Tầm nhìn mới về cấu trúc không gian đô thị Thành phố Hồ Chí Minh để đối phó với biến đổi khí hậu giai đoạn đến năm 2030

TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG

Nguyễn Tiến Thành

TẦM NHÌN MỚI VỀ CẤU TRÚC KHÔNG GIAN ĐÔ THỊ

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐỂ ĐỐI PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI

KHÍ HẬU GIAI ĐOẠN ĐẾN NĂM 2030

NEW VISION FOR HOCHIMINH CITY SPATIAL STRUCTURE MODEL

IN TIMES OF CLIMATE CHANGE TO 2030

NGUYỄN TIẾN THÀNH^

Lời tòa soạn: TS.KTS Nguyễn Tiến Thành (Nguyên Trưởng khoa Kiến trúc Trường Đại

học Thủ Dầu Một) là một trong hai người Việt Nam (cùng với TS Nguyễn Quang, UN-

Habitat) được chọn đề cử “Giải thưởng Chuyên gia Đô thị Quốc tế” do Đại học Erasmus,

Viện Nghiên cứu phát triển Đô thị và Nhà ở Hà Lan (Institute for Housing anh Urban

Development Studies – I.H.S) và Mạng lưới cựu học viên Quốc tế của Học viện I.H.S Hà

Lan tổ chức. Lễ trao giải được tổ chức tại sự kiện Diễn đàn Đô thị Thế giới lần thứ 7 ở

thành phố Medellin, Colombia (World Urban Forum 7 – WUF7 in Medellin, Comlombia)

ngày 9/4/2014 vừa qua. Bài viết “Tầm nhìn mới về cấu trúc không gian đô thị cho Thành

phố Hồ Chí Minh ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn đến năm 2030” trích đăng một

phần trong nghiên cứu của TS.KTS Nguyễn Tiến Thành, đã được báo cáo thành công tại

Đại hội Kiến trúc sư châu Á lần thứ 15 – Arcasia 15 tại Bali, Indonesia. Trân trọng giới

thiệu cùng bạn đọc.

TÓM TẮT: Nhiệm vụ quy hoạch của Đồ án Quy hoạch Tổng mặt bằng Thành phố Hồ Chí

Minh đã được Chính phủ Việt Nam phê duyệt vào ngày 06/01/2010. Đồ án Quy hoạch

Tổng mặt bằng này đã được Viện Quy hoạch Thành phố Hồ Chí Minh và Tư vấn Nikken

Sekkei, Nhật Bản thực hiện. Với tầm nhìn đến năm 2020 về biến đổi khí hậu, và những

thông tin mới khác, tác giả của bài viết mong muốn và đã đề xuất những ý tưởng mới cho

giải pháp tổ chức không gian Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn biến đổi khí hậu -

đảm bảo các tiêu chí phát triển bền vững đô thị. Những yếu tố này rất quan trọng và hữu

ích cho công tác quy hoạch thành phố trong tương lai, đồng thời cũng là cơ sở khoa học -

kỹ thuật liên quan đến những giai đoạn nghiên cứu sắp tới. Dựa trên những phát hiện mới,

tác giả của bài viết này mạnh dạn đề xuất "Tầm nhìn mới về cấu trúc không gian đô thị

cho Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn biến đổi khí hậu đến năm 2030".

Từ khóa: Thành phố Hồ Chí Minh, cấu trúc không gian, biến đổi khí hậu, phát triển

bền vững.

ABSTRACT: The assignment of Designing Hochiminh City Master Plan was approved by

Vietnam Government on 2010 Jan. 06th. The master plan was carried out by Hochiminh

City Urban Institute and Nikken Sekkei, Japan. This master plan has been submitted to the

^TS. Trường Đại học Văn Lang, Email:tienthanh.tskts@gmail.com

56

TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG

Số 07/2018

Prime Minister for approval in 2011 – 2012, and will be announced in next few months.

With new information and foresight to the year of 2020 on climate change, other new

achievements, and professional experiences ... the author of this paper has proposed new

ideas for Hochiminh City Spatial Structure Model in Times of climate change which

ensuring to urban sustainable development criteria. Some special and new issues of this

research were not concerned, partly or neglected; also some characteristics of the city

have not been presented or not presented fully. These factors are important and may be

useful for future city plan. These factors are scientific - techniques basis relating to up-

coming research. Basing on these new findings, the author of this paper would like to

strongly propose “New Vision for Hochiminh City Spatial Structure Model in Times of

Climate Change to 2030”.

Key words: Hochiminh City, spatial structure model, climate change, sustainable

development

Chí Minh - Hôm nay và ngày mai (UN-

ESCAP - 1989); năm 1993, quy hoạch tổng

mặt bằng đầu tiên được thực hiện bởi Viện

Quy hoạch Xây dựng thành phố; Các quy

1. ĐẶC ĐIỂM ĐÔ THỊ CỦA THÀNH

PHỐ HỒ CHÍ MINH

1.1. Quá trình đô thị hóa của Thành phố

Sài Gòn - Điều kiện hiện trạng

Tên cũ của Thành phố Hồ Chí Minh là hoạch khác bởi Chương trình Vie 95/051-

Sài Gòn - Một thành phố trẻ được thành lập của UNDP năm 1995; Các Đồ án quy

vào năm 1698. Từ khởi đầu, quy hoạch hoạch khác như Sài Gòn Mới (New Saigon

tổng mặt bằng thành phố đã được thiết kế 1996); và bởi Houstrans - JICA, Nhật Bản

nhiều lần như sau:

vào năm 2002.

Trong thời kỳ thuộc địa (1698-1953):

Bốn dự án quan trọng được thực hiện vào

các năm: 1867 - Phương án Coffyn cho

1.2. Đặc trưng đô thị của Thành phố Hồ

Chí Minh

Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh có

500.000 dân; năm 1890 - Phương án của nhiều đặc trưng đô thị: Từ năm 1915, Sài

Betraux với 113.000 người; năm 1939 - Gòn là thành phố đẹp nhất và thịnh vượng

Phương án Cerruti; năm 1943 - Phương án ở vùng Viễn Đông châu Á và được tặng mỹ

Pugnaire với cả Sài Gòn - Chợ Lớn 1,2 danh là: Hòn ngọc Viễn Đông – “The

triệu người.

Pearl of the Far East”. Thành phố Hồ Chí

Trong giai đoạn 1954-1975: 08 quy Minh sẽ là một Thành phố Cực lớn độc

hoạch tổng thể đã được nghiên cứu và thiết nhất của Việt Nam trước năm 2020; là một

kế bởi nhiều Kiến trúc sư - nhà quy hoạch Thành phố cực lớn trẻ nhất của Đông Nam

đô thị nổi tiếng, 3 đồ án quy hoạch vào năm Á. Thành phố sẽ học được rất nhiều bài học

1972; 5 đồ án quy hoạch khác vào năm quý từ những Thành phố cực lớn khác như:

1974. Trong đó, nổi tiếng nhất là của Kiến Jakarta - Indonesia, Metro Manila -

trúc sư Constantinos Apostolou Doxiadis – Philippines, Bangkok - Thái Lan, ... (Hình

với lý thuyết Quy hoạch Động - Ekistics.

1), hoặc bài học từ một số thành phố ven

Trong giai đoạn 1975-1998, những dự biển đặc biệt (ví dụ như: thành phố

án quan trọng gồm: Báo cáo Thành phố Hồ Semarang ở trung tâm Java, Indonesia),…

57

TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG

Nguyễn Tiến Thành

Bangkok, Thailand

Hình 1. Những vấn đề đô thị hiện tại (Manila, Jakarta, Bangkok)

Một vấn đề quan trọng trong lĩnh vực trong đó Nhiệm vụ chiến lược thứ ba về

quy hoạch đô thị là “Mô hình phát triển cần lãnh vực đô thị: "Những hành động thích

phù hợp với cấu trúc không gian đô thị”. hợp chủ động ứng phó với nước biển dâng

Mô hình cấu trúc Ngôi sao hiện nay (Star tại các khu vực dễ bị tổn thương gồm:

hoặc Asterisk) của Thành phố Hồ Chí Minh Nghiên cứu, đánh giá và dự báo mức độ,

đã tạo ra một cấu trúc đơn trung tâm. Mô tác động và tính dễ bị tổn thương do nước

hình này cũng có thể là lý do gây ùn tắc biển dâng tới các lĩnh vực, khu vực và cộng

giao thông nghiêm trọng trong quá khứ; là đồng; Xây dựng kế hoạch tổng thể phát

nguyên nhân hấp thu người nhập cư từ các triển kinh tế xã hội phù hợp với biến đổi khí

tỉnh khác vào vùng ngoại vi của thành phố hậu,…; Bảo vệ và phát triển các vùng hải

cũng như vào trung tâm thành phố ...

2. BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Ở THÀNH

PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ MÔ HÌNH

CẤU TRÚC ĐÔ THỊ

đảo ứng phó với biến đổi khí hậu, đặc biệt

là nước biển dâng; Phát triển cơ sở hạ tầng

và quy hoạch các khu dân cư ứng phó với

biến đổi khí hậu; củng cố, nâng cấp các

Biến đổi khí hậu đang có biểu hiện rõ đoạn đê biển, đê sông xung yếu …; Rà soát,

ràng hơn ở Thành phố Hồ Chí Minh với điều chỉnh và phát triển sinh kế và quá

những ví dụ cụ thể như thời tiết bất thường, trình sản xuất phù hợp với điều kiện biến

lượng mưa và đỉnh triều luôn luôn tạo nên đổi khí hậu và nước biển dâng…”

những kỷ lục mới. Nguyên nhân không chỉ

Mô hình cấu trúc không gian đô thị của

do những tác động tiêu cực của biến đổi khí Thành phố Hồ Chí Minh là "Mô hình Ngôi

hậu mà còn là hậu quả của công tác quản lý Sao - Star" với 9 trục xuyên tâm (Exit) và

đô thị chưa hoàn hảo. Chính phủ Việt Nam 2 đường vành đai (Ring road); trong đó

đã phê duyệt Điều chỉnh Chiến lược quốc đường vành đai thứ hai hiện đang thiết kế

gia ứng phó với biến đổi khí hậu ngày và xây dựng chưa hoàn chỉnh. Thành phố

05/12/2011, công bố ngày 07/03/2012, hiện vẫn bị ách tắc giao thông nghiêm

58

TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG

Số 07/2018

trọng trong thời gian cao điểm. Thành phố tiêu này. Thành phố hiện có 24 quận, huyện

đã chuẩn bị 4 trung tâm thương mại khu (5 huyện ngoại thành). Tại 5 huyện ngoại

vực (OBD) theo 4 hướng chính của thành thành, các khu chức năng đô thị phải đối

phố: Phía bắc tại quận 12; phía nam tại phó với nhiều nguy cơ hơn những khu vực

quận 7; phía đông ở quận 9 và phía tây ở nội thành vì chúng có vị trí ở khu vực đất

quận Bình Tân. Nhưng cho đến nay, quỹ thấp trong giai đoạn biến đổi khí hậu (so

đất còn lại rất khó để thực hiện cho mục sánh giữa hình 2 và hình 3).

Hình 2. Tổng mặt bằng Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2020 được Chính phủ phê duyệt năm 1998

59

TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG

Nguyễn Tiến Thành

Hình 3. Các khu vực Thành phố Hồ Chí Minh sẽ chịu ảnh hưởng ngập lụt tối đa vào năm 2050

phê duyệt. Các hạng mục công việc được

thực hiện bởi UPI và NS bao gồm: Nghiên

cứu các yếu tố liên quan đến quá trình đô

3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU QUY

HOẠCH TỔNG MẶT BẰNG THÀNH

PHỐ HỒ CHÍ MINH

Bản Quy hoạch tổng mặt bằng mới cho thị hóa như: - Điều kiện tự nhiên, bản đồ

Thành phố Hồ Chí Minh do Viện Quy địa hình, giá đất, cơ sở hạ tầng, cơ sở hạ

hoạch xây dựng Thành phố (UPI) và Tư tầng kỹ thuật, các truy cập đến trung tâm

vấn Nikken Sekkei (NS), Nhật Bản thực thành phố, xu hướng đô thị hóa, thu thập ý

hiện. Nghiên cứu đã được hoàn thành vào kiến công chúng,... Quy hoạch này được

năm 2011 và trình lên Chính phủ Việt Nam đánh giá là một trong những quy hoạch tốt

60

TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG

Số 07/2018

nhất cho thành phố vì chất lượng của nó: một cách hiệu quả, ... Bản thân tôi đánh giá

Nhiều lý thuyết và nghiên cứu mới phát cao kết quả tốt đẹp của Nhóm nghiên cứu

hiện đã được áp dụng; nhiều vấn đề của vì những nỗ lực và năng lực tốt (Hình 4 - 5:

thành phố đã được quan tâm và giải quyết Thành phố Hồ Chí Minh đa trung tâm).

OBD

CBD

OBD

Hình 4-5. Quan điểm quy hoạch - Thành phố Hồ Chí Minh đa trung tâm

61

TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG

Nguyễn Tiến Thành

Mô hình này không phải là 1 phương án

phù hợp, vì đây là một mô hình đơn tâm, dễ

gây ra ùn tắc giao thông và nhiều vấn nạn

đô thị khác cho Thành phố Hồ Chí Minh. Ở

4. CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TẾ

MỚI CHO NGHIÊN CỨU

4.1. Các vấn đề liên quan đến cấu trúc

không gian đô thị

Nhóm nghiên cứu đồ án quy hoạch các nước phát triển như Nhật Bản, mô hình

tổng mặt bằng Thành phố Hồ Chí Minh đã này đã làm tốt vai trò của nó đối với Tokyo

đạt kết quả tốt, nhưng có thể tốt hơn nếu vì hệ thống giao thông rất tốt ở khu trung

được thay đổi hoặc điều chỉnh một số điều. tâm. Thành phố Bắc Kinh, Trung Quốc

Vấn đề mô hình cấu trúc không gian đô thị cũng có cấu trúc đô thị tương tự, nên mặc

phù hợp cho thành phố có vẻ chưa được dù chính quyền thành phố đã xây dựng

quan tâm đúng mực. Mô hình "Xuyên tâm hoàn chỉnh đến tuyến đường vành đai thứ

– Vành đai" được chọn làm bộ khung

6, nhưng thành phố vẫn phải đối mặt với

giao thông cho Thành phố Hồ Chí Minh vấn đề ùn tắc giao thông.

với rất ít giải thích,… là không thuyết phục.

Hình 6. Quy hoạch hệ thống giao thông đô thị Thành phố Hồ Chí Minh

62

TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG

Số 07/2018

Phi tập trung (Decentralization); Cấu trúc

đa trung tâm (Multi-center Structure hoặc

4.2. Giải pháp cấu trúc không gian liên

quan đến biến đổi khí hậu

Mô hình kết hợp có sự tham gia phát Polycentric Structure); và Hạn chế tắc

triển các đô thị vệ tinh (hoặc Garden City nghẽn giao thông khu trung tâm

và thành phố vệ tinh) có thể sẽ thích hợp (Descongestion). Điều quan trọng nữa tôi

hơn đối với Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy muốn lưu ý là cần hạn chế phát triển các

nhiên, đất đai để xây dựng các thành phố vệ khu dân cư ở vùng đất thấp phía nam của

tinh mới là rất khó khăn bởi vì thành phố thành phố. Mô hình không gian đô thị phù

hiện không còn đất (thành phố hiện đang hợp cũng sẽ phải giải quyết nhiều vấn đề

xây dựng 3 đô thị vệ tinh trong ranh giới quan trọng khác như vấn đề “Vốn con

hành chính ở Củ Chi, Cần Thạnh và Phước người”, các xu hướng mới và những thành

Hiệp nhưng khó thực hiện được). Vì vậy, tựu khoa học mới (Tele city - thành phố

nếu muốn chọn đất để xây dựng đô thị vệ thời tin học), các xu hướng xã hội mới (mô

tinh của Thành phố Hồ Chí Minh cần phải hình gia đình 1 người đang tăng,…), các

chọn các địa điểm xây dựng ở bên ngoài tiêu chí của "Sài Gòn – Hòn ngọc Viễn

địa giới hành chính của thành phố.

Đông", kết quả các nghiên cứu giải quyết

Tôi muốn so sánh các quy hoạch tổng vấn đề quy hoạch chống ngập, triều cường

thể được thiết kế bởi UPI - NS và bản đồ và kiểm soát lũ,...

ngập lụt tối đa của thành phố đến năm

2050; chúng ta sẽ thấy vấn đề trên đây rõ

5. KẾT LUẬN

Tuy nghiên cứu Quy hoạch tổng mặt

ràng hơn (hình 4 và hình 5). Một số khu bằng của Thành phố Hồ Chí Minh đã được

dân cư quy hoạch đã được xác định nằm Nhóm nghiên cứu UPI và NS thực hiện

trong khu vực ngập lụt của biến đổi khí hậu thành công, nhưng tôi nghĩ rằng quy hoạch

vào năm 2050.

đã được phê duyệt này sẽ rất hữu ích cho

Thành phố Hồ Chí Minh trong công tác

quản lý đô thị ở tương lai gần. Tuy nhiên,

tôi xin lưu ý Thành phố Hồ Chí Minh cần

4.3. Những ý tưởng mới cho đô thị

không gian, mô hình cho Thành phố

Hồ Chí Minh

Tôi nghĩ rằng, mô hình mới là “Điều hết sức quan tâm đến việc cấp phép xây

chỉnh xuyên tâm - vành đai” có thể có tác dựng nhà ở tại vùng đất thấp; tiếp tục

dụng tốt. Chúng ta không nhất thiết xây nghiên cứu mô hình cấu trúc không gian

dựng hoàn chỉnh tuyến đường vành đai mà khác đáp ứng tiêu chuẩn hơn và phù hợp

chỉ cần xây dựng một phần tuyến vành đai với xu hướng mới (biến đổi khí hậu, phát

và kết hợp với giải pháp đô thị vệ tinh. Tôi triển bền vững, đô thị lành mạnh, thành phố

ủng hộ những ý tưởng đã được đề xuất từ sinh thái xanh bền vững,...)

năm 2003 và cũng đề nghị thành phố nên

Những ý tưởng của báo cáo này nhằm

nhanh chóng xây dựng một số trung tâm đô mục tiêu góp ý cho những giải pháp quy

thị khu vực (Outlying Business District - hoạch tổ chức không gian Thành phố Hồ

OBD) ở vùng ngoại vi thành phố. Cấu trúc Chí Minh trong tương lai; dựa trên kinh

không gian trên đáp ứng được 3 tiêu chí: nghiệm hơn 25 năm làm việc tại Viện Quy

63

TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG

Nguyễn Tiến Thành

hoạch Xây dựng thành phố - UPI, các khóa năm 2020 - 2030 cho đồ án quy hoạch tổng

huấn luyện và hội thảo quốc tế - đặc biệt mặt bằng Thành phố Hồ Chí Minh trong

trong lĩnh vực đô thị cực lớn, phát triển bền giai đoạn biến đổi khí hậu… là hữu ích và

vững và biến đổi khí hậu, tôi mong rằng có giá trị đáng tin cậy.

những ý tưởng và tầm nhìn trên đây đến

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. ADB (2010), Thành phố Hồ Chí Minh thích ứng với biến đổi khí hậu: Báo cáo tóm tắt

2. ADB (2010), City Response to Climate Change, Sum Report (Thành phố thích ứng với

biến đổi khí hậu, Báo cáo Tóm tắt – 2010).

3. Alonso Ayala, Sustainable Housing in times of Climate Change: A Gender Perspective,

Refresher Course, Institute for Housing and Urban Development Studies - IHS, Bangkok,

Thailand, 2010 Nov 01-12. (Nhà ở bền vững trong kỷ nguyên biến đổi khí hậu: Nhận thức

dưới góc độ Giới, Khóa tái đào tạo, Viện Nghiên cứu Phát triển Nhà và Đô thị - IHS,

Bangkok, Thái Lan, 01-12/11/ 2010)

4. Arup (7/2010), The Response on Water and Climate for Ho Chi Minh City – Workshop,

Summary Report (Cuộc sống đô thị C40 - Nước và Khí hậu cho Thành phố Hồ Chí Minh -

Hội thảo, Tháng 07/2010).

5. Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (16/03/2012), Quy hoạch thành phố

ứng phó các vấn đề biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế-xã hội , Hội thảo, Thành

phố Hồ Chí Minh.

6. Viện Quy hoạch Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh và Nikken Sekkei (2008), Nghiên

cứu điều chỉnh quy hoạch tổng mặt bằng thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2025, Báo cáo

tổng kết, Thành phố Hồ Chí Minh.

7. Kevin Lynch, Good City Form, 11st Printing (1998), The MIT Press - Cambridge,

Massachusetts and London, England (Mô hình Thành phố tốt, xuất bản lần thứ 11 năm

1998, The MIT - Cambridge, Massachusetts và London, Anh Quốc).

8. JICA - International Cooperation Agency (12/1999), The Study on Urban Drainage and

Sewerage System for Hochiminh City, Vietnam, (Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản, Dự

án Nghiên cứu hệ thống thoát nước đô thị và xử lý nước thải cho Thành phố Hồ Chí Minh,

12/1999).

9. Nguyễn Tiến Thành (14/07/2010), Biến đổi khí hậu và tác động của BĐKH đến cấu trúc

không gian đô thị Thành phố Hồ Chí Minh – Sáng kiến nghiên cứu cho Thành phố Hồ Chí

Minh theo hướng phát triển bền vững đến năm 2025, Đề cương Dự án - Project Statement.

10. Nguyễn Tiến Thành (17/03/2008), Giải pháp quy hoạch tổ chức không gian đô thị cực

lớn theo hướng phát triển bền vững đến năm 2020 – lấy TP Hồ Chí Minh làm ví dụ,

Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh.

11. Nguyễn Tiến Thành (11/2010), Sustainable Housing Adaptation to Climate Change in

Vietnam and Hochiminh City, Refresher Course, IHS – The Netherlands NHA, Bangkok,

64

TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG

Số 07/2018

Thailand,. (Nguyễn Tiến Thành, Nhà ở bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu tại Việt

Nam và Thành phố Hồ Chí Minh, Khóa tái đào tạo, IHS - Hà Lan, Cục Phát triển Nhà ở

Thái lan - NHA, Bangkok, Thái Lan, tháng 11/2010).

12. Purnomo Andi (11/2010), The Case of Semarang City in Central Java, University of

Semarang, Indonesia, Refresher Course, IHS – The Netherlands NHA, Bangkok, Thailand.

13.Ralf Kersten

(2010),

Towards

a framework to

adapt

to Climate

Change in Urban Level - The Case of Hochiminh city, International cooperation Germany

– Vietnam, HCMC. (Hướng tới một khuôn khổ để thích ứng với biến đổi khí hậu ở Cấp

Thành phố - Trường hợp +phố Hồ Chí Minh; Hội thảo Hợp tác quốc tế Đức - Việt Nam;

Thành phố Hồ Chí Minh – 2010).

14. Chính phủ Việt Nam (05/12/2011), Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu theo Quyết

định 2139/QD-TTg.

15.Vietnam-Germany (25/06/2010), Ho Chi Minh City the 21st Century - Green

Cities and Sustainable

Development,

International

Seminar

-

Germany and

Vietnam; White Palace Convention Center, HCMC, VN (Việt Nam - Đức, Thành phố Hồ

Chí Minh thế kỷ 21 - Thành phố xanh và Phát triển bền vững; Hội thảo quốc tế - Đức và

VN; Trung tâm hội nghị White Palace, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam – 25/06/ 2010).

Ngày nhận bài: 30/11/2017. Ngày biên tập xong: 06/12/2017. Duyệt đăng: 02/01/2018

65