Bài giảng Pháp luật đại cương - Bài 4: Pháp luật – Công cụ điều chỉnh các mối Quan hệ xã hội - Hà Minh Ninh
Dành cho sinh viên không chuyên ngành Luật, khối ngành
Khoa học Tự nhiên
Thạc sĩ: Hà Minh Ninh
Email: minhninh[email protected]
Bài 4. Pháp luật – Công cụ điều chỉnh các mối Quan hệ
xã hội
I. Khái niệm, nguồn của pháp luật
II. Hệ thống pháp luật Việt Nam
III. Quy phạm pháp luật và Văn bản QPPL
IV. Quan hệ pháp luật
V. Thực hiện pháp luật, Vi phạm pháp luật và
Trách nhiệm pháp lý
1. Khái niệm:
Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung
(General rules of conduct) do nhà nước ban hành (hoặc
thừa nhận) để điều chỉnh các quan hệ xã hội phù hợp
với ý chí của giai cấp thống trị và được nhà nước bảo
đảm thực hiện
2. Thuộc tính cơ bản của Pháp luật
Quy
phạm phổ
biến
Thuộc
tính pháp
luật
Xác định
chặt chẽ
về hình
thức
Được bảo
đảm bằng
QLNN
3. Nguồn của Pháp luật (Sources of Law)
• Tập quán pháp (Legal practices)
phong tục, tập quán lưu truyền trong xã hội,
phù hợp với lợi ích của giai cấp thống trị
1
2
3
• Tiền lệ pháp (Legal precedents)
nhà nước thừa nhận các bản án của Tòa án
hoặc quyết định của cơ quan hành chính nhà
nước
• Văn bản QPPL (legislative documents)
cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành
dưới hình thức văn bản (pháp luật thành văn)
1. Khái niệm:
Hệ thống pháp luật (Legal System) là tổng thể các
QPPL có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, được phân
định thành các chế định pháp luật, các ngành luật và
được thể hiện trong các VB QPPL do các CQNN có
thẩm quyền ban hành theo trình tự, thủ tục và hình
thức nhất định.
2. Hệ thống cấu trúc bên trong
Quy phạm pháp luật
(Legal regulations/Normative regulations)
Chế định pháp luật
(Legal Institutions)
Ngành luật
(Branches of Law)
3. Cấu trúc bên ngoài của Hệ thống pháp luật VN
Là hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật.
Văn bản QPPL (legislative documents) là văn bản
do CQNN có thẩm quyền ban hành theo thủ tục,
trình tự, hình thức luật định, trong đó có chứa các
quy tắc xử sự chung, được Nhà nước bảo đảm thực
hiện bằng QLNN để điều chỉnh các QHXH.
1. Quy phạm pháp luật
Quy phạm: Quy tắc xử sử chung trong các quan hệ
xã hội giữa con người với con người, có thể là: Quy
phạm đạo đức, quy phạm tôn giáo, quy phạm của tổ
chức, quy phạm ký thuật, quy phạm pháp luật…
1. Quy phạm pháp luật
Quy phạm pháp luật: là những quy tắc xử sự có
tính bắt buộc chung do Nhà nước đặt ra và bảo đảm thực
hiện, thể hiện ý chí, lợi ích của giai cấp thống trị và nhu
cầu tồn tại của xã hội, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã
hội, tạo lập trật tự, ổn định cho sự phát triển của xã hội.
1. Quy phạm pháp luật
Do nhà nước đặt ra
Thể hiện dưới hình thức xác định
Mang tính bắt buộc chung và áp
dụng nhiều lần
Nhà nước bảo đảm thực hiện bằng
QLNN
1. Quy phạm pháp luật
Cơ cấu của QPPL
Giả
định
• Nêu lên những hoàn cảnh, điều kiện có thể xảy ra
• “Chủ thể nào, trong hoàn cảnh, điều kiện nào?”
Quy
định
• Cách thức xử sự được phép hoặc buộc thực hiện
• “Chủ thể sẽ xử sự như thế nào?”
• Biện pháp NN dự kiến áp dụng nếu không thực
Chế
tài
hiện
• “Hậu quả gì, quyền lợi gì?”
1. Quy phạm pháp luật
Cơ cấu của QPPL
Ví dụ:
Điều 119, Bộ luật hình sự 1999, sửa đổi bổ sung 2009
“Điều 119. Tội mua bán người
1. Người nào mua bán người thì bị phạt tù từ hai năm
đến bảy năm.”
Giả định
Chế tài
1. Quy phạm pháp luật
Cơ cấu của QPPL
Ví dụ:
Điều 9, Luật giao thông đường bộ năm 2008
“Điều 9. Quy tắc chung
1. Người tham gia giao thông phải đi bên phải theo chiều đi
của mình, đi đúng làn đường, phần đường quy định và phải
chấp hành hệ thống báo hiệu đường bộ.”
Giả định
Quy định
2. Văn bản Quy phạm pháp luật
Khái niệm: VBQPPL là một hình thức văn bản do
cơ quan nhà nước ban hành hoặc phối hợp ban hành
theo thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục luật định,
trong đó có các quy tắc xử sự chung mang tính bắt buộc
chung, được nhà nước bảo đảm thực hiện nhằm điều
chỉnh các quan hệ xã hội cơ bản và được áp dụng nhiều
lần trong đời sống xã hội
2. Văn bản Quy phạm pháp luật
Hệ thống VBQPPL của Việt Nam
Văn bản
luật
• Hiến pháp, bộ luật, luật,
nghị quyết do QH ban hành
• Pháp lệnh, nghị quyết do UBTVQH ban hành;
Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước; Nghị
định của Chính phủ; Thông tư của Bộ trưởng,
thủ trưởng cơ quan ngang bộ; Nghị quyết của
Hội đồng thẩm phán TANDTC…….
Văn bản
QPPL dưới
luật
2. Văn bản Quy phạm pháp luật
Hệ thống VBQPPL của Việt Nam (Điều 4, Luật ban hành
văn bản quy phạm pháp luật năm 2015)
1.Hiến pháp.
2.Bộ luật, luật (sau đây gọi chung là luật), nghị quyết của
Quốc hội.
3.Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội; nghị
quyết liên tịch giữa Ủy ban thường vụ Quốc hội với Đoàn Chủ
tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
4.Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước.
5.Nghị định của Chính phủ; nghị quyết liên tịch giữa Chính
phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam.
6.Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
2. Văn bản Quy phạm pháp luật
7.Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối
cao.
8.Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; thông tư của
Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; thông tư của Bộ
trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; thông tư liên tịch giữa
Chánh án Tòa án nhân dân tối cao với Viện trưởng Viện kiểm
sát nhân dân tối cao; thông tư liên tịch giữa Bộ trưởng, Thủ
trưởng cơ quan ngang bộ với Chánh án Tòa án nhân dân tối
cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; quyết định
của Tổng Kiểm toán nhà nước.
9.Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc
trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh).
10.Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
2. Văn bản Quy phạm pháp luật
11.Văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa
phương ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.
12.Nghị quyết của Hội đồng nhân dân huyện, quận, thị
xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực
thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp huyện).
13.Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp huyện.
14.Nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã, phường, thị
trấn (sau đây gọi chung là cấp xã).
15.Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã.
2. Văn bản Quy phạm pháp luật
Kỹ năng tra cứu Văn bản QPPL
Website của các Bộ
Tải về để xem bản đầy đủ
40 trang
19020
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Pháp luật đại cương - Bài 4: Pháp luật – Công cụ điều chỉnh các mối Quan hệ xã hội - Hà Minh Ninh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_phap_luat_dai_cuong_bai_4_phap_luat_cong_cu_dieu_c.pdf
