Bài giảng Tin học đại cương (Mới)
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
BÀI GIẢNG MÔN HỌC TIN HỌC ĐẠI CƯƠNG HỆ CHÍNH QUY
Trình độ:
Sinh viên hệ chính quy năm thứ nhất
Số đơn vị học trình:
6 đơn vị học trình (Lý thuyết: 5 đvht = 60 tiết, Thực hành: 1 đvht)
Mô tả vắn tắt nội dung:
Phần 1 Tin học căn bản (20 tiết): Biểu diễn thông tin trong máy tính, hệ thống máy tính,
hệ điều hành Windows.
Phần 2 Lập trình bằng ngôn ngữ C (40 tiết): Tổng quan về ngôn ngữ C. Kiểu dữ liệu,
biểu thức và cấu trúc lập trình trong C. Các kiểu dữ liệu phức tạp: con trỏ, mảng và
xâu trong C. Mảng. Cấu trúc. Tệp dữ liệu.
1
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
Mục lục chi tiết
PHẦN 1. TIN HỌC CĂN BẢN..............................................................................6
BÀI 1
CÁC KHÁI NIỆM VÊ THÔNG TIN-DỮ LIỆU VÀ TIN HỌC (2 tiết) ................7
1.1. Thông tin và xử lý thông tin............................................................................................7
1.1.1. Thông tin - Dữ liệu – Tri thức ................................................................................7
Thông tin- Information...........................................................................................7
Dữ liệu - Data.........................................................................................................7
Tri thức – Knowledge.............................................................................................7
1.1.2. Qui trình xử lý thông tin .........................................................................................7
1.2. Máy tính và phân loại máy tính điện tử...........................................................................8
1.2.1. Lịch sử phát triển của máy tính điện tử ..................................................................8
1.2.2. Phân loại máy tính điện tử......................................................................................9
1.3. Tin học và các ngành công nghệ liên quan .....................................................................9
1.3.1. Tin học....................................................................................................................9
1.3.2. Công nghệ thông tin (Information Technology - IT)............................................10
1.3.3. Công nghệ thông tin và truyền thông ...................................................................10
BÀI 2
BIỂU DIỄN DỮ LIỆU TRONG MÁY TÍNH (5 tiết)...........................................11
2.1. Biểu diễn số trong các hệ đếm ......................................................................................11
2.1.1. Hệ đếm cơ số b .....................................................................................................11
2.1.2. Hệ đếm thập phân (Decimal system, b=10)..........................................................11
2.1.3. Hệ đếm nhị phân (Binary system, b=2)................................................................12
2.1.4. Hệ đếm bát phân (Octal system, b=8) ..................................................................12
2.1.5. Hệ đếm thập lục phân (Hexa-decimal system, b=16)...........................................13
2.1.6. Chuyển đổi một số từ hệ thập phân sang hệ đếm cơ số b.....................................13
2.1.7. Mệnh đề logic .......................................................................................................13
2.2. Biểu diễn dữ liệu trong máy tính và đơn vị thông tin ...................................................14
2.2.1. Nguyên tắc chung .................................................................................................14
2.2.2. Đơn vị thông tin....................................................................................................15
2.3. Biểu diễn số nguyên ......................................................................................................15
2.3.1. Số nguyên không dấu............................................................................................15
2.3.2. Số nguyên có dấu..................................................................................................16
2.4. Tính toán số học với số nguyên.....................................................................................16
2.4.1 Cộng/ trừ số nguyên...............................................................................................16
2.4.2. Nhân/ chia số nguyên............................................................................................17
2.5. Tính toán lô gic với số nhị phân....................................................................................18
2.6. Biểu diễn ký tự ..............................................................................................................18
2.6.1. Nguyên tắc chung .................................................................................................18
2.6.2. Bộ mã ASCII ........................................................................................................18
2.6.3. Bộ mã Unicode .....................................................................................................20
2.7. Biểu diễn số thực...........................................................................................................21
2.7.1. Nguyễn tắc chung .................................................................................................21
2
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
2.7.2. Chuẩn IEEE754/85...............................................................................................21
HỆ THỐNG MÁY TÍNH (5 tiết)..........................................................................23
BÀI 3
3.1. Tổ chức bên trong máy tính ..........................................................................................23
3.1.1. Mô hình cơ bản của máy tính ...............................................................................23
3.1.2. Bộ xử lý trung tâm – CPU ....................................................................................25
3.1.3. Bộ nhớ...................................................................................................................26
3.1.4. Hệ thống vào-ra ....................................................................................................27
3.1.5. Liên kết hệ thống (buses)......................................................................................29
3.2. Phần mềm máy tính.......................................................................................................30
3.2.1. Dữ liệu và giải thuật..............................................................................................30
3.2.2. Chương trình và ngôn ngữ lập trình .....................................................................34
3.2.3. Phân loại phần mềm máy tính ..............................................................................36
BÀI 4
MẠNG MÁY TÍNH (3 tiết)..................................................................................38
4.1. Lịch sử phát triển của mạng máy tính...........................................................................38
4.2. Phân loại mạng máy tính...............................................................................................38
4.3. Các thành phần cơ bản của một mạng máy tính............................................................39
4.4. Mạng Internet ................................................................................................................40
BÀI 5
GIỚI THIỆU HỆ ĐIỀU HÀNH (5 tiết) ................................................................42
5.1. Các khái niệm cơ bản ....................................................................................................42
5.1.1. Khái niệm hệ điều hành ........................................................................................42
5.1.2. Tệp (File) ..............................................................................................................42
5.1.3. Quản lý tệp của hệ điều hành................................................................................43
5.2. Một số hệ điều hành ......................................................................................................44
5.2.1. Hệ điều hành MS-DOS.........................................................................................45
5.2.2. Hệ điều hành Windows.........................................................................................45
5.3. Hệ lệnh của hệ điều hành ..............................................................................................45
5.4. Hệ điều hành Windows .................................................................................................45
5.4.1. Sự ra đời và phát triển...........................................................................................45
5.4.2. Khởi động và thoát khỏi Windows XP.................................................................46
5.4.3. Một số thuật ngữ và thao tác thường sử dụng.......................................................46
5.4.4. Cấu hình Windows (Control Panel)......................................................................48
5.4.4.1 Giới thiệu về Control Panel......................................................................48
5.4.5. Windows Explorer................................................................................................53
5.4.5.1. Giới thiệu Windows Explorer .................................................................53
5.4.5.2. Thao tác với thư mục và tệp....................................................................55
5.4.6. Gọi thực hiện chương trình...................................................................................56
5.4.7. Chế độ command prompt......................................................................................56
5.4.8. Recycle Bin...........................................................................................................56
PHẦN 2. LẬP TRÌNH BẰNG NGÔN NGỮ C ..................................................57
BÀI 1
TỔNG QUAN VỀ NGÔN NGỮ C (3 tiết) ...........................................................58
1.1. Lịch sử phát triển ngôn ngữ lập trình C ........................................................................58
1.2. Các phần tử cơ bản của ngôn ngữ C..............................................................................59
1.2.1. Tập kí tự................................................................................................................59
3
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
1.2.2. Từ khóa.................................................................................................................59
1.2.3. Định danh..............................................................................................................60
1.2.4. Các kiểu dữ liệu....................................................................................................61
1.2.5. Hằng......................................................................................................................62
1.2.6. Biến.......................................................................................................................63
1.2.7. Hàm.......................................................................................................................63
1.2.8. Biểu thức...............................................................................................................64
1.2.9. Câu lệnh................................................................................................................64
1.2.10. Chú thích.............................................................................................................64
1.3. Cấu trúc cơ bản của một chương trình C.......................................................................65
1.4. Biên dịch chương trình viết bằng ngôn ngữ C ..............................................................67
1.4.1. Giới thiệu trình biên dịch Turbo C++...................................................................67
1.4.2. Cài đặt Turbo C++ 3.0..........................................................................................67
1.4.3. Sử dụng môi trường Turbo C++ 3.0.....................................................................68
1.5. Bài tập ...........................................................................................................................68
BÀI 2
KIỂU DỮ LIỆU VÀ BIỂU THỨC TRONG C
(6 tiết).................................70
2.1. Các kiểu dữ liệu chuẩn trong C.....................................................................................70
2.1.1. Khai báo và sử dụng biến, hằng............................................................................70
2.1.2. Các lệnh vào ra dữ liệu với các biến (printf, scanf)..............................................71
2.1.3. Các lệnh nhập xuất khác.......................................................................................76
2.2. Biểu thức trong C ..........................................................................................................77
2.2.1. Các phép toán (toán tử).........................................................................................78
2.2.2. Phép toán số học ...................................................................................................78
2.2.3. Phép toán quan hệ.................................................................................................79
2.2.4. Các phép toán logic ..............................................................................................80
2.2.5. Phép toán gán........................................................................................................80
2.2.5. Thứ tự ưu tiên các phép toán ................................................................................81
2.2.6. Một số toán tử đặc trưng của C.............................................................................82
BÀI 3
CÁC CẤU TRÚC LẬP TRÌNH TRONG C (6 tiết)..............................................86
3.1. Cấu trúc lệnh khối .........................................................................................................86
3.2. Cấu trúc if, if … else .....................................................................................................87
3.3. Cấu trúc lựa chọn switch...............................................................................................88
3.4. Cấu trúc lặp ...................................................................................................................90
3.4.1. Vòng lặp for..........................................................................................................90
3.4.2. Vòng lặp while và vòng lặp do {…} while ..........................................................92
3.5. Các lệnh thay đổi cấu trúc lập trình...............................................................................95
3.5.1. continue.................................................................................................................95
3.5.2. break .....................................................................................................................96
3.6. Bài tập ...........................................................................................................................97
BÀI 4
CON TRỎ VÀ MẢNG (6 tiết)..............................................................................99
4.1. Con trỏ và địa chỉ ..........................................................................................................99
4.1.1. Khái niệm con trỏ .................................................................................................99
4.1.2. Các phép toán làm việc liên quan đến biến con trỏ ............................................101
4.2. Mảng............................................................................................................................102
4.2.1. Khái niệm mảng..................................................................................................102
4
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
4.2.2. Khai báo và sử dụng mảng .................................................................................102
4.2.3. Các thao tác cơ bản làm việc trên mảng .............................................................103
Nhập dữ liệu cho mảng ......................................................................................103
Xuất dữ liệu chứa trong mảng............................................................................104
Tìm phần tử có giá trị lớn nhất, phần tử có giá trị nhỏ nhất...............................105
Tìm kiếm trên mảng ...........................................................................................106
Sắp xếp mảng .....................................................................................................107
4.2.4. Sử dụng con trỏ trong làm việc với mảng...........................................................108
BÀI 5
XÂU KÍ TỰ (2 tiết).............................................................................................110
5.1. Khái niệm xâu kí tự.....................................................................................................110
5.2. Khai báo và sử dụng xâu.............................................................................................110
5.3. Một số hàm làm việc với kí tự và xâu kí tự trong C ...................................................111
5.3.1. Các hàm xử lí kí tự .............................................................................................111
5.3.2. Các hàm xử lí xâu kí tự.......................................................................................112
Vào ra dữ liệu.....................................................................................................112
Một số hàm xử lí xâu kí tự khác.........................................................................113
Con trỏ và xâu ký tự...........................................................................................114
5.4. Bài tập .........................................................................................................................115
BÀI 6
HÀM (6 tiết)........................................................................................................118
6.1. Khái niệm hàm trong C ...............................................................................................118
6.2. Khai báo và sử dụng hàm trong C...............................................................................119
6.2.1. Khai báo hàm......................................................................................................119
Các thành phần của dòng đầu hàm.....................................................................120
6.2.2. Sử dụng hàm.......................................................................................................121
6.2.3. Phân loại biến sử dụng trong chương trình.........................................................123
Một số lệnh đặc trưng của C: register, static......................................................124
6.2.4. Nguyên mẫu hàm trong C...................................................................................125
6.3. Bài tập .........................................................................................................................126
BÀI 7
CẤU TRÚC (4 tiết).............................................................................................128
7.1. Khái niệm cấu trúc ......................................................................................................128
7.2. Khai báo và sử dụng cấu trúc......................................................................................128
7.3. Xử lí dữ liệu cấu trúc...................................................................................................130
7.4. Mảng cấu trúc..............................................................................................................133
7.5. Bài tập .........................................................................................................................134
BÀI 8
TỆP DỮ LIỆU (7 tiết).........................................................................................136
8.1. Khái niệm và phân loại tệp..........................................................................................136
8.2. Các thao tác với tệp.....................................................................................................137
8.2.1. Khai báo..............................................................................................................137
8.2.2 Mở tệp..................................................................................................................138
8.2.3. Truy nhập tệp văn bản ........................................................................................139
8.2.4. Truy nhập tệp nhị phân.......................................................................................142
8.2.5. Đóng tệp..............................................................................................................142
8.3. Bài tập .........................................................................................................................144
Tài liệu tham khảo..................................................................................................................146
5
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
PHẦN 1. TIN HỌC CĂN BẢN
Phần I Tin học căn bản (20 tiết) bao gồm 3 nội dung cơ bản:
1- Các khái niệm cơ bản về thông tin, dữ liệu và biểu diễn thông tin trong máy tính (5 tiết)
2- Các Hệ thống máy tính (8 tiết)
3- Hệ điều hành - Hệ điều hành Windows (7 tiết)
6
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
BÀI 1 CÁC KHÁI NIỆM VÊ THÔNG TIN-DỮ LIỆU VÀ
TIN HỌC (2 tiết)
1.1. Thông tin và xử lý thông tin
1.1.1. Thông tin - Dữ liệu – Tri thức
Thông tin- Information
Khái niệm thông tin (information) được sử dụng thường ngày.Thông tin mang lại cho con người
sự hiểu biết, nhận thức tốt hơn về những đối tượng trong đời sống xã hội, trong thiên nhiên,...
giúp cho họ thực hiện hợp lý công việc cần làm để đạt tới mục đích một cách tốt nhất.
Người ta quan niệm rằng, thông tin là kết quả xử lý, điều khiển và tổ chức dữ liệu theo cách mà
nó sẽ bổ sung thêm tri thức cho người nhận. Nói một cách khác, thông tin là ngữ cảnh trong đó
dữ liệu được xem xét
Dữ liệu - Data
Dữ liệu (data) là biểu diễn của thông tin được thể hiện bằng các tín hiệu vật lý. Thông tin chứa
đựng ý nghĩa còn dữ liệu là các sự kiện không có cấu trúc và không có ý nghĩa nếu chúng không
được tổ chức và xử lý.
Dữ liệu trong thực tế có thể là:
• Các số liệu thường được mô tả bằng số như trong các bảng biểu
• Các ký hiệu qui ước, ví dụ chữ viết
• Các tín hiệu vật lý ví dụ như ánh sáng, âm thanh, nhiệt độ, áp suất,…
Theo quan niệm chung của những người làm công nghệ thông tin thì thông tin là những hiểu biết
của chúng ta về một lĩnh vực nào đấy, còn dữ liệu là thông tin được biểu diễn và xử lý trong
máy tính.
Tri thức – Knowledge
Tri thức theo nghĩa thường là thông tin ở mức trừu tượng hơn. Tri thức khá đa dạng, nó có thể là
sự kiện, là thông tin và cách mà một người thu thập được qua kinh nghiệm hoặc qua đào tạo. Nó
có thể là sự hiểu biết chung hay về một lĩnh vực cụ thể nào đó. Thuật ngữ tri thức được sử dụng
theo nghĩa “hiểu” về một chủ thể với một tiềm năng cho một mục đích chuyên dụng.
Hệ thống thông tin (information system) là một hệ thống ghi nhận dữ liệu, xử lý chúng để tạo
nên thông tin có ý nghĩa hoặc dữ liệu mới. ???
Dữ liệu ----Æ Thông tin --Æ Tri thức
xử lý
xử lý
1.1.2. Qui trình xử lý thông tin
Mọi quá trình xử lý thông tin bằng máy tính hay bởi con người đều được thực hiện theo một qui
trình sau:
7
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
Dữ liệu (data) được nhập ở đầu vào (Input), qua quá trình xử lý để nhận được thông tin ở
đầu ra (Output). Dữ liệu trong quá trình nhập, xử lý và xuất đều có thể được lưu trữ.
NHẬP DỮ LIỆU
XỬ LÝ
XUẤT DỮ LIỆU
(INPUT)
(PROCESSING)
(OUTPUT)
LƯU TRỮ (STORAGE)
Xử lý thông tin bằng máy tính điện tử
Thông tin được thu thập và lưu trữ, qua quá trình xử lý có thể trở thành dữ liệu mới để theo một
quá trình xử lý dữ liệu khác tạo ra thông tin mới hơn theo ý đồ của con người.
Con người có nhiều cách để có dữ liệu và thông tin. Người ta có thể lưu trữ thông tin qua tranh
vẽ, giấy, sách báo, hình ảnh trong phim, băng từ. Trong thời đại hiện nay, khi lượng thông tin
đến với chúng ta càng lúc càng nhiều thì con người có thể dùng một công cụ hỗ trợ cho việc lưu
trữ, chọn lọc và xử lý thông tin gọi là máy tính điện tử (Computer). Máy tính điện tử giúp con
người tiết kiệm rất nhiều thời gian, công sức và tăng độ chính xác cao trong việc tự động hoá
một phần hay toàn phần của quá trình xử lý thông tin.
1.2. Máy tính và phân loại máy tính điện tử
1.2.1. Lịch sử phát triển của máy tính điện tử
Do nhu cầu cần tăng độ chính xác tính toán và giảm thời gian tính toán, con người đã quan tâm
chế tạo các công cụ tính toán từ xưa: bàn tính tay của người Trung Quốc, máy cộng cơ học của
nhà toán học Pháp Blaise Pascal (1623 - 1662), máy tính cơ học có thể cộng, trừ, nhân, chia của
nhà toán học Đức Gottfried Wilhelmvon Leibniz (1646 - 1716), máy sai phân để tính các đa
thức toán học ...
Tuy nhiên, máy tính điện tử thực sự bắt đầu hình thành vào thập niên 1950 và đến nay đã trải
qua 5 thế hệ và dựa vào sự tiến bộ về công nghệ điện tử và vi điện tử cũng như các cải tiến về
nguyên lý, tính năng và loại hình của nó.
• Thế hệ 1 (1950 - 1958): máy tính sử dụng các bóng đèn điện tử chân không, mạch riêng
rẽ, vào số liệu bằng phiếu đục lỗ, điều khiển bằng tay. Máy có kích thước rất lớn, tiêu thụ
năng lượng nhiều, tốc độ tính chậm khoảng 300 - 3.000 phép tính/s. Loại máy tính điển
hình thế hệ 1 như EDVAC (Mỹ) hay BESEM (Liên Xô cũ),...
• Thế hệ 2 (1958 - 1964): máy tính dùng bộ xử lý bằng đèn bán dẫn, mạch in. Máy tính đã
có chương trình dịch như Cobol, Fortran và hệ điều hành đơn giản. Kích thước máy còn
lớn, tốc độ tính khoảng 10.000 -100.000 phép tính/s. Điển hình như loại IBM-1070 (Mỹ)
hay MINSK (Liên Xô cũ),...
• Thế hệ 3 (1965 - 1974): máy tính được gắn các bộ vi xử lý bằng vi mạch điện tử cỡ nhỏ
có thể có được tốc độ tính khoảng 100.000 - 1 triệu phép tính/s. Máy đã có các hệ điều
hành đa chương trình, nhiều người đồng thời hoặc theo kiểu phân chia thời gian. Kết quả
từ máy tính có thể in ra trực tiếp ở máy in. Điển hình như loại IBM-360 (Mỹ) hay EC
(Liên Xô cũ),...
8
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
• Thế hệ 4 (1974 - nay): máy tính bắt đầu có các vi mạch đa xử lý có tốc độ tính hàng chục
triệu đến hàng tỷ phép tính/s. Giai đoạn này hình thành 2 loại máy tính chính: máy tính
cá nhân để bàn (Personal Computer - PC) hoặc xách tay (Laptop hoặc Notebook
computer) và các loại máy tính chuyên nghiệp thực hiện đa chương trình, đa xử lý,...
hình thành các hệ thống mạng máy tính (Computer Networks), và các ứng dụng phong
phú đa phương tiện.
• Thế hệ 5 (1990 - nay): bắt đầu các nghiên cứu tạo ra các máy tính mô phỏng các hoạt
động của não bộ và hành vi con người, có trí khôn nhân tạo với khả năng tự suy diễn
phát triển các tình huống nhận được và hệ quản lý kiến thức cơ bản để giải quyết các bài
toán đa dạng.
• Máy tính lượng tử
1.2.2. Phân loại máy tính điện tử
Trên thực tế tồn tại nhiều cách phân loại máy tính khác nhau và chúng ta có thể phân loại máy
tính theo hiệu năng tính toán như sau:
• Máy Vi tính (Microcomputer or PC): Loại này thường được thiết kế cho một người
dùng, do đó giá thành rẻ. Hiện nay, máy vi tính khá phổ dụng và xuất hiện dưới khá
nhiều dạng: máy để bàn (Destop), máy trạm (Workstation), máy xách tay (Notebook) và
máy tính bỏ túi.
• Máy tính tầm trung (Mini Computer): Là loại máy tính có tốc độ và hiệu năng tính
toán mạnh hơn các máy vi tính. Chúng thường được thiết kế để sử dụng cho các ứng
dụng phức tạp. Giá của các máy này cũng cỡ hàng vài chục nghìn USD.
• Máy tính lớn (Mainframe Computer) và Siêu máy tính (SuperComputer) là những
máy tính có tổ chức bên trong rất phức tạp, có tốc độ siêu nhanh và hiệu năng tính toán
cao, cỡ hàng tỷ phép tính/giây. Các máy tính này cho phép nhiều người dùng đồng thời
và được sử dụng tại các Trung tâm tính toán/ Viện nghiên cứu để giải quyết các bài toán
cực kỳ phức tạp, yêu cầu cao về tốc độ. Chúng có giá thành rất đắt, cỡ hàng trăm ngàn,
thậm chí hàng triệu USD.
1.3. Tin học và các ngành công nghệ liên quan
1.3.1. Tin học
Thuật ngữ Tin học có nguồn gốc từ tiếng Đức vào năm 1957 do Karl Steinbuch đề xướng trong
1 bài báo Informatik: Automatische Informationsverarbeitung (i.e. "Informatics: automatic
information processing"). Sau đó vào năm 1962, Philippe Dreyfus người Pháp gọi là
“informatique”, tiếp theo là Walter F.Bauer cũng sử dụng tên này. Phần lớn các nước Tây Âu,
trừ Anh đều chấp nhận. Ở Anh người ta sử dụng thuật ngữ ‘computer science’, hay ‘computing
science’ là thuật ngữ dịch, Nga cũng chấp nhận tên informatika (1966).
Tin học được xem là ngành khoa học nghiên cứu các phương pháp, công nghệ và kỹ thuật xử lý
thông tin một cách tự động. Công cụ chủ yếu sử dụng trong tin học là máy tính điện tử và các
thiết bị truyền tin khác. Nội dung nghiên cứu của tin học chủ yếu gồm 2 phần:
9
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
•
•
Kỹ thuật phần cứng (Hardware engineering): nghiên cứu chế tạo các thiết bị, linh kiện
điện tử, công nghệ vật liệu mới... hỗ trợ cho việc thiết kế chế tạo máy tính và mạng máy
tính, đẩy mạnh khả năng xử lý và truyền thông.
Kỹ thuật phần mềm (Software engineering): nghiên cứu phát triển các hệ điều hành, các
tiện ích chung cho máy tính và mạng máy tính, các phần mềm ứng dụng phục vụ các
mục đích xử lý và khai thác thông tin khác nhau của con người.
1.3.2. Công nghệ thông tin (Information Technology - IT)
Thuật ngữ Công nghệ thông tin xuất hiện ở Việt nam vào những năm 90 của thế kỷ 20. Theo
Information Technology Association of America (ITAA): “Công nghệ thông tin là ngành nghiên
cứu các hệ thống thông tin dựa vào máy tính, đặc biệt là các phần mềm ứng dụng và phần cứng
máy tính. Nói một cách ngắn gọn, IT xử lý với các máy tính điện tử và các phần mềm máy tính
nhằm chuyển đổi, lưu trữ, bảo vệ, truyền tin và trích rút thông tin một cách an toàn”.
Theo NQ49 CP thì “Công nghệ thông tin là…”
Các ứng dụng ngày nay của IT:
• Quản trị dữ liệu
• Thiết kế hệ thống cơ sở dữ liệu
•
Quản lý hệ thống thông tin
• Quản lý hệ thống
• ….
1.3.3. Công nghệ thông tin và truyền thông
Ngày nay, khuynh hướng sử dụng "information" thay thế cho "data" và có xu thế mở rộng cho
lĩnh vực truyền thông và trở thành ICT (Information and Communication Technology). Thuần
tuý theo cách nói thì hai thuật ngữ này là như nhau.
Truyền thông máy tính, nói đơn giản là sự kết nối một số lượng máy tính với nhau trong một
phạm vi địa lý nhỏ. Tuy nhiên, nhiều máy tính có thể kết nối với nhau theo một phạm vi rộng
hơn và việc trao đổi thực hiện qua một mạng viễn thông nào đó. Internet - Mạng máy tính toàn
cầu là một phát minh vĩ đại của nhân loại trong thế kỷ 20, đó cũng chính là sản phẩm của ngành
Công nghệ thông tin và Truyền thông.
10
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
BÀI 2 BIỂU DIỄN DỮ LIỆU TRONG MÁY TÍNH (5 tiết)
2.1. Biểu diễn số trong các hệ đếm
Hệ đếm là tập hợp các ký hiệu và qui tắc sử dụng tập ký hiệu đó để biểu diễn và xác định các giá
trị các số. Mỗi hệ đếm có một số ký số (digits) hữu hạn. Tổng số ký số của mỗi hệ đếm được gọi
là cơ số (base hay radix), ký hiệu là b.
2.1.1. Hệ đếm cơ số b
Hệ đếm cơ số b (b ≥ 2 và nguyên dương) mang tính chất sau :
• Có b ký số để thể hiện giá trị số. Ký số nhỏ nhất là 0 và lớn nhất là b-1.
• Giá trị vị trí thứ n trong một số của hệ đếm bằng cơ số b lũyũy thừa n: bn
• Số N trong hệ đếm cơ số (b) được biểu diễn bởi:
(b)
trong đó, số N có n+1 ký số biểu diễn cho phần nguyên và m ký số lẻ biểu diễn cho
(b)
phần b_phân, và có giá trị là:
Trong ngành toán - tin học hiện nay phổ biến 4 hệ đếm là hệ thập phân, hệ nhị phân, hệ
bát phân và hệ thập lục phân.
2.1.2. Hệ đếm thập phân (Decimal system, b=10)
Hệ đếm thập phân hay hệ đếm cơ số 10 là một trong các phát minh của người Ả rập cổ, bao gồm
10 ký số theo ký hiệu sau:
0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
Qui tắc tính giá trị của hệ đếm này là mỗi đơn vị ở một hàng bất kỳ có giá trị bằng 10 đơn vị của
hàng kế cận bên phải. Ở đây b=10. Bất kỳ số nguyên dương trong hệ thập phân có thể biểu diễn
như là một tổng các số hạng, mỗi số hạng là tích của một số với 10 lũy thừa, trong đó số mũ lũy
thừa được tăng thêm 1 đơn vị kể từ số mũ lũy thừa phía bên phải nó. Số mũ lũy thừa của hàng
đơn vị trong hệ thập phân là 0.
Ví dụ: Số 5246 có thể được biểu diễn như sau:
5246 = 5 x 103 + 2 x 102 + 4 x 101 + 6 x 100
11
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
= 5 x 1000 + 2 x 100 + 4 x 10 + 6 x 1
Thể hiện như trên gọi là ký hiệu mở rộng của số nguyên vì
5246 = 5000 + 200 + 40 + 6
Như vậy, trong số 5246 : ký số 6 trong số nguyên đại diện cho giá trị 6 đơn vị (1s), ký số 4 đại
diện cho giá trị 4 chục (10s), ký số 2 đại diện cho giá trị 2 trăm (100s) và ký số 5 đại diện cho
giá trị 5 ngàn (1000s). Nghĩa là, số lũy thừa của 10 tăng dần 1 đơn vị từ trái sang phải tương ứng
với vị trí ký hiệu số,
100 = 1 101 = 10 102 = 100 103 = 1000 104 = 10000 ...
Mỗi ký số ở thứ tự khác nhau trong số sẽ có giá trị khác nhau, ta gọi là giá trị vị trí (place value).
Phần thập phân trong hệ thập phân sau dấu chấm phân cách thập phân (theo qui ước của Mỹ) thể
hiện trong ký hiệu mở rộng bởi 10 lũy thừa âm tính từ phải sang trái kể từ dấu chấm phân cách:
101101−= 1011002−= 10110003−= ...
Ví dụ: 254.68 = 2 x 102 + 5 x 101 + 4 x 100 + 6 x 10-1 + 8 x 10-2
2.1.3. Hệ đếm nhị phân (Binary system, b=2)
Với cơ số b=2, chúng ta có hệ đếm nhị phân. Đây là hệ đếm đơn giản nhất với 2 chữ số là 0 và
1. Mỗi chữ số nhị phân gọi là BIT (viết tắt từ chữ Binary digit). Vì hệ nhị phân chỉ có 2 trị số là
0 và 1, nên khi muốn diễn tả một số lớn hơn, hoặc các ký tự phức tạp hơn thì cần kết hợp nhiều
bit với nhau. Ta có thể chuyển đổi số trong hệ nhị phân sang số trong hệ thập phân quen thuộc.
Ví dụ: Số 11101.11 sẽ tương đương với giá trị thập phân là :
(2)
2.1.4. Hệ đếm bát phân (Octal system, b=8)
Nếu dùng 1 tập hợp 3 bit thì có thể biểu diễn 8 trị khác nhau : 000, 001, 010, 011, 100, 101, 110,
111. Các trị này tương đương với 8 trị trong hệ thập phân là 0, 1, 2, 3, 4, 5, 7. Tập hợp các chữ
số này gọi là hệ bát phân, là hệ đếm với b = 8 = 23. Trong hệ bát phân, trị vị trí là lũy thừa của 8.
Ví dụ:
235 . 64 = 2x82 + 3x81 + 5x80 + 6x8-1 + 4x8-2 = 157. 8125
(8)
(10)
12
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
2.1.5. Hệ đếm thập lục phân (Hexa-decimal system, b=16)
Hệ đếm thập lục phân là hệ cơ số b=16 = 24, tương đương với tập hợp 4 chữ số nhị phân (4 bit).
Khi thể hiện ở dạng hexa-decimal, ta có 16 ký tự gồm 10 chữ số từ 0 đến 9, và 6 chữ in A, B, C,
D, E, F để biểu diễn các giá trị số tương ứng là 10, 11, 12, 13, 14, 15. Với hệ thập lục phân, trị vị
trí là lũy thừa của 16.
Ví dụ:
34F5C = 3x164 + 4x163 + 15x162 + 5x161 + 12x160 = 216294
(16)
(10)
Ghi chú: Một số ngôn ngữ lập trình qui định viết số hexa phải có chữ H ở cuối chữ số. Ví dụ: Số
15 viết là FH.
2.1.6. Chuyển đổi một số từ hệ thập phân sang hệ đếm cơ số b
Đổi phần nguyên từ hệ thập phân sang hệ b
Tổng quát: Lấy số nguyên thập phân N lần lượt chia cho b cho đến khi thương số bằng 0. Kết
(10)
quả số chuyển đổi N là các dư số trong phép chia viết ra theo thứ tự ngược lại.. Ví dụ: Số 12
(b)
(10)
= ? . Dùng phép chia cho 2 liên tiếp, ta có một loạt các số dư như sau:
(2)
Đổi phần thập phân từ hệ thập phân sang hệ cơ số b
Tổng quát: Lấy phần thập phân N lần lượt nhân với b cho đến khi phần thập phân của tích số
(10)
bằng 0. Kết quả số chuyển đổi N là các số phần nguyên trong phép nhân viết ra theo thứ tự
(b)
tính toán.
2.1.7. Mệnh đề logic
Mệnh đề logic là mệnh đề chỉ nhận một trong 2 giá trị : Đúng (TRUE) hoặc Sai (FALSE), tương
đương với TRUE = 1 và FALSE = 0.
13
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
Qui tắc: TRUE = NOT FALSE và FALSE = NOT TRUE
Phép toán logic áp dụng cho 2 giá trị TRUE và FALSE ứng với tổ hợp AND (và) và OR (hoặc)
như sau:
x
y
X AND y X OR y
TRUE TRUE TRUE
TRUE FALSE FALSE
FALSE TRUE FALSE
FALSE FALSE FALSE
TRUE
TRUE
TRUE
FALSE
2.2. Biểu diễn dữ liệu trong máy tính và đơn vị thông tin
2.2.1. Nguyên tắc chung
Thông tin và dữ liệu mà con người hiểu được tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau, ví dụ như các
số liệu, các ký tự văn bản, âm thanh, hình ảnh,… nhưng trong máy tính mọi thông tin và dữ liệu
đều được biểu diễn bằng số nhị phân (chuỗi bit).
Để đưa dữ liệu vào cho máy tính, cần phải mã hoá nó về dạng nhị phân. Với các kiểu dữ liệu
khác nhau cần có cách mã hoá khác nhau. Cụ thể:
• Các dữ liệu dạng số (số nguyên hay số thực) sẽ được chuyển đổi trực tiếp thành các
chuỗi số nhị phân theo các chuẩn xác định.
• Các ký tự được mã hoá theo một bộ mã cụ thể, có nghĩa là mỗi ký tự sẽ tương ứng với
một chuỗi số nhị phân.
• Các dữ liệu phi số khác như âm thanh, hình ảnh và nhiều đại lượng vật lý khác muốn đưa
vào máy phải số hoá (digitalizing). Có thể hiểu một cách đơn giản khái niệm số hoá như
sau: các dữ liệu tự nhiên thường là quá trình biến đổi liên tục, vì vậy để đưa vào máy
tính, nó cần được biến đổi sang một dãy hữu hạn các giá trị số (nguyên hay thực) và
được biểu diễn dưới dạng nhị phân.
Với các tín hiệu như âm thanh, video, hay các tín hiệu vật lý khác, qui trình mã hoá được
biểu diễn như sau:
Tín hiệu
Tín hiệu điện
liên tục
vật lý
Bộ cảm biến
tín hiệu
(Sensor)
Bộ chuyển đổi
tương tự số
(Convert AD)
Tín hiệu số
Máy tính
Hình 2.1 Quá trình số hoá tín hiệu vật lý
Tuy rằng mọi dữ liệu trong máy tính đều ở dạng nhị phân, song do bản chất của dữ liệu, người ta
thường phân dữ liệu thành 2 dạng:
• Dạng cơ bản: gồm dạng số (nguyên hay thực) và dạng ký tự. Số nguyên không dấu được
biểu diễn theo dạng nhị phân thông thường, số nguyên có dấu theo mã bù hai, còn số
thực theo dạng dấu phảy động. Để biểu diễn một dữ liệu cơ bản, người ta sử dụng 1 số
bit. Các bit này ghép lại với nhau để tạo thành từ: từ 8 bít, từ 16 bít,…
14
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
• Dạng có cấu trúc: Trên cơ sở dữ liệu cơ bản, trong máy tính, người ta xây dựng nên các
dữ liệu có cấu trúc phục vụ cho các mục đích sử dụng khác nhau. Tuỳ theo cách “ghép”
chúng ta có mảng, tập hợp,xâu, bản ghi,…
2.2.2. Đơn vị thông tin
Đơn vị nhỏ nhất để biểu diễn thông tin gọi là bit. Một bit tương ứng với một sự kiện có 1 trong
2 trạng thái.
Ví dụ: Một mạch đèn có 2 trạng thái là:
• Tắt (Off) khi mạch điện qua công tắc là hở
• Mở (On) khi mạch điện qua công tắc là đóng
Số học nhị phân sử dụng hai ký số 0 và 1 để biểu diễn các số. Vì khả năng sử dụng hai số 0 và 1
là như nhau nên một chỉ thị chỉ gồm một chữ số nhị phân có thể xem như là đơn vị chứa thông
tin nhỏ nhất.
Bit là chữ viết tắt của BInary digiT. Trong tin học, người ta thường sử dụng các đơn vị đo thông
tin lớn hơn như sau:
Tên gọi Ký hiệu
Giá trị
Byte
B
8 bit
210 B = 1024 Byte
KiloByte KB
MegaByte MB
GigaByte GB
TeraByte TB
220 B
230 B
240 B
2.3. Biểu diễn số nguyên
Số nguyên gồm số nguyên không dấu và số nguyên có dấu. Về nguyên tắc đều dùng 1 chuỗi bit
để biểu diễn. Đối với số nguyên có dấu, người ta sử dụng bit đầu tiên để biểu diễn dấu ‘-‘ và bit
này gọi là bit dấu.
2.3.1. Số nguyên không dấu
Trong biểu diễn số nguyên không dấu, mọi bit đều được sử dụng để biểu diễn giá trị số. Ví dụ 1
dãy 8 bit biểu diễn số nguyên không dấu có giá trị:
28 = 256 số nguyên dương, cho giá trị từ 0 (0000 0000) đến 255 (1111 1111).
Với n bits ta có thể biểu diễn 1 số nguyên có giá trị lớn nhất là 2n-1 và dải giá trị biểu diễn được
từ 0 đến 2n-1.
Thí dụ: 00000000 = 0
00000010
00000100
………….
= 2
= 4
11111111 = 255
15
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
2.3.2. Số nguyên có dấu
Trong biểu diễn số nguyên có dấu, bit đầu làm bít dấu: 0 là số dương và 1 cho số âm. Số nguyên
có dấu thể hiện trong máy tính ở dạng nhị phân là số dùng 1 bit làm bít dấu, người ta qui ước
dùng bit ở hàng đầu tiên bên trái làm bit dấu (S): 0 là số dương và 1 cho số âm. Cách phổ biến
biểu diễn số âm có dấu là dùng mã bù hai:
Số bù hai được tính như sau:
− Biểu diễn số nguyên không dấu
− Nghịch đảo tất cả các bit (số bù một)
− Cộng thêm một. (số bù hai)
Thí dụ biểu diễn trên 8 bits:
37
= 00100101
= 11011010
Bù một (nghịch đảo)
Bù hai (cộng thêm 1)
1
11011011 ⇒ số -37
Bit dấu
Chú ý: Thử biểu diễn mã bù hai của -37 để thu được số +35
2.4. Tính toán số học với số nguyên
2.4.1 Cộng/ trừ số nguyên
Cộng/ trừ số nguyên không dấu
Khi cộng hai số nguyên không dấu n bits ta thu được một số nguyên không dấu cũng n bits. Vì
vậy,
• Nếu tổng của hai số đó nhỏ hơn hoặc bằng 2n-1 thì kết quả nhận được là đúng.
• Nếu tổng của hai số đó lớn hơn 2n-1 thì khi đó sẽ tràn số và kết quả sẽ là sai.
Thí dụ với trường hợp 8 bits, tổng nhỏ hơn 255 thì ta sẽ có kết quả đúng:
57 = 00111001
+
34 = 00100010
91 = 01011011
209 = 11010001
+
73 = 01001001
282 = 100011010
Bit tràn ra ngoài
=> kết quả = 26 là sai.
) Để tránh hiện tượng tràn số này ta phải sử dụng nhiều bit hơn để biểu diễn.
16
Bài giảng tin học đại cương
Cộng/trừ số nguyên có dấu
Phần 1: Tin học căn bản
Số nguyên có dấu được biểu diễn theo mã bù hai, vậy qui tắc chung như sau:
• Cộng hai số nguyên có dấu n-bit sẽ bỏ qua giá trị nhớ ra khỏi bit có ý nghĩa cao nhất,
tổng nhận được sẽ có giá trị đúng và cũng được biểu diễn theo mã bù hai, nếu kết quả
nhận được nằm trong dải -2n-1 đến + 2n-1 -1.
•
Để trừ hai số nguyên có dấu X và Y (X – Y) , cần lấy bù hai của Y tức –Y, sau đó cộng
X với –Y theo nguyên tắc trên.
Thí dụ: 97 – 52 = 97 + (-52)
97
-52
= 0110 0001
= 1100 1100
+
45
= 1 0010 1101
Bỏ qua
Như vậy, khi thực hiện phép tính trên sẽ thừa ra 1 bit bên trái cùng, bit này sẽ không được lưu
trong kết quả và sẽ được bỏ qua.
2.4.2. Nhân/ chia số nguyên
So với phép cộng và phép trừ, phép nhân và phép chia phức tạp hơn nhiều. Dưới đây, chỉ giới
thiệu phép nhân/phép chia với số nhị phân. Ví dụ sau mô tả phép nhân hai số nhị phân:
1011
1101
(11 cơ số 10)
(13 cơ số 10)
1011
0000
1011
1011
10001111
kết quả 143 trong cơ số 10
Chúng ta có một số nhận xét sau:
1. Phép nhân tạo ra các tích riêng, mỗi tích thu được là kết quả của việc nhân từng bit.
2. Các tích riêng dễ dàng xác định theo qui tắc:
• Bit tương ứng số nhân là 1 thì tích riêng bằng số bị nhân
• Bit tương ứng số nhân bằng 0 thì tích riêng bằng 0
3. Tích được tính bằng tổng các tích riêng.
Phép chia phức tạp hơn phép nhân nhưng dựa trên cùng 1 nguyên tắc. Hãy xem thí dụ sau:
Số bị chia
10010 011
1001
001110
1011
1011
1101
số chia
thương
Phần dư riêng
001111
1011
17
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
100
phần dư
Phép chia với số nguyên sẽ cho 2 kết quả là thương và phần dư.
2.5. Tính toán lô gic với số nhị phân
Các phép toán lôgic với số nhị phân giống như các phép toán lôgic với dữ liệu lôgic. Tuy nhiên,
điều khác nhau cơ bản là các phép toán này chỉ tác động lên từng cặp bit mà không ảnh hưởng
đến bit khác.
Thí dụ cho A = 1010 1010 và B = 0000 111, khi đó:
A
AND
B
A
OR B
1010 1010
0000 1111
1010 1010
0000 1111
.
Và NOT A = 01010101. Từ đó chúng ta dễ thấy cách vận dụng của 2 phép toán AND và OR:
• Phép AND dùng để xoá một số bit và giữ nguyên 1 số bit còn lại
• Phép OR dùng để thiết lập 1 số bit và giữ nguyên 1 số bit khác.
2.6. Biểu diễn ký tự
2.6.1. Nguyên tắc chung
Trong máy tính, các ký tự cũng cần được chuyển đổi thành chuỗi bit nhị phân gọi là mã của các
ký tự đó. Số bit dùng cho mỗi ký tự theo các mã khác nhau là khác nhau. Bộ mã ASCII
(Amercan Standard Codes for Information Interchangeable) dùng 8 bit cho 1 ký tự, bộ mã
Unicode dùng 16 bit. Đây là 2 bộ mã thông dụng. Thí dụ, với bộ mã ASCII, chữ A có mã là 65 =
01000001.
Ngoài hai bộ mã trên, còn có các bộ mã khác:
• Hệ thập phân mã nhị phân BCD (Binary Coded Decima) dùng 6 bit.
• Hệ thập phân mã nhị phân mở rộng EBCDIC (Extended Binary Coded Decimal
Interchange Code) dùng 8 bit tương đương 1 byte để biễu diễn 1 ký tự.
2.6.2. Bộ mã ASCII
ASCII là bộ mã được dùng để trao đổi thông tin chuẩn của Mỹ. Lúc đầu chỉ dùng 7 bit (128 ký
tự) sau đó mở rộng cho 8 bit và có thể biểu diễn 256 ký tự khác nhau trong máy tính.
Trong bộ mã hoá 8 bit, các mã từ 32 đến 126 biểu diễn cho các ký tự hiển thị được gồm 52 ký tự
la tinh: 26 thường và 26 hoa.. Tiếp theo là 10 mã cho 10 chữ số (mã 30 đến mã 39). Còn lại cho
các ký tự phân cách, dấu phép toán.
Chú ý là 32 mã đầu tiên và (00 đến 1F0 và mã cuối cùng 127 (trong bộ mã chuẩn 128 mã) biểu
diễn cho các thông tin điều khiển. Các mã mở rộng từ 128 đến 255 là tập các ký tự có thể thay
18
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
đổi được bởi các nhà chế tạo máy tính hoặc các nhà phát triển phần mềm. Bộ mã ASCII đuợc
minh hoạ qua bảng dưới đây:
BẢNG MÃ ASCII với 128 ký tự đầu tiên
Hex
0
0
1
2
3
4
5
6
7
NUL DLE SP 0 @ P
16 32 48 64 80 96 112
SOH DC1
17 33 49 65 81 97 113
STX DC2
`
p
0
1
2
!
1
A
Q
a
q
1
“
2
B
R
b
r
2
3
4
5
6
18 34 50 66 82 98 114
DC3
19 35 51 67 83 99 115
DC4
20 36 52 68 84 100 116
NAK %
21 37 53 69 85 101 117
SYN
22 38 54 70 86 102 118
3
♥
♦
#
3
C
S
c
s
4
$
4
D
T
d
t
5
♣
♠
5
E
U
e
u
6
&
6
F
V
f
v
7
BEL ETB
‘
7
G
W g
23 39 55 71 87 103 119
CAN (
24 40 56 72 88 104 120
EM
25 41 57 73 89 105 121
SUB
26 42 58 74 90 106 122
ESC
27 43 59 75 91 107 123
w
7
8
9
8
BS
HT
LF
8
H
X
h
x
9
)
9
I
Y
I
y
A
B
C
D
E
F
*
:
J
Z
j
z
10
VT
11
FF
12
CR
13
SO
+
;
K
[
k
{
FS
,
<
L
\
l
|
28 44 60 76 92 108 124
GS M ]
29 45 61 77 93 109 125
RS
30 46 62 78 94 110 126
US DEL
31 47 63 79 95 111 127
-
=
m
}
.
>
N
^
n
~
14
SI
/
?
O
_
o
15
19
Bài giảng tin học đại cương
Phần 1: Tin học căn bản
BẢNG MÃ ASCII với 128 ký tự kế tiếp
Hex
0
8
Ç
9
É
A
á
B
░
C
└
D
╨
E
α
F
≡
128 144 160 176 192 208 224 240
ü
æ
í
▒
┴
╤
ß
±
1
2
129 145 161 177 193 209 225 241
é
Æ
ó
▓
┬
╥
Γ
≥
130 146 162 178 194 210 226 242
â
ô
ú
│
├
╙
π
≤
3
131 147 163 179 195 211 227 243
ä
ö
ñ
┤
─
╘
Σ
⌠
4
132 148 164 180 196 212 228 244
à
ò
Ñ
╡
┼
╒
σ
⌡
5
133 149 165 181 197 213 229 245
å
û
ª
╢
╞
╓
µ
÷
6
134 150 166 182 198 214 230 246
ç
ù
º
╖
╟
╫
τ
≈
7
135 151 167 183 199 215 231 247
ê
ÿ
¿
╕
╚
╪
Φ
°
8
136 152 168 184 200 216 232 248
ë
Ö
⌐
╣
╔
┘
Θ
·
9
137 153 169 185 201 217 233 249
è
Ü
¬
║
╩
┌
Ω
·
A
B
C
D
E
F
138 154 170 186 202 218 234 250
ï
¢
½
╗
╦
█
δ
√
139 155 171 187 203 219 235 251
î
£
¼
╝
╠
▄
∞
ⁿ
140 156 172 188 204 220 236 252
ì
¥
¡
╜
═
▌
φ
²
141 157 173 189 205 221 237 253
Ä
₧
«
╛
╬
▐
ε
■
142 158 174 190 206 222 238 254
Å
ƒ
»
┐
╧
▀
∩
143 159 175 191 207 223 239 255
2.6.3. Bộ mã Unicode
Ngày nay, máy tính đã toàn cầu hoá, việc trao đổi thông tin ngày càng mở rộng. Để đáp ứng nhu
cầu toàn cầu hoá này, vào những năm 90 của thế kỷ trước, các hãng hàng đầu về máy tính đưa ra
bộ mã 16 bít mang tên Unicode. Vậy số ký tự có thể biểu diễn (mã hoá) là 216-1.
20
Tải về để xem bản đầy đủ
146 trang
29260
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Tin học đại cương (Mới)", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_tin_hoc_dai_cuong_moi.pdf
