Bài giảng Lập trình hướng đối tượng - Tuần 7: Kế thừa

Nguyễn Khắc Huy

BM Công Nghệ Phần Mềm

9/2017

Ôn tập đối tượng

• Ví dụ: Xét ngữ cảnh là 1 trường PTTH với

phần mềm quản lý trường cấp 3:

• Danh sách đề nghị:

– Học sinh Tổ Bộ môn Số tiết

– Giáo viên BGH

TKB

– Môn học Khối

Bảng điểm

– Lớp

Phụ huynh Phòng

– Học kỳ

ĐTB

Học phí

– Năm học Diện HS …

• Đối tượng/Không phải đối tượng?

BM Công Nghệ Phần Mềm

2

Ôn tập đối tượng

• Được quan tâm?

– Phần mềm quản lý học sinh:

• Học sinh, Giáo viên, Môn học, Lớp, Khối, Phụ

huynh, Học kỳ, Năm học…

– Phần mềm quản lý giáo viên:

• Giáo viên, Tổ bộ môn, Môn học, Khối, Lớp, Học

kỳ, Năm học…

– Phần mềm xếp thời khóa biểu:

• Giáo viên, Môn học, Lớp, Phòng, Học kỳ,Năm

học…

BM Công Nghệ Phần Mềm

3

Ôn tập đối tượng

• Đối tượng chính?Đối tượng phụ

– Phần mềm quản lý học sinh:

• Học sinh, Giáo viên, Môn học, Lớp, Khối, Phụ

huynh, Học kỳ, Năm học…

– Phần mềm quản lý giáo viên:

• Giáo viên, Tổ bộ môn, Môn học, Khối, Lớp, Học

kỳ, Năm học…

– Phần mềm xếp thời khóa biểu:

• Giáo viên, Môn học, Lớp, Phòng, Học kỳ,Năm

học…

BM Công Nghệ Phần Mềm

4

Giới thiệu

• Một trong những tính chất quan trọng trong phương

pháp lập trình hướng đối tượng là khả năng tái sử dụng

các lớp đã được định nghĩa.

• Do đó, với kế thừa, người lập trình có thể định nghĩa lớp

đối tượng mới dựa trên 1 hay nhiều lớp đối tượng đã có

sẵn.

• Lớp có sẵn được gọi là lớp cơ sở (based class) và lớp

kế thừa được gọi là lớp dẫn xuất (derived class)

BM Công Nghệ Phần Mềm

5

Kế thừa

C

A

B

* * * *

*

- - *- - - *-

*- - * - - *

+ * + + + * + *

+ * + + + * +

A

B

* tính chất chung

- tính chất của A

+ tính chất của B

- - - - - - - -

- -

+ + + + + + +

+ + +

BM Công Nghệ Phần Mềm

6

Ví dụ

C

ConNguoi

A

B

GiaoVien

SinhVien

BM Công Nghệ Phần Mềm

7

Kế thừa

E

D

E

* * * *

*

- *- - - *-

*- - * - - *

* * * *

*

D

* tính chất đã xây dựng

- tính chất mới của D

- - - - - - -

- -

BM Công Nghệ Phần Mềm

8

Ví dụ

Lớp cơ sở

SINH VIÊN

Kế thừa

TẠI

CHỨC

CAO

ĐẲNG

CHÍNH

QUY

HOÀN

CHỈNH

Lớp dẫn xuất

BM Công Nghệ Phần Mềm

9

Cú pháp

• Trong C++, kế thừa được khai báo như

sau:

class <Tên lớp kế thừa> : <Loại kế thừa> <Tên lớp cơ sở>

{

private:

public:

};

BM Công Nghệ Phần Mềm

10

Một số lưu ý khi kế thừa

A

B

• Các thành phần thuộc tính và hành động

public của A sẽ là các thành phần trong B

• Các thành phần private của A chỉ được

truy xuất qua các hàm public hay

protected của A

BM Công Nghệ Phần Mềm

11

Từ khóa protected

• Các thành phần protected của lớp cơ sở

sẽ được nhìn thấy (hay truy xuất trực tiếp)

được trong lớp dẫn xuất nhưng không

được nhìn thấy/truy xuất từ bên ngoài.

BM Công Nghệ Phần Mềm

12

Các loại kế thừa

Có 3 loại kế thừa:

• public

• protected

• Private

Lưu ý: Nếu không nói rõ là loại kế thừa gì,

chúng ta ngầm định đó là kế thừa public

BM Công Nghệ Phần Mềm

13

Các loại kế thừa

• public: các thành phần public và

protected của lớp cơ sở là các thành phần

public và protected của lớp dẫn xuất.

• protected: Các thành phần public và

protected của lớp cơ sở là các thành phần

protected của lớp dẫn xuất.

• private: Các thành phần public và

protected của lớp cơ sở là các thành phần

private của lớp dẫn xuất.

BM Công Nghệ Phần Mềm

14

Kế thừa phương thức

• Các phương thức của lớp cơ sở sẽ được kế thừa

trong lớp dẫn xuất, ngoại trừ:

– Hàm dựng

– Hàm hủy

– Toán tử gán bằng

• Lưu ý: các phương thức private của lớp cơ sở

vẫn tồn tại trong lớp dẫn xuất nhưng phải được truy

xuất thông qua các phương thức protected hay

public của lớp cơ sở.

BM Công Nghệ Phần Mềm

15

Hàm dựng trong kế thừa

• Khi một đối tượng thuộc lớp dẫn xuất

được tạo lập:

– Hàm dựng của lớp cơ sở sẽ tự động được

gọi thực hiện trước

– Sau đó, hàm dựng của lớp dẫn xuất sẽ được

thực hiện.

– Trong hàm dựng của lớp dẫn xuất, chúng ta

có thể chỉ định hàm dựng nào của lớp cơ sở

sẽ được gọi thực hiện. Nếu không, hàm dựng

mặc định của lớp cơ sở sẽ được gọi.

BM Công Nghệ Phần Mềm

16

Hàm dựng trong lớp dẫn xuất

Lưu ý:

A

B

C

• Hàm dựng của lớp dẫn xuất chỉ

được phép chỉ định hàm dựng

nào của lớp cơ sở trực tiếp

của nó thực hiện chứ không thể

can thiệp đến các lớp cơ sở kế

thừa xa hơn.

X

BM Công Nghệ Phần Mềm

17

Ví dụ

class A

{

class A {

public:

A();

A(int);

A();

A(int);

};

class B : public A

{

public:

B(int);

};

B(int t) : A(t) {

...

}

};

BM Công Nghệ Phần Mềm

18

Hàm hủy trong kế thừa

• Khi một đối tượng thuộc lớp kế thừa bị

hủy:

– Hàm hủy của lớp kế thừa được gọi thực hiện

trước

– Sau đó mới đến hàm hủy của lớp cơ sở.

BM Công Nghệ Phần Mềm

19

Định nghĩa lại phương thức

• Đôi khi chúng ta cần định nghĩa lại các phương

thức của lớp cơ sở trong lớp dẫn xuất

 Việc này được thực hiện bằng cách khai báo và

cài đặt lại các phương thức này trong lớp dẫn

xuất.

Phương thức được định nghĩa lại còn được gọi là

hàm nạp chồng (overriden function).

Lưu ý: hàm được định nghĩa lại này sẽ che đi các

hàm trùng tên khác (nếu có) trong lớp cơ sở.

BM Công Nghệ Phần Mềm

20

Bài giảng Lập trình hướng đối tượng - Tuần 7: Kế thừa - Nguyễn Khắc Huy