Báo cáo môi trường quốc gia 2006 - Hiện trạng môi trường nước 3 lưu vực sông: Cầu, Nhuệ - Đáy, hệ thống sông Đồng Nai
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2006
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG NÖÔÙC 3 LÖU VÖÏC SOÂNG: CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY, HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
Chöông I.
LÖU VÖÏC SOÂNG ÔÛ VIEÄT NAM
teá, xaõ hoäi, tình hình söû duïng ñaát, ñaëc
ñieåm moâi tröôøng, giaù trò cuûa moãi LVS...
1.1. TOÅNG QUAN VEÀ CAÙC LÖU VÖÏC
SOÂNG ÔÛ VIEÄT NAM
Baûng 1.1 cung caáp thoâng tin cuûa 9 heä
thoáng soâng chính vaø khaû naêng ñaûm baûo
nöôùc trong naêm tính theo dieän tích vaø
theo daân soá.
Nöôùc ta coù maïng löôùi soâng ngoøi khaù
daøy, neáu chæ tính caùc soâng coù chieàu daøi
töø 10 km trôû leân vaø coù doøng chaûy thöôøng
xuyeân thì coù tôùi 2.372 con soâng, trong ñoù,
13 heä thoáng soâng lôùn coù dieän tích löu vöïc
Caùc soâng lôùn cuûa Vieät Nam nhö Cöûu
Long (soâng Tieàn vaø soâng Haäu), Hoàng,
Caû - La ñeàu baét nguoàn töø nöôùc ngoaøi.
Moät soá nhaùnh cuûa heä thoáng soâng Meâ
Koâng baét nguoàn töø laõnh thoå nöôùc ta nhö
soâng Seâ San, SreâPok chaûy qua Laøo,
Campuchia roài nhaäp laïi vaøo soâng Meâ
Koâng, cuoái cuøng laïi chaûy vaøo laõnh thoå
Vieät Nam roài ñoå ra bieån qua 9 cöûa (Cöûu
Long). Ngöôïc laïi, soâng Kyø Cuøng - Baèng
Giang laïi laø moät trong caùc nguoàn chính
ôû Vieät Nam cuûa soâng Chaâu Giang
(Trung Quoác). Coøn laïi, phaàn lôùn caùc
soâng nhoû vaø vöøa ñeàu baét nguoàn töø trong
laõnh thoå.
2
treân 10.000 km . Löu vöïc cuûa 13 heä thoáng
soâng lôùn chieám hôn 80% dieän tích laõnh
thoå; 10 trong soá 13 heä thoáng soâng treân laø
soâng lieân quoác gia. Löu vöïc cuûa 9 heä
thoáng soâng chính Hoàng, Thaùi Bình, Baèng
Giang - Kyø Cuøng, Maõ, Caû - La, Thu Boàn,
Ba, Ñoàng Nai, Cöûu Long chieám tôùi gaàn
93 % toång dieän tích löu vöïc soâng toaøn
quoác vaø xaáp xæ 80% dieän tích quoác gia.
Moãi LVS coù moät ñaëc ñieåm rieâng veà taøi
nguyeân thieân nhieân cuõng nhö taøi nguyeân
nöôùc. Chuùng coù moái lieân keát chaët cheõ vôùi
nhau. Tuy nhieân, caùch thöùc quaûn lyù seõ
khaùc nhau tuyø thuoäc vaøo ñieàu kieän kinh
Baûng 1.1. Moät soá ñaëc tröng cô baûn cuûa 9 heä thoáng soâng chính ôû Vieät Nam
Toång löôïng doøng chaûy naêm (tyû
m3)
Möùc ñaûm baûo nöôùc
Dieän tích löu vöïc (km 2)
trong naêm
TT
Heä thoáng soâng
Ngoaøi
nöôùc
1.980
Trong
nöôùc
11.280
Ngoaøi
nöôùc
Trong
nöôùc
Nghìn
m3/km2
798
m3/
ngöôøi
9070
Toång
Toång
9,0
1
Baèng Giang –
13.260
1,7
7,3
Kyø Cuøng
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Thaùi Bình
Hoàng
Maõ
Caû - La
Thu Boàn
Ba
Ñoàng Nai
Meâ Koâng
Caùc soâng khaùc
Caû nöôùc
15.180
72.700
17.600
17.730
10.350
13.900
37.400
68.820
66.030
330.990
15.180
155.000
28.400
27.200
10.350
13.900
44.100
795.000
66.030
9,7
81,3
14,0
17,8
20,1
9,5
32,8
53,0
94,5
340
9,7
126,5
19,6
22,2
20,1
9,5
36,3
500,0
94,5
847,4
1.550
5.160
82.300
10.800
9.470
45,2
5,6
4,4
1.110
1.250
1.940
683
5.500
8.290
16.500
9.140
2.980
28.380
6.700
726.180
3,5
447,0
877
7.265
1.430
2.560
8.900
11.100
837.430
1.167.000
507,4
Nguoàn: Hoà sô taøi nguyeân nöôùc Quoác gia, Cuïc Quaûn lyù Taøi nguyeân nöôùc
1
Chöông 1: LÖU VÖC SONG Ô VIET NAM
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2006
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG NÖÔÙC 3 LÖU VÖÏC SOÂNG: CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY, HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
Nöôùc ta naèm trong khu vöïc nhieät ñôùi
Khung 1.1. Giaù trò cuûa caùc löu vöïc soâng
Baûn chaát ña chöùc naêng cuûa caùc löu vöïc soâng:
gioù muøa, coù löôïng möa naêm trung bình
nhieàu naêm treân toaøn laõnh thoå khoaûng
1.940 mm. Do aûnh höôûng cuûa ñòa hình
- Cung caáp caùc nguoàn taøi nguyeân quyù giaù cho
saûn xuaát vaø sinh hoaït: nöôùc, ñaát ñai, röøng,
ñoài nuùi, chieám 3/4 laõnh thoå, neân löôïng
möa phaân boá khoâng ñeàu treân caû nöôùc vaø
bieán ñoåi maïnh theo thôøi gian. Löôïng
möa naêm trung bình nhieàu naêm bieán ñoåi
trong phaïm vi roäng, ôû nhieàu nôi löôïng
möa coù theå ñaït 4.000 - 5.000 mm; ñaëc
bieät coù nôi leân ñeán 8.000 mm/naêm, nhö
taïi Baïch Maõ; nhöng coù nôi chæ ñaït 600 -
800 mm, nhö taïi Nha Hoá, Ninh Thuaän.
Phaàn lôùn laõnh thoå nöôùc ta coù löôïng möa
naêm trung bình nhieàu naêm trong khoaûng
1.400 - 2.400 mm. Löôïng möa bieán ñoåi
khoâng ñeàu trong naêm vaø aûnh höôûng cuûa
cheá ñoä möa ñoái vôùi cheá ñoä doøng chaûy
soâng ngoøi laø nguyeân nhaân chuû yeáu gaây
ra haïn haùn trong muøa khoâ vaø luõ luït
trong muøa möa.
khoaùng saûn, thuûy saûn;
- Baûo veä söï soáng cuûa con ngöôøi vaø caùc heä
sinh thaùi;
- Laø moâi tröôøng tieáp nhaän, chuyeån taûi vaø töï
laøm saïch caùc chaát thaûi;
- Laø nôi taäp hôïp nhieàu loaïi haøng hoùa töï nhieân
coù giaù trò veà maët kinh teá.
Giaù trò cuûa taøi nguyeân nöôùc ôû caùc löu vöïc
soâng:
Giaù trò söû duïng tröïc tieáp:
- Cung caáp nöôùc cho sinh hoaït vaø coâng
nghieäp;
- Cung caáp nöôùc töôùi;
- Phuïc vuï thuûy ñieän;
- Phuïc vuï nuoâi troàng vaø ñaùnh baét thuûy saûn;
- Phoøng choáng xaâm nhaäp maën;
- Phaùt trieån noâng thoân.
Giaù trò söû duïng giaùn tieáp:
Löôïng möa trong naêm bieán ñoåi theo
muøa, nhöng muøa möa vaø muøa khoâ xuaát
hieän khoâng ñoàng thôøi treân caû nöôùc. Muøa
möa thöôøng dieãn ra töø thaùng 4 ñeán
thaùng 10, rieâng ôû khu vöïc ven bieån mieàn
Trung töø thaùng 7 ñeán thaùng 12. Löôïng
möa trong muøa möa chieám tôùi 75 - 85 %
toång löôïng möa naêm. Muøa khoâ thöôøng
keùo daøi 7 - 8 thaùng, vôùi löôïng möa raát
nhoû, chæ chieám 15 - 25 % toång löôïng möa
naêm, coù nôi coù naêm haøng 3 - 4 thaùng lieàn
khoâng möa hay raát ít möa. Töông öùng
vôùi muøa möa vaø muøa khoâ treân laõnh thoå,
doøng chaûy treân soâng ngoøi cuõng coù hai
muøa roõ reät laø muøa luõ vaø muøa kieät. Thôøi
gian leäch pha giöõa muøa möa vaø muøa luõ
treân caùc heä thoáng soâng lôùn thöôøng
khoaûng moät thaùng. Thôøi ñieåm xuaát hieän
vaø keát thuùc muøa luõ, muøa kieät cuõng khaùc
nhau theo khoâng gian, coù xu höôùng
chaäm daàn töø Baéc vaøo Nam.
- Phuïc vuï giao thoâng vaän taûi thuûy;
- Khai thaùc caùt loøng soâng;
- Cung öùng dòch vuï phi thò tröôøng: tieáp nhaän
vaø töï laøm saïch caùc chaát thaûi;
- Taïo caûnh quan moâi tröôøng;
- Phuïc vuï caùc hoaït ñoäng theå thao, giaûi trí treân
soâng.
Giaù trò baûo toàn:
- Tham gia vaøo chu trình nöôùc trong töï nhieân;
- Duy trì heä sinh thaùi nöôùc laønh maïnh;
- Baûo toàn ña daïng sinh hoïc döôùi nöôùc;
- Baûo toàn caùc vuøng ñaát ngaäp nöôùc coù giaù trò.
löôïng möa trung bình nhieàu naêm sinh ra
treân laõnh thoå nöôùc ta khoaûng 640 tyû
3
m /naêm. Löôïng doøng chaûy naêm trung
bình nhieàu naêm cuûa toaøn boä caùc soâng
trong laõnh thoå ñaït khoaûng 830 - 840 tyû
3
m , trong ñoù löôïng doøng chaûy saûn sinh
töø ngoaøi laõnh thoå Vieät Nam laø 520 - 525
3
tyû m chieám khoaûng 63% toång löôïng
doøng chaûy. Toång löôïng doøng chaûy naêm
cuûa heä thoáng soâng Meâ Koâng chieám tôùi
Phaàn lôùn löôïng doøng chaûy maët cuûa
caùc soâng ñöôïc sinh ra töø möa. Toång
2
Chöông 1: LÖU VÖC SONG Ô VIET NAM
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2006
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG NÖÔÙC 3 LÖU VÖÏC SOÂNG: CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY, HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
Koâng ra khoûi heä thoáng soâng Quoác gia thì
Khung 1.2. Taøi nguyeân nöôùc cuûa nöôùc ta
ñeán naêm 2025, nöôùc ta seõ phaûi ñoái maët
vôùi söï thieáu huït nguoàn nöôùc. Neáu loaïi
tröø taát caû nguoàn nöôùc sinh ra töø beân
ngoaøi laõnh thoå thì löôïng nöôùc seõ bò thieáu
huït nghieâm troïng vaøo naêm 2025. Nhöõng
vaán ñeà treân cho thaáy taàm quan troïng cuûa
nhöõng thoûa thuaän Quoác teá veà baûo veä
nguoàn nöôùc ñoái vôùi Vieät Nam, quoác gia
naèm ôû haï löu caùc heä thoáng soâng lôùn.
khoâng beàn vöõng
Söï bieán ñoåi cuûa khí haäu toaøn caàu daãn ñeán söï
suy giaûm taøi nguyeân nöôùc. Nhöõng nghieân cöùu
treân theá giôùi gaàn ñaây ñaõ döï baùo toång löôïng
nöôùc maët vaøo caùc naêm 2025, 2070 vaø 2100
töông öùng baèng khoaûng 96%, 91% vaø 86% soá
löôïng nöôùc hieän nay.
Tyû leä nöôùc maët trung bình ñaàu ngöôøi tính theo
löôïng nöôùc sinh ra trong laõnh thoå nöôùc ta vaøo
3
khoaûng 3.840 m /ngöôøi/naêm. Neáu tính caû
doøng chaûy töø ngoaøi laõnh thoå thì khoái löôïng naøy
Khaû naêng cung caáp nöôùc cuõng khaùc
nhau ñoái vôùi caùc vuøng khaùc nhau treân
laõnh thoå. Ñoái vôùi LVHTS Ñoàng Nai (khu
vöïc coù ñoùng goùp ñeán 40% GDP caû nöôùc),
hieän taïi khaû naêng cung caáp nöôùc ñaït
3
vaøo khoaûng 10.240 m /ngöôøi/naêm. Vôùi möùc
ñoä taêng daân soá nhö hieän nay, vaøo naêm 2025,
tyû leä naøy seõ chæ coøn töông öùng laø 2.830 vaø
3
7.660 m /ngöôøi/naêm. Theo tieâu chuaån cuûa Hoäi
Taøi nguyeân nöôùc Quoác teá, quoác gia coù tæ leä
nöôùc bình quaân ñaàu ngöôøi thaáp hôn 4.000
3
2.350 m /ngöôøi/naêm vaø coù theå seõ giaûm
3
3
m /ngöôøi/naêm ñöôïc ñaùnh giaù laø Quoác gia
xuoáng coøn khoaûng 1.600 m /ngöôøi/naêm
thieáu nöôùc.
vaøo 2025 neáu nhö daân soá vaãn tieáp tuïc
taêng tröôûng nhö xu höôùng hieän nay. Con
soá treân thöïc söï ñaùng baùo ñoäng. Tình
hình naøy coøn xaáu hôn ñoái vôùi LVS Caàu,
khaû naêng cung caáp nöôùc hieän taïi laø 656
Taøi nguyeân nöôùc phaân boá khoâng ñeàu treân
laõnh thoå. Khoaûng 60% löôïng nöôùc soâng toaøn
quoác taäp trung ôû ñoàng baèng soâng Cöûu Long,
nôi sinh soáng cuûa khoaûng 20% daân soá caû
nöôùc; 40% löôïng nöôùc coøn laïi phaûi ñaùp öùng
cho nhu caàu cuûa 80% soá daân coøn laïi treân toaøn
quoác cuõng nhö ñaùp öùng cho 90% caùc hoaït
ñoäng saûn xuaát, thöông maïi vaø caùc hoaït ñoäng
dòch vuï khaùc.
Toång löôïng nöôùc sinh ra trong 3 - 5 thaùng
muøa luõ taïo ra 70 – 80% toång löôïng nöôùc naêm;
trong khi ñoù, 7 – 9 thaùng muøa kieät chæ cung
caáp 20 – 30% löôïng nöôùc sinh ra trong naêm.
3
m /ngöôøi/naêm. LVS Nhueä - Ñaùy con soá
3
naøy laø 2.830 m /ngöôøi/naêm.
Nöôùc ta ñang phaûi ñoái maët vôùi söï thieáu
huït löôïng nöôùc daãn ñeán söï khan hieám
nöôùc taïi moät soá vuøng; quaù trình gia taêng
daân soá caøng laøm traàm troïng theâm söï thieáu
huït naøy. Söï khan hieám nöôùc vaø xu höôùng
suy giaûm chaát löôïng nöôùc seõ ñöôïc trình
baøy roõ hôn taïi phaàn sau cuûa Baùo caùo.
Nguoàn: Chieán löôïc Quoác gia
veà Taøi nguyeân nöôùc
59% toång löôïng doøng chaûy naêm cuûa caû
nöôùc, sau ñoù ñeán heä thoáng soâng Hoàng
chieám 14,9%, heä thoáng soâng Ñoàng Nai
4,3%. Caùc heä thoáng soâng Maõ, Caû - La,
Thu Boàn coù toång löôïng doøng chaûy xaáp xæ
3
nhau, khoaûng treân döôùi 20 tyû m , coøn caùc
heä thoáng soâng Baèng Giang - Kyø Cuøng,
Thaùi Bình vaø Ba cuõng xaáp xæ khoaûng 9 tyû
3
m . Toång löôïng doøng chaûy cuûa nöôùc ta
chieám khoaûng 2% toång löôïng doøng chaûy
caùc soâng treân theá giôùi.
ÔÛ taàm quoác gia, nöôùc ta coù löôïng
nöôùc doài daøo, phong phuù, tuy nhieân,
neáu tröø löôïng nöôùc töø heä thoáng soâng Meâ
Soâng Hoàng
Nguoàn: John Hook
3
Chöông 1: LÖU VÖC SONG Ô VIET NAM
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2006
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG NÖÔÙC 3 LÖU VÖÏC SOÂNG: CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY, HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
Hình 1.1. Baûn ñoà moät soá löu vöïc soâng lôùn taïi Vieät Nam
Nguoàn: Cuïc Baûo veä moâi tröôøng
4
Chöông 1: LÖU VÖC SONG Ô VIET NAM
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2006
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG NÖÔÙC 3 LÖU VÖÏC SOÂNG: CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY, HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
1.2. ÑAËC ÑIEÅM 3 LÖU VÖÏC SOÂNG CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY,
HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
1.2.1. Löu vöïc soâng Caàu
2
Dieän tích töï nhieân cuûa löu vöïc: 6.030 km
(chieám khoaûng 2% dieän tích caû nöôùc);
Toång löôïng nöôùc haøng naêm: khoaûng 4,5
3
tyû m
Caùc soâng chính trong löu vöïc: Chôï Chu,
Nghinh Töôøng, Ñu, Coâng, Caø Loà, Nguõ
Huyeän Kheâ.
Maät ñoä löôùi soâng: bieán ñoåi trong phaïm vi
2
0,7 - 1,2 km/km .
Caùc tænh coù lieân quan trong löu vöïc soâng
Caàu: Baéc Kaïn, Thaùi Nguyeân, Vónh Phuùc,
Baéc Ninh, Baéc Giang, Haûi Döông vaø Haø Noäi.
Daân soá: 6.859.000 ngöôøi (naêm 2005).
2
Maät ñoä daân soá: 427 ngöôøi/km (cao hôn 2
laàn maät ñoä trung bình caû nöôùc).
Soá cô sôû saûn xuaát coâng nghieäp: 800 cô sôû
Soá laøng ngheà: 200 laøng ngheà
Soá cô sôû khaùm chöõa beänh: 1.200 cô sôû y
teá; khoaûng 15.400 giöôøng.
Hình 1.2. Baûn ñoà caùc tænh coù lieân quan LVS Caàu
Nguoàn: Cuïc Baûo veä moâi tröôøng
5
Chöông 1: LÖU VÖC SONG Ô VIET NAM
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2006
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG NÖÔÙC 3 LÖU VÖÏC SOÂNG: CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY, HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
töông ñoái doài daøo, taøi nguyeân khoaùng
saûn phong phuù... Trong löu vöïc coù nhieàu
moû khoaùng saûn nhö saét, keõm, than,
vaøng, thieác,... Ñoä che phuû cuûa röøng trong
löu vöïc ñöôïc ñaùnh giaù laø trung bình, ñaït
khoaûng 45%. Hieän nay, caùc yeáu toá caáu
thaønh caûnh quan hieän ñaïi ñaõ bò thay ñoåi.
Ven caùc soâng suoái mieàn nuùi ñaõ khoâng
coøn röøng töï nhieân. Chaát löôïng röøng bò
suy giaûm nghieâm troïng, ngheøo kieät, ñoä
che phuû thaáp khoâng coøn khaû naêng giöõ
nöôùc, ngaên luõ vaøo muøa möa vaø giöõ aåm
cho ñaát vaøo muøa khoâ, daãn ñeán tình
traïng suy thoaùi ñaát, gaây luõ luït nghieâm
troïng veà muøa möa vaø haïn haùn keùo daøi
veà muøa khoâ.
Ñaëc ñieåm töï nhieân
Soâng Caàu laø doøng lôùn cuûa heä thoáng
soâng Thaùi Bình, baét nguoàn töø vuøng nuùi
PhiaÑeng (1527m) söôøn ñoâng nam cuûa
daõy Pia-Bi-oùc/Baéc Kaïn, Cao Baèng. Doøng
chính soâng Caàu, daøi 288 km, chaûy qua
caùc tænh Baéc Kaïn, Thaùi Nguyeân, Baéc
Giang, Baéc Ninh roài ñoå vaøo soâng Thaùi
Bình taïi Phaû Laïi. Löu vöïc soâng Caàu bao
goàm gaàn nhö toaøn boä caùc tænh Baéc Kaïn,
Thaùi Nguyeân vaø moät phaàn caùc tænh Baéc
Ninh, Baéc Giang, Vónh Phuùc, 2 huyeän
cuûa Haø Noäi (huyeän Ñoâng Anh, Soùc Sôn)
vaø tænh coù lieân quan laø Haûi Döông.
Nhìn chung ñòa hình LVS Caàu thaáp
daàn theo höôùng Taây Baéc - Ñoâng Nam vaø
coù theå chia ra laøm 3 vuøng: mieàn nuùi,
trung du, ñoàng baèng.
Trong löu vöïc coù VQG Tam Ñaûo, khu
BTTN Kim Hyû, vaø caùc khu vaên hoùa - lòch
söû moâi tröôøng vôùi giaù trò sinh thaùi cao. Heä
ñoäng thöïc vaät trong löu vöïc raát phong
phuù, ña daïng bao goàm nhieàu loaøi caây goã
quyù vaø caùc loaøi ñoäng vaät hoang daõ.
Maïng löôùi soâng suoái trong LVS Caàu
töông ñoái phaùt trieån. Caùc nhaùnh soâng
chính phaân boá töông ñoái ñeàu doïc theo
doøng chính, nhöng caùc soâng nhaùnh
töông ñoái lôùn ñeàu naèm ôû phía höõu ngaïn
löu vöïc, nhö caùc soâng: Chôï Chu, Ñu,
Coâng, Caø Loà... Treân toaøn löu vöïc coù 68
soâng suoái coù ñoä daøi töø 10 km trôû leân.
Röøng bò phaù huûy nghieâm troïng cuøng
nhöõng hoaït ñoäng phaùt trieån kinh teá, xaõ
hoäi khaùc nhö coâng nghieäp, khai thaùc moû,
laøng ngheà thuû coâng vaø hoaït ñoäng noâng
nghieäp gaây aùp löïc lôùn leân moâi tröôøng
trong löu vöïc.
Toång löôïng nöôùc treân LVS Caàu
3
khoaûng 4,5 tyû m /naêm, trong ñoù ñoùng
Ñaëc ñieåm kinh teá, xaõ hoäi
goùp cuûa soâng Coâng, soâng Caø Loà laø
Löu vöïc chieám khoaûng 47% dieän tích
cuûa 6 tænh. Toång daân soá 6 tænh thuoäc löu
vöïc naêm 2005 khoaûng 6,9 trieäu ngöôøi.
Trong ñoù, daân soá noâng thoân khoaûng 5,9
trieäu ngöôøi; daân soá thaønh thò khoaûng 1
trieäu ngöôøi. Maät ñoä daân soá trung bình
3
khoaûng 0,9 tyû m /naêm. Muøa luõ thöôøng
baét ñaàu töø thaùng 6 ñeán thaùng 10. Löu
löôïng doøng chaûy trong muøa luõ khoâng
vöôït quaù 75% löu löôïng nöôùc caû naêm.
Muøa kieät daøi töø 7 ñeán 8 thaùng, chieám
khoaûng 18-25% löôïng doøng chaûy caû
naêm, ba thaùng kieät nhaát (caùc thaùng 1, 2,
3) doøng chaûy chæ chieám 5,6-7,8%.
2
khoaûng 427 ngöôøi/km , cao hôn gaàn 2
laàn so vôùi maät ñoä trung bình caû nöôùc.
Vuøng nuùi thaáp vaø trung du laø khu vöïc
coù maät ñoä daân cö thaáp nhaát, ñaát ñai
chieám khoaûng 63% nhöng daân soá chæ
chieám khoaûng 15% cuûa toaøn löu vöïc.
Maät ñoä daân soá taêng ôû vuøng trung taâm
vaø khu vöïc ñoàng baèng.
Taøi nguyeân thieân nhieân vaø ñaëc ñieåm
moâi tröôøng
Löu vöïc soâng Caàu khaù giaàu caùc
nguoàn taøi nguyeân thieân nhieân: taøi
nguyeân röøng ña daïng, taøi nguyeân nöôùc
6
Chöông 1: LÖU VÖC SONG Ô VIET NAM
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2006
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG NÖÔÙC 3 LÖU VÖÏC SOÂNG: CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY, HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
Cô caáu kinh teá caùc tænh trong löu vöïc
chuû yeáu döïa treân noâng nghieäp, laâm
nghieäp vaø coâng nghieäp; thuûy saûn ñoùng
goùp khoâng ñaùng keå vaøo cô caáu naøy. Taïi
haàu heát caùc tænh trong löu vöïc, GDP
taêng tröôûng maïnh meõ vaø ñaõ taêng gaàn
gaáp ñoâi trong voøng 5 naêm gaàn ñaây.
Toác ñoä taêng tröôûng ngaønh coâng
nghieäp cao hôn tyû leä trung bình quoác
gia. Saûn phaåm töø noâng nghieäp, laâm
nghieäp, thuûy saûn chieám khoaûng 26% vaø
coù xu höôùng giaûm. Caùc tænh Thaùi
Nguyeân, Baéc Ninh vaø Vónh Phuùc taêng
tröôûng nhanh veà coâng nghieäp, xaây döïng
vaø dòch vuï.
Hình 1.3. GDP moät soá tænh thuoäc LVS Caàu
Nguoàn: Nieân giaùm thoáng keâ, 2005
khai thaùc moû, laøng ngheà vaø khu ñoâ thò
phaàn lôùn khoâng ñöôïc xöû lyù, xaû tröïc tieáp
ra soâng.
Coâng nghieäp khai khoaùng vaø tuyeån
quaëng taäp trung phaùt trieån ôû 2 tænh
thöôïng nguoàn laø Baéc Kaïn vaø Thaùi
Nguyeân. Naèm treân löu vöïc coù hôn 200
laøng ngheà caùc loaïi taäp trung chuû yeáu ôû
Baéc Ninh vaø Baéc Giang. Nöôùc thaûi töø caùc
laøng ngheà saûn xuaát saét, theùp, ñuùc ñoàng,
nhoâm, chì, giaáy, deät nhuoäm taïi tænh Baéc
Ninh thaûi tröïc tieáp ra caùc heä thoáng soâng
ngoøi, ñieån hình laø laøng ngheà giaáy taùi cheá
Phong Kheâ, Döông OÅ, laøng ñuùc ñoàng
Ñaïi Baùi, laøng luyeän caùn theùp Ña Hoäi...
Nöôùc thaûi töø caùc khu coâng nghieäp, khu
Hoaït ñoäng khai thaùc caùt, soûi doïc bôø
soâng Caàu vôùi khoái löôïng ngaøy caøng
taêng, gaây ñuïc nöôùc, laøm saït lôû bôø, bieán
ñoåi doøng chaûy...
Trong lónh vöïc noâng nghieäp, hoaù chaát
vaø thuoác baûo veä thöïc vaät ñöôïc söû duïng
ngaøy caøng nhieàu, ñaëc bieät ôû Thaùi
Nguyeân, Baéc Ninh... Haøm löôïng NO2 vaø
NO3 trong ñaát ñaëc bieät cao ôû vuøng
chuyeân canh luùa, troàng rau, hoa maøu ôû
Baéc Ninh, huyeän Meâ Linh (Vónh Phuùc)
vaø moät soá vuøng haï löu soâng Caàu.
Soâng Caààu
Nguoàn: AÛnh tö lieäu
7
Chöông 1: LÖU VÖC SONG Ô VIET NAM
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2006
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG NÖÔÙC 3 LÖU VÖÏC SOÂNG: CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY, HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
1.2.2. Löu vöïc soâng Nhueä - Ñaùy
2
Dieän tích töï nhieân cuûa löu vöïc: 7.665 km
Ñaëc ñieåm töï nhieân
(chieám khoaûng hôn 2% dieän tích caû nöôùc);
3
Löu vöïc soâng Nhueä - Ñaùy thuoäc phaàn
Taây Nam cuûa vuøng ñoàng baèng Baéc boä, ôû
phía höõu ngaïn cuûa soâng Hoàng. Soâng
Ñaùy tuy laø phaân löu cuûa soâng Hoàng
nhöng noù coøn coù caùc löu vöïc rieâng vôùi
caùc chi löu chuû yeáu laø soâng Tích, soâng
Thanh Haø, soâng Hoaøng Long, soâng Vaïc
ôû bôø höõu; soâng Nhueä, soâng Chaâu, soâng
Saét, soâng Ñaøo Nam Ñònh vaø lieân heä vôùi
soâng Ninh Cô qua keânh Quaàn Lieâu ôû bôø
taû. Löu vöïc ñöôïc tính töø vuøng nuùi cao
Ba Vì - Haø Taây, vuøng nuùi cao Hoøa Bình
keùo daøi xuoáng ñoàng baèng höôùng veà phía
Ñoâng Nam tôùi ñöôøng bôø bieån cuûa tænh
Nam Ñònh, Ninh Bình, vôùi toång dieän tích
Toång löôïng nöôùc haøng naêm: khoaûng 28,8 tyû m .
Caùc soâng chính trong löu vöïc: Nhueä, Thanh
Haø, Tích, Hoaøng Long, Chaâu Giang, Ñaøo, Ninh
Cô. Soâng Toâ Lòch laø nhaùnh chính cuûa soâng
Nhueä nhaän nöôùc töø soâng Löø, Kim Ngöu, Seùt.
Maät ñoä löôùi soâng: bieán ñoåi trong phaïm vi 0,7
2
- 1,2 km/km .
Caùc tænh coù lieân quan löu vöïc soâng Nhueä -
Ñaùy: Haø Noäi, Haø Taây, Haø Nam, Hoaø Bình,
Ninh Bình, Nam Ñònh.
Daân soá: 10.186.000 ngöôøi (naêm 2005).
2
Maät ñoä daân soá: 874 ngöôøi/km (cao hôn 3,5
laàn maät ñoä trung bình caû nöôùc).
Soá cô sôû saûn xuaát coâng nghieäp: treân 4.000
cô sôû.
2
töï nhieân laø 7.665 km . Löu vöïc coù daïng
Soá laøng ngheà: 458 laøng ngheà.
daøi, hình nan quaït, bao goàm gaàn nhö
toaøn boä tænh Haø Taây, Haø Nam, Ninh
Bình, Nam Ñònh, moät phaàn Haø Noäi vaø
Hoaø Bình.
Soá cô sôû khaùm chöõa beänh: 1.400 cô sôû y teá;
khoaûng 26.300 giöôøng beänh.
Hình 1.4. Baûn ñoà caùc tænh coù lieân quan LVS Nhueä - Ñaùy
Nguoàn: Cuïc Baûo veä moâi tröôøng
8
Chöông 1: LÖU VÖC SONG Ô VIET NAM
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2006
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG NÖÔÙC 3 LÖU VÖÏC SOÂNG: CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY, HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
Soâng Ñaùy daøi 237 km, chaûy qua Haø
Taây, Haø Nam, Nam Ñònh, Ninh Bình vaø
ñoå ra bieån qua cöûa Ñaùy. Soâng Ñaùy
nguyeân laø moät phaân löu töï nhieân cuûa
soâng Hoàng. Töø naêm 1937, sau khi xaây
döïng xong ñaäp Ñaùy, nöôùc soâng Hoàng
khoâng thöôøng xuyeân chaûy vaøo soâng
Ñaùy; soâng Ñaùy trôû thaønh con soâng tieâu,
laøm nhieäm vuï phaân luõ khi coù luõ xaûy ra.
Cheá ñoä doøng chaûy cuûa soâng Ñaùy
khoâng nhöõng chòu aûnh höôûng cuûa caùc
yeáu toá khí haäu (tröôùc heát laø möa) maø
coøn phuï thuoäc vaøo cheá ñoä nöôùc soâng
Hoàng vaø cheá ñoä trieàu vònh Baéc Boä. Doøng
chaûy cuûa soâng Nhueä phuï thuoäc hoaøn
toaøn vaøo cheá ñoä ñoùng môû cuûa caùc coáng
ñieàu tieát: coáng Lieân Maïc (laáy nöôùc töø
soâng Hoàng), coáng Thanh Lieät (laáy nöôùc
soâng Toâ Lòch) vaø caùc coáng treân truïc
chính nhö: Haø Ñoâng, Ñoàng Quan, Nhaät
Töïu, Löông Coå - Ñieäp Sôn.
Soâng Nhueä daøi 74 km, laáy nöôùc töø
soâng Hoàng qua coáng Lieân Maïc. Soâng
Nhueä coøn tieâu nöôùc cho thaønh phoá Haø
Noäi, thò xaõ Haø Ñoâng vaø chaûy vaøo soâng
Ñaùy taïi thò xaõ Phuû Lyù. Soâng Nhueä coù
Löu vöïc soâng Nhueä - Ñaùy chòu aûnh
höôûng cuûa cheá ñoä nhaät trieàu ñeàu vònh
Baéc Boä. Thuûy trieàu gaây aûnh höôûng lôùn
ñeán khaû naêng tieâu thoaùt nöôùc thaûi, thoaùt
luõ, tieâu uùng cuûa caùc soâng.
2
dieän tích löu vöïc 1.070 km .
Löu vöïc coù moät soá nhaùnh soâng chính
laáy nöôùc töø soâng Hoàng qua caùc coâng
trình ñieàu tieát nöôùc laø soâng Ñaùy, soâng
Nhueä, soâng Chaâu Giang vaø soâng Ñaøo.
Ngoaøi ra, löu vöïc coøn thu nhaän nguoàn
nöôùc töï nhieân, laøm nhieäm vuï thoaùt nöôùc
cuûa caùc soâng nhaùnh khaùc nhö soâng Tích,
soâng Hoaøng Long, soâng Thanh Haø sau
khi chaûy qua caùc thaønh phoá, thò traán, thò
xaõ, khu daân cö, khu coâng nghieäp, khu
dòch vuï, laøng ngheà...
Taøi nguyeân thieân nhieân vaø ñaëc ñieåm
moâi tröôøng
Do löu vöïc soâng Nhueä - Ñaùy coù ñòa
hình ña daïng, vôùi caùc vuøng nuùi, ñoài vaø
2/3 dieän tích laø ñoàng baèng, neân treân löu
vöïc coù nhieàu caùc heä sinh thaùi khaùc nhau,
nhö röøng treân nuùi ñaát, nuùi ñaù voâi, caùc heä
sinh thaùi thuûy vöïc nöôùc ngoït, caùc vuøng
ñaát ngaäp nöôùc.
Soâng Hoàng cung caáp khoaûng 85-90%
toång löôïng nöôùc cho LVS Nhueä - Ñaùy.
Toång löôïng nöôùc haøng naêm cuûa LVS
Maëc duø phaàn lôùn löu vöïc laø vuøng
ñoàng baèng ñaõ bò khai phaù töø laâu ñôøi
nhöng vôùi moät phaàn dieän tích laø röøng
nuùi thuoäc caùc khu röøng ñaëc duïng nhö
vöôøn quoác gia Cuùc Phöông, Ba Vì, khu
baûo veä caûnh quan Höông Sôn, Hoa Lö,
khu baûo toàn ñaát ngaäp nöôùc Vaân Long,
Vöôøn Quoác gia - Khu RAMSAR Xuaân
Thuyû, vôùi khí haäu thuaän lôïi, neàn ñaát ña
daïng neân theá giôùi sinh vaät trong löu vöïc
raát phong phuù, ña daïng.
3
Ñaùy khoaûng 28,8 tyû m , trong ñoù soâng
Ñaøo (Nam Ñònh) ñoùng goùp khoaûng 25,7
3
tyû m (chieám 89,5%); soâng Tích vaø soâng
Ñaùy ôû Ba Thaù ñoùng goùp khoaûng 1,35 tyû
3
m (chieám 4,7%)…
Treân löu vöïc, muøa luõ töø thaùng 6 ñeán
thaùng 10 haøng naêm ñoùng goùp töø 70 ñeán
80% löôïng doøng chaûy caû naêm. Vaøo muøa
kieät, töø thaùng 11 tôùi thaùng 5, nöôùc cuûa 2
doøng chính trong löu vöïc ñöôïc cung caáp
chuû yeáu töø soâng Hoàng: soâng Nhueä laáy
nöôùc soâng Hoàng qua coáng Lieân Maïc;
soâng Ñaøo laáy nöôùc töø soâng Hoàng vaø ñoå
vaøo soâng Ñaùy.
Vôùi ñòa hình ña daïng, phaàn lôùn laø
ñoàng baèng, löu vöïc soâng Nhueä - Ñaùy coù
nhöõng thuaän lôïi ñeå phaùt trieån kinh teá,
nhöng cuõng coù khoâng ít nhöõng khoù
khaên, do coù nhieàu soâng chaûy qua, heä
thoáng ñeâ ñieàu nhieàu choã xung yeáu,
9
Chöông 1: LÖU VÖC SONG Ô VIET NAM
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2006
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG NÖÔÙC 3 LÖU VÖÏC SOÂNG: CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY, HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
nhieàu ñoaïn ñeâ coøn thaáp so vôùi cao trình
thieát keá töø 0,2 - 1,2m neân haøng naêm
thöôøng xuyeân bò luõ luït ñe doïa. Khu vöïc
oâ truõng, ñaàm laày veà muøa möa thöôøng
xuyeân bò uùng ngaäp, ñaëc bieät nhöõng khu
vöïc naèm trong vuøng phaân luõ cuûa soâng
Ñaùy, moãi khi coù luõ cao treân baùo ñoäng III
hoaëc phaân luõ thì bò ngaäp nöôùc ôû ñoä saâu
töø 1 - 4 m. Bôûi vaäy ñôøi soáng vaø saûn xuaát
cuûa nhaân daân nhieàu vuøng veà muøa möa
gaëp raát nhieàu khoù khaên, moät soá cô sôû haï
Hình 1.5. Maät ñoä vaø tyû leä daân soá caùc tænh thuoäc
taàng bò phaù hoaïi, ñaëc bieät moâi tröôøng
LVS Nhueä - Ñaùy
noùi chung vaø moâi tröôøng nöôùc noùi rieâng
bò oâ nhieãm.
Nguoàn: Nieân giaùm thoáng keâ, 2005
söùc nhanh nhöng haï taàng cô sôû phaùt
trieån khoâng theo kòp quaù trình naøy.
Löu vöïc soâng Nhueä - Ñaùy coù nhieàu
phuï löu lôùn chaûy qua thaønh phoá, thò xaõ,
thò traán, thò töù, tuï ñieåm daân cö, khu coâng
nghieäp, khu cheá xuaát, dòch vuï, laøng
ngheà... Ñaây laø nguoàn cung caáp nöôùc
nöôùc ngoït quan troïng cho saûn xuaát noâng
nghieäp, coâng nghieäp vaø daân sinh.
Hieän nay soâng Nhueä - soâng Ñaùy ñang
chòu taùc ñoäng maïnh meõ cuûa caùc hoaït
ñoäng kinh teá - xaõ hoäi, ñaëc bieät laø cuûa caùc
khu coâng nghieäp, khu khai thaùc vaø cheá
bieán, caùc ñieåm daân cö... Söï ra ñôøi vaø hoaït
ñoäng cuûa haøng loaït caùc khu coâng nghieäp
thuoäc caùc tænh, thaønh phoá, caùc hoaït ñoäng
tieåu thuû coâng nghieäp trong caùc laøng
ngheà, caùc xí nghieäp kinh teá quoác phoøng
cuøng vôùi caùc hoaït ñoäng khai thaùc, cheá
bieán khoaùng saûn, canh taùc treân haønh lang
thoaùt luõ... ñaõ laøm cho moâi tröôøng noùi
chung vaø moâi tröôøng nöôùc noùi rieâng cuûa
löu vöïc soâng Nhueä - Ñaùy bieán ñoåi nhieàu.
Ñaëc ñieåm kinh teá, xaõ hoäi
Toång daân soá cuûa 6 tænh thuoäc LVS
Nhueä-Ñaùy laø 10,2 trieäu ngöôøi (öôùc tính
naêm 2005), maät ñoä trung bình ñaït treân
2
874 ngöôøi/km , cao hôn gaàn 3,5 laàn so
2
vôùi trung bình caû nöôùc (252 ngöôøi/km ).
Haø Noäi, Nam Ñònh vaø Haø Taây coù maät ñoä
daân soá cao hôn nhieàu laàn möùc trung
bình. Trong giai ñoaïn 1996 - 2002, daân soá
LVS Nhueä - Ñaùy taêng vôùi toác ñoä bình
quaân naêm laø 1,27%, ñaëc bieät laø daân soá
thaønh thò. Soâng Nhueä, soâng Ñaùy chaûy
qua khu vöïc coù maät ñoä daân soá cao taïo
söï lieân keát trong moät vuøng roäng lôùn.
Cô caáu kinh teá cuûa caùc ñòa phöông
treân löu vöïc döïa treân coâng nghieäp, noâng
nghieäp vaø tieåu thuû coâng nghieäp. Trong
ñoù, noâng nghieäp vaø tieåu thuû coâng
nghieäp ñoùng goùp moät tæ troïng ñaùng keå
(ñoùng goùp ñeán 21% cuûa toång GDP trong
löu vöïc), nhöng coù ñeán 60 - 70% löïc
löôïng daân cö laøm vieäc trong lónh vöïc
noâng nghieäp. Trong vaøi naêm trôû laïi ñaây
kinh teá cuûa caùc tænh trong löu vöïc taêng
tröôûng heát söùc maïnh meõ.
Trong löu vöïc ñaõ hình thaønh moät
maïng löôùi ñoâ thò, vôùi Haø Noäi laø thuû ñoâ,
thaønh phoá Nam Ñònh (ñoâ thò loaïi 2) cuøng
nhieàu thò xaõ tænh lî vaø khu coâng nghieäp.
Daân soá ñoâ thò caùc tænh, thaønh phoá thuoäc
löu vöïc ñaõ taêng leân ñaùng keå vôùi möùc
taêng bình quaân giai ñoaïn 1996 - 2003 cuûa
toaøn vuøng laø 5% /naêm (rieâng Haø Noäi laø
5,58%). Quaù trình ñoâ thò hoùa dieãn ra heát
Toaøn löu vöïc coù 458 laøng ngheà vôùi caùc
lónh vöïc deät luïa, nhuoäm, cheá bieán thöïc
phaåm, saét theùp, thuû coâng myõ ngheä, cheá bieán
goã,... Trong ñoù, Haø Taây coù 219 laøng ngheà.
10
Chöông 1: LÖU VÖC SONG Ô VIET NAM
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2006
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG NÖÔÙC 3 LÖU VÖÏC SOÂNG: CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY, HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
1.2.3. Löu vöïc heä thoáng soâng Ñoàng Nai
Ñaëc ñieåm töï nhieân
2
Löu vöïc heä thoáng soâng Ñoàng Nai coù
dieän tích phaàn löu vöïc thuoäc laõnh thoå
Dieän tích töï nhieân cuûa löu vöïc: 37.400 km
(chieám khoaûng hôn 11% dieän tích caû nöôùc)
2
3
Vieät Nam khoaûng 37.400 km (chieám
Toång löôïng nöôùc haøng naêm: khoaûng 36,3 tyû m .
84,8% toång dieän tích löu vöïc). Löu vöïc
bao goàm gaàn nhö toaøn boä caùc tænh Laâm
Ñoàng, Bình Phöôùc, Bình Döông, Taây
Ninh, Ñoàng Nai, Tp. Hoà Chí Minh vaø
moät phaàn caùc tænh Ñaék Noâng, Long An,
Baø Ròa - Vuõng Taøu, Bình Thuaän, Ninh
Thuaän (toång coäng 11 tænh, thaønh phoá coù
lieân quan).
Caùc soâng chính trong löu vöïc: Ñoàng Nai,
Beù, Saøi Goøn, Vaøm Coû, Thò Vaûi.
Maät ñoä löôùi soâng: bieán ñoåi trong phaïm vi 0,3
2
- 0,8 km/km .
Caùc tænh coù lieân quan löu vöïc heä thoáng
soâng Ñoàng Nai: Ñaék Noâng, Laâm Ñoàng, Bình
Phöôùc, Ñoàng Nai, Bình Thuaän, Ninh Thuaän,
Taây Ninh, Bình Döông, Tp. Hoà Chí Minh, Baø
Ròa - Vuõng Taøu, Long An.
Löu vöïc heä thoáng soâng Ñoàng Nai coù
hình thaùi caáu truùc theo daïng nhaùnh caây,
bao goàm doøng chính laø soâng Ñoàng Nai
phaân boá theo truïc Ñoâng Baéc - Taây Nam
vaø caùc nhaùnh soâng lôùn quan troïng cuøng
ñoå nöôùc vaøo doøng soâng chính laø soâng La
Ngaø (naèm beân traùi doøng chính theo
höôùng töø thöôïng nguoàn ra cöûa soâng),
soâng Beù, soâng Saøi Goøn vaø soâng Vaøm Coû
(naèm beân phaûi).
Daân soá: 16.431.000 ngöôøi (naêm 2005).
2
Maät ñoä daân soá: 269 ngöôøi/km (ñaït 2.811
2
ngöôøi/km taïi Tp. Hoà Chí Minh; cao hôn 11 laàn
maät ñoä trung bình caû nöôùc).
Soá cô sôû saûn xuaát coâng nghieäp: Hôn 9.000
cô sôû.
Soá laøng ngheà: 491 laøng ngheà.
Soá cô sôû khaùm chöõa beänh: 1.633 cô sôû y teá;
khoaûng 35.100 giöôøng beänh.
Hình 1.6. Baûn ñoà caùc tænh coù lieân quan LVHTS Ñoàng Nai
Nguoàn: Cuïc Baûo veä moâi tröôøng
11
Chöông 1: LÖU VÖC SONG Ô VIET NAM
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2006
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG NÖÔÙC 3 LÖU VÖÏC SOÂNG: CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY, HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
Soâng Ñoàng Nai coù doøng chính daøi 470
km vaø coù dieän tích löu vöïc tính ñeán thaùc
5 laàn so vôùi tröôùc, löu löôïng muøa luõ (caùc
thaùng 8, 9, 10) giaûm chæ coøn khoaûng 50%
so vôùi tröôùc khi coù coâng trình.
2
Trò An laø 14.800 km . Soâng Saøi Goøn coù
doøng chính daøi 256 km, dieän tích löu vöïc
Taøi nguyeân thieân nhieân vaø ñaëc ñieåm
moâi tröôøng
2
4.710 km . Soâng Beù coù doøng chính daøi
2
2
344 km , dieän tích löu vöïc 7.170 km .
Soâng La Ngaø coù ñoä daøi 290 km, dieän tích
Löu vöïc heä thoáng soâng Ñoàng Nai
ñöôïc bieát laø khu vöïc coù taøi nguyeân
khoaùng saûn phong phuù bao goàm vaøng,
saét, thieác, keõm… baét ñaàu ñöôïc quan taâm
vaø khai thaùc trong thôøi gian gaàn ñaây.
2
löu vöïc 4.100 km . Toaøn boä löu vöïc coù 266
soâng suoái vôùi chieàu daøi töø 10 km trôû leân.
Löu vöïc ñoå nöôùc ra bieån taïi 2 cöûa
chính laø vònh Gaønh Raùi vaø cöûa Soaøi Raïp.
Vuøng haï löu vaø thuûy trieàu coù theå aûnh
höôûng saâu vaøo trong luïc ñòa gaây nhieãm
maën nöôùc. AÛnh höôûng cuûa thuûy trieàu taïi
soâng Saøi Goøn ñaõ ñöôïc ghi nhaän taïi ñaäp
Daàu Tieáng caùch cöûa soâng tôùi 148 km vaø
taïi chaân ñaäp Trò An.
Heä thoáng röøng ñaàu nguoàn ñoùng vai
troø raát quan troïng ñoái vôùi nguoàn nöôùc ôû
LVHTS Ñoàng Nai. Toång dieän tích röøng
ñaàu nguoàn ôû LVHTS Ñoàng Nai hieän coøn
khoaûng 950.000 ha, chieám 18,66% toång
dieän tích ñaát töï nhieân cuûa 9 tænh Mieàn
Ñoâng Nam boä; trong ñoù, khoaûng 280.000
ha laø röøng ñaëc duïng. Röøng ñaàu nguoàn
coù yù nghóa lôùn trong vieäc duy trì nguoàn
nöôùc LVHTS Ñoàng Nai vaøo muøa khoâ vaø
choáng luõ queùt vaøo muøa möa, ñoàng thôøi
coù yù nghóa lôùn trong vieäc baûo veä nguoàn
gen quyù vaø laø nôi baûo toàn ña daïng sinh
hoïc cuûa caùc heä sinh thaùi nhieät ñôùi. Tuy
nhieân, hieän nay röøng ngaøy caøng bò taøn
phaù naëng neà, khoâng baûo ñaûm chöùc naêng
phoøng hoä cuûa röøng ñaàu nguoàn. Veà soá
löôïng, 89% caùc loaïi thöïc bì che phuû röøng
phoøng hoä laø caùc loaïi keùm taùc duïng veà
maët giöõ nöôùc, döôùi taùn röøng thaûm muïc
ít, laøm giaûm khaû naêng ñieàu hoaø nguoàn
nöôùc trong muøa khoâ cho soâng Ñoàng Nai.
Toång löôïng doøng chaûy haøng naêm
3
LVHTS Ñoàng Nai khoaûng 36,3 tyû m
3
trong ñoù coù khoaûng 32 tyû m phaùt sinh
trong laõnh thoå (chieám 89 % toång luôïng
nöôùc trong löu vöïc); löôïng doøng chaûy
3
naêm cuûa soâng Beù khoaûng 8 tyû m , soâng
3
Saøi Goøn khoaûng 3 tyû m , soâng Vaøm Coû vaø
3
soâng La Ngaø, moãi soâng khoaûng 5 tyû m .
Löu vöïc heä thoáng soâng Ñoàng Nai coù
khí haäu nhieät ñôùi gioù muøa, phaân hoùa
theo 2 muøa roõ reät laø muøa möa vaø muøa
khoâ. Muøa möa keùo daøi töø thaùng 5 ñeán
thaùng 10 chieám khoaûng 85% toång löôïng
möa caû naêm.
Löu vöïc coù raát nhieàu ñaäp vaø coâng
trình ñieàu tieát vôùi 2 hoà chöùa lôùn laø hoà
Trò An (phaùt ñieän); hoà Daàu Tieáng (hoà
thuûy lôïi). Caùc coâng trình thuûy ñieän khaùc
laø Ñôn Döông, Ñaïi Ninh treân soâng Ñoàng
Nai; Thaùc Mô, Srok Fuming, Caàn Ñôn
treân soâng Beù; Haøm Thuaän vaø Ña Mi treân
soâng La Ngaø.
Trong löu vöïc hieän coù nhieàu khu baûo
toàn thieân nhieân coù giaù trò sinh thaùi vaø
kinh teá cao, lôùn nhaát laø khu baûo toàn sinh
quyeån röøng ngaäp maën Caàn Giôø, dieän
tích 73.360 ha (ñaây laø khu baûo toàn sinh
quyeån theá giôùi ñaàu tieân cuûa Vieät Nam
ñöôïc UNESCO coâng nhaän), khu baûo toàn
sinh quyeån - Vöôøn Quoác gia Caùt Tieân
dieän tích 73.878 ha. Ngoaøi ra coøn raát
nhieàu khu röøng ñaàu nguoàn khoâng
nhöõng coù giaù trò veà maët caûnh quan, sinh
Sau khi coù coâng trình Trò An, Daàu
Tieáng, löu löôïng trung bình thaùng trong
muøa kieät (caùc thaùng 2, 3, 4) taêng leân 4 tôùi
12
Chöông 1: LÖU VÖC SONG Ô VIET NAM
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2006
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG NÖÔÙC 3 LÖU VÖÏC SOÂNG: CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY, HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
thaùi maø coøn coù vai troø raát quan troïng
trong vieäc ñieàu tieát, baûo veä nguoàn nöôùc
ôû löu vöïc.
caân baèng giöõa caùc ñòa phöông, giöõa khu
vöïc thaønh thò vaø noâng thoân.
Maät ñoä daân soá trung bình löu vöïc laø
2
296 ngöôøi/km , rieâng Tp. Hoà Chí Minh
Vuøng chaâu thoå cöûa heä thoáng soâng
Ñoàng Nai ñöôïc bieát ñeán laø nôi sinh saûn
cuûa caùc loaøi thuûy saûn, trong ñoù saûn
phaåm töø thuûy saûn ñoùng goùp moät phaàn
ñaùng keå vaøo kinh teá ñòa phöông. OÂ
nhieãm nöôùc vuøng cöûa soâng seõ ñe doïa
nghieâm troïng tôùi cuoäc soáng ngö daân
vuøng bieån.
2
coù maät ñoä daân soá laø 2.811 ngöôøi/km .
Treân löu vöïc soâng ñang dieãn ra quaù
trình ñoâ thò hoaù vôùi toác ñoä cao. Toác ñoä
gia taêng daân soá ñoâ thò trung bình treân
toaøn löu vöïc laø 5,5%, trong ñoù, toác ñoä
taêng daân soá ñoâ thò cao nhaát laø taïi tænh
Bình Döông leân tôùi 15,6%. Tp. Hoà Chí
Minh, Ñoàng Nai, Bình Döông, Baø Ròa -
Vuõng Taøu laø nhöõng tænh coù toác ñoä ñoâ thò
hoùa cao.
Ñaëc ñieåm kinh teá, xaõ hoäi
Toång daân soá cuûa 11 tænh thuoäc löu
vöïc naêm 2005 khoaûng 16,4 trieäu ngöôøi
chieám 19,7% daân soá caû nöôùc. Trong ñoù,
daân soá noâng thoân khoaûng 8,3 trieäu
ngöôøi; daân soá thaønh thò khoaûng 7,8 trieäu
ngöôøi. Phaân boá daân cö treân toaøn löu vöïc
khoâng ñoàng ñeàu, coù söï khaùc bieät, maát
Maëc duø toác ñoä ñoâ thò hoùa cao nhöng
cô sôû haï taàng nhö ñöôøng giao thoâng,
beänh vieän, caáp nöôùc... phaùt trieån khoâng
töông xöùng vôùi quaù trình naøy.
Löu vöïc heä thoáng soâng Ñoàng Nai laø
khu vöïc naêng ñoäng nhaát trong phaùt
trieån kinh teá cuûa caû nöôùc vôùi nhieàu
ngaønh ngheà ña daïng vaø phong phuù, bao
goàm haàu heát caùc lónh vöïc saûn xuaát hieän
nay. Caùc tænh Taây Ninh, Long An, Bình
Döông, Ñoàng Nai, Baø Ròa - Vuõng Taøu,
Tp. Hoà Chí Minh coøn naèm trong vuøng
kinh teá troïng ñieåm phía Nam, ñoùng goùp
ñeán 40% möùc thu cho ngaân saùch nhaø
nöôùc. Ñaây laø moät trong nhöõng vuøng
kinh teá phaùt trieån vôùi toác ñoä cao vaø beàn
vöõng, laø vuøng ñoäng löïc taêng tröôûng kinh
teá cuûa caû nöôùc.
Hình 1.7. Daân soá caùc tænh thuoäc LVHTS Ñoàng Nai
Nguoàn: Nieân giaùm thoáng keâ, 2005
Keânh An Haï, Thaày Cai, Tp. Hoà Chí Minh
Nguoàn: AÛnh tö lieäu
13
Chöông 1: LÖU VÖC SONG Ô VIET NAM
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2006
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG NÖÔÙC 3 LÖU VÖÏC SOÂNG: CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY, HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
Hình 1.8. Taêng tröôûng saûn xuaát coâng nghieäp caùc tænh thuoäc löu vöïc heä thoáng soâng Ñoàng Nai
Nguoàn: Nieân giaùm thoáng keâ, 2005
Hieän nay trong löu vöïc coù gaàn 60 khu
coâng nghieäp vaø khu cheá xuaát ñang hoaït
ñoäng, taäp trung chuû yeáu ôû 6 tænh, thaønh
phoá thuoäc vuøng kinh teá troïng ñieåm phía
Nam vaø naèm ôû phía haï löu cuûa löu vöïc.
Caùc ñòa phöông khaùc ñaõ hình thaønh moät
soá khu coâng nghieäp nhöng tyû leä laáp ñaày
dieän tích coøn raát thaáp. Tyû troïng ngaønh
coâng nghieäp treân löu vöïc chieám khoaûng
58% GDP ngaønh coâng nghieäp cuûa caû nöôùc.
Vôùi ñieàu kieän töï nhieân thuaän lôïi, hoaït
ñoäng chaên nuoâi trong löu vöïc raát phaùt
trieån. Soá löôïng gia suùc taêng raát nhanh:
naêm 2001 laø 2,7 trieäu con, ñeán naêm 2005
soá löôïng ñaït gaàn 4,4 trieäu con.
Khu vöïc coù tieàm naêng lôùn veà nuoâi
troàng vaø ñaùnh baét thuûy haûi saûn vôùi
nhieàu loaøi coù giaù trò kinh teá cao nhö toâm
caøng xanh, boáng muù, caù chìa voâi... Toång
dieän tích maët nöôùc nuoâi troàng thuûy saûn
cuûa caùc ñòa phöông treân löu vöïc laø
khoaûng 71.800 ha, saûn löôïng thuûy saûn
nuoâi khoaûng 449.000 taán/naêm.
Toång dieän tích ñaát noâng nghieäp söû
duïng cho troàng troït khoaûng 1,45 trieäu ha
(chieám 24,3% toång dieän tích). Mieàn Ñoâng
Nam Boä vaø Nam Taây Nguyeân laø vuøng
troïng ñieåm phaùt trieån caùc loaïi caây coâng
nghieäp daøi ngaøy: cao su, caø pheâ, cheø,
ñieàu, tieâu, mía... vaø caùc loaïi caây maøu:
baép, cuû mì, ñaäu naønh, ñaäu phoäng...
Giao thoâng vaän taûi thuûy: theo thoáng
keâ, ñeán nay, taäp trung taïi vuøng kinh teá
troïng ñieåm phía Nam coù 37 caûng lôùn nhoû
vôùi khaû naêng tieáp nhaän caùc taøu töø 1.000 -
30.000 DWT (Nguoàn: Baùo caùo Quoác gia oâ
nhieãm bieån töø ñaát lieàn Vieät Nam, 2004).
Soâng Saøi Goøn
Nguoàn: AÛnh tö lieäu
14
Chöông 1: LÖU VÖC SONG Ô VIET NAM
BAÙO CAÙO MOÂI TRÖÔØNG QUOÁC GIA 2006
HIEÄN TRAÏNG MOÂI TRÖÔØNG NÖÔÙC 3 LÖU VÖÏC SOÂNG: CAÀU, NHUEÄ - ÑAÙY, HEÄ THOÁNG SOÂNG ÑOÀNG NAI
15
Chöông 1: LÖU VÖC SONG Ô VIET NAM
15 trang
26420
Free
Bạn đang xem tài liệu "Báo cáo môi trường quốc gia 2006 - Hiện trạng môi trường nước 3 lưu vực sông: Cầu, Nhuệ - Đáy, hệ thống sông Đồng Nai", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bao_cao_moi_truong_quoc_gia_2006_hien_trang_moi_truong_nuoc.pdf
- ChuongII.pdf
- ChuongIII.pdf
- ChuongIV.pdf
- ChuongV.pdf
- Ketluan.pdf
- Phandau.pdf
- TLThamkhao.pdf
