Bài giảng Triết học Mac-Lênin - Chương I: Chủ nghĩa duy vật biện chứng
Chương I
I. CHỦ NGHĨA DUY VẬT VÀ CHỦ
NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG
II. QUAN ĐiỂM DUY VẬT BIỆN
CHỨNG VỀ VẬT CHẤT, Ý THỨC
VÀ MỐI QUAN HỆ GiỮA VẬT
CHẤT VÀ Ý THỨC
/71
I. CHỦ NGHĨA DUY VẬT
VÀ CHỦ NGHĨA DUY VẬT
BiỆN CHỨNG
1. Vấn đềâ cơ bản của Triết học, sự đối lập
giữa chủ nghĩa duy vật với chủ nghĩa
duy tâm.
a. Vấn đề cơ bản của triết học
Triết học nghiên cứu thế giới nói
chung. Trong đó, tất cả các sự vật, hiện
tượng đều được khái quát trong hai phạm
trù “vật chất” hoặc “ý thức”.
/71
“Vấn đề cơ bản lớn của mọi triết học, đặc
biệt là của triết học hiện đại, là mối quan hệ
giữa tư duy và tồn tại”
5
Vaán ñề cô baûn cuûa trieát hoïc coù hai
maët :
- Giöõa yù thöùc vaø vaät chaát, caùi naøo
coù tröôùc, caùi naøo coù sau, caùi naøo
quyeát ñònh caùi naøo?
- Tö duy cuûa con ngöôøi coù theå
phaûn aùnh trung thöïc theá giôùi khaùch
quan khoâng? Hay noùi caùch khaùc, con
ngöôøi coù khaû naêng nhaän thöùc theá giôùi
hay khoâng?
/71
ỰC CH
CƠ BẢN TRONG TR
Đêmôcrit
Kinh Thꢁnh
Thꢀn thoại Âu cơ
7
b. Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy
tâm
Những nhà duy vật cho rằng vật chất có
trước, ý thức có sau; vật chất quyết định ý
thức, học thuyết của họ hợp thành cꢁc môn
phꢁi khꢁc nhau của chủ nghĩa duy vật.
Những nhà duy tâm cho rằng ý thức có
trước vật chất, ý thức quyết định vật chất,
học thuyết của họ hợp thành cꢁc môn phꢁi
khꢁc nhau của chủ nghĩa duy tâm.
71
2.Các hình thức biểu hiện của chủ nghĩa
duy vật:
a.Chủ nghĩa duy vật chất phác thời cổ
đại.
Xuất hiện ở nhiều quốc gia trên thế giới,
nhất là Ấn Độ, Trung Quốc, Hy Lạp.
Quan điểm của chủ nghĩa duy vật thời
kỳ này nói chung là đúng đắn nhưng còn
chất phác, giản đơn, chủ yếu dựa vào sự
quan sát trực quan, cảm tính, chưa có căn
cứ khoa học.
/71
b. Chủ nghĩa duy vật máy móc, siêu hình thế
kỷ XVII – XVIII
Đây là thời kỳ phꢁt triển rực rỡ của cơ học
khiến cho quan điểm xem xét thế giới theo
kiểu mꢁy móc, siêu hình chiếm địa vị thống trị
và phꢁt triển mạnh mẽ đến cꢁc nhà duy vật.
Cꢁc nhà duy vật mꢁy móc, siêu hình xem xét
giới tự nhiên và con người như một hệ thống
mꢁy móc phức tạp và chỉ thấy sự vật trong
trạng thꢁi biệt lập, ngưng đọng, không phꢁt
triển.
171
c. Chủ nghĩa duy vật biện chứng.
Quꢁ trình khắc phục cꢁc thiếu sót mꢁy
móc, siêu hình và duy tâm khi xem xét
cꢁc hiện tượng xã hội của chủ nghĩa duy
vật thế kỷ XVII – thế kỷ XVIII cũng đồng
thời là quꢁ trình ra đời hình thꢁi thứ ba
của chủ nghĩa duy vật, đó là chủ nghĩa
duy vật biện chứng.
171
d. Vai trò của chủ nghĩa duy vật
- Chủ nghĩa duy vật là thế giới quan
khoa học, là cơ sở lý luận đúng đắn dẫn
dắt, thúc đẩy cꢁc khoa học phꢁt triển. Là
công cụ hữu hiệu giúp nhân loại tiến bộ cải
tạo thế giới.
- Giải phóng con người khỏi những niềm
tin sai lệch, bꢁc bỏ mạnh mẽ đức tin mù
quꢁng của tôn giꢁo.
171
3.Chủ nghĩa duy tâm
Chủ nghĩa duy tâm cũng xuất hiện vào thời
cổ đại, tồn tại dươùi hai dạng chủ yếu:
a. Chủ nghĩa duy tâm khách quan, bắt
đꢀu từ PLaton( 472-347 trước công nguyên) ở
Hy Lạp và phát triển đến đỉnh cao là Hêghen
ở Đức: cho rằng có một thực thể tinh thꢀn
không những tồn tại trước, độc lập với ý thức
con người mà còn sinh ra và quyết định tất cả
các quá trình của thế giới vật chất. Thực thể
đó gọi là “ ý niệm”.
1/71
LỄ PHỤC SINH
b. Chuû nghóa duy taâm chuû quan
vôùi caùc ñaïi bieåu noåi tieáng nhö
G.Beùccôli( 1684-1753) ôû Ai Len vaø
Ñ. Hium(1711-1766) ôû Anh cho
raèng: caûm giaùc, phöùc hôïp nhöõng
caûm giaùc coù tröôùc vaø toàn taïi saün
trong con ngöôøi, trong chuû theå nhaän
thöùc, coøn caùc söï vaät beân ngoaøi chæ
laø phöùc hôïp cuûa nhöõng caûm giaùc
ñoù maø thoâi.
171
c. Nguoàn goác cuûa chuû nghóa duy
taâm.
- Nguoàn goác nhaän thöùc: baét nguoàn
töø caùch xem xeùt phieán dieän, tuyeät ñoái
hoùa moät maët, moät ñaëc tính naøo ñoù
trong quaù trình nhaän thöùc mang tính
bieän chöùng cuûa con ngöôøi.
- Nguoàn goác xaõ hoäi: do söï taùch rôøi
lao ñoäng trí oùc vôùi lao ñoäng chaân tay
vaø söï thoáng trò cuûa lao ñoäng trí oùc vôùi
lao ñoäng chaân tay trong xaõ hoäi cuõ ñaõ
taïo ra quan nieäm sai laàm veà vai troø
quyeát ñònh cuûa nhaân toá tö töôûng tinh
thaàn ñoái vôùi nhaân toá vaät chaát.
171
II. QUAN ĐIỂM DUY VẬT BIỆN
CHỨNG VỀ VẬT CHẤT, Ý
THỨC VÀ MỐI QUAN HỆ BIỆN
CHỨNG GIỮA VẬT CHẤT
VÀ Ý THỨC.
1. Vật chất
a.Phạm trù vật chất
- Quan niệm trước Mác: Vật chất
được coi là thực thể, cơ sở đꢀu tiên bất
biến của tất cả cꢁc sự vật, hiện tượng
tồn tại trong thế giới khꢁch quan.
Quan niệm về vật chất của cꢁc nhà
duy vật cổ đại mang tính trực quan cảm
tính, thể hiện ở chỗ họ đã đồng nhất vật
chất với những vật thể cụ thể, coi đó là
cơ sở đꢀu tiên của mọi tồn tại.
171
Ví dụ:
- Phꢁi Cha-rơ-vꢁc (Ấn độ) coi cơ sở đꢀu
tiên là đất, nước, lửa và không khí.
- Triết học cổ đại TQ coi vật chất là
“Ngũ hành”
- Trường phꢁi triết học Hy-lạp cổ đại coi
cơ sở đꢀu tiên của mọi tồn tại là nước (Ta-
lét), không khí (A-na-xi-men); lửa (Hê-ra-
clít). Đê-mô-crit, thừa nhận có hai cơ sở
đꢀu tiên của mọi tồn tại đó là nguyên tử
và trống rỗng.
171
“五行”说
T CHẤT LÀ "NGŨ HÀN
KIM
THỔ
THỦY
HỎA
MỘC
20
Tải về để xem bản đầy đủ
71 trang
13/01/2024
15680
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Triết học Mac-Lênin - Chương I: Chủ nghĩa duy vật biện chứng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_triet_hoc_mac_lenin_chuong_i_chu_nghia_duy_vat_bie.ppt
