Bài giảng Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin - Chương 6: Học thuyết kinh tế về Chủ nghĩa tư bản độc quyền và Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước - Nguyễn Văn Ngọc
Chương 6
HỌC THUYẾT KINH TẾ VỀ
CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN VÀ
CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC
Người biên sọan: TS Nguyễn Văn Ngọc
Nội dung chương 6 :
I/ Chủ nghĩa tư bản độc quyền
II/ Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước
III/ Những né t mới trong chủ nghĩa tư bản hiện
đại.
IV/ Vai trò , hạn chế và xu hướng vận động của
chủ nghĩa tư bản.
I/ CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN.
1/ Nguyên nhâ n chuyển biến của chủ nghĩa
tư bản tự do cạnh tranh sang độc quyền.
Cạnh tranh tư do sinh ra tí ch tụ và tập trung
sản xuất, tí ch tụ và tập trung sản xuất phá t triển
đến một mức độ nào đó sẽ dẫn đến độc quyền.
“Ai”
chiến
thắng ?
CNTB ĐQ xuất hiện vào cuối thế kỷ XIX đầu
thế kỷ XX do những nguyên nhâ n sau:
+ Sự phá t triển mạnh mẻ của khoa học kỹ
thuật đẩy nhanh quá trì nh tí ch tụ và tập trung tư
bản.
+ Sự tá c động của
cá c quy luật kinh tế làm
biến đổi cơ cấu kinh tế
theo hướng tập trung
sản xuất quy mô lớn.
+ Khủng hoảng
kinh tế cuối thể kỷ XIX
và sự ra đời, phá t triển
hệ thống tí n dụng tư
bản chủ nghĩa thúc đẩy
nhanh chó ng quá trì nh
tí ch tụ và tập trung tư
bản.
2/ Những đặc điểm kinh tế cơ bản của chủ
nghĩa tư bản độc quyền nhà nước.
a/ Tập trung sản xuất và cá c tổ chức độc
quyền. Tổ chức độc quyền là tổ chức liên minh
giữa cá c nhà tư bản lớn để tập trung vào trong
tay phần lớn việc sản xuất và tiêu thụ một số loại
hàng hó a nào đó nhằm mục đích thu lợi nhuận
độc quyền cao.
Hình thức tổ chức độc quyền
Cônggơlômêrát.
Xanhđica
Cô ngxó ocxiom
Tơrớt
Cá cten
b/ Tư
bản tài chí nh
và bọn đầu
sỏ tài chí nh.
Quá
trì nh tí ch tụ
và tập trung
tư bản dẫn
đến việc ra
đời cá c cá c tổ
chức độc
quyền ngâ n
hàng.
UBS là Ngân hàng hàng đầu
của Thuỵ Sĩ. Tập đoàn tài
chính lớn nhất Châu Âu.
Cá c tổ chức này
có vai trò :
+ Từ chỗ chỉ
là trung gian
trong việc thanh
tó an và tí n dụng,
nay đã nắm được
hầu hết tư bản
tiền tệ của xã hội,
có quyền lực chi
phối mọi họat
động của nền
kinh tế.
Ngân hàng quốc gia Thuỵ Sĩ.
Thể hiện ở:
- Cử đại
diện của mì nh
vào cá c cơ
quan quản lý
của độc quyền
cô ng nghiệp để
giá m sá t việc
sử dụng tiền
vay hoặc đầu tư
trực tiếp vào
cô ng nghiệp.
Ngược lại, cũng có sự thâ m nhập của cá c độc
quyền cô ng nghiệp vào ngâ n hàng. Quá trì nh này
thúc đẩy lẫn nhau và hì nh thành tư bản tài chí nh.
Tư bản tài chí nh phá t triển dẫn đến hì nh
thành một nhó m nhỏ độc quyền chi phối tò an bộ
đời sống kinh tế, chí nh trị của xã hội tư bản thô ng
qua “Chế độ tham dự”. Gọi đó là đầu sỏ tài chí nh.
CÁ C Ô NG TRÙM
TÀI CHÍ NH
c/ Xuất khẩu tư bản.
Xuất khẩu tư bản là đầu tư bản ra nước
ngò ai nhằm mục đích chiếm đọat giá trị thặng dư
và cá c nguồn lợi nhuận khá c ở cá c nước nhập
khẩu tư bản.
Có hai hì nh thức:
- Đầu tư trực tiếp
- Đầu tư giá n tiếp (cho vay)
Cá c chủ sở hữu tư bản:
- Nhà nước
- Tư nhâ n
d/ Sự phâ n chia thế giới về kinh tế giữa cá c tổ
chức độc quyền.
Quá trì nh tí ch tụ và tập trung tư bản phá t
triển, việc xuất khẩu tư bản tăng lên cả về quy
mô và phạm vi tất yếu dẫn đến sự phâ n chia thế
giới về mặt kinh tế giữa cá c tập đòan tư bản độc
quyền và hì nh thành cá c tổ chức độc quyền quốc
tế.
Sự cạnh tranh giữa
cá c tổ chức độc
quyền quốc tế dẫn
đến việc hì nh thành
cá c liên minh độc
quyền quốc tế.
đ/ Sự phâ n chia
thế giới về lã nh thổ
giữa cá c cường quốc
đế quốc. Nhằm:
- Bảo đảm
nguồn nguyên liệu và
thị trường thường
xuyên.
- Bảo đảm sự an
tò an về cạnh tranh.
- Thực hiện cá c
mục đích về chí nh trị,
quâ n sự…
Sự phâ n chia thế giới và sự phá t triển khô ng
đồng đều của chủ nghĩa tư bản đã dẫn đến cá c
cuộc chiến tranh thế giới.
3/ Sự họat động của
quy luật giá trị và giá
trị thặng dư trong giai
đọan CNTB độc quyền.
a/ Quan hệ giữa
độc quyền và cạnh tranh
trong giai đọan chủ
nghĩa tư bản độc quyền.
Cạnh tranh sinh ra
độc quyền và độc quyền
làm cho cạnh tranh
trởnên quyết liệt hơn.
AI THẮNG AI ?
Biểu hiện:
Một là: Cạnh
tranh giữa cá c tổ
chức độc quyền và
cá c xí nghiệp ngò ai
độc quyền.
Hai là: Cạnh
tranh giữa cá c tổ
chức độc quyền với
nhau.
Ba là: Cạnh
tranh trong nội bộ cá c
tổ chức độc quyền.
AI CŨNG PHẢI VƯƠN LÊN !
b/ Biểu hiện họat động của
quy luật giá trị và giá trị
thặng dư trong giai đọan
CNTB độc quyền.
+ Cá c tổ chức độc
quyền á p đặt giá cả độc
quyền khi mua và bá n,
nhưng trên phạm vi tò an
xã hội thì tổng giá trị vẫn
bằng tổng giá cả. Do đó,
quy luật giá trị biểu hiện
thành quy luật giá cả độc
quyền.
+ Cá c tổ chức
độc quyền thao
túng nền kinh
tế bằng giá cả
độc quyền và
thu lợi nhuận
độc quyền cao.
Do đó, quy luật
giá trị thặng dư
chuyển thành
quy luật lợi
nhuận độc
quyền cao.
Tải về để xem bản đầy đủ
54 trang
27580
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin - Chương 6: Học thuyết kinh tế về Chủ nghĩa tư bản độc quyền và Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước - Nguyễn Văn Ngọc", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_nhung_nguyen_ly_co_ban_cua_chu_nghia_mac_lenin_chu.ppt
