Giáo trình Vật liệu xây dựng

GIÔÙI THIEÄU

Giaùo trình Vaät lieäu Xaây Döïng goàm 13 Chöông

Chöông trình hoïc laø 6 Chöông

·

Giôùi thieäu taàm quan troïng cuûa moân Vaät Lieäu Xaây Döïng

Giôùi thieäu Taøi lieäu Tham khaûo:

1/ Giaùo trình Vaät Lieäu Xaây Döïng. NXB Ñaïi hoïc, THCN- Haø Noäi. Caùc taùc giaû: Leâ

Ñoã Chöông, Phan Xuaân Hoaøng.

2/ Giaùo trình Vaät Lieäu Xaây Döïng. NXB Giaùo Duïc. HN 95-2001. Caùc taùc giaû: Phuøng

Vaên Löï, Phaïm Duy Höõu.

3/ Baøi taäp Vaät Lieäu Xaây Döïng. NXB Giaùo Duïc. HN 95-2000.

4/ Materiaux et elements de construction. NXB Mir. Moscou 1978. Taùc giaû: A.

Komar.

1

Chöông I: CAÙC TÍNH CHAÁT CÔ LYÙ CHUÛ YEÁU CUÛA VAÄT LIEÄU XAÂY DÖÏNG

Goàm 2 phaàn:

- Caùc tính chaát vaät lyù chuû yeáu.

- Caùc tính chaát cô hoïc chuû yeáu.

I. Caùc tính chaát vaät lyù chuû yeáu:

1/ Khoái löôïng rieâng:

a) Ñònh nghóa: Laø khoái löôïng cuûa moät ñôn vò theå tích vaät lyù trong traïng thaùi hoaøn

toaøn ñaëc (khoâng coù loã roãng).

b) Kyù hieäu: _a

c) Coâng thöùc:

m

_a

V_a

+ Ñôn vò:

- g/cm³: duøng chuû yeáu trong phoøng thí nghieäm.

- Kg/dm³, kg/m³, T/m³: duøng chuyeån ñoåi.

Trong ñoù:

· m: Khoái löôïng cuûa maãu vaät lieäu trong traïng thaùi hoaøn toaøn khoâ.

· V_a: Theå tích ñaëc tuyeät ñoái cuûa maãu vaät lieäu. (cm³, dm³, m³)

d) Phöông phaùp xaùc ñònh _a: tuyø töøng loaïi vaät lieät maø coù caùc phöông phaùp xaùc ñònh

khaùc nhau:

- Ñoái vôùi vaät lieäu hoaøn toaøn ñaëc vaø coù kích thöôùc hình hoïc roõ raøng:

+ Ñem caân maãu ñeå xaùc ñònh m

+ Ño maãu ñeå xaùc ñònh V_a







m

_a

V_a

- Maãu hoaøn toaøn ñaëc vaø coù hình daïng baát kì thì:

+ Ñem caân maãu ñeå xaùc ñònh m

+ Tìm V cuûa nöôùc dôøi choã.

V_a= V₂-V₁

m







_a

V_a

- Ñoái vôùi nhöõng loaïi vaät lieäu rôøi raïc (caùt), boät (xi maêng…) thì:

+ Söû duïng bình tyû troïng :

o Thí nghieäm xi maêng duøng dung dòch: CCl₄hay daàu hoâi.



V_a^xV₂V₁

m

_a

V_a



o Thí nghieäm caùt: duøng dung dòch nöôùc vaø caùt nghieàn mòn ñeå traùnh ñoä roãng

trong haït caùt (duøng nöôùc vì nöôùc khoâng laøm thay ñoåi V cuûa caùt).

e) Caùc öùng duïng vaø phaïm vi söû duïng:

2

- Duøng ñeå tính ñoä ñaëc vaø ñoä roãng cuûa vaät lieäu.

- Duøng ñeå tính toaùn caáp phoái beâ toâng vaø vöõa xaây döïng.

- Duøng ñeå phaân bieät caùc vaät lieäu cuøng loaïi. Ví duï: vaät lieäu kim loaïi ñen (gang,

theùp):

A: Theùp

B: Gang

 _a^A  _a^B A: theùp

- Vaøi con soá thí duï veà _acuûa moät soá loaïi vaät lieäu xaây döïng

Baûng I-1

Teân vaät lieäu

- Theùp

- Ciment Portland

- Ñaù Granit(e)

- Caùt thaïch anh (SiO₂)

- Gaïch ñaát seùt nung

- Kính xaây döïng (Silicat)

- Ñaù voâi “ñaëc”

_a( kg/m³)

7800-7900

2900-3100

2700-2800

2600-2700

2500-2800

2500-3000

2400-2600

1500-1600

- Goã

2/ Khoái löôïng theå tích:

Ñònh nghóa: Khoái löôïng theå tích laø khoái löôïng cuûa moät ñôn vò theå tích vaät lieäu trong

traïng thaùi töï nhieân (coù theå caû loã roãng).

- Kí hieäu: ₀

- Coâng thöùc:

m

 ₀

V₀

- Ñôn vò: (g/cm³, Kg/dm³, Kg/m³, T/m³)

m- khoái löôïng maãu vaät lieäu trong traïng thaùi töï nhieân (g,kg,T)

V₀: theå tích töï nhieân cuûa maãu vaät lieäu (cm³, dm³, m³)

- Phöông phaùp xaùc ñònh:

Tuyø töøng loaïi vaät lieäu maø coù caùc phöông phaùp xaùc ñònh khaùc nhau:

+ Ñoái vôùi caùc loaïi vaät lieäu coù kích thöôùc hình hoïc roõ raøng thì:

m







 Ñem caân maãu ñeå xaùc ñònh m

 Ño maãu ñeå xaùc ñònh V₀

 ₀

V₀

+ Ñoái vôùi maãu coù hình daïng baát kì thì:

 Ñem caân maãu ñeå xaùc ñònh m

 Boïc maãu baèng paraffine

 Tìm V₀= caùch xaùc ñònh theå tích V nöôùc dôøi choã.

V_maãu= V₂-V₁-V_b

3

Maø

m_p

V_p

_b

m

V₀

₀



+ Ñoái vôùi nhöõng loaïi vaät lieäu daïng rôøi raïc: caùt, xi maêng, ñaù….duøng bình coù dung

tích xaùc ñònh

*Phaïm vi öùng duïng _o

- Tính ñoä ñaëc vaø ñoä roãng cuûa vaät lieäu.

- Tính toaùn caáp phoái beâ toâng vaø vöõa xaây döïng.

- Tính ñoä oån ñònh cuûa keát caáu neàn moùng coâng trình.

- Tính toaùn vaø löïc choïn phöông tieän vaän chuyeån vaø boác xeáp.

- Tính toaùn chieàu daøy () cuûa taám töôøng caùch nhieät.

+ Vaøi con soá thí duï veà _ocuûa moät soá loaïi vaät lieäu xaây döïng:

Baûng I-2

Teân vaät lieäu

_o( kg/m³)

- Theùp

- Ñaù Granite

- Beâ toâng naëng

- Gaïch ñaát seùt nung (ñaëc)

- Caùt thaïch anh (SiO₂)

- Nöôùc

7800-7850

2600-2800

1800-2500

1600-1800

1450-1650

1000

- Beâ toâng nheï

500-1800

500-600

300-900

200-400

20-100

- Goã Sapin (laõnh Sam)

- Coát lieäu nhaân taïo (Keramsite)

- Boâng khoaùng

- Mipo (roãng, xoáp)

Thoâng thöôøng: _o< _a

Neáu _{o =}_a:

- vaät lieäu khoâng huùt nöôùc

- vaät lieäu khoâng thaám nöôùc (theùp, bitum, kính xaây döïng)

3/ Ñoä ñaëc:

Ñònh nghóa: laø tyû soá giöõa theå tích ñaëc V_avaø theå tích töï nhieân cuûa vaät lieäu, ñöôïc tính

baèng %.

- Kyù hieäu: ñ

- Coâng thöùc: ñ= ^a.100  d  .100

V

_o

V_o _a

Thoâng thöôøng ñoái vôùi Vaät Lieäu Xaây Döïng thì ñ<100%

4

Neáu vaät lieäu coù ñ=100%  _o= _a

4/ Ñoä roãng:

Ñònh nghóa: Laø tyû soá giöõa theå tích roãng V_rvaø theå tích töï nhieân cuûa vaät lieäu V_o, ñöôïc

tính baèng %.

Laø möùc ñoä laøm ñaày theå tích cuûa vaät lieäu baèng caùc loã roãng.

- Kyù hieäu: r

V_r

- Coâng thöùc: r  .100

V_o



r  (1 ^o).100

_a

Ñoä roãng cuûa vaät lieäu laø moät tính chaát raát quan troïng vaø noù coù lieân quan maät thieát ñeán

caùc tính chaát khaùc cuûa chính caùc loaïi vaät lieäu ñoù.

-

- (heä soá truyeàn nhieät)

r - H_p(huùt nöôùc theo khoái löôïng)  theo tính chaát loã roãng kín hay hôû.

- R

- Tính beàn vöõng (tuoåi thoï) cuûa vaät lieäu trong coâng trình.

- Thoâng thöôøng, nhieàu loaïi vaät lieäu coù ñoä roãng lôùn (r)   cöôøng ñoä (R) 

- Xu höôùng hieän nay, ngöôøi ta phaûi nghieân cöùu, phaûi tìm ra nhöõng loaïi vaät lieäu coù

heä soá phaåm chaát toát

R

K_pc

_o

K_pc  phaåm chaát toát

Ví duï: Dura  K_pctoát

5/ Ñoä huùt nöôùc:

Ñònh nghóa: Laø khaû naêng huùt vaø giöõ nöôùc trong caùc loã roãng cuûa vaät lieäu döôùi aùp löïc

thöôøng (khí quyeån)

Hai loaïi:

- Huùt nöôùc theo vaät lieäu: H_p(%)

m₁ m

Coâng thöùc: H _p

100%

m

- Huùt nöôùc theo theå tích: H_v

m₁ m

Coâng thöùc: H_v

V_o

(g /cm³,kg /m³)

Trong ñoù: m₁: khoái löôïng cuûa maãu vaät lieäu trong traïng thaùi ñaõ huùt nöôùc (g)

m: khoái löôïng cuûa maãu vaät lieäu sau khi ñaõ ñöôïc saáy khoâ (g),

t^o=105÷110C, m = const

V_o: theå tích töï nhieân

Giöõ H_pvaø H_vcoù moái lieân heä maät thieát vôùi nhau baèng coâng thöùc:

5

H_v= H_p _o

Vaøi con soá thí duï veà H_p:

+ Beâ toâng naëng, _o=2,5 T/m³ H_p 3%

+ Gaïch ñaát seùt nung

 H_p 8-20%

+ Gaïch roãng, xoáp

 H_p 75-90%

6/ Ñoä baõo hoøa nöôùc:

- Ñònh nghóa: Laø ñoä huùt nöôùc toái ña cuûa vaät lieäu khi p = 20 mm Hg hoaëc khi ñun

vaät lieäu trong nöôùc soâi.

- Kyù hieäu: C_BH

H_v

- Coâng thöùc: C_BH



r

- Khi H_v => C_BH

C_BHmax= 1

Ñoä baõo hoøa nöôùc cuõng coøn ñöôïc ñaëc tröng baèng heä soá baõo hoøa: K_BH

V_nuoc

K



Coâng thöùc :

BH

V_rong

Khi vaät lieäu bò aåm öôùt hoaëc khi baõo hoøa nöôùc thöôøng V_{nôû } _{o }    R

7/ Heä soá meàm: (K_m)

- Ñònh nghóa: laø tyû soá giöõa cöôøng ñoä vaät lieäu baõo hoøa nöôùc (R_BH) vaø cöôøng ñoä cuûa

noù (R_K) trong traïng thaùi khoâ.

R_BH

- Coâng thöùc: K_m

R_K

- Trong ñoù: K_mlaø chæ tieâu raát quan trong ñoái vôùi vaät lieäu trong moâi tröôøng tieáp

xuùc tröïc tieáp vôùi nöôùc.

- Quy ñònh:

+ Ñoái vôùi vaät lieäu ñaù thieân nhieân (granit, porphyre, basalble…) vaø ñaù nhaân taïo

(beâ toâng, cement, vöõa…) thì: neáu K_m< 0,75: khoâng neân söû duïng trong moâi

tröôøng tröïc tieáp tieáp xuùc vôùi nöôùc.

8/ Ñoä aåm: (W)

- Ñònh nghóa: laø löôïng nöôùc coù thaät naèm trong vaät lieäu vaø noù thuoäc vaøo moâi

tröôøng khoâ aåm xung quanh.

m₁ m

- Coâng thöùc: W 

.100

m

m₁: khoái löôïng maãu vaät lieäu trong traïng thaùi aåm (g)

m : khoái löôïng maãu vaät lieäu ñaõ ñöôïc saáy khoâ (g)

H_pkhaùc W veà yù nghóa vaät lyù:

6

- Khi vaät lieäu aåm öôùt hoaëc khi khoâ thì seõ sinh ra hieän töôïng co nôû vaø ñoä co nôû cuûa

caùc loaïi vaät lieäu seõ khaùc nhau. Maët khaùc, nhöõng loaïi vaät lieäu coù caáu taïo khoâng

ñaúng höôùng vaø khoâng ñoàng nhaát thì ñoä co nôû theo caùc phöông vaø chieàu khaùc

nhau.

- Ví duï: vaät lieäu goã:

+ Co nôû theo chieàu doïc thôù = 0,1  0,3 %

+ Co nôû theo chieàu ngang thôù = 3  6 %

9/ Tính truyeàn nhieät:

- Ñònh nghóa: laø tính chaát cuûa vaät lieäu maø nhieät coù theå truyeàn qua töø phía coù nhieät

ñoä cao sang nhieät ñoä thaáp.

- Tính truyeàn nhieät cuûa vaät lieäu ñöôïc ñaëc tröng baèng heä soá truyeàn nhieät 

Q.a

- Coâng thöùc:  

Kcal/m.h. C

F(t₁t).z

1 Kcal = 4,1876 KJ

1 KJ = 0, 2388 Kcal

 Q: yeáu toá dung löôïng – löôïng nhieät (Kcal)

 a: beà daøy, chieàu daøi cuûa maãu vaät lieäu (m)

 F: dieän tích tieát dieän cuûa maãu vaät lieäu (m²)

 t_{1 –}t :hieäu soá nhieät ñoä vôùi t₁> t (C)

 z: thôøi gian (h)

Trong Phoøng thí nghieäm, xaùc ñònh  baèng caùch:

Choïn: a = 1m

F = 1 m²

t_{1 –}t = 1C

z = 1h



  = Q (Kcal)





Vaäy heä soá truyeàn nhieät  baèng nhieät löôïng Q (Kcal) truyeàn qua moät böùc töôøng daøy 1m,

tieát dieän 1m²trong thôøi gian 1 giôø khi nhieät ñoä cheânh leäch töôøng laø 1C.

+ thaønh phaàn vaät lieäu

+ caáu taïo vaät lieäu

 

+ _o

+ r

+ w

+ nhieät ñoä trung bình taïi thôøi ñieåm xaùc ñònh.

Maët khaùc, heä soá truyeàn nhieät  coøn thuoäc vaøo phöông vaø chieàu truyeàn nhieät (ñoái vôùi

nhöõng loaïi vaät lieäu coù caáu taïo khoâng ñaúng höôùng).

Ví duï: Goã:  doïc thôù = 0,3 Kcal/ mhC

 ngang thôù = 0,15 Kcal/ mhC

7

+ Trong tröôøng hôïp vaät lieäu khoâ trong traïng thaùi töï nhieân (trong khoâng khí) 

w=17%, coù theå söû duïng coâng thöùc thöïc nghieäm gaàn ñuùng ñeå tính  cuûa Giaùo sö

Nheerasev:

Kcal

  0,0196 0,22₀²0,14

m.hC

_o: g/cm³, T/m³

Coâng thöùc tham khaûo:

 1,163 0,0196  0,22_o²0,163

_o: g/cm³, T/m³



W/m^oc

+ Khi vaät lieäu laøm vieäc trong ñieàu kieän t  100^oC thì

Coâng thöùc cuûa Giaùo sö Vlasov

_t= _o(1+ t_TB)

Kcal/mh^oC

 _t, _o: heä soá truyeàn nhieät ôû t^oC vaø 0^oC

 : heä soá nhieät ñoä ( = 0,0025)

 t_TB: laø nhieät ñoä trung bình taïi thôøi ñieåm xaùc ñònh.

10/ Nhieät dung- Tæ Nhieät:

a/ Nhieät dung: laø nhieät löôïng maø vaät lieäu thu vaøo khi ñun noùng.

Q= C. G. (t₁-t)

Kcal

b/ Tyû nhieät:

Q

C 

Kcal/Kg^oC

G(t₁t)

Trong ñoù:

+ G :khoái löôïng cuûa maãu vaät lieäu (Kg)

+ t₁-t : hieäu soá nhieät ñoä, vôùi ñieàu kieän t₁>t

+ C: tyû nhieät khoâ Kcal/Kg^oC

Neáu choïn moät maãu vaät lieäu coù G = 1kg vaø t₁-t = 1^oC thì C=Q (Kcal)

Vaäy tyû nhieät C= Q tính baèng Kcal duøng ñeå ñun 1kg vaät lieäu noùng theâm leân 1^oC

ÖÙng duïng C:

- Duøng ñeå tính toaùn löôïng nhieät caàn thieát, duøng ñeå gia coâng nhieät nhaèm thuùc ñaåy

quaù trình raén chaéc cuûa saûn phaåm.

- Duøng ñeå tính toaùn löïa choïn caùc loaïi vaät lieäu ñeå xaây döïng caùc nhaø ôû trong ñieàu

kieän thieáu ñieän khí hoùa, thieáu hôi, khí haäu laïnh  choïn vaät lieäu coù C lôùn vaø 

nhoû.

Ví duï: goã coù C> ,  >

 doïc thôù = 0,3 Kcal/mh^oC

 ngang thôù = 0,15 Kcal/mh^oC

·

Khi vaät lieäu bò aåm öôùt thì tyû nhieät ñöôïc kyù hieäu:

8

C  (0,01W.C_n)

1 0,01W

C_W

W: ñoä aåm cuûa vaät lieäu (%)

C_n: tyû nhieät cuûa nöôùc = 1 Kcal/Kg ^oC

Vaät lieäu do nhieàu thaønh phaàn taïo neân thì tyû nhieät ñöôïc kyù hieäu:

C₁.G₁ C₂.G₂.... C_n.G_n

·

C_hh

KCal/ Kg^C

G₁ G₂....G_n

C₁C₂C_n: tyû nhieät cuûa töøng thaønh phaàn vaät lieäu

G₁G₂G_n: khoái löôïng cuûa caùc nguyeân vaät lieäu thaønh phaàn (Kg)

Vaøi con soá thí duï veà C cuûa moät soá loaïi vaät lieäu xaây döïng :

- Ñoái vôùi ñaù thieân nhieân vaø ñaù nhaân taïo thì: C = 0,180,22 Kcal/KgC

- Ñoái vôùi vaät lieäu goã thì C = 0,57 0,65 Kcal/KgC

- Ñoái vôùi theùp C = 0,115 Kcal/KgC

- Ñoái vôùi nöôùc C = 1 Kcal/KgC

11/ Tính choáng chaùy- Tính chòu löûa:

a/ Tính choáng chaùy

Tính choáng chaùy laø khaû naêng cuûa lieäu chòu taùc duïng cuûa nhieät ñoä cao maø khoâng bò phaù

huûy. Döïa vaøo khaû naêng choáng chaùy, vaät lieäu ñöôïc chia laøm 4 nhoùm:

+ Vaät lieäu khoâng chaùy: Khi gaëp taùc duïng cuûa löûa hoaëc nhieät ñoä cao, vaät lieäu

khoâng bò chaùy vaø khoâng bò bieán hình ñaùng keå. Ví duï: Gaïch, ngoùi, beâ-toâng, vaät

lieäu amiaêng.

+ Vaät lieäu khoâng chaùy nhöng coù theå bieán hình nhieàu (nhö theùp), hoaëc bò phaù

huûy (nhö ñaù thieân nhieân, ñaù hoa, thaïch cao).

+ Vaät lieäu khoù chaùy: Laø nhöõng vaät lieäu baûn thaân deã chaùy, nhöng nhôø coù lôùp baûo

veä neân döôùi taùc duïng cuûa löûa hoaëc nhieät ñoä cao laïi khoù chaùy thaønh ngoïn, chæ

chaùy aâm æ.

Ví duï : Taám Fibrolit.

+ Vaät lieäu deã chaùy: chaùy buøng leân thaønh ngoïn khi gaëp löûa vaø nhieät ñoä cao.

Ví duï: Goã, taám lôïp baèng nhöïa höõu cô, chaát deûo,...

b/ Tính chòu löûa

Tính chòu löûa laø tính ñeà khaùng cuûa vaät lieäu khoâng bò bieán hình khi chòu taùc duïng laâu

daøi cuûa nhieät ñoä. Coù 3 nhoùm vaät lieäu khaùc nhau :

Vaät lieäu chòu löûa: chòu taùc duïng t^o> 1580^oC. Gaïch samoát, gaïch dinat.



Vaät lieäu khoù chaûy: chòu taùc duïng t^o [1350 – 1580^oC].



Vaät lieäu deã chaûy: ñoä chòu löûa < 1350^oC. Ví duï : Gaïch ñaát seùt thöôøng.



Vaät lieäu chòu löûa ñöôïc söû duïng ñeå xaây caùc boä phaän tieáp xuùc vôùi löûa nhö buoàng ñoár,

oáng khoùi,... vaø nhöõng boä phaän phaûi chòu löïc ôû nhieät ñoä cao thöôøng xuyeân.

9

II. Caùc tính chaát cô hoïc chuû yeáu:

1/ Khaùi nieäm veà cöôøng ñoä:

Cöôøng ñoä cuûa vaät lieäu laø khaû naêng cuûa noù chòu taùc duïng cuûa caùc ngoaïi löïc (taûi troïng,

söï thay ñoåi nhieät ñoä, vaän toác doøng chaûy, vaän toác gioù baõo)

Trong ñoù, keát caáu coâng trình, vaät lieäu coù theå laøm vieäc chòu neùn, keùo uoán, caét, va

chaïm… Nhöng thöôøng hôn caû ngöôøi ta xaùc ñònh löïc neùn, keùo, uoán.

2/ Cöôøng ñoä chòu neùn R_n, chòu keùo R_k:

Coâng thöùc:

P

Kgf/cm², N/cm²

max

R_n,R_K

F

1 N = 0,1019 Kgf

1 Kgf = 9,806 N

+ P_max: taûi troïng toái ña gaây taùc duïng phaù hoaïi maãu Kgf, N

+ F: dieän tích tieát dieän cuûa maãu vaät lieäu (cm²)

Ñoái vôùi vaät lieäu gioøn: gang, ñaù, beâ toâng, gaïch, xi maêng…..: xaùc ñònh chuû yeáu laø cöôøng

ñoä chòu neùn

 quy ra maùc vaät lieäu (Kgf/ cm²)

Ví duï: R_b= 400 = 400 Kgf/ cm²

R_x= 400 = 400 Kgf/ cm²

Ñoái vôùi vaät lieäu deûo: theùp  cöôøng ñoä chòu keùo R_x(_k)

Vaät lieäu goã:

- neùn “doïc truïc”  raát toát

- keùo “doïc truïc”  raát toát

- chòu uoán  raát toát

Cöôøng ñoä cuûa vaät lieäu quyeát ñònh chuû yeáu bôûi thaønh phaàn cuûa vaät lieäu, caáu taïo cuûa vaät

lieäu, hình daïng vaø ñaëc tröng beà maët cuûa vaät lieäu. Ngoaøi ra, cöôøng ñoä cuûa vaät lieäu coøn

phuï thuoäc vaøo ñieàu kieän nhieät ñoä vaø ñoä aåm khi tieán haønh xaùc ñònh, noù thuoäc vaøo kích

thöôùc maãu thí nghieäm. Do vaäy, coù theå noùi raèng cöôøng ñoä vaät lieäu laø moät chæ tieâu mang

tính chaát ñieàu kieän nhaát ñònh.

Phöông phaùp thí nghieäm: ngaøy nay, ngoaøi phöông phaùp thí nghieäm phaù hoaïi maãu,

ngöôøi ta coøn öùng duïng phöông phaùp thí nghieäm khoâng phaùi hoaïi vaø khoâng hö hoûng.

Ñeå thöïc hieän phöông phaùp naøy, ngöôøi ta duøng nguyeân lieäu lyù aâm hoïc, laø tìm toác ñoä

truyeàn sieâu aâm qua maãu vaät lieäu, vaø vaän toác caøng nhanh thì vaät lieäu caøng ñaëc  R

caøng cao.

 (P²sieâu aâm): tieán haønh:

 Ñuùc nhieàu nhoùm maãu tính toaùn chính xaùc

 Döôõng hoä ñieàu kieän tieâu chuaån

 v qua caùc nhoùm maãu (m/s)

 Neùn  R_n







 xaây döïng ñoà thò chuaån

10

R_n

R4

R3

v(m/s)

V1

V3

V4

V5

V6

V2

Hình I.1: Ñoà thò chuaån

ÖÙng duïng: sieâu aâm kích thích taïi phoøng thí nghieäm, xí nghieäp, nhaø may, coâng tröôøng.

+ Phöông phaùp coäng höôûng:

 Caáu kieän, vaät lieäu chòu bieán daïng xoaén, cuoän… sau ñoù truyeàn sieâu aâm

 Aùp duïng phoøng thí nghieäm , vieän nghieân cöùu

3/ Cöôøng ñoä chòu uoán:

Trong caùc phoøng thí nghieäm ñeå xaùc ñònh cöôøng ñoä chòu uoán, ngöôøi ta cheá taïo maãu

daïng thanh (daàm), kích thöôùc 4416 cm

 Daàm (thanh), tieát dieän chöõ nhaät chòu moät löïc taäp trung P ôû giöõa daàm:

P

Sô ñoà tính:

h

L

b

M

W

3P.l

2bh²

R_u



(Kgf/cm²)

 Daàm (thanh): tieát dieän chöõ nhaät, chòu hai löïc P, ñaët caùch nhau a, caùch goái töïa

a ->

Sô ñoà tính:

P/2

h

a

b

M

W

3P(l  a)

(Kgf/cm²)

R_u



bh²

+ M: moment uoán, Kgf/cm

+ W: moment choáng uoán cuûa tieát dieän daàm (cm³)

bh²

Neáu tieát dieän chöõ nhaät: W 

6

11

b³h³

Tieát dieän vuoâng:

W 



6

D³

32

Tieát dieän troøn:

W 

+ P: taûi troïng taùc duïng cuûa daàm, Kgf

+ b,h: chieàu roäng vaø chieàu cao tieát dieän daàm, cm

+ a: khoaûng caùch giöõa caùc löïc vaø goái töïa

+ l: nhòp daàm, cm

Khi daàm laøm vieäc chòu uoán thì thöôøng phaàn beân döôùi chòu keùo, phaàn beân treân chòu

neùn. Thoâng thöôøng R_k< R_n(tröø theùp, goã)

Ñeå ñaùnh giaù moät loaïi vaät lieäu maø chæ caên cöù vaøo giaù trò cöôøng ñoä cao chöa ñuû, vì coù

nhöõng loaïi vaät lieäu coù giaù trò cöôøng ñoä cao nhöng raát naëng neà (_o>) vaø toán keùm nhieàu

vaät lieäu, laøm naëng coâng trình  ñaàu tö neàn moùng taêng, keùm myõ quan. Do vaäy, ngöôøi

ta ñöa vaøo khaùi nieäm heä soá phaåm chaát.

4/ Heä soá phaåm chaát: (K_pc)

K_pc=R/_okhoâng coù thöù nguyeân

K_pccaøng lôùn thì phaåm chaát caøng toát.

Vaøi con soá thí duï veà K_pccuûa moät soá loaïi vaät lieäu xaây döïng

 Dura: K_pc= 1,61

 Theùp toát: K_pc=1,27

 Goã xoan: K_pc= 0,7

 Theùp coânng trình 3: K_pc= 0,51

 Beâ toâng maùc 150^#: K_pc= 0,06

 Gaïch xaây maùc 50^#: K_pc= 0,29

5/ Ñoä cöùng:

Laø khaû naêng cuûa vaät lieäu choáng laïi söï xuyeân, hoaëc laø ñaâm cuûa caùc vaät theå khaùc cöùng

hôn noù.

Maët khaùc, ñoä cöùng cuûa vaät lieäu cuõng coøn ñöôïc ñaëc tröng baèng khaû naêng khoù gia coâng

cuûa loaïi vaät lieäu ñoù.

Coù hai phöông phaùp xaùc ñònh ñoä cöùng:

+ Laø xaùc ñònh ñoä cöùng baèng baûng thang ñoä cöùng Mohs: theo phöông phaùp naøy, ngöôøi

ta duøng xaùc ñònh ñoä cöùng cuûa caùc khoaùng vaät.

+ Laø phöông phaùp xaùc ñònh ñoä cöùng Brinen: xaùc ñònh ñoä cöùng cuûa beâ toâng, theùp, goã,

vaät lieäu baèng chaát deûo.

a/ Baûng thang ñoä cöùng Mohs:

12

Baûng I-3

Baäc thang

Mohs

Teân khoaùng vaät vaø coâng thöùc hoùa hoïc

Ñaëc tröng

ñoä cöùng Mohs

1

Tak-3MgO₄SiO₂H₂O hoaëc

ñaù phaán- Mg₃(Si₄O₁₀)(OH)₂

Thaïch cao-CaSO₄.2H₂O

Canxit- CaCO₃hoaëc anhydric-CaSO₄

Fluarin- CaF₂

Apatit- Ca₅(PO₄)₃.FCL

Feldpath (traøng thaïch)-K₂O.Al₂O₃.6SO₂

Thaïch anh- SiO₂

Raát meàm, raïch ñöôïc beà

maët thaønh veät baèng

moùng tay.







2

3

4

5

6

7

8

9

10

Meàm  cöùng vöøa raïch

ñöôïc beà maët baèng dao

kim loaïi aán maïnh.

Cöùng  raát cöùng, duøng







 _{noù raïch thaønh veät treân}

Topazô- Al₂(SiO₄)(P₃OH)₂

Coridong-Al₂O₃

Kim cöông (diamont)

kinh xaây döïng.





Chuù thích: söï saép xeáp veà ñoä cöùng giöõa hai baäc trong baûng Mohs khoâng hôn nhau ñuùng

soá laàn nhö baäc ñaõ chæ:

Thí duï: Thaïch anh  baäc 7

Talc  baäc 1

 khoâng coù nghó laø thaïch anh cöùng gaáp 7 laàn Talc. Maø noù chæ noùi leân cöùng hôn

keùm nhau maø thoâi.

b/ Ñoä cöùng Brinen (H_BR)

P

- Ngöôøi ta söû duïng bi theùp ñaëc bieät, coù ñöôøng kính D (mm)

D

d

- Aán bi theùp vaøo vaät lieäu ñònh thöû moät löïc P (Kgf,N)

- Do ñöôøng kính veát loõm  d (mm)

- Coâng thöùc:

P

F

2P

H_BR



Kgf/mm², N/mm²

D



D  D² d ²



+ F: dieän tích cuûa veát loõm hình choûm caàu, mm²

+ P: löïc aán bi theùp thuoäc D bi: (10 mm; 5 mm; 2,5 mm; 1 mm) vaø tính chaát cuûa

vaät lieäu (K)  P = KD²(Kgf)

Thí duï: tính toaùn P

Kim loaïi:

o Ñen K = 30

o Maøu K = 10

o Meàm K = 3

Choïn bi coù D = 10 mm, aán vaøo kim loaïi ñen (K=30)  P = 30.10²= 3000 Kgf

Khi H_BRcaøng lôùn  vaät lieäu caøng cöùng, khi d caøng lôùn  vaät lieäu caøng meàm.

13

6/ Ñoä maøi moøn (M_m)

Ñoä maøimoøn laø khaû naêng cuûa vaät lieäu chòu taùc duïng cuûa löïc ma saùt. Hieän töôïng naøy

thöôøng gaëp ôû maët ñöôøng, maët caàu, ñöôøng ray. Xaùc ñònh ñoä maøi moøn baèng maùy maøi

moøn.

 Laáy maãu hình truï coù kích thöôùc d = 2.5cm, h = 5cm.

 Keïp maãu leân ñóa, quay troøn vôùi toác ñoä 33 voøng/phuùt.

 Quay trong 1000 voøng vaø coù raéc caùt thaïch anh côõ 0.3÷0.6 mm (raéc khoaûng 2.5

lít caùt/1000 voøng).

Coâng thöùc:

cát thạch anh

G₁G₂

M_m

(g/cm²

)

F

Trong ñoù: - F: tieát dieän maãu (cm²).

- G₁,G₂: Khoái löôïng maãu tröôùc vaø sau khi maøi moøn.

7/ Ñoä choáng va chaïm

Thí nghiệm mài mòn

Ñoä choáng va chaïm cuûa vaät lieäu (KG.m/cm³) laø coâng caàn thieát (KG.m) ñeå ñaäp vôõ 1 ñôn

vò theå tích vaät lieäu (cm³) cuûa maãu thí nghieäm.

Ñeå xaùc ñònh ñoä choáng va chaïm duøng maùy buùa ñaëc bieät. Ñaët maãu naèm treân beä giöõa 2

truï. Quaû caân treo ôû ñoä cao nhaát ñònh seõ rôi töï do ñaäp vaøo maãu cho ñeán kh xuaát hieän

veát nöùt.

8/ Ñoä choáng hao moøm (H_m)

Laø khaû naêng cuûa vaät lieäu chòu taùc duïng ñoàng thôøi cuûa hai löïc maøi moøn vaø va ñaäp hoaëc

va chaïm

Maùy xaùc ñònh (hình troáng Ñeâvan)

Vaät lieäu ñaù thieân nhieân

- Ñaäp ñaù caùc cuïc m = 100 gram

- Caân laáy 5 kg = 50  2 cuïc

- Cho vaøo maùy quay 10.000 voøng

- Coâng thöùc :

M₁ M

H_m

.100 (%)

M₁

Hình I.2: Maùy xaùc ñònh ñoä hao moøn

Trong ñoù:

M₁: Khoái löôïng maãu ban ñaàu

M: khoái löôïng maãu sau sau khi quay 10.000 voøng va raây soùt saøng 2mm

Döïa vaøo H_m chi ñaù thí nghieäm laøm caùc loaïi:

- Choáng hao moøn raát toát H_m< 4%

- Choáng hao moøn toát H_m= 4  6%

- Choáng hao moøn trung bình H_m= 6  10%

- Choáng hao moøn yeáu H_m= 10  15%

- Choáng hao moøn raát yeáu H_m>15%

14

CHÖÔNG II: VAÄT LIEÄU ÑAÙ THIEÂN NHIEÂN

I/ Khaùi nieäm vaø phaân loaïi:

1/ Khaùi nieäm chung veà ñaù thieân nhieân vaø vaät lieäu ñaù thieân nhieân:

a/ Ñaù thieân nhieân: laø moät khoái khoaùng chaát bao goàm moät hay nhieàu loaïi khoaùng vaät

khaùc nhau.

Khoaùng vaät laø moät vaät theå ñoàng nhaát veà thaønh phaàn hoùa hoïc, caáu truùc vaø tính chaát vaät

lyù. Coù nhöõng loaïi ñaù chæ do moät khoaùng vaät taïo neân (nhö ñaù thaïch anh, ñaù thaïch cao)

 raát ít. Ñaù do nhieàu loaïi khoaùng vaät taïo neân thì raát nhieàu nhö ñaù granite, ñaù bazan,

ñaù porphyre.

b/ Vaät lieäu ñaù thieân nhieân: laø vaät lieäu qua quaù trình khai thaùc vaø gia coâng töø caùc loaïi

ñaù thieân nhieân maø coù.

- Khai thaùc: caùt, soûi, cuoäi…

- Khai thaùc + gia coâng

Öu ñieåm: vaät lieäu ñaù thieân nhieân:

- Coù cöôøng ñoä chòu neùn khaù cao

- Töông ñoái oån ñònh trong moâi tröôøng söû duïng

- Duøng ñeå cheá taïo caùc chaát keát dính

- Duøng trang trí caùc coâng trình

- Nhieàu ñòa phöông coù.

Macma: laø khoái silicate noùng chaûy naèm trong loøng quaû ñaát, nhieät ñoä nöôùc = 1000 

1300 ^oC (vaø khi phun ra ngoaøi  nguoäi laïnh  thaønh ñaù macma)

Ñaù traàm tích: do quaù trình phong hoùa thieân nhieân (söï thay ñoåi nhieät ñoä, möa, gioù, baõo,

toác ñoä noùng chaûy,….)

Ñaù bieán chaát: laø do söï bieán daïng cuïc boä cuûa voû traùi ñaát (t^o , P cuïc boä)

15

SÔ ÑOÀ PHAÂN LOAÏI ÑAÙ THIEÂN NHIEÂN

(Theo ñieàu kieän caáu taïo vaø nguoàn goác sinh thaønh)

Ñaù phuùn xuaát

Ñaù Maùc-ma xaâm nhaäp

Ñaù phuùn xuaát chaët cheõ

Ñaù phuùn xuaát rôøi raïc

- Grantes; - Syenites

- Diorites; - Gabros

- Porphyres; - Basalts

- Andesites; - Diabases

-Tro vaø caùt nuùi löûa

- Ñaù boït; - Tuft nuùi löûa

-Trass nuùi löûa

Ñaù traàm tích

Traàm tích cô hoïc

Traàn tích hoùa hoïc

Traàn tích höõu cô

- Seùt;- caùt;- soûi

Lieân keát ximaêng

- Cuoän keát; - daêm keát

-Thaïch cao; - Dolomite

- Muqnesite;- Anhydrie

-Ñaù voâi; - Ñaù phaán;

- Treâpen; - Diatomite

- Opan; - Apoki

Ñaù bieán chaát

Ñaù gneiss (gô nai) Phieán thaïch seùt

(töø ñaù granites) (töø ñaát seùt)

- Ñaù hoa

- Ñaù thaïch anh

(töø CaCO₃hoaëc dolomite) (töø caùt mòn SiO₂)

II/ Caùc nhoùm khoaùng vaät taïo ñaù:

ÔÛ goùc ñoä saûn xuaát vaät lieäu xaây döïng, ngöôøi ta chia caùc khoaùng vaät taïo ñaù thaønh 4

nhoùm chuû yeáu sau:

- Nhoùm oxit

- Nhoùm alumo silicate

- Nhoùm cacbonate

- Nhoùm sulfate

1/ Nhoùm oxit:

a) Thaïch anh: (SiO₂)

- Maøu traéng hoaëc maøu söõa khoâng trong suoát

16

- _a= 2,65 g/cm³

R_n=2000 Kgf/cm³

Caáu taïo daïng tinh theå (laêng truï)

-

Ñaëc ñieåm: ôû ñieàu kieän nhieät ñoä thöôøng baèng 18-20^oC, khoâng keát hôïp ñöôïc vôùi voâi taïo

thaønh saûn phaåm, nhöng ôû ñieàu kieän t^o=150200^oC vaø trong ñieàu kieän hôi nöôùc baõo hoøa

thì noù coù theå keát hôïp ñöôïc vôùi voâi ñeå taïo thaønh saûn phaåm silicate.

Theo phöông trình phaûn öùng:

t^o176 C,p8atm

o

SiO₂+ Ca(OH)₂

CaO.SiO .H O



2

(silicat canxi ngaäm nöôùc)

 cheá taïo gaïch silicat, beâ toâng silicat (goàm voâi vaø caùt)

b) Opal (SiO₂.nH₂O) chöùa 6-34% nöôùc

- Maøu traéngmaøu hoàng (tuyø haøm löôïng taïp chaát)

- _a= 1,92,5 g/cm³

- Laø moät chaát hoaït tính

Ñaëc ñieåm: coù theå taùc duïng ñöôïc vôùi voâi trong ñieàu kieän nhieät ñoä thöôøng ñeå taïo

thaønh saûn phaåm

SiO₂.nH₂O + Ca(OH)₂ CaOSiO₂(n+1)H ₂O

(söû duïng laøm phuï gia hoaït tính)

2/ Nhoùm Alumosilicate:

a) Feldspath: (traøng thaïch)

- Feldspath Kali: K₂O.Al₂O₃.6SiO₂

- Feldspath Natri: Na₂O.Al₂O₃.6SiO₂

- Feldspath Calxi: CaO.Al₂O₃.2SiO₂





sinh vieân töï vieát phöông trình



+ Coù maøu traéng, vaøng, xaùm, hoàng ñeán ñoû (tuyø haøm löôïng taïp chaát)

+ _a= 2,552,76 g/cm³

+ R_n= 12001700 Kgf/cm³

+ Cöùng Mohs = 6

Ñaëc ñieåm: Khi Feldspath kali chòu taùc duïng vôùi nöôùc trong moâi tröôøng coù khí CO₂thì

seõ sinh ra phaûn öùng taïo thaønh chaát môùi theo phöông trình sau:

K₂O. Al₂O₃.6SiO₂+CO₂+2H₂O  Al₂O₃.2SiO₂.2H₂O + K₂CO₃+4SiO₂

- Al₂O₃.2SiO₂.2H₂O : Kaolinit - ñaát seùt cao lanh

- Kaolinit: raát tinh khieát; raát deûo, raát mòn haït, maøu traéng ñuïc  ñeå cheá taïo saûn

phaåm goám söù.

b) Mica:

- Muscovite: (K.Al₃O₅.3SiO₂.H₂O)

- Coù Mohs = 23, coù caáu taïo daïng lôùp, _a=2,73,1 g/cm³, raát gioøn deã bò naùt vuïn.

- Ngoaøi 2 loaïi treân coøn coù:

+ Biotite, Veniculite

+ Pyroxene

17

+ Amphibol

+ Olivin

3/ Nhoùm Cacbonat:

a/ Canxit: CaCO₃

Ñaây laø moät khoaùng vaät khaù phoå bieán trong voû quaû ñaát. Maøu xaùm hoaëc khoâng maøu.

Mohs =3, _a=2,42,6 g/cm³.

Ñaëc ñieåm: ít hoøa tan trong nöôùc,  0,03 g/lít, nhöng trong nöôùc coù chöùa khí CO₂thì noù

seõ sinh phaûn öùng taïo thaønh moät chaát môùi Bi cacbonat axit canxi:

Ca(HCO₃)₂-> thì ñoähoøa tan taêng gaáp 100 laàn so vôùi ñoä hoøa tan CaCO₃

Maët khaùc, ngöôøi ta coù theå phaân bieät loaïi ñaù CaCO₃vôùi loaïi ñaù khaùc, thì: ngöôøi ta coù

theå nhoû leân beà maët ñaù vaøi gioït HCl noàng ñoä 10% -> neáu suûi boït -> CaCO₃

b/ Ñolomite: (CaCO₃.MgCO₃)

Coù Mohs > canxit (>3). Ñaây laø khoaùng vaät coù CO₃keùp neân khi nung ôû

- t^o=700750^oC thì phaân giaûi MgCO₃

- t^o>900^oC thì phaân giaûi CaCO₃

chaát löôïng ñolonírt keùm

duøng cheá taïo loaïi CKD Polomi

c/ Magnesite: (MgCO₃)

Coù Mohs = 3,54

_a=2,963,1 g/cm³

Ñaây laø khoaùng vaät hieám, laø loaïi nguyeân lieäu ñeå cheá taïo caùc loaïi saûn phaåm chòu löûa

cao.

Neáu nung ôû nhieät ñoä 700750^oC

t^o700750

MgCO₃

MgO + CO 



2

Chaát keát dính Magnezin

4/ Nhoùm sulfate:

a/ Thaïch cao: (CaSO₄.2H₂O)

- Ñaây laø khoaùng vaät ñieån hình trong nhoùm ñaù traàm tích hoùa hoïc. Mohs=2. _a=2,3

g/cm³

Ñöôïc taïo thaønh döôùi 3 daïng:

- Traàm tích hoùa hoïc

- Thuyû hoùa anhydric (CaSO₄)

- Taùc duïng cuûa H₂SO₄leân ñaù voâi

Ca(OH)₂+ H₂SO₄= CaSO₄.2H₂O

Duøng cheá taïo thaïch cao xaây döïng; boù boät trong y teá, duøng cheá taïo xi maêng

b/ Anhydric: (CaSO₄)

Coù maøu traéng ñeán xanh phôùt. _a=2,83 g/cm³

18

Coù Mohs = 44,5. Ñaëc ñieåm: döôùi taùc duïng cuûa nöôùc ôû ñieàu kieän aùp löïc thaáp thì noù

seõ töø töø chuyeån thaønh thaïch cao, khi ñoù V taêng  30%

CaSO₄+ H₂O  CaSO₄.2H₂O

III. Moät soá caùc tính chaát vaø phaân loaïi ñaù thieân nhieân:

1/ Caùc tính chaát chuû yeáu:

Do ñoä saâu khaùc nhau  ñaù coù caùc tính chaát khaùc nhau. Do vaäy, ñeå xaùc ñònh caùc tính

chaát thì ngöôøi ta phaûi laáy caùc maãu ñaù tieâu bieåu nhaát

 Caùc tính chaát chuû yeáu: _a, _o, H_a, R, K_m

2/ Phaân loaïi: Döïa vaøo caùc chæ tieâu

 _o(khoâ):

- _oloaïi nheï < 1800 kg/m³duøng laøm töôøng, bao che

- _oloaïi naëng  1800 kg/m³duøng laøm töôøng choáng, moùng, chòu löïc lôùn, duøng trong

coâng trình thuûy lôïi.

 R_n(Kgf/cm²)

- Vaät lieäu nheï: 4 Kgf/cm², 7, 10, 15, 25, 35, 50, 75, 100, 125, 150, 200 (35, 50=>_o

nheï, xaây töôøng toát)

- Vaät lieäu naëng: 100, 150, 200, 300, 400, 500, 600, 800, 1000, lôùn hôn.

 K_m< 0,6; 0,7; 0,9; 1

Ñaù ñeå xaây töôøng: K_m< 0,6

Ñaù ñeå xaây moùng: K_m< 0,07

IV/ Caùc bieän phaùp baûo veä vaät lieäu ñaù thieân nhieân:

1/ Caùc nguyeân nhaân gaây hö hoûng:

+ Do söï taùc duïng lyù hoùa cuûa nöôùc, vì nöôùc chính laø moâi tröôøng hoøa tan. Ñaëc bieät laø

trong nöôùc chöùa khí CO₂seõ gaây taùc duïng phaù hoaïi maïnh ñoái vôùi ñaù CaCO₃.

+ Laø do söï noå nhieät khoâng ñeàu cuûa caùc khoaùng vaät taïo ñaù, seõ taïo neân caùc öùng suaát gaây

phaù huûy ñaù

+ Laø do söï taùc duïng cuûa axit höõu cô (töø buïi voâ cô + buïi höõu cô + aåm)  taïo neân vi

khuaån gaây baøo moøn beà maët ñaù.

+ Laø do caáu taïo cuûa baûn thaân ñaù (veát nöùt, chaát deã hoaø tan)  moâi tröôøng  phaù huûy.

2/ Caùc bieän phaùp ñeà phoøng chuû yeáu:

+ Ngaên ngöøa söï xaâm nhaäp cuûa nöôùc vaø caùc dung dòch vaøo saâu trong beà maët ñaù, ñaëc

bieät laø söï taùc duïng cuûa nöôùc coù chöùa khí CO₂ñeán ñaù CaCO₃. Bieän phaùp Florua hoùa: söû

duïng moät loaïi hoaù chaát cho taùc duïng leân beà maët cuûa ñaù

- Khi beà maët ñaù CaCO₃coù veát loài loõm nhoû thì thöïc hieân

MgSiF₆+ 2CaCO₃= 2CaF₂ +MgF₂ + SiO₂+ 2CO₂

2CaF₂ +MgF₂  khoâng hoøa tan trong nöôùcvaø caùc hoùa chaát khaùc, dính, baùm chaët

treân beà maët cuûa ñaù, ngaên caûn söï thaám nöôùc, naâng cao cöôøng ñoä ñaù.

- Khi beà maët cuûa ñaù CaCO₃coù veát loài loõm lôùn, haøm löôïng CaCO₃thaáp thì vaãn

thöïc hieän Florua hoùa theo trình töï sau:

19

+ Röûa beà maët cuûa ñaù baèng moät dung dòch clorua canxi, sau ñoù laøm khoâ beà maët ñaù

baèng soâña Na₂CO₃.

CaCl₂+ Na₂CO₃= CaCO₃+2NaCl

+ Tieáp tuïc clorua hoùa theo phöông trình sau ñaây:

MgSiF₆+ 2Ca(OH)₂= 2CaF₂ + MgF₂ + SiO₂+ 2HO₂

+ Queùt hoaëc phuû leân beà maët cuûa ñaù moät lôùp paraffine hoaëc lôùp goudron than ñaù

(thaønh phaàn tieát ra trong quaù trình chöng than ñaù)

+ Ngaâm hoaëc taåm (coù aùp) leân beà maët cuûa ñaù moät lôùp daàu gai noùng, coù ñoä saâu 1cm,

ñeå ngaên ngöøa söï xaâm nhaäp H₂CO₃.

+ Gia coâng vaø thieát keá caùc coâng trình coù söû duïng ñaù:

 Beà maët nhaün, phaúng

 Ñoái vôùi coâng trình söû duïng ñaù ñeå laøm moùng  thoaùt nöôùc ñoái vôùi nhöõng

coâng trình naèm treân möïc nöôùc ngaàm, neáu coâng trình naèm döôùi möïc nöôùc

ngaàm, thì söû duïng ñaát seùt ñeå choáng thaám (ñaát seùt beùo)

20