꢠu

biꢠn nào có sꢃ dao ꢈꢟng trong phꢀm vi hꢫp thì

trꢁng sꢆ cao hoꢪc ngưꢝc lꢀi. Vì vꢅy các biꢠn có

sꢃ dao ꢈꢟng tưꢇng ꢈꢐng thì áp dꢏng sꢤ ꢈꢀt kꢠt

quꢩ tꢆt.

- ꢂꢆi vꢡi tiêu chí tính nhꢀy và khꢩ nꢒng

chꢆng chꢊu có nhiꢣu biꢠn, nhiꢣu thành phꢞn và

có mꢜc ꢈꢟ dao ꢈꢟng tưꢇng ꢈꢐng sꢤ áp dꢏng

phưꢇng pháp tính trꢁng sꢆ Iyengar-Sudarshan;

- Tính chꢋ sꢆ tꢍng hꢝp có 4 tiêu chí sꢤ áp

dꢏng phưꢇng pháp AHP.

Kꢠt quꢩ áp dꢏng (Bꢩng 4, Hình 2):

Trꢁng sꢆ cꢢa các tiêu chí là: w_H= 0,330; w_E

= 0,102; w_S= 0,434; w_A= 0,135

Bꢩng 4. Minh hꢁa chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng cho Hꢟi

An kꢠt hꢝp 2 phưꢇng pháp tính trꢁng sꢆ

- Áp dꢏng theo thuꢅt toán AHP: kꢠt quꢩ

kiꢉm ꢈꢊnh ꢈꢟ tin cꢅy cꢢa bꢟ chꢋ sꢆ là tꢆt hꢇn

(chꢑp nhꢅn ꢈưꢝc). Tuy nhiên, áp dꢏng phưꢇng

pháp này rꢑt khó khꢒn trong viꢄc xác ꢈꢊnh hꢄ sꢆ

ma trꢅn tưꢇng quan cꢪp giꢦa các biꢠn, viꢄc xây

dꢃng, thu thꢅp và xꢕ lý phiꢠu ꢈiꢣu tra là rꢑt

công phu, mꢑt thꢧi gian và phꢏ thuꢟc vào ꢈꢆi

tưꢝng ꢈưꢝc hꢱi. Phưꢇng pháp AHP chꢋ nên áp

dꢏng vꢡi sꢆ lưꢝng biꢠn, thành phꢞn trong tiêu

chí là ít, các biꢠn là rõ ràng mang tính ꢈꢊnh

lưꢝng cao.

STT

1

Xã/Phưꢧng

Cꢯm An

Chꢋ sꢆ VI

0.410

0.421

0.410

0.470

0.473

0.466

0.394

0.393

0.354

0.419

2

Cꢯm Châu

CꢯmKim

CꢯmNam

CꢯmThanh

Minh An

Sꢇn Phong

Tân An

3

4

5

6

7

8

9

CꢯmHà

Vì vꢅy, cꢞn lꢃa chꢁn, xác ꢈꢊnh phưꢇng pháp

tính trꢁng sꢆ phù hꢝp vꢡi mꢬi thành phꢞn, tiêu

chí trong viꢄc xây dꢃng bꢟ chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn

thưꢇng do lꢎ ꢈꢉ ꢈꢩm bꢩo ꢈꢢ ꢈꢟ tin cꢅy cꢢa bꢟ

chꢋ sꢆ.

10 Thanh Hà

5. Lꢊa chꢌn phꢄơng pháp tính trꢌng sꢍ phù

hꢑp xây dꢊng bꢒ chꢐ sꢍ dꢅ bꢆ tꢇn thꢄơng trên

lꢄu vꢊc sông Vu Gia-Thu Bꢋn

Trên cꢇ sꢨ phân tích, ꢈánh giá kꢠt quꢩ áp

dꢏng hai phưꢇng pháp tính trꢁng sꢆIyengar-

Sudarshan và AHP và ưu nhưꢝc ꢈiꢉm cꢢa hai

phưꢇng pháp thꢑy rꢭng:

Hình 2. Tưꢇng quan giꢦa chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng

(trꢁng sꢆ tính kꢠt hꢝp 2 phưꢇng pháp) và thiꢄt hꢀi

thꢃc tꢠ trên LVS Thu Bꢐn.

C.T. Vꢅn, N.T. Sơn / Tꢃp chí Khoa hꢄc ꢂHQGHN: Khoa hꢄc Tꢊ nhiên và Công nghꢍ, Tꢏp 31, Sꢐ 1S (2015) 93-102

101

Tài liꢕu tham khꢏo

Bꢟ chꢋ sꢆ tính dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng ꢈã tính vꢡi

viꢄc áp dꢏng kꢠt hꢝp 2 cách tính trꢁng sꢆ có

quan hꢄ tưꢇng quan vꢡi giá trꢊ thiꢄt hꢀi thꢃc tꢠ

là ꢈꢩm bꢩo (R²= 0,83).

[1] Nguyꢌn Thanh Sꢇn, Cꢑn Thu Vꢒn, "ꢓꢛc phưꢇng

ꢸꢔꢛp ꢈꢛnh ꢗꢹꢛꢙꢚꢺnh dꢌꢙꢻꢊꢙtꢍn thưꢇng -ꢙꢼꢽꢙluꢅn ꢾꢘꢙ

thꢃc tiꢌn. Phꢞn 3: Tính toán chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn

thưꢇng do lꢎ bꢭng phưꢇng pháp trꢁng sꢆ - Thꢕ

nghiꢄm cho ꢈꢇn vꢊ cꢑp xã vùng hꢀ lưu sông Thu

Bꢐn". Tꢀp chí Khoa hꢁc ꢂHQGHN: Khoa hꢁc

Tꢃ nhiên và Công nghꢄ, Tꢅp 30, Sꢆꢙ4S (2014) tr.

150-158

6. Kꢎt luꢓn

ꢂánh giá tính dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng do lꢎ lꢏt

theo phưꢇng pháp chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng phân

bꢆ ꢈꢠn ꢈꢇn vꢊ cꢑp xã sꢤ là công cꢏ hꢦu ích

trong công tác quy hoꢀch, quꢩn lý lꢎ lꢡn và

giꢩm thiꢉu tác hꢀi do lꢎ lꢏt gây ra trên lưu vꢃc

nghiên cꢜu. ꢂꢉ có bꢟ chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng ꢈꢢ

ꢈꢟ tin cꢅy, tưꢇng ꢈꢆi phù hꢝp vꢡi ꢈiꢣu kiꢄn

thꢃc tꢠ ꢨ ꢈꢊa phưꢇng, trên cꢇ sꢨ nghiên cꢜu mꢟt

cꢇ sꢨ khoa hꢁc và cách tính phù hꢝp là cꢞn

thiꢠt.

[2] Cꢑn Thu Vꢒn, Nguyꢌn Thanh Sꢇn, Trꢞn Ngꢁc

Anh và Ngô Chí Tuꢑn: Xây dꢃng chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ

tꢍn thưꢇng lꢎ lꢏt sꢕ dꢏng phưꢇng pháp phân tích

hꢄ thꢆng phân cꢑp (AHP) - Thꢕ nghiꢄm cho vài

ꢈꢇn vꢊ cꢑp xã tꢋnh Quꢩng Nam thuꢟc vùng hꢀ

lưu sông Thu Bꢐn.Tꢀp chí Khí tưꢝng Thꢢy

vꢒn sꢆ 643, 2014, tr. 10 - 18

.

[3] Cꢑn Thu Vꢒn, Nguyꢌn Thanh Sꢇn, Trꢞn Ngꢁc

Anh, ꢂꢪng ꢂình Khá, Các phưꢇng pháp ꢈánh

giá tính dꢌꢙbꢊ tꢍn thưꢇng - Lý luꢅn và thꢃc tiꢌn.

Phꢞn 2: Áp dꢏng thꢕ nghiꢄm tính toán chꢋ sꢆ dꢌ

bꢊ tꢍn thưꢇng do lꢎ thuꢟc lưu vꢃc sông Lam-

tꢋnh Nghꢄ An. Tꢀp chí khoa hꢁc ꢂꢀi hꢁc Quꢆc

gia Hà Nꢟi. Khoa hꢁc Tꢃ nhiên và Công

nghꢄ Tꢅp 29, sꢆ 2S, 2013 tr.223-232.

Phưꢇng pháp tính chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng có

xét ꢈꢠn vai trò cꢢa tꢥng yꢠu tꢆ, thành phꢞn, tiêu

chí trong chꢋ sꢆ tꢍng hꢝp, ꢈòi hꢱi áp dꢏng cách

tính trꢁng sꢆ phꢩi phù hꢝp vꢣ cꢩ lý luꢅn và khꢩ

nꢒng áp dꢏng trong thꢃc tꢠ. Phưꢇng pháp tính

chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng do lꢎ lꢏt trên lưu vꢃc

sông Vu Gia – Thu Bꢐn trên cꢇ sꢨ kꢠt hꢝp tính

trꢁng sꢆ cꢢa các biꢠn, thành phꢞn và tiêu chí

theo phưꢇng pháp AHP và Iyengar-Sudarshan

ꢈã cho thꢑy kꢠt quꢩ tưꢇng ꢈꢆi tꢆt và khꢩ nꢒng

áp dꢏng không quá khó khꢒn.

[4] Lê Hoàng Tú, Nguyꢌn Thꢊ Hꢐng, Nguyꢌn Duy

Liêm, Nguyꢌn Kim Lꢝi (2013), Phân vùng nguy

cꢇ lꢎ lꢏt tꢀi lưu vꢃc sông Vu Gia, tꢋnh Quꢩng

Nam bꢭng ꢜng dꢏng công nghꢄ GIS và thuꢅt

toán AHP. Tꢀp chí Khoa hꢁc ꢂHQGHN, Các

Khoa hꢁc Trái ꢈꢑt và Môi trưꢧng, Tꢅp 29, Sꢆ 3

2013 64-72.

[5] Saaty, T.L. ‘Decision making with the analytic

hierarchy process’, Int. J. Services, Sciences,

Vol. 1, No. 1, 2008, pp.83–98.

[6] Cꢑn Thu Vꢒn, Nguyꢌn Thanh Sꢇn, Ngô Chí

Tuꢑn và Nguyꢌn Xuân Tiꢠn: ꢂánh giá ꢩnh

hưꢨng cꢢa sꢕ dꢏng ꢈꢑt ꢈꢠn kꢠt quꢩ tính toán chꢋ

sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng do lꢎ – Áp dꢏng tính cho

huyꢄn ꢂiꢄn Bàn tꢋnh Quꢩng Nam thuꢟc hꢀ du

lưu vꢃc sông Thu Bꢐn.Tꢀp chí Khí tưꢝng Thꢢy

vꢒn sꢆ 643, 2014, tr. 40 - 44

Hꢄ sꢆ tưꢇng quan giꢦa chꢋ sꢆ dꢌ bꢊ tꢍn

thưꢇng (trꢁng sꢆ tính theo kꢠt hꢝp 2 phưꢇng

pháp) ꢈꢀt 0,83 thꢉ hiꢄn mꢜc ꢈꢟ tin cꢅy và tưꢇng

ꢈꢆi phù hꢝp vꢡi thꢃc tꢠ.

[7] Cꢑn Thu Vꢒn, Nguyꢌn Thanh Sꢇn- Các chꢋ sꢆ

ꢈánh giá tính dꢌ bꢊ tꢍn thưꢇng lꢎ lꢏt và phưꢇng

pháp tính toán. Tuyꢉn tꢅp ꢻꢛo ꢿꢛo Hꢟi ꢚꢔꢩo

Khoa ꢔꢁc Quꢆc gia vꢣ khí tưꢝng thꢢy vꢒn môi

trưꢧng và biꢠn ꢈꢍi khí hꢅu lꢞn thꢜ XVI - Tꢅp

II. Thꢢy vꢒn - Tài nguyên nưꢡc, Biꢉn, Môi

trưꢧng 27-29 tháng 6, Thành phꢆ Hꢐ Chí Minh,

2013, tr. 203-211.

Lꢔi cꢏm ơn

Bài báo này ꢈưꢝc thꢃc hiꢄn vꢡi sꢃ hꢬ trꢝ tꢥ

ꢈꢣ tài BꢂKH - 19. Nhóm tác giꢩ xin chân thành

sꢃ giúp ꢈꢶ quý báu ꢈó.

C.T. Vꢅn, N.T. Sơn / Tꢃp chí Khoa hꢄc ꢂHQGHN: Khoa hꢄc Tꢊ nhiên và Công nghꢍ, Tꢏp 31, Sꢐ 1S (2015) 93-102

102

Selection Method for Calculating Weights to Determine Flood

Vulnerability Index in Vu Gia-Thu Bꢐn Basin

Cꢑn Thu Vꢒn¹, Nguyꢌn Thanh Sꢇn²

¹Ho Chi Minh City University for Natural Resuorces and Environment,

236B, Lê Vꢅn Sꢆ,ward 1, Tân Bình, Ho Chi Minh City

²Faculty of Hydro-Meteorology & Oceanography, VNU University of Science,

334 Nguyꢋn Trãi, Thanh Xuân, Hanoi, Vietnam

Abstract: The formula used to calculate the composition, criteria and flood vunnerability index in

papers [1-3] is the linear summation (sum of the component multiplied by its weight). The accuracy of

vunerability index depends not only on the precision of variable values, but also depends on variables

weight values. Therefore, selecting and applying appropriate weighting calculation will increase the

accuracy of the flood vulnerability index. This study considers and compare different methods, aiming to

choose the appropriate method for assessing the vulnerability to flooding in the Vu Gia-Thu Bꢐn basin.

Keyword: Vulnerability, Flood, Vu Gia - Thu Bꢐn.

Xây dựng phương pháp tính trọng số để xác định chỉ số dễ bị tổn thương lũ lụt lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn