Bài giảng Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin - Phần III: Lý luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin về Chủ nghĩa xã hội - Chương 7: Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và cách mạng xã hội chủ nghĩa

Môn học

Những nguyên lý cơ bản của

Chủ nghĩa Mác – Lênin

NỘI DUNG GỒM 3 PHẦN

Thế giới quan và phương pháp luận Triết

học của chủ nghĩa Mác - Lênin

I

Học thuyết kinh tế của chủ nghĩa Mác –Lênin

về phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa

II

Lý luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin về chủ

nghĩa xã hội

III

2

Phần III

Lý luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin

về Chủ nghĩa xã hội

NỘI DUNG GỒM 3 CHƯƠNG

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp cô ng

nhâ n và cá ch mạng XHCN

VII

IIX

Những vấn đề chí nh trị - xã hội có tí nh

quy luật trong tiến trì nh cá ch mạng xã

hội chủ nghĩa

Chủ nghĩa xã hội hiện thực và triển

vọng

IX

4

Chương VII

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp

công nhân và cách mạng XHCN

NỘI DUNG CHƯƠNG VII

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp cô ng nhâ n

I

II

Cá ch mạng xã hội chủ nghĩa

III

Hì nh thá i kinh tế - xã hội CSCN

6

I. Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

1. Giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của nó

a. Khái niệm Giai cấp công nhân

Theo quản điểm của Mác và Ăngel, GCCN có 2 thuộc tính cơ bản:

❑ Về phương thức lao động sản xuất

GCCN là những (người lao động làm thuê cô ng nghiệp) tập đoàn

người lao động trực tiếp hoặc giá n tiếp vận hành những cô ng cụ

sản xuất có tí nh chất cô ng nghiệp ngày càng hiện đại, có trì nh độ

xã hội hó a cao, quốc tế cao.

❑ Về vị trí trong quan hệ sản xuất Tư bản chủ nghĩa

Trong xã hội Tư bản chủ nghĩa, giai cấp cô ng nhâ n là những người

khô ng có tư liệu sản xuất, buộc phải bá n sức lao động cho nhà tư

bản để kiếm sống.

7

I. Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

1. GCCN và sứ mệnh lịch sử của nó

“Tất cả cá c giai cấp khá c đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự

phá t triển của đại cô ng nghiệp, cò n giai cấp vô sản lại là sản

phẩm của bản thâ n nền đại cô ng nghiệp”. (Mac - Engels: Tò an

tập, Nxb. CTQG, HN, t.4, tr. 619.

“Công nhâ n cũng là phá t minh của thời đại mới, giống như má y

mó c vậy… cô ng nhâ n Anh là đứa con đầu lò ng của nền cô ng

nghiệp hiện đại” (M-E: “Toàn tập”, t. 12, tr. 11)

8

1. GCCN và sứ mệnh lịch sử của nó

“GCVS là do cuộc CM cô ng nghiệp sản sinh ra; cuộc CM này xảy

ra ở Anh vào nửa sau của thế kỷ trước, và sau đó tá i diễn ở tất cả

cá c nước văn minh trên thế giới”. (M-E: Toàn tập, Nxb.CTQG,HN,

t.4, tr. 457)

“GCVS là một gia cấp xã hội hoàn toàn chỉ sống dựa vào việc bá n

sức lao động của mì nh, chứ khô ng phải sống dựa vào lợi nhuận

của bất cứ số tư bản nào, đó là một g/c mà hạnh phúc và đau khổ,

sống và chết, toàn bộ sự sống cò n của họ đều phụ thuộc vào yêu

cầu về lao động, tức là vào tì nh hì nh chuyển biến tốt hay xấu của

cô ng việc làm ăn, vào những sự biến động của cuộc cạnh tranh

khô ng gì ngăn cản nổi. Nó i tó m lại, GCVS hay g/c của những

người VS là g/c lao động trong thế kỷ XIX”.

(Mac - Engels: Toàn

tập, Nxb. CTQG, HN, t.4, tr. 456)

9

1. GCCN và sứ mệnh lịch sử của nó

Lênin hoàn thiện thêm về khá i niệm giai cấp

cô ng nhâ n:

Theo Lênin, sự phâ n chia giai cấp trong xã hội phải dựa vào địa vị

khá c nhau của cá c tập đoàn người trong mối quan hệ với tư liệu

sản xuất, trong tổ chức, quản lý sản xuất và phâ n phối sản phẩm

Lênin làm rõ hơn vai trò của GCCN trong lã nh đạo CMXHCN và

trong xâ y dựng CNXH.

10

1. GCCN và sứ mệnh lịch sử của nó

Sự thay đổi của GCCN trong thời đại ngày nay:

❑ Về phương thức lao động: có trì nh độ tri thức ngày càng cao

Bên cạnh cô ng nhâ n của nền cô ng nghiệp cơ khí đã xuất hiện

cô ng nhâ n của nền cô ng nghiệp tự động hó a, với việc á p dụng

phổ biến cô ng nghệ thô ng tin vào sản xuất

❑ Về phương diện đời sống:

Ở cá c nước TB phá t triển: một bộ phận CN có 1 số TLSX nhỏ để

cùng gia đình làm thêm trong cá c cô ng đoạn phụ cho cá c xí

nghiệp chí nh, 1 bộ phận nhỏ CN có cổ phần trong xí nghiệp

nhưng tỉ lệ rất nhỏ. GCCN về cơ bản vẫn khô ng có TLSX, vẫn

phải bá n SLĐ (trí ó c và châ n tay) cho nhà TB.

11

1. GCCN và sứ mệnh lịch sử của nó

Sứ mệnh

lịch sử

của giai cấp

cô ng nhâ n.

Giai cấp công nhân đã

bị “tư bản hóa”

Giai cấp công nhân có xu

hướng “Tri thức hóa ngày

càng tăng.”

12

I. Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

1. Giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của nó

a. Khái niệm Giai cấp công nhân

“GCCN là một tập đoàn xã hội ổn định, hì nh thành và phá t

triển cùng với quá trì nh hì nh thành và phá t triển của nền SX

cô ng nghiệp hiện đại, với nhịp độ phá t triển của LLSX có

tí nh chất XH hó a ngày càng cao; là LLSX cơ bản và tiên

tiến, trực tiếp hoặc giá n tiếp tham gia vào quá trì nh sản xuất,

tá i sản xuất ra của cải vật chất và cải tạo cá c quan hệ xã hội;

là lực lượng chủ yếu của tiến trì nh lịch sử quá độ từ

CNTB lên CNXH”

13

b. Nội dung sứ mệnh lịch sử của Giai cấp công nhân

❑SMLS của cá c giai cấp cá ch mạng trong lịch sử:

➢ Lật đổ xã hội cũ, xâ y dựng xã hội mới tiến bộ hơn.

➢ Sứ mệnh lịch sử đó do địa vị lịch sử khá ch quan (đặc biệt là

địa vị kinh tế - xã hội) của giai cấp đó quy định.

❑SMLS của cá c giai cấp cô ng nhâ n: Xó a bỏ chế độ TBCN,

xó a bỏ chế độ người bó c lột người, giải phó ng GCCN, nhâ n

dâ n lao động và toàn thể nhâ n loại khỏi mọi á p bức, bó c lột,

nghè o nàn lạc hậu, xâ y dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa văn

minh.

Má c cho rằng: Giai cấp cô ng nhâ n là người đào huyệt chô n

CNTB, từng bước xâ y dựng CNXH, CNCS.

14

1. Giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của nó

b. Nội dung sứ mệnh lịch sử của Giai cấp công nhân

Trì nh

HTKTXH Cộng sản chủ nghĩa

độ

KT -

GCcô ng nhâ n

xã hội

HTKTXH Tư bản chủ nghĩa

HTKTXH Phong kiến

GC tư sản

GC phong kiến

HTKTXH Chiếm hữu nô lệ

GC chủ nô

HTKTXH Cộng sản nguyên thủy

Thời gian

15

I. Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

2. Những điều kiện quy định sứ mệnh lịch sử của GCCN

a. Địa vị KT-XH của GCCN trong xã hội TBCN

❑ Do địa vị kinh tế và đặc điểm CT – XH của GCCN quy định

➢ GCCN gắn với lực lượng sản xuất tiên tiến nhất, vừa là chủ

thể vừa là sản phẩm của nền sản xuất đại cô ng nghiệp => có

ý thức tổ chức kỉ luật cao

➢ Trong chế độ TBCN, GCCN có lợi í ch cơ bản đối lập trực tiếp

với lợi í ch cơ bản của GCTS, bị bó c lột nặng nề => là giai cấp

tiên phong, có tinh thần CM triệt để nhất (ý thức được địa vị

của mì nh).

16

2. Những điều kiện quy định sứ mệnh lịch sử của GCCN

a. Địa vị KT-XH của GCCN trong xã hội TBCN

❑ Do địa vị kinh tế và đặc điểm CT – XH của GCCN quy định

➢ GCCN lao động trong nền sản xuất đại công nghiệp, có điều

kiện đoàn kết chặt chẽ với nhau trong cuộc đấu tranh chống

CNTB

➢ GCCN có lợi í ch cơ bản thống nhất với lợi í ch của đại đa số

quần chúng nhâ n dâ n lao động  có khả năng tập hợp, lã nh

đạo cá c giai cấp, tầng lớp khá c, có bản chất quốc tế, khả năng

đoàn kết với cả nhâ n loại thực hiện SMLS

➢ GCCN có hệ tư tưởng riêng, độc lập – hệ tư tưởng Má c –

Lênin

17

2. Những điều kiện quy định sứ mệnh lịch sử của GCCN

a. Địa vị KT-XH của GCCN trong xã hội TBCN

❑ So sá nh với cá c giai cấp và tầng lớp trung gian: nô ng dâ n, tầng

lớp trí thức, tiểu thương, tiểu chủ… khô ng có những đặc điểm

như GCCN

“Trong tất cả cá c giai cấp hiện đang đối lập với GCTS thì chỉ có

GCVS là thực sự cá ch mạng. Cá c giai cấp khá c đều suy tàn

và tiêu vong cùng với sự phá t triển của đại cô ng nghiệp, cò n

GCVS lại là sản phẩm của bản thâ n nền đại cô ng nghiệp”

(Marx – Engels Toàn tập, t. 4, tr. 610)

Chỉ duy nhất GCCN có sứ mệnh lịch sử xó a bỏ CNTB, từng

bước xâ y dựng CNXH, CNCS trên phạm vi toàn thế giới.

18

2. Những điều kiện quy định sứ mệnh lịch sử của GCCN

a. Những đặc điểm Chính trị - xã hội của GCCN

➢ Thứ nhất: GCCN là giai cấp tiên phong cá ch mạng và có tinh

thần cá ch mạng triệt để nhất.

➢ Thứ hai: GCCN là giai cấp có ý thức tổ chức kỷ luật cao

➢ Thứ ba: GCCN có bản chất quốc tế

19

2. Vai trò của Đảng CS trong quá trình thực hiện SMLS của GCCN

a. Tính tất yếu, quy luật hình thành, phát triển chính Đảng của

GCCN

❑ Khá i niệm Đảng Cộng sản

➢ Đảng Cộng sản là tổ chức cao nhất của GCCN (bộ phận tiên

tiến nhất), đảm bảo vai trò lã nh đạo của GCCN

➢ Đảng Cộng sản mang bản chất giai cấp cô ng nhâ n

❑Phải có Đảng, GCCN nhận thức mục tiêu, con đường, biện phá p

thực hiện SMLS: giải phó ng giai cấp – XH - nhâ n loại

❑Chỉ khi có đảng lã nh đạo, PTCN chuyển từ đấu tranh tự phá t

lên tự giá c và giành thắng lợi

20