Bài giảng Xác suất thống kê - Chương 6: Lý thuyết tương quan và hàm hồi quy

Chu’o’ng 6  
´
ˆ
`
ˆ
´
` `  
’
’
LY THUYET TUONG QUAN VA HAM HOI QUI  
˜
˜
´
’
’ ’  
1. MOI QUAN HE GIUA HAI DAI LUONG NGAU NHIEN  
¯ .  
ˆ
ˆ
ˆ
ˆ
.
.
’
´
´
˜
˜
’
Khi khao s´at hai d¯ai luong ngˆau nhiˆen X, Y ta thˆay giua chu´ng c´o thˆe c´o mˆot sˆo  
’ ’  
’
.
.
.
quan hˆe sau:  
.
´
´
˜
’
i) X v`a Y d¯ˆoc lˆap voi nhau, tuc l`a viˆec nhˆan gi´a tri cua d¯ai luong ngˆau nhiˆen n`ay  
’ ’  
’
’
.
.
´
.
.
.
.
.
˜
’
’
’
khˆong anh huong d¯ˆen viˆec nhˆan gi´a tri cua d¯ai luong ngˆau nhiˆen kia.  
’ ’ ’ ’  
.
.
.
.
.
´
´
ii) X v`a Y c´o mˆoi phu thuˆoc h`am sˆo = ( ).  
.
.
iii) X v`a Y c´o su phu thuˆoc tuong quan v`a phu thuˆoc khˆong tuong quan.  
’
.
’ ’  
’ ’  
.
.
.
.
´
’
ˆ ˆ  
’
2. HE SO TUONG QUAN  
.
2.1 Moment tuong quan (Covarian)  
’ ’  
˜
Dinh nghia 1  
¯ .  
˜
’
* Moment tuong quan (hiˆep phuong sai) cua hai d¯ai luong ngaˆu nhiˆen X v`a Y, k´ı  
’ ’  
’ ’  
,  l`a sˆo d¯uoc x´ac d¯inh nhu sau  
’ ’  
.
.
.
´
hiˆeu  
(
) hay  
’ ’  
.
’
.
.
(
) = {[ − ( )][ − ( )]}  
´
˜
* Nˆeu  
(
) = 0 th`ı ta n´oi hai d¯ai luong ngaˆu nhiˆen X v`a Y khˆong tuong quan.  
’ ’ ’ ’  
.
.
ꢀ Chu´ y´  
(
) =  
(
) − ( ) ( )  
Thˆat vˆay, ta c´o  
.
.
(
) =  
=
{
(
(
−
( ) −  
( ) + ( ) ( )  
) − ( ) ( ) − ( ) ( ) + ( ) ( )  
) − ( ) ( )  
=
99  
100  
Chu’o’ng 6.  
⊕ Nhˆan x´et 1  
.
´
`
) roi rac th`ı  
’
.
* Nˆeu (  
(
) =  
(
) − ( ) ( )  
=1 =1  
´
* Nˆeu (  
) liˆen tuc th`ı  
.
+∞ +∞  
(
) =  
(
)
− ( ) ( )  
−∞ −∞  
⊕ Nhˆan x´et  
.
´
˜
i) Nˆeu X v`a Y l`a hai d¯ai luong ngˆau nhiˆen d¯oˆc lˆap th`ı chu´ng khˆong tuong quan.  
’ ’  
.
’ ’  
.
.
.
ii) Cov(X,X)=Var(X).  
´
2.2 Hˆe sˆo tuong quan  
’ ’  
.
´
˜
˜
’
Dinh nghia 2 Hˆe soˆ tuong quan cua hai d¯ai luong ngˆau nhiˆen X v`a Y, k´ı hiˆeu  
,
’ ’  
’ ’  
.
.
.
.
¯ .  
´
l`a sˆo d¯uoc x´ac d¯inh nhu sau  
’ ’  
.
’
.
(
)
=
’
´
’
voi  
l`a d¯ˆo lˆech tiˆeu chuˆan cua  
.
’
. .  
´
´
˜
’
• Y nghia cua hˆe sˆo tuong quan  
’ ’  
.
´
´
´
˜
Hˆe sˆo tuong quan d¯o muc d¯ˆo phu thuˆoc tuyˆen t´ınh giua  
’ ’  
v`a . Khi |  
| c`ang  
’
´
’
.
.
.
.
˘
.
´
´
`
`
gˆan 1 th`ı mˆoi quan hˆe tuyˆen t´ınh c`ang chat, khi |  
| c`ang gˆan 0 th`ı quan hˆe tuyˆen  
.
.
’
’
t´ınh c`ang ”long leo”.  
’ ´  
´
2.3 Uoc luong hˆe sˆo tuong quan  
’
’ ’  
’ ’  
.
.
˜
˜
Lˆap mˆau ngˆau nhiˆen  
= [(  
1) (  
)
2
(
)].  
1
2
.
(
) − ( ) ( )  
’
´
´
´
ta du`ng thˆong kˆe  
Dˆe uoc luong hˆe sˆo tuong quan  
=
’ ’ ’ ’  
’ ’  
.
¯
.
−
=
=
trong d¯´o  
1
1
1
=
=
=1  
=1  
=1  
1
1
2
2
2
=
(
−
)
=
(
− )2  
=1  
=1  
101  
’
´
˜
’
Voi mˆau cu thˆe, ta t´ınh d¯uoc gi´a tri cua R l`a  
’
’ ’  
.
.
.
−
=
1
trong d¯´o  
1
1
=
=
=
=1  
=1  
=1  
1
1
2
2
2
2
=
− ( )2  
=
− ( )2  
=1  
=1  
Ta c´o  
− (  
)(  
)
=
2
2
(
2) − (  
)
(
2) − (  
)
´
´
’
2.4 T´ınh chˆat cua hˆe sˆo tuong quan  
’ ’  
.
−
’
´
´
’ ’  
d¯uoc du`ng d¯ˆe d¯a´nh gi´a muc d¯ˆo chat che cua su  
˘
.
Hˆe sˆo tuong quan  
’ ’  
=
´
’ ’  
.
’
’
.
.
.
˜
˜
’
phu thuˆoc tuong quan tuyˆen t´ınh giua hai d¯ai luong ngˆau nhiˆen v`a , n´o c´o c´ac t´ınh  
’ ’  
’ ’  
.
.
´
.
.
chˆat sau d¯ˆay:  
i) | | ≤ 1.  
´
´
ii) Nˆeu | | = 1 th`ı X v`a Y c´o quan hˆe tuyˆen t´ınh.  
.
´
´
´
˜
˘
iii) Nˆer | | c`ang lon th`ı su phu thuˆoc tuong quan tuyˆen t´ınh giua X v`a Y c`ang chat  
’
’
.
’ ’  
’
.
.
.
’
che.  
´
´
˜
iv) Nˆeu | | = 0 th`ı giua X v`a Y khˆong c´o phu thuˆoc tuyˆen t´ınh tuong quan.  
’ ’  
’
.
.
´
´
˘
˘
v) Nˆeu  
0 th`ı X v`a Y c´o tuong quan thuˆan (X tang th`ı Y tang). Nˆeu  
’ ’  
0 th`ı  
.
’
’
X v`a Y c´o tuong quan nghich (X giam th`ı Y giam).  
’ ’  
.
´
´
`
’
’
’
’
• V´ı du 1 Tu sˆo liˆeu d¯uoc cho boi bang sau, ha˜y x´ac d¯inh hˆe soˆ tuong quan cua Y v`a  
’ ’ ’ ’  
’
.
.
.
.
.
X
X 1 3 4 6 8 9 11 14  
Y 1 2 4 4 5 7  
8
9
’
Giai  
’
Ta lˆap bang sau  
.
102  
Chu’o’ng 6.  
2
2
1
3
4
6
8
9
11  
14  
1
1
1
6
1
4
2
4
4
5
7
8
9
9
16  
36  
64  
81  
121  
16  
24  
40  
63  
88  
126  
16  
16  
25  
49  
64  
81  
196  
2
2
= 56  
= 40  
= 524  
= 364  
= 256  
´
’
Hˆe sˆo tuong quan cua X v`a Y l`a  
’ ’  
.
− (  
)(  
(
)
=
2
2
(
2) − (  
)
2) − (  
)
8 364 − (56) (40)  
672  
=
=
= 0 977  
8 524 − (56)2 8 256 − (40)2  
687 81  
´
’
2.5 Ty sˆo tuong quan  
’ ’  
’
´
´
`
’ ’  
’ ’  
˘
Dˆe d¯a´nh gi´a muc d¯ˆo chat che cua su phu thuˆoc tuong quan phi tuyˆen, nguoi ta du`ng  
´
’
’
.
’ ’  
.
.
.
.
¯
’
ty sˆo tuong quan:  
’ ’  
=
trong d¯´o  
1
1
=
(
− )2;  
=
(
− )2  
´
´
’
Ty sˆo tuong quan c´o c´ac t´ınh chˆat sau:  
’ ’  
i) 0 ≤  
ii)  
≤ 1.  
= 0 khi v`a chi khi v`a  
’
khˆong c´o phu thuˆoc tuong quan.  
’ ’  
.
.
´
’
iii)  
= 1 khi v`a chi khi v`a  
phu thuˆoc h`am sˆo.  
.
.
iv)  
≥ | |.  
´
Nˆeu  
´
c´o dang tuyˆen t´ınh.  
.
’
= | | th`ı su phu thuˆoc tuong quan cua v`a  
’ ’  
’
.
.
.
´
˜
2.6 Hˆe sˆo x´ac d¯inh mˆau  
.
.
’
´
´
´
`
’
Trong thˆong kˆe, d¯ˆe d¯´anh gi´a chˆat luong cua mˆo h`ınh tuyˆen t´ınh nguot ta c`on x´et  
’ ’ ’ ’  
.
2
´
´
´
˜
hˆe sˆo x´ac d¯inh mˆau  
=
voi l`a hˆe sˆo tuong quan. Ta c´o 0 ≤ ≤ 1.  
’ ’  
’
.
.
.
103  
`
ˆ
3. HOI QUI  
`
3.1 Ky` vong c´o d¯iˆeu kiˆen  
.
.
˜
`
i) Dai luong ngˆau nhiˆen roi rac  
’ ’  
’
.
.
¯
.
´
˜
`
`
`
’
* Ky` vong c´o d¯iˆeu kiˆen cua d¯ai luong ngˆau nhiˆen roi rac voi d¯iˆeu kiˆen  
=
`
l`a  
’ ’  
.
’
’
.
.
.
.
.
(
) =  
(
=
=
)
=1  
´
˜
`
`
’
* Tuong tu, ky` vong c´o d¯iˆeu kiˆen cua d¯ai luong ngˆau nhiˆen roi rac  
voi d¯iˆeu kiˆen  
’ ’  
’
.
’ ’  
.
’
’
.
.
.
.
.
=
l`a  
(
) =  
(
=
= )  
=1  
˜
ii) Dai luong ngˆau nhiˆen liˆen tuc  
’ ’  
.
.
¯
.
+∞  
(
) =−∞  
(
(
)
)
+∞  
(
) =−∞  
trong d¯´o  
’
´
) voi x khˆong d¯ˆoi  
’
(
(
) = (  
) = (  
’
´
’
) voi y khˆong d¯ˆoi  
`
3.2 H`am hˆoi qui  
´
´
’
`
’
* H`am hˆoi qui cua Y d¯ˆoi voi X l`a ( ) =  
(
).  
).  
´
´
`
’
* H`am hˆoi qui cua X d¯ˆoi voi Y l`a ( ) =  
’
(
´
´
´
’
˜
`
˘
Trong thuc tˆe ta thuong gap hai d¯ai luong ngˆau nhiˆen  
,
c´o mˆoi liˆen hˆe voi nhau,  
’
.
’ ’  
’ ’  
.
.
.
.
’
˜
’ ’  
th`ı dˆe c`on khao s´at th`ı kh´o hon thˆam ch´ı khˆong thˆe khao  
’
.
’
trong d¯o´ viˆec khao s´at  
.
’
’
´
´
´
`
˜
’
s´at d¯uoc. Nguoi ta muˆon t`ım mˆoi liˆen hˆe ( ) n`ao d¯´o giua v`a d¯ˆe biˆet ta c´o thˆe  
’ ’ ’ ’  
.
.
du d¯oa´n d¯uoc  
’ ’  
.
’
.
.
`
’
´
´
´
’
`
’
˘
Gia su biˆet , nˆeu du d¯oa´n  
bang ( ) th`ı sai sˆo pham phai l`a [ − ( )]2.  
’
’
.
.
2
’
´
´
´
’
˘
Vˆan d¯ˆe d¯uoc d¯at ra l`a t`ım ( ) nhu thˆe n`ao d¯ˆe [ − ( )] l`a nho nhˆat.  
’ ’  
’
.
.
Ta se˜ chung minh khi chon ( ) =  
(
) (voi ( ) =  
’
(
)) th`ı [ − ( )]2  
´
´
’
.
´
’
se˜ nho nhˆat.  
Thˆat vˆay, ta c´o  
.
.
[ − ( )]2  
=
=
{([ − (  
{[ − (  
)] + [ (  
) − ( )])2}  
)]2} + {[ (  
) − ( )]2}  
+2 {[ − (  
)][ (  
) − ( )]}  
104  
Chu’o’ng 6.  
’
´
’
˘
Ta thˆay  
(
) chi phu thuˆoc v`ao  
nˆen c´o thˆe d¯at ( ) =  
(
) − ( ).  
.
.
.
V`ı [ (  
) ( )] =  
[
( )] nˆen  
2 [ − (  
)][ (  
) − ( )] = 2 {[ − (  
) ( )] = 0  
)] ( )}  
= 2 [ ( )] − 2 [ (  
Do d¯´o  
´
{[ − ( )]2} = {[ − (  
)]2} + { (  
) − ( )]2  
’
nho nhˆat khi  
{[(  
) − ( )]2 = 0  
`
’
Ta chi cˆan chon  
.
( ) =  
(
)
(6.1)  
`
Phuong tr`ınh (6.1) d¯uoc goi l`a phuong tr`ınh tuong quan hay phuong tr`ınh hˆoi qui.  
’ ’ ’ ’ ’ ’ ’ ’ ’ ’  
.
.
`
3.3 X´ac d¯inh h`am hˆoi qui  
.
´
`
˘
a) Truong hop ´ıt sˆo liˆeu (tuong quan cap)  
’ ’ ’’  
’
.
.
.
’
´
´
˜
˜
’
Gia su giua hai d¯ai luong ngˆau nhiˆen  
v`a  
c´o tuong quan tuyˆen t´ınh, tuc l`a  
’ ’  
’
’
’ ’  
.
’
.
(
) =  
+ .  
’
˘
Dua v`ao n cap gi´a tri (  
2) (  
)
2
(
) cua (  
) ta t`ım h`am  
’
.
1
2
.
.
=
=
+
(∗)  
’
´
d¯ˆe uoc luong h`am  
=
+ .  
’ ’ ’ ’  
.
´
˜
`
(*) d¯uoc goi l`a hˆoi qui tuyˆen t´ınh mˆau.  
’ ’  
.
.
´
´
’
’
’
’
˘
V`ı c´ac cap gi´a tri trˆen l`a tri xˆap xi cua v`a nˆen thoa (*) mˆot c´ach xˆap xi.  
.
.
.
.
Do d¯´o  
=
+ + hay  
=
−
− .  
´
´
´
’
Ta t`ım  
sao cho c´ac sai sˆo ( = 1 ) c´o tri tuyˆet d¯ˆoi nho nhˆat hay h`am  
.
.
(
) = ( −  
− )2  
=1  
’
´
d¯at cuc tiˆeu. Phuong ph´ap t`ım n`ay d¯uoc goi l`a phuong ph´ap b`ınh phuong b´e nhˆat.  
’ ’ ’ ’ ’ ’ ’ ’  
’
.
.
.
.
’
´
´
`
’
’
Ta thˆay S se˜ d¯at gi´a tri nho nhˆat tai d¯iˆem dung thoa ma˜n  
’
.
.
.
0 =  
= −2  
( −  
− )  
− )  
=1  
0 =  
= −2 ( −  
=1  
105  
hay  
2
+
=
=
=1  
=1  
=1  
=1  
(6.2)  
+
=1  
´
Hˆe trˆen c´o d¯inh thuc  
’
.
.
2
2
2
=1  
=1  
=1  
=
=
−
=1  
=1  
2
’
´
´
˘
V`ı c´ac  
kh´ac nhau nˆen theo bˆat d¯ang thuc Bunhiakovsky ta c´o (  
’
)
=1  
2. Do d¯´o  
0. Suy ra hˆe trˆen c´o nghiˆem duy nhˆat  
´
.
.
=1  
− (  
) (  
)
=1  
=1  
=1  
2
=
2
− (  
)
=1  
=1  
(
2) (  
) − (  
) (  
2
)
=1  
=1  
=1  
=1  
=1  
=1  
=
2
− (  
)
´
˘
Nˆeu d¯at  
.
1
1
1
1
2
2
=
=
=
=
=1  
=1  
=1  
=1  
’
´
´
’
th`ı nghiˆem cua hˆe c´o thˆe viˆet lai duoi dang  
’ ’  
.
.
.
.
2
2
−
−
−
−
=
=
;
=
=
2
2
2
2
− ( )2  
− ( )2  
’
´
`
’
T´om lai, ta c´o thˆe t`ım h`am  
.
=
+ tu c´ac cˆong thuc  
’
−
(
) − (  
)(  
)
=
=
2
2
(
2) − (  
)
= −  
ꢀ Chu´ y´  
’
´
´
`
Duong gˆap khu´c nˆoi c´ac d¯iˆem (  
’ ’  
)
`
1
1
¯
-bb-error =  
`
(
2) ,  
(
) d¯uoc goi l`a d¯uong hˆoi  
’ ’  
.
’ ’  
2
.
qui thuc nghiˆem.  
’
.
.
’
’
`
˘
Duong thang  
’ ’  
=
’ ’  
’
+
nhˆan d¯uoc boi  
’ ’  
’
.
¯
.
´
´
cˆong thuc b`ınh phuong b´e nhˆat khˆong d¯i qua  
d¯uoc tˆat ca c´ac d¯iˆem nhung l`a d¯uong thang  
’
’
˘
´
`
’ ’  
’
’ ’  
`
’
.
’
´
`
’ ’  
”gˆan” c´ac d¯iˆem d¯o´ nhˆat d¯uoc goi l`a d¯uong  
’ ’  
.
.
’
˘
`
`
’ ’  
’
thang hˆoi qui v`a thu tuc l`am th´ıch hop d¯uong  
’
.
.
’
˘
’
´
˜
’
thang thˆong qua c´ac d¯iˆem du liˆeu cho truoc  
’ ’  
d¯uoc goi l`a hˆoi qui tuyˆen t´ınh.  
’ ’  
.
´
`
.
.
’
˘
’
`
`
`
˘
Theo trˆen ta c´o = −  
, do d¯o´ d¯iˆem (  
) luˆon nam trˆen d¯uong thang hˆoi qui.  
’ ’  
106  
Chu’o’ng 6.  
’´  
´
˜
`
’
’
’
• V´ı du 2 Uoc luong h`am hˆoi qui tuyˆen t´ınh mˆau xua Y theo X trˆen co so bang tuong  
’
’ ’  
.
’ ’  
’ ’  
.
˘
.
quan cap sau  
X
15  
38  
23  
16 16  
13 20 24  
Y 145 228 150 130 160 114 142 265  
’
Giai  
’
Ta lˆap bang sau  
.
2
15  
38  
23  
16  
16  
13  
20  
24  
145  
228  
150  
130  
160  
114  
142  
265  
225  
1444  
529  
256  
256  
169  
400  
3175  
8664  
3450  
2080  
2560  
1482  
2840  
6360  
= 29611  
576  
2
= 165  
= 1334  
= 3855  
Ta c´o  
(
) − (  
)(  
)
=
(
2
2) − (  
)
8(19611) − (165)(1334)  
16778  
3615  
=
=
= 4 64  
8(3855)(165)2  
1334  
8
16778  
3615  
165  
= −  
=
−
= 71  
8
´
˜
`
Vˆay h`am hˆoi qui tuyˆen t´ınh mˆau l`a  
.
= 4 64 + 71.  
’
´
´
’
’
’
’
• V´ı du 3 Dˆo ˆam cua khˆong kh´ı anh huong d¯ˆen su bay hoi cua nuoc trong son khi  
’ ’  
´
’
˜
’
’
’
’ ’  
’
.
.
¯
’ ’  
.
´
´
`
’
phun ra. Nguoi ta tiˆen h`anh nghiˆen cuu mˆoi liˆen hˆe giua d¯ˆo ˆam cua khˆong kh´ı v`a d¯ˆo  
’
.
.
.
’
`
˘
´
´
´
`
bay hoi . Su hiˆeu biˆet vˆe mˆoi quan hˆe n`ay se˜ giu´p ta tiˆet kiˆem d¯uoc luong son bang  
’
’
.
’ ’ ’ ’  
’
.
.
.
.
´
´
’
c´ach chinh su´ng phun son mˆot c´ach th´ıch hop. Tiˆen h`anh 25 quan s´at ta d¯uoc c´ac sˆo  
’ ’  
’
’
.
.
.
liˆeu sau:  
.
107  
´
˜
`
Ha˜y t`ım h`am hˆoi qui tuyˆen t´ınh mˆau  
=
+ .  
’
Giai  
Ta c´o  
= 25  
= 1314 9  
= 235 7  
= 2286 07  
2
2
= 76308 53  
= 11824 44  
Do d¯´o  
(
) − (  
)(  
)
25 × 11824 44 − (1314 9 × 235 7)  
25 × 76308 53 − (1314 9)2  
=
=
= −0 08  
2
(
2) − (  
)
= −  
= 9 43 − (−0 08) × 52 6 = 13 64  
´
˜
`
Vˆay h`am hˆoi qui tuyˆen t´ınh mˆau l`a  
= −0 08 + 13 64  
.
´
`
`
’
b) Truong hop nhiˆeu sˆo liˆeu (tuong quan bang)  
’ ’  
’
’’  
.
.
’
’
Gia su  
’
´
´
`
nhˆan c´ac gi´a tri voi tˆan suˆat  
= 1 ,  
= 1 ,  
= 1  
’
.
.
´
´
`
nhˆan c´ac gi´a tri voi tˆan suˆat  
’
.
.
´
´
`
nhˆan c´ac gi´a tri  
voi tˆan suˆat  
’
= 1 ,  
.
.
´
´
`
`
+ trong truong hop c´o nhiˆeu sˆo liˆeu. Theo  
’ ’  
’
.
.
˜
`
Ta t`ım hˆoi qui tuyˆen t´ınh mˆau  
=
(6.2) ta c´o  
108  
Chu’o’ng 6.  
2
+
=
=
2
=1  
=1  
=1 =1  
(6.3)  
+
=1  
=1  
2
2
2
Thay  
=
=
=
=
=1  
=1  
=1  
=1  
=
v`ao (6.3) ta d¯uoc  
’ ’  
.
=1 =1  
2
+
+
=
=
( )  
( )  
`
Tu ( ) ta c´o = −  
’
Thay b v`ao  
=
+ ta suy ra  
− = ( − )  
(6.4)  
’
Ta t`ım a boi  
’
2
− (  
)(  
)
−
=1  
=1  
=1  
=1  
=
=
2
2
2
2
− (  
)
− (  
)
=1  
=1  
−
−
2
=
=
2
− ( )2  
−
´
´
’
˜
`
T´om lai, ta t`ım hˆoi qui tuyˆen t´ınh mˆau  
=
+ voi  
=
,
= −  
.
.
2
ꢀ Chu´ y´  
−
´
´
i) Ta biˆet hˆe sˆo tuong quan  
’ ’  
=
nˆen  
=
.
Thay a v`ao (6.4) ta c´o  
− =  
( − )  
hay  
−
( − )  
=
’
´
˜
`
`
Tu phuong tr`ınh n`ay ta c´o thˆe suy ra phuong tr`ınh hˆoi qui tuyˆen t´ınh mˆau  
’ ’ ’ ’  
=
+
’
mˆot c´ach thuˆan loi hon v`ı thˆong qua viˆec t`ım  
ta d¯a˜ t´ınh  
.
’
.
’
.
.
.
’
’
´
´
’
ii) Khi c´ac gi´a tri cua  
kh´a lon, ta c´o thˆe du`ng ph´ep d¯ˆoi biˆen  
’
.
−
−
0
0
=
(∀ = 1 );  
=
(∀ = 1 )  
109  
trong d¯´o  
´
´
´
`
˜
`
’
*
´
’
l`a nhung gi´a tri tu`y y´ (thuong chon  
’ ’  
l`a gi´a tri cua X, Y ung voi tˆan sˆo  
’
’
’
0
0
´
0
0
.
.
.
’
lon nhˆat trong bang tuong quan thuc nghiˆem),  
’ ’  
’
.
.
´ ´  
l`a khoang c´ach c´ac gi´a tri kˆe tiˆep  
`
’
*
l`a c´ac gi´a tri tu`y y´ (thuong chon  
’ ’  
.
.
.
’
nhau cua X, Y).  
´ ´  
´
´
´
`
’
Lˆap bang tuong quan d¯ˆoi voi c´ac biˆen moi U, V v`a t´ınh to´an c´ac gi´a tri cˆan thiˆet ta  
’ ’  
’
’
.
.
´
˜
`
t`ım d¯uoc h`am hˆoi qui tuyˆen t´ınh mˆau  
’ ’  
.
=
+
0
0
trong d¯´o  
−
=
= −  
0
0
0
2
´
´
’
Khi d¯´o ta suy ra h`am  
=
+ voi a, b d¯uoc t`ım boi cˆong thuc  
’
’ ’  
’
’
.
=
=
+
−
0
0
0
0
0
´
´
˜
`
’
• V´ı du 4 Xa´c d¯inh hˆe sˆo tuong quan v`a h`am hˆoi qui tuyˆen t´ınh mˆau  
=
+ cua  
’ ’  
.
.
.
˜
’
’
’
c´ac d¯ai luong ngaˆu nhiˆen X v`a Y cho boi bang tuong quan thuc nghiˆem sau:  
’ ’ ’ ’  
’
.
.
.
X
1
2
3
Y
10  
20  
30  
20  
30  
1
1
48  
’
Giai  
’
Ta lˆap bang sau  
.
2
X
1
2
3
Y
10  
200  
20  
31  
49  
200  
620  
2000  
12400  
44100  
|20  
20  
30  
1200  
60  
60  
|30  
|1  
|1  
4320  
1470  
|48  
2
20  
20  
20  
31  
62  
124  
49  
147  
441  
n=100  
= 229  
= 2290  
= 58500  
2
2
= 585  
= 5840  
110  
Chu’o’ng 6.  
= 200 + 1200 + 60 + 60 + 4320 = 5840  
`
’
Phˆan trˆen g´oc tr´ai cua ˆo ghi c´ac t´ıch  
. Ta c´o  
2290  
229  
=
= 2 29;  
=
= 22 9;  
100  
100  
585  
100  
58500  
5840  
2
2
=
= 5 58;  
=
= 585  
=
= 58 4;  
100  
100  
2
2
2
2
=
− ( ) = 5 85 − (2 29) ≈ 0 6059 =⇒  
≈ 0 78  
2
=
− ( )2 = 585 − (22 9)2 ≈ 7 78  
Do d¯´o  
−
58 4 − 2 29 × 22 9  
= 9 835  
=
=
2
0 6059  
= −  
= 22 9 − 9 835 × 2 29 = 0 378  
´
˜
`
H`am hˆoi qui tuyˆen t´ınh mˆau l`a  
= 9 835 + 0 378  
´
Hˆe sˆo tuong quan l`a  
’ ’  
.
−
58 4 − 2 29 × 22 9  
=
=
≈ 0 982  
0 78 × 7 78  
`
ˆ
4. BAI TAP  
.
˜
’
’
’
’
1. Cho c´ac gi´a tri quan s´at cua hai d¯ai luong ngˆau nhiˆen X v`a Y o bang sau:  
’ ’  
.
.
.
’
´
´
`
’
Gia su  
v`a c´o su phu thuˆoc tuong quan tuyˆen t´ınh. T`ım h`am hˆoi qui tuyˆen  
’ ’  
’
’
.
.
.
˜
t´ınh mˆau:  
=
+ .  
´
`
`
’
2. Nguoi ta d¯o chiˆeu d`ai vˆat d¯u´c v`a khuˆon th`ı thˆay chu´ng lˆech khoi qui d¯inh nhusau:  
’ ’  
’
.
.
.
Trong d¯o´ X, Y l`a c´ac d¯ˆo lˆech.  
. .  
´
X´ac d¯inh hˆe sˆo tuong quan.  
’ ’  
.
.
’
’
`
´
’
´
´
´
’
˜
’
˘
3. Sˆo liˆeu thˆong kˆe nham nghiˆen cuu quan hˆe giua tˆong san phˆam nˆong nghiˆep Y voi  
’
’
.
.
.
´
’
’
tˆong gi´a tri t`ai san cˆo d¯inh X cua 10 nˆong trai (t´ınh trˆen 100 ha) nhu sau:  
’
.
.
.
111  
´
˜
`
`
X´ac d¯inh d¯uong hˆoi qui tuyˆen t´ınh mˆau  
’ ’  
=
+ . Sau d¯o´ t`ım phuong sai sai  
’ ’  
.
´
´
`
`
’ ’  
’
’
sˆo thuc nghiˆem v`a khoang tin cˆay 95% cho hˆe sˆo g´oc cua d¯uong hˆoi qui trˆen.  
’
.
.
.
.
´
`
’
’
4. Do chiˆeu cao X (cm) v`a trong luong Y (kg) cua 100 hoc sinh, ta d¯uoc kˆet qua sau:  
’ ’ ’ ’  
.
.
¯
.
.
−
−
−
−
−
−
−
−
−
−
´
´
´
`
’
Gia thuyˆet X v`a Y c´o mˆo phu thuˆoc tuong quan tuyˆen t´ınh. T`ım c´ac h`am hˆoi qui  
’ ’  
.
.
a)  
b)  
=
=
+ ;  
+
´
’
’
˘
5. Theo do˜i luong phˆan b´on v`a nang suˆat lu´a cua 100 hecta lu´a o mˆot vu`ng, ta thu  
’ ’  
’
.
.
´
’
d¯uoc bang sˆo liˆeu sau:  
’ ’  
.
.
´
´
˘
Trong d¯o´ X l`a phˆan b´on (kg/ha) v`a Y l`a nang suˆat lu´a (tˆan/ha).  
´
´
´
a) Ha˜y uoc luong hˆe sˆo tuong quan tuyˆen t´ınh .  
’ ’ ’ ’ ’ ’  
.
.
´
b) T`ım phuong tr`ınh tuong quan tuyˆen t´ınh:  
=
+ .  
´
’ ’ ’ ’  
`
’
’
`
’
’
’
6. Do chiˆeu cao v`a d¯uong k´ınh cua mˆot loai cˆay, ta d¯uoc kˆet qua cho bo bang sau:  
’ ’  
’ ’  
.
.
.
¯
112  
Chu’o’ng 6.  
`
`
Trong d¯o´ X l`a d¯uong k´ınh (cm) v`a Y l`a chiˆeu cao (m).  
’ ’  
´
´
˜
a) X´ac d¯inh hˆe sˆo tuong quan tuyˆen t´ınh mˆau .  
’ ’  
.
.
´
˜
`
b) T`ım c´ac phuong tr`ınh hˆoi qui tuyˆen t´ınh mˆau.  
’ ’  
’
´
´
c) C´ac phuong tr`ınh trˆen se˜ thay d¯ˆoi nhu thˆe n`ao nˆeu X d¯uoc t´ınh theo d¯on vi l`a  
’ ’ ’ ’  
’
’
.
.
m´et (m)?  
’
`
’
`
ˆ
•
TRA LOI BAI TAP  
.
8
3
5
1. = 14, = 39,  
2. = −0 3096.  
=
+ .  
3
2
3.  
= 0 67 + 7 18,  
= 1 126, (0 6280 ; 0 7176).  
= 0 91 + 112 96.  
= 0 017 + 0 5622.  
4. a)  
= 0 7018 − 61 5537, b)  
5. = 0 8165;  
6. a) = 0 69, b)  
= 0 218 + 2 434,  
= 2 18 + 15 87.  
0
0
c)  
= 21 8 + 2 434,  
= 0 0218 + 0 1587.  
0
pdf 14 trang myanh 17840 Free
Bạn đang xem tài liệu "Bài giảng Xác suất thống kê - Chương 6: Lý thuyết tương quan và hàm hồi quy", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

  • pdfbai_giang_xac_suat_thong_ke_chuong_6_ly_thuyet_tuong_quan_va.pdf