Giáo trình Kỹ thuật truyền hình - Chương 3: Cơ sở vật lý của truyền hình màu và thiết lập hệ truyền hình màu

32

Phần 2

TRUYỀN HÌNH MÀU

CHƯƠNG 3

CƠ SỞ VẬT LÝ CỦA TRUYỀN HÌNH MÀU VÀ

THIẾT LẬP HỆ TRUYỀN HÌNH MÀU

A. Cơ sở vật lý của truyền hình màu

3.1 Ánh sáng và đặc tính của nguồn sáng

Ánh sáng là một dạng năng lượng điện từ. Năng lượng này truyền đến mắt ta

và xảy ra quá trình hóa điện, tạo ra các xung điện tương ứng và được truyền đến

hệ thần kinh não giúp ta nhìn thấy vật thể với màu sắc riêng biệt của nó.

Ánh sáng thấy được là sóng điện từ có tần số từ 3,8.10¹⁴Hz đến 7,9.10¹⁴Hz.

Tương ứng với bước sóng 780nm  380nm với vận tốc truyền c ≈ 300.000Km/s.

3,8.10¹⁴7,9.10¹⁴

Hồng ngoại

Tử ngoại

Hz

0

10⁵

10¹⁰

10¹⁵

10²⁰

10²⁵

Ánh sáng

thấy được

Tia vũ trụ

Sóng vô tuyến

Tia gama

Tia X

Hình 3.1 Dải sóng điện từ

Ánh sáng mà mắt người thấy được chỉ chiếm một dải rất hẹp trong dải sóng

điện từ như hình 3.1, thường được chia thành 2 loại là ánh sáng đơn sắc và ánh

sáng phức hợp.

Ánh sáng đơn sắc: là sóng điện từ chỉ chứa một bước sóng xác định. Song

trong thực tế có thể xem ánh sáng đơn sắc như bức xạ có dải tần rất hẹp. Laser có

thể được xem như một nguồn tạo ra ánh sáng đơn sắc nhân tạo.

Ánh sáng phức hợp: là tập hợp nhiều ánh sáng đơn sắc, được đặc trưng bằng

sự phân bố năng lượng theo một dải tần số, nghĩa là đặc trưng bằng đặc tính phổ

của nó. Trong thiên nhiên thường gặp loại ánh sáng phức hợp này. Một dạng đặc

33

biệt của ánh sáng phức hợp là ánh sáng trắng trong đó phổ năng lượng được phân

bố đều từ 380nm đến 780nm.



380nm

780nm

Hình 3.2 Phổ của ánh sáng trắng được phân bố đều

Nếu nguồn sáng chỉ có một khoảng ngắn của phổ nơi trên thì mắt người ghi

nhận được một trong các màu phổ như dưới đây:

Tím

V

Violet

Lơ

B

Blue

Lam

C

Cyan

Lá cây

G

Green Yellow Crange

Vàng

Y

Cam

O

Đỏ

R

Red

nm

380

560

590

650

780nm

430

470

500

Hình 3.3 Sự phân bố 7 màu phổ

3.2 Màu sắc và đặc tính của màu sắc

3.2.1 Màu sắc

Màu của vật không phải là nguồn sáng. Màu sắc của vật được phân biệt là

nhờ tính chất phản xạ ánh sáng của nó.

Khi ánh sáng trắng chiếu vào một vật nào đó thì một số bước sóng bị vật ấy

hấp thụ hoàn toàn hoặc một phần. Các bước sóng không bị hấp thụ còn lại phản

chiếu đến mắt cho ta cảm giác về một màu nào đó.

Nếu vật phản xạ mọi tia sáng có bước sóng trong dải phổ trông thấy thì vật

đó được xem là màu trắng. Nếu vật chỉ phản xạ một số thành phần bước sóng nào

đó trong dải phổ trông thấy và hấp thu những thành phần khác thì ta thấy vật đó

tương ứng với màu sắc riêng của nó.

Màu đen về phương diện ánh sáng được xem là màu trắng có cường độ chiếu

sáng thấp dưới khả năng kích thích của mắt

Màu sắc của vật không chỉ phụ thuộc vào tính chất phản xạ của nó mà còn

phụ thuộc vào nguồn chiếu sáng lên vật đó. Khi phổ phân bố năng lượng của

nguồn chiếu sáng thay đổi thì màu sắc của vật được chiếu sáng cũng thay đổi. Ví

dụ khi chiếu ánh sáng màu lên vật phản xạ mọi bước sóng ta thấy vật có màu

giống màu của nguồn sáng.

34

3.2.2 Các đặc tính xác định một màu

3.2.2.1 Độ chói (Luminance)

Độ chói là cảm nhận của mắt với cường độ của nguồn sáng, là đáp ứng của

mắt với biên độ trung bình của toàn phổ.

Biên độ trung bình

(Cường độ sáng)



380nm

780nm

Hình 3.4 Độ chói là đáp ứng của mắt với biên

độ trung bình của toàn phổ

3.2.2.2 Độ bão hòa (Saturation)

Độ bão hòa của một màu là sự tinh khiết của màu ấy với màu trắng, là khả

năng màu ấy bị pha loãng bởi ánh sáng trắng nhiều hay ít.

Như vậy các nguồn đơn sắc có độ bão hòa tuyệt đối vì không bị ánh sáng

trắng lẫn vào. Nguồn sáng trắng có độ bão hòa bằng 0 vì xem như đã bị ánh sáng

trắng lẫn vào hoàn toàn. Màu bất kỳ = Lượng sáng trắng + Lượng sáng màu



=



+

380nm

780nm

Hình 3.5 Sơ đồ biểu diễn độ bão hoà

Độ bão hoà ở đây là có thể được xem mối tương quan giữa hai thành phần

lượng sáng trắng và lượng sáng màu. Tỉ lệ thành phần sáng trắng càng nhiều, độ

bão hoà càng kém và ngược lại. Tia laze có độ bão hoà cực tuyệt đối vì chỉ còn

một bước sóng duy nhất.

3.2.2.3 Sắc thái (Hue, Tint)

Sắc thái của một màu hoàn toàn là cảm giác chủ quan của con người. Thường

sắc thái quyết định bởi bước sóng lấn lướt nhất trong toàn phổ. Cùng một màu đỏ

chẳng hạn nhưng mỗi người cảm nhận sắc thái đỏ đó có thể khác nhau.

35

Hình vẽ 3.6 trình bày về sự khác nhau về các đặc tính xác định một màu.

Khác nhau về sắc thái

Khác nhau về độ chói

Khác nhau về bão hoà

Khác nhau về các đặc tính

Hình 3.6 Sự khác nhau về các đặc tính xác định một màu.

3.3 Cấu trúc của mắt người

3.3.1 Cấu tạo của mắt

Võng mô

Tế bào que

Tế bào nón

Hoàng điểm

Não

Thuỷ

tinh thể

G B…

R

Hình 3.7 Cấu tạo của mắt

Các loại tế bào

Mắt người bị kích thích trong vùng của bước sóng điện từ 380nm ÷ 780nm

và cảm nhận là ánh sáng. Cảm nhận này có được là nhờ các tế bào thần kinh thị

giác nằm bên trong hốc mắt. Có hai loại tế bào thần kinh thị giác, khoảng:

 130 triệu tế bào que nằm rãi rác khắp võng mô, cho cảm giác về độ chói

(cường độ sáng).

 7 triệu tế bào nón hầu hết tập trung ở hoàng điểm (nằm ngay chính giữa

phía trong hốc mắt) cho cảm giác về cả cường độ sáng và màu sắc.

Tế bào này có 3 loại:



 Loại thứ hai: nhạy với màu đỏ (Red) = 700nm

36



 Loại thứ ba: nhạy với màu lá cây (Green) = 546,1nm

 Loại thứ nhất: nhạy với màu lơ (Blue) = 435,8nm



Mắt thu nhận hình ảnh của vật chủ yếu nhờ các tế bào hình que đồng thời 3

loại tế bào hình nón cho ta cảm giác về màu sắc của vật.

3.3.2 Độ chói của mắt

%

Độ chói

59%

30 %

11%



B

G

R

nm

Hình 3.8 Độ chói thay đổi theo bước sóng

Hình vẽ 3.8 biểu diễn độ chói của mắt ở từng bước sóng. Nếu lấy một

nguồn sáng trắng có cường độ chuẩn mà mắt người ghi nhận độ chói 100% thì

cũng với cường độ ấy, ánh sáng đỏ (Red) cho mắt cảm giác độ chói 30%, ánh sáng

lơ (Blue) là 11% và ánh sáng xanh (Green) là 59%.

Từ đó suy ra công thức độ chói Y của một màu X (R, G, B) (tín hiệu trắng

đen của mắt):

Y = 0,3R + 0,59G + 0,11B

Với: (R, G, B là tỉ lệ phần trăm của 3 thành phần R, G, B tạo ra màu X)

3.4 Thuyết 3 màu

Tất cả các màu đều có thể được tạo ra từ 3 thành phần màu cơ bản R,G,B

bằng cách trộn chúng theo một tỉ lệ thích hợp.

Việc chọn các màu cơ bản cần phải thoả mãn điều kiện: Trộn 2 màu bất kỳ

trong 3 màu cơ bản sẽ không cho ra màu cơ bản thứ 3. Ta có thể có vô số tập ba

màu cơ bản nhưng cần lưu ý là, nếu như hai trong số 3 màu cơ bản nằm ở cuối hai

đầu vùng nhìn thấy, còn màu cơ bản thứ ba nằm ở giữa thì có khả năng dễ dàng

tạo lại phần lớn các màu tồn tại trong thiên nhiên.

37

Năm 1931 Hội đồng quốc tế nghiên cứu về ánh sáng CIE (Commission

International de l’Eclairge: CIE) đã chọn 3 màu cơ bản sau đây:



 Đỏ (Red) có bước sóng = 700nm



 Lá cây (Green) có bước sóng = 546,1nm

 Lơ (Blue) có bước sóng



= 435,8nm

3.5 Thí nghiệm kiểm chứng thuyết 3 màu và sự trộn màu

3.5.1 Thí nghiệm kiểm chứng

Để kiểm chứng người ta dùng máy đo màu (Sắc kế). Máy đo màu gồm 3

nguồn sáng R, G, B và màn ảnh có dạng tam giác. Màu X chiếu sáng một bên màn

ảnh còn bên màn ảnh còn lại được chiếu bởi ba nguồn sáng cơ bản R, G, B có thể

điều chỉnh cường độ được. Tiến hành điều chỉnh 3 nguồn sáng cho đến khi màu

tổng hợp đồng nhất với màu cần xác định X, nghĩa là cùng độ chói, sắc thái và độ

bão hoà màu. Từ đó ta tìm được phần trăm của 3 màu theo công thức:

X

 a(R) + b(G) +c(B)

Với a, b, c là tỉ lệ phần trăm tương ứng cần tìm.

Màn ảnh

R

G

B

Màu X

Mắt

Hình 3.9 Sơ đồ nguyên lý thí nghiệm kiểm chứng lý thuyết màu

Bằng cách thay đổi các tỉ lệ ấy, người ta có thể tạo ra hầu hết các màu trong

thiên nhiên.

38

3.5.2 Sự trộn màu

Chiếu 3 nguồn sáng màu cơ bản R, G, B có cùng cường độ lên màn ảnh bằng

vải trắng (để có sự phản chiếu hoàn toàn ở màn ảnh). Ta có kết quả trộn màu

như sau ở các vùng giao nhau:

R = G = B

G

R

Y

R + G  Y

(yelow)

W

R + G  M

B + G  C

(Magnenta - tía)

(Thiên thanh - Cyan)

(White)

C

M

B

R + G + B  W

Hình 3.10 Sự trộn màu

Hiện tượng trộn màu được giải thích như sau:

Thực ra không hề có sự pha trộn giữa các bước sóng của các màu cơ bản. Tại

vùng mắt người thấy màu trắng chẳng hạn, vẫn có đủ 3 bước sóng của 3 màu R, G,

B riêng rẽ đến mắt cùng một lượt và cả 3 nhóm tế bào nón R, G, B cùng bị kích

thích giống y như trường hợp đã chiếu ánh sáng trắng vào mắt. Hai hiện tượng vật

lý khách quan khác nhau đã gây cùng cảm giác cho mắt người.

Màu tía (Magnenta) không phải là một thực thể khách quan (vì không có

bước sóng của màu tía) mà do màu R và B kích thích vào 2 loại tế bào nón nhạy

với màu R và B gây cho người quan sát có cảm giác màu tía.

Sự trộn màu như vậy thực ra chỉ là kết quả lợi dụng sự nhầm lẫn của mắt và

được khai thác triệt để trong truyền hình màu.

3.6 Nguyên lý Camera màu và đèn hình màu

3.6.1Camera màu (Color Camera)

Điểm màu sau khi qua thấu kính và lăng kính sẽ chia làm 3 hướng, tạo ra các

tia sáng 1, 2, 3. Các tia 1 và 3 sau khi qua lăng kính sẽ hướng lên trên và xuống

dưới, gặp các gương 1 và 3 đổi phương thành đi ngang. Tia 2 sau khi qua lăng

kính cũng truyền theo phương ngang như hình 3.11. Sau đó, cả 3 tia được đưa vào

các bộ lọc màu R,G,B để lọc lấy 3 thành phần màu. Các thành phần này được đưa

39

vào 3 tế bào nhạy với 3 màu (gọi là ống VIDICON 1,2,3), để biến thành 3 thành

phần điện áp E_R, E_G, E_B(gọi tắt là R, G, B) tỉ lệ với các thành màu tương ứng.

Lọc R

VIDICON 1

Gương

1

E

E_R

R

(=  volt)

Thấu kính

Lọc G

Điểm

màu

VIDICON 2

2

E

E_G

G

(=  volt)

Lăng

kính

Lọc B

VIDICON 3

R G

3

E

E_B

B

Gương

(=  volt)

Hình 3.11 Sơ đồ nguyên lý cấu tạo của camera màu

Ví dụ: V_R= 3mV~ R = 3mV~

V_G= 2mV~ Nhưng thường chỉ viết tắt G = 2mV~

V_B= 1,8mV~ B = 1,8mV~

Sự phân tích màu được thực hiện cho từng điểm ảnh của vật.

R

G

Y

R

G

B

Camera màu

MATRIX

B

G

R

70 K

30 K

41 K

59 K

89 K

Y = 0,3R + 0,59G + O,11 B

11 K

100 K

Hình 3.12 Sơ đồ nguyên lý của mạch cộng tỉ lệ (Matrix)

để tái tạo độ chói Y từ các thành phần màu.

40

Phía sau camera có bộ phận hoạt động như tế bào que tạo lại tín hiệu trắng

đen, hay còn gọi là độ chói:

Y = 0,3R + 0,59G + 0,11B

Mạch tạo ra tín hiệu trắng đen cho tivi gọi là mạch matrix. Tín hiệu video

tổng hợp R, G, B và độ chói Y sẽ được gửi đến máy thu.Sau đó, cho 3 tia R, G, B

vào 3 Cathod của đèn hình để pha lại màu trên mặt đèn hình màu.

3.6.2 Tổng hợp màu

E

E_R

R

Ph¸t quang mµu

R

M¾t

Ph¸t quang mµu

E

E_G

G

Ph¸t quang mµu

B

E

E_B

B

Hình 3.13 Sơ đồ nguyên tắc tổng hợp màu từ 3 thành phần màu

3.6.3 Cấu trúc của đèn hình màu

Lưới

khiển

Lưới màn

Screen

Cathod

G_LK

>]

Tim đèn

R_LK

B_LK

Lưới hội tụ

Focus

Anod 2

Hình 3.14 Cấu trúc đèn hình màu

41

3.6.3.1 Đèn hình delta



Do hãng RCA chế tạo đầu tiên vào năm 1956. Ba tia được bố trí trên 3 đỉnh

của một tam giác đều:

B

1⁰2’

0

Trục đèn hình

R

G

R

G

Hình 3.15 Sơ đồ nguyên lý của đèn hình delta

Các máy nội địa Nhật sản xuất trước 1979 còn loại đèn hình này. Mặt đèn

hình được phun sơn oxid đặc biệt để chùm tia đập vào với vận tốc cao thì phát ra

ánh sáng màu. Ba điểm màu tập trung thành một tổ hợp màu. Khi ba chùm tia đập

vào ánh sáng phát ra sẽ hoà lại cho ra 1 điểm màu.

o

B

Mặt máy chứa

tổ hợp màu RGB

G

3 chùm tia e^-

R

Hình 3.16 Cấu trúc các tổ hợp màu và mặt nạ đục lỗ của đèn hình Delta

Trước mặt máy có mặt nạ đục lỗ giúp cho chùm tia hội tụ tại điểm 0 trước

khi đập vào màn hình màu (Shadow mask). Mặt nạ đục lỗ làm bằng thép cứng.

Khi các chùm tia đến lỗ thì có một số e^-đập vào mặt nạ sinh nhiệt nó rất nóng,

năng lượng mất mát có khi lên đến 60%. Ngoài ra khi mặt nạ bị nhiễm từ do loa,

nam châm thì hình bị lem, nhiều vân nhiễu. Lúc đó phải khử từ bằng máy khử

dùng dòng cao tần. Ở loại máy này có 12 biến trở ở đuôi đèn để chỉnh màu nên

việc cân chỉnh gặp nhiều khó khăn, nhất là vấn đề chỉnh chùm tia. Hiệu suất thấp

10% ÷ 15%  Công suất cung cấp gấp 10 lần TV trắng đen tương đương  đèn

mau già.

42

3.6.3.2 Đèn hình TRINITRON

Đèn hình có chất lượng tương đối nhưng việc hiệu chỉnh tụm tia khó



khăn và hiệu suất thấp. Sau nhiều năm nghiên cứu, năm 1968 hãng SONY đèn

hình màu TRINITRON.

Sọc photpho

RGBRGB

R G B R G B R G B

G

B

R

B

R

Hình 3.17 Cấu trúc của đèn hình Trinitron

Màn hình photpho bây giờ gồm có các sọc R, G, B xếp xen kẻ.

Mặt nạ đục lỗ được thay bằng lưới có điện thế âm  để hướng dẫn chùm

tia bắn trúng vào các tổ hợp màu, khi e^-đến lưới nó sẽ bị điện thế âm đẩy lọt vào

giữa chính vì công suất chỉ cần thấp và hiệu suất đạt được cao. Ngoài ra vì lưới

nhỏ nên ít bị nhiễm từ.

Giữa các vạch màu có lằn đen để hấp thu các tia e^-bị lệch gọi là vi sọc

đen(Micro Black) nên màu không bị lem, hình rực và đẹp.

Hiệu suất 25% ÷ 30%

với các loại đèn hình.

 Đèn hình bền, tuổi thọ cao, hiệu suất cao nhất so

3.6.3.3 Đèn hình màu InLine

Trinitron vừa ra đời đã được hưởng ứng ngay trong thương mại và đặt đèn

hình màu tam giác trên đường đào thải. Điều này đặt ra cho công nghiệp truyền

hình màu của Mỹ yêu cầu phải cạnh tranh ráo riết với SONY. Cho nên vào đầu

năm 1970 (khoảng 1972) hãng General Electric (Mỹ) đưa ra thị trường đèn hình

InLine.

R

G

B R

G

B

G

Mặt phát quang

Mặt nạ đục lỗ

Hình 3.18 Sơ đồ mặt phát quang và mặt nạ đục lỗ của đèn hình InLine

43

B

R

O

G

Hình 3.19 Ba cathod được bố trí trên cùng nằm trên một phẳng

Về cơ bản, đèn InLine vẫn như đèn Trinitron nhưng để vạch màu được ngắt

ra từng quảng tương ứng với dòng một. Khe lưới hở cũng được thay đổi cho phù

hợp và trước mỗi điểm G lại khoan một lỗ hình dạng y như điểm G. Điều này làm

giảm hiệu suất so với đèn Trinitron (thực tế chỉ còn 20% ÷ 25%).

Cho đến nay trừ hãng SONY vẫn duy trì sọc phát quang để tận dụng hiệu

suất, còn tất cả các hãng trên thế giới đều dùng loại đèn InLine.

3.7 Toạ độ màu

Một màu hoàn toàn được xác định bằng một điện áp của tín hiệu chói Y và 2

điện áp tín hiệu sắc (R – Y) và (B – Y). Nếu xem Y là một thông số (bằng bao

nhiêu cũng được)  có thể biểu diễn tính chất một màu bằng hệ trục vuông góc:

trục tung (R – Y), trục hoành (B – Y).

Ví dụ: màu trắng W có: R – Y = 0 và B – Y = 0 nên nằm tại tâm 0 của hệ

trục.

R-Y

R

0,7

B-Y

-0,59

0,89

B

W

-0,3

-0,11

-0,59

G

(R – Y) = 0,7

(B – Y) = -0,3

(R – Y) = -0,7

(B – Y) = 0,3

R

G

B

C

(R – Y) = -0,59

(B – Y) = -0,59

(R – Y) = 0,59

(B – Y) = 0,59

M

Y

(R – Y) = -0,11

(B – Y) = 0,89

(R – Y) = 0,11

(B – Y) = -0,89

Đối với màu trắng

44

Y = 0,3R + 0,59G + 0,11B

= (0,3 + 0,59 + 0,11=1=R=G=B



B – Y = 0, R – Y = 0, G – Y = 0

Ta có các cặp R-C, G-M, B-Y đối xứng nhau qua trục toạ độ vì chúng là các

thành phần bổ túc nhau để tạo ra màu trắng. (ví dụ: R+C = R+ B + G  W)

B. Thiết lập hệ truyền hình màu

3.8 Vấn đề tương hợp

Truyền hình màu ra đời khi truyền hình đen trắng đã trưởng thành. Hàng triệu

TV đen trắng đã được sản xuất và còn đang phát triển. Vì vậy việc đầu tiên cho

công tác truyền hình màu là phải làm sao không gây ảnh hưởng đến truyền hình

trắng đen đang hoạt động mà còn làm sinh động và phong phú thêm. Yêu cầu là

TV trắng đen phải thu được tín hiệu chói Y của đài màu. Để đáp ứng với yêu cầu

này thì truyền hình màu phải xây dựng dựa vào các chuẩn trắng đen như sau:

a. f và f

a. f_Hvà f_V

H

V

15750Hz

60Hz

15625Hz

50Hz

cho OIRT và CCIR

FCC

b. xây dựng theo khổ rộng băng thông của trung tần

6,5MHz

4,5MHz

8MHz

6,5MHz

f_IF/S

f_IF/VID

f_IF/S

f_IF/VID

41,25MHz

45,75MHz

31,5MHz

38MHz

Hệ FCC

c. Phải chọn lại các tần số của băng tần UHF và VHF

Hệ OIRT

c. Phải chọn lại các tần số của băng tần UHF và VHF

f_RF

f_IF

VID

S

VID

S

3.9 Hệ quả của việc xây dựng hệ màu dựa theo chuẩn trắng đen

Với băng thông hẹp như vậy thì không thể chuyển 3 màu cùng một lúc được.

Phải chọn cho mỗi một màu một sóng tải phụ f_SC(Subcarrier). Nhưng từ 0 ÷

45

4,2MHz để dành cho tín hiệu trắng đen. Ít nhất cũng là từ 0 ÷ 3MHz để cho hình

không bị mất chi tiết.

f_SC1

f_SC2f_SC3

1,5M

1M

1M 1M

Vậy về phương diện kỹ thuật không thể chuyển 3 màu R, G, B và 3 sóng tải

phụ cùng một lúc được.

Các nhà toán học đề nghị gửi đi 2 màu trong 3 màu nhưng phải pha với trắng

đen. Người ta chọn màu đỏ và màu xanh lơ (R – Y) và (B – Y)

Công thức đen trắng

Y = 0,3R + 0,59G + 0,11B



0,3Y + 0,59Y + 0,11Y = 0,3R + 0,59G + 0,11B

0 = 0,3(R – Y) + 0,59(G – Y) + 0,11(B – Y)

= -0,3(R – Y) - 0,11(B – Y)

0,59(G –Y)

(G – Y)

0,3

0,59

1

0,11



=



(R  Y) 

(B  Y)

0,59

1



(G – Y) =  (R  Y)  (B  Y)

2

6

Vậy ta có công thức

1

(G – Y) =  (R  Y)  (B  Y)

2

6

Công thức này dùng cho mọi hệ màu:



Mạch cộng tỉ lệ

– (B – Y)

– (R – Y)

(B – Y)

-1

50K

10K

1

6

–

(B – Y)

(R – Y)

50K

(G – Y)

1

2

–

(R – Y)

50K

Gọi là mạch Matrix

46

3.10 Vấn đề sóng mang phụ f

3.10 Vấn đề sóng mang phụ f_SC

SC

3.10.1 Điều chế sóng mang phụ

STP mang theo màu  tới máy thu chúng ta dùng mạch L, C sẽ tách được màu

ra khỏi tín hiệu hỗn hợp.

Có hai cách điều chế f_scvới màu: Biến điệu biên độ và biến điệu tần số

3.10.2 Điều chế biên độ AM

Ví dụ:

AM

f

sc

Sau này tại máy thu

Bộ

lọc

Y

+

Màu + Y

3.10.3 Điều chế tần số FM

5^V

(B-Y)

0

1

f 

2 L(C_V C₀)

FM cho chi tiết tốt hơn AM nhưng phức tạp hơn

3.11 Công thức và điều kiện chọn sóng mang phụ

3.11.1 Điều kiện 1

Ta dành vùng đen trắng 0  3MHz để có đủ chi tiết, màu từ 3 5MHz. Do đó

sóng tải phụ nằm giữa 3M và 5M

47

3MHz < f_SC< 5MHz

(1)

3.11.2 Điều kiện 2

A_v

Y

O

f₁

f₂

f

Các xung xóa dấu và xung đồng bộ ngang có tần số f_H

15625Hz ÷15750Hz

Hài của nó: 2f_H, 3f_H, 4f_H…… nf_H, (n+1)f_H, 2nf_H

Nếu f_SCchọn đúng bằng 1 hài của f_Hthì sẽ tạo ra hiện tượng giao thoa. Để

tránh hiện tượng này, ta chọn f_SCtrung bình cộng của hai hài f_Hliên tiếp nf_H,

(n+1)f_H

nf_H (n 1) f_H

f_SC=

2

(2n 1) f_H

f_SC=

(2)

2

O

Từ (1) và (2), suy ra:

Hệ: NTSC Chọn f_SC= 3,58Mhz

(2n 1) f_H

NTSC: f_SC=

2

Chọn n = 227, f_H= 15734,264Mhz

(sai số 0,1% so với f_H= 15750Hz)

Hệ: PAL Chọn f_SC= 4,43Mhz

(tránh cả hài của f_v)

Hệ: SECAM Chọn

f_SC= 4,25Mhz

f_SC= 4,406Mhz