Giáo trình An toàn lao động - Nguyễn Thanh Việt

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

Ch−¬ng 1: nh÷ng kh¸i niÖm chung

vÒ khoa häc kü thuËt b¶o hé lao ®éng

1.1. Nh÷ng kh¸i niÖm c¬ b¶n vÒ BHL§

1.1.1. §iÒu kiÖn lao ®éng:

§iÒu kiÖn lao ®éng lµ tæng thÓ c¸c yÕu tè vÒ tù nhiªn, x· héi, kü thuËt, kinh tÕ , tæ chøc

thÓ hiÖn qua quy tr×nh c«ng nghÖ, c«ng cô lao ®éng, ®èi t−îng lao ®éng, m«i tr−êng lao ®éng,

con ng−êi lao ®éng vµ sù t¸c ®éng qua l¹i gi÷a chóng t¹o ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt cho ho¹t ®éng cña

con ng−êi trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.

§iÒu kiÖn lao ®éng cã ¶nh h−ëng ®Õn søc khoÎ vµ tÝnh m¹ng con ng−êi. Nh÷ng c«ng cô

vµ ph−¬ng tiÖn cã tiÖn nghi, thuËn lîi hay ng−îc l¹i g©y khã kh¨n nguy hiÓm cho ng−êi lao

®éng, ®èi t−îng lao ®éng. §èi víi qu¸ tr×nh c«ng nghÖ, tr×nh ®é cao hay thÊp, th« s¬, l¹c hËu

hay hiÖn ®¹i ®Òu cã t¸c ®éng rÊt lín ®Õn ng−êi lao ®éng. M«i tr−êng lao ®éng ®a d¹ng, cã nhiÒu

yÕu tè tiÖn nghi, thuËn lîi hay ng−îc l¹i rÊt kh¾c nghiÖt, ®éc h¹i, ®Òu t¸c ®éng rÊt lín ®Õn søc

kháe ng−êi lao ®éng.

1.1.2. C¸c yÕu tè nguy hiÓm vµ cã h¹i:

Yªó tè nguy hiÓm cã h¹i lµ trong mét ®iÒu kiÖn lao ®éng cô thÓ, bao giê còng xuÊt hiÖn

c¸c yÕu tè vËt chÊt cã ¶nh h−ëng xÊu, nguy hiÓm, cã nguy c¬ g©y tai n¹n hoÆc bÖnh nghÒ

nghiÖp cho ng−êi lao ®éng. Cô thÓ lµ:

- C¸c yÕu tè vËt lý nh− nhiÖt ®é, ®é Èm, tiÕng ån, rung ®éng, c¸c bøc x¹ cã h¹i, bôi…

- C¸c yÕu tè ho¸ häc nh− ho¸ chÊt ®éc, c¸c lo¹i h¬i, khÝ, bôi ®éc, c¸c chÊt phãng x¹…

- C¸c yÕu tè sinh vËt, vi sinh vËt nh− c¸c lo¹i vi khuÈn, siªu vi khuÈn, ký sinh trïng, c«n

trïng, r¾n…

- C¸c yÕu tè bÊt lîi vÒ t− thÕ lao ®éng, kh«ng tiÖn nghi do kh«ng gian chæ lµm viÖc, nhµ

x−ëng chËt hÑp, mÊt vÖ sinh…

- C¸c yÕu tè t©m lý kh«ng thuËn lîi...

1.1.3. Tai n¹n lao ®éng:

Tai n¹n lao ®éng lµ tai n¹n g©y tæn th−¬ng cho bÊt kú bé phËn, chøc n¨ng nµo cña c¬ thÓ

ng−êi lao ®éng hoÆc g©y tö vong, x¶y ra trong qóa tr×nh lao ®éng, g¾n liÒn víi viÖc thùc hiÖn

c«ng viÖc hoÆc nhiÖm vô lao ®éng. NhiÔm ®éc ®ét ngét còng lµ tai n¹n lao ®éng.

Tai n¹n lao ®éng ®−îc ph©n ra: ChÊn th−¬ng, nhiÔm ®éc nghÒ nghiÖp vµ bÖnh nghÒ

nghiÖp

* ChÊn th−¬ng: Lµ tai n¹n mµ kÕt qu¶ g©y nªn nh÷ng vÕt th−¬ng hay huû ho¹i mét phÇn

c¬ thÓ ng−êi lao ®éng, lµm tæn th−¬ng t¹m thêi hay mÊt kh¶ n¨ng lao ®éng vÜnh viÔn hay thËm

chÝ g©y tö vong. ChÊn th−¬ng cã t¸c dông ®ét ngét.

* BÖnh nghÒ nghiÖp: Lµ bÖnh ph¸t sinh do t¸c ®éng cña ®iÒu kiÖn lao ®éng cã h¹i, bÊt lîi

(tiÕng ån, rung...) ®èi víi ng−êi lao ®éng. Bªnh nghÒ nghiÖp lµm suy yÕu dÇn dÇn søc khoÎ hay

lµm ¶nh h−ëng ®Õn kh¶ n¨ng lµm viÖc vµ sinh ho¹t cña ng−êi lao ®éng. BÖnh nghÒ nghiÖp lµm

suy yÕu søc khoÎ ng−êi lao ®éng mét c¸ch dÇn dÇn vµ l©u dµi.

*NhiÓm ®éc nghÒ nghiÖp: lµ sù huû ho¹i søc khoÎ do t¸c dông cña c¸c chÊt ®éc x©m

nhËp vµo c¬ thÓ ng−êi lao ®éng trong ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt

1.2. Môc ®Ých, ý nghÜa, tÝnh chÊt cña c«ng t¸c B¶o Hé lao ®éng

1.2.1 Môc ®Ých cña c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng ( BHL§):

Môc tiªu cña c«ng t¸c BHL§ lµ th«ng qua c¸c biÖn ph¸p vÒ khoa häc kü thuËt, tæ chøc,

-1-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

kinh tÕ, x· héi ®Ó lo¹i trõ c¸c yÕu tè nguy hiÓm vµ cã h¹i ®−îc ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh s¶n

xuÊt, t¹o nªn mét ®iÒu kiÖn lao ®éng thuËn lîi, vµ ngµy cµng ®−îc c¶i thiÖn tèt h¬n ®Ó ng¨n

ngõa tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp, h¹n chÕ èm ®au lµm gi¶m sót søc khoÎ còng nh−

nh÷ng thiÖt h¹i kh¸c ®èi víi ng−êi lao ®éng, nh»m b¶o vÖ søc khoÎ, ®¶m b¶o an toµn vÒ tÝnh

m¹ng ng−êi lao ®éng vµ c¬ së vËt chÊt, trùc tiÕp gãp phÇn b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn lùc l−îng s¶n

xuÊt, t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng.

1.2.2. ý nghÜa cña c«ng t¸c BHL§:

B¶o hé lao ®éng tr−íc hÕt lµ ph¹m trï cña lao ®éng s¶n xuÊt, do yªu cÇu cña s¶n xuÊt vµ

g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. B¶o hé lao ®éng mang l¹i niÒm vui, h¹nh phóc cho mäi ng−êi

nªn nã mang ý nghÜa nh©n ®¹o s©u s¾c. MÆt kh¸c, nhê ch¨m lo søc khoÎ cña ng−êi lao ®éng mµ

c«ng t¸c BHL§ mang l¹i hiÖu qu¶ x· héi vµ nh©n ®¹o rÊt cao.

BHL§ lµ mét chÝnh s¸ch lín cña §¶ng vµ Nhµ n−íc, lµ nhiÖm vô quan träng kh«ng thÓ

thiÕu ®−îc trong c¸c dù ¸n, thiÕt kÕ, ®iÒu hµnh vµ triÓn khai s¶n xuÊt. BHL§ mang l¹i nh÷ng

lîi Ých vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ vµ x· héi. Lao ®éng t¹o ra cña c¶i vËt chÊt, lµm cho x· héi tån t¹i vµ

ph¸t triÓn. BÊt cø d−íi chÕ ®é x· héi nµo, lao ®éng cña con ng−êi còng lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh

nhÊt. X©y dùng quèc gia giµu cã, tù do, d©n chñ còng nhê ng−êi lao ®éng. TrÝ thøc më mang

còng nhê lao ®éng (lao ®éng trÝ ãc) v× vËy lao ®éng lµ ®éng lùc chÝnh cña sù tiÕn bé loµi ng−êi .

1.2.3. TÝnh chÊt cña c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng:

BHL§ Cã 3 tÝnh chÊt chñ yÕu lµ: Ph¸p lý, Khoa häc kü thuËt vµ tÝnh quÇn chóng. Chóng

cã liªn quan mËt thiÕt vµ hç trî lÉn nhau.

a/ BHL§ mang tÝnh chÊt ph¸p lý:

Nh÷ng quy ®Þnh vµ néi dung vÒ BHL§ ®−îc thÓ chÕ ho¸ chóng thµnh nh÷ng luËt lÖ, chÕ

®é chÝnh s¸ch, tiªu chuÈn vµ ®−îc h−íng dÉn cho mäi cÊp mäi ngµnh mäi tæ chøc vµ c¸ nh©n

nghiªm chØnh thùc hiÖn. Nh÷ng chÝnh s¸ch, chÕ ®é, quy ph¹m, tiªu chuÈn, ®−îc ban hµnh trong

c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng lµ luËt ph¸p cña Nhµ n−íc. XuÊt ph¸t tõ quan ®iÓm: Con ng−êi lµ vèn

quý nhÊt, nªn luËt ph¸p vÒ b¶o hé lao ®éng ®−îc nghiªn cøu, x©y dùng nh»m b¶o vÖ con ng−êi

trong s¶n xuÊt, mäi c¬ së kinh tÕ vµ mäi ng−êi tham gia lao ®éng ph¶i cã tr¸ch nhiÖm tham gia

nghiªn cøu, vµ thùc hiÖn. §ã lµ tÝnh ph¸p lý cña c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng .

b/ BHL§ mang tÝnh KHKT:

Mäi ho¹t ®éng cña BHL§ nh»m lo¹i trõ c¸c yÕu tè nguy hiÓm, cã h¹i, phßng vµ chèng

tai n¹n, c¸c bÖnh nghÒ nghiÖp... ®Òu xuÊt ph¸t tõ nh÷ng c¬ së cña KHKT. C¸c ho¹t ®éng ®iÒu

tra kh¶o s¸t ph©n tÝch ®iÒu kiÖn lao ®éng, ®¸nh gi¸ ¶nh h−ëng cña c¸c yÕu tè ®éc h¹i ®Õn con

ng−êi ®Ó ®Ò ra c¸c gi¶i ph¸p chèng « nhiÔm, gi¶i ph¸p ®¶m b¶o an toµn ®Òu lµ nh÷ng ho¹t ®éng

khoa häc kü thuËt.

HiÖn nay, viÖc vËn dông c¸c thµnh tùu khoa häc kü thuËt míi vµo c«ng t¸c b¶o hé lao

®éng ngµy cµng phæ biÕn. Trong qu¸ tr×nh kiÓm tra mèi hµn b»ng tia gamma (γ), nÕu kh«ng

hiÓu biÕt vÒ tÝnh chÊt vµ t¸c dông cña c¸c tia phãng x¹ th× kh«ng thÓ cã biÖn ph¸p phßng tr¸nh

cã hiÖu qu¶. Nghiªn cøu c¸c biÖn ph¸p an toµn khi sö dông cÇn trôc, kh«ng thÓ chØ cã hiÓu biÕt

vÒ c¬ häc, søc bÒn vËt liÖu mµ cßn nhiÒu vÊn ®Ò kh¸c nh− sù c©n b»ng cña cÇn cÈu, tÇm víi,

®iÒu khiÓn ®iÖn, tèc ®é n©ng chuyªn...

Muèn biÕn ®iÒu kiÖn lao ®éng cùc nhäc thµnh ®iÒu kiÖn lµm viÖc tho¶i m¸i, muèn lo¹i

trõ vÜnh viÔn tai n¹n lao ®éng trong s¶n xuÊt, ph¶i gi¶i quyÕt nhiÒu vÊn ®Ò tæng hîp phøc t¹p

kh«ng nh÷ng ph¶i hiÓu biÕt vÒ kü thuËt chiÕu s¸ng, kü thuËt th«ng giã, c¬ khÝ ho¸, tù ®éng

ho¸... mµ cßn cÇn ph¶i cã c¸c kiÕn thøc vÒ t©m lý lao ®éng, thÈm mü c«ng nghiÖp, x· héi häc

lao ®éng...V× vËy c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng mang tÝnh chÊt khoa häc kü thuËt tæng hîp.

-2-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

c/ BHL§ mang tÝnh quÇn chóng

TÊt c¶ mäi ng−êi tõ ng−êi sö dông lao ®éng ®Õn ng−êi lao ®éng ®Òu lµ ®èi t−îng cÇn

®−îc b¶o vÖ. §ång thêi hä còng lµ chñ thÓ ph¶i tham gia vµo c«ng t¸c BHL§ ®Ó b¶o vÖ m×nh vµ

b¶o vÖ ng−êi kh¸c.

BHL§ cã liªn quan ®Õn tÊt c¶ mäi ng−êi tham gia s¶n xuÊt. C«ng nh©n lµ nh÷ng ng−êi

th−êng xuyªn tiÕp xóc víi m¸y mãc, trùc tiÕp thùc hiÖn c¸c qui tr×nh c«ng nghÖ... do ®ã hä cã

nhiÒu kh¶ n¨ng ph¸t hiÖn nh÷ng s¬ hë trong c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng, ®ãng gãp x©y dùng c¸c

biÖn ph¸p vÒ kü thuËt an toµn, tham gia gãp ý kiÕn vÒ mÉu m·, quy c¸ch dông cô phßng hé,

quÇn ¸o lµm viÖc…

MÆt kh¸c dï c¸c qui tr×nh, quy ph¹m an toµn ®−îc ®Ò ra tØ mØ ®Õn ®©u, nh−ng c«ng nh©n

ch−a ®−îc häc tËp, ch−a ®−îc thÊm nhuÇn, ch−a thÊy râ ý nghÜa vµ tÇm quan träng cña nã th×

rÊt dÔ vi ph¹m.

Muèn lµm tèt c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng, ph¶i vËn ®éng ®−îc ®«ng ®¶o mäi ng−êi tham

gia. Cho nªn BHL§ chØ cã kÕt qu¶ khi ®−îc mäi cÊp, mäi ngµnh quan t©m, ®−îc mäi ng−êi lao

®éng tÝch cùc tham gia vµ tù gi¸c thùc hiÖn c¸c luËt lÖ, chÕ ®é tiªu chuÈn, biÖn ph¸p ®Ó c¶i thiÖn

®iÒu kiÖn lµm viÖc, phßng chèng tai n¹n lao ®éng, bÖnh nghÒ nghiÖp.

BHL§ lµ ho¹t ®éng h−íng vÒ c¬ së s¶n xuÊt vµ tr−íc hÕt lµ ng−êi trùc tiÕp lao ®éng. Nã

liªn quan víi quÇn chóng lao ®éng. BHL§ b¶o vÖ quyÒn lîi vµ h¹nh phóc cho mäi ng−êi, mäi

nhµ, cho toµn x· héi, v× thÕ BHL§ lu«n mang tÝnh quÇn chóng s©u réng.

1.2.4. Thùc tr¹ng c«ng t¸c BHL§ ë n−íc ta hiÖn nay:

ë n−íc ta, tr−íc c¸ch m¹ng th¸ng T¸m, trong thêi kú kh¸ng chiÕn ë vïng t¹m chiÕn cña

Ph¸p vµ ë miÒn Nam d−íi chÕ ®é thùc d©n míi cña Mü t×nh c¶nh ng−êi lao ®éng rÊt ®iªu ®øng,

tai n¹n lao ®éng x¶y ra rÊt nghiªm träng.

C«ng t¸c b¶o hé lao ®éng ®−îc §¶ng vµ Nhµ n−íc ®Æc biÖt quan t©m. Ngay trong thêi kú

bÝ mËt, §¶ng ®· kªu gäi c«ng nh©n ®Êu tranh ®ßi ngµy lµm 8 giê, ph¶n ®èi viÖc b¾t phô n÷ vµ

thiÕu nhi lµm viÖc qu¸ søc, ®ßi c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn lµm viÖc. Th¸ng 8 n¨m 1947, s¾c lÖnh sè

29/SL ®−îc ban hµnh trong lóc cuéc tr−êng kú kh¸ng chiÕn b−íc vµo giai ®o¹n gay go. §©y lµ

s¾c lÖnh ®Çu tiªn vÒ lao ®éng cña n−íc ViÖt Nam D©n Chñ Céng Hoµ, trong ®ã cã nhiÒu kho¶n

vÒ BHL§. §iÒu 133 cña s¾c lÖnh quy ®Þnh “C¸c xÝ nghiÖp ph¶i cã ®ñ ph−¬ng tiÖn ®Ó b¶o an vµ

gi÷ g×n søc khoÎ cho c«ng nh©n...”

§iÒu 140 quy ®Þnh: Nh÷ng n¬i lµm viÖc ph¶i réng r·i, tho¸ng khÝ vµ cã ¸nh s¸ng mÆt

trêi. Nh÷ng n¬i lµm viÖc ph¶i c¸ch h¼n nhµ tiªu, nh÷ng cèng r·nh ®Ó tr¸nh mïi h«i thèi, ®¶m

b¶o vÖ sinh m«i tr−êng lµm viÖc. Ngµy 22-5-1950, Nhµ n−íc ®· ban hµnh s¾c lÖnh sè 77/SL quy

®Þnh thêi gian lµm viÖc, nghÜ ng¬i vµ tiÒn l−¬ng lµm thªm giê cho c«ng nh©n.

Sau khi kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p th¾ng lîi, toµn d©n ta b−íc vµo thêi kú kh«i phôc vµ

ph¸t triÓn kinh tÕ. Tõ mét n−íc n«ng nghiÖp l¹c hËu, sè l−îng c«ng nh©n Ýt ái, tiÕn th¼ng lªn

mét n−íc X· héi chñ nghÜa cã c«ng nghiÖp vµ n«ng nghiÖp hiÖn ®¹i, viÖc ®µo t¹o mét ®éi ngò

c«ng nh©n ®«ng ®¶o lµ mét nhiÖm vô cÊp b¸ch. Trong t×nh h×nh ®ã, c«ng t¸c BHL§ l¹i trë nªn

cùc kú quan träng.

Héi nghÞ ban chÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng lÇn thø 14 (§¹i héi III) ®· v¹ch râ: Ph¶i hÕt

søc quan t©m ®Õn viÖc ®¶m b¶o an toµn lao ®éng(ATL§), c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn lao ®éng, ch¨m lo

søc khoÎ cña c«ng nh©n. TÝch cùc thùc hiÖn mäi biÖn ph¸p cÇn thiÕt ®Ó BHL§ cho c«ng nh©n.

ChØ thÞ 132/CT ngµy 13-3-1959 cña Ban BÝ th− Trung −¬ng §¶ng cã ®o¹n viÕt: “ C«ng

t¸c b¶o vÖ lao ®éng phôc vô trùc tiÕp cho s¶n xuÊt vµ kh«ng thÓ t¸ch rêi s¶n xuÊt. B¶o vÖ tèt søc

lao ®éng cña ng−êi s¶n xuÊt lµ mét yÕu tè quan träng ®Ó ®Èy m¹nh s¶n xuÊt ph¸t triÓn, xem nhÑ

b¶o ®¶m ATL§ lµ biÓu hiÖn thiÕu quan ®iÓm quÇn chóng trong s¶n xuÊt ”.

-3-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

Trong nh÷ng n¨m chiÕn tranh ph¸ ho¹i cña ®Õ quèc Mü, ta vÉn triÓn khai c«ng t¸c

nghiªn cøu khoa häc vÒ BHL§. Bé phËn nghiªn cøu vÖ sinh lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp cña

ViÖn vÖ sinh dÞch tÔ ®−îc thµnh lËp tõ n¨m 1961 vµ ®Õn nay ®· hoµn thµnh nhiÒu c«ng tr×nh

nghiªn cøu, phôc vô c«ng nghiÖp cã gi¸ trÞ. N¨m 1971, ViÖn nghiªn cøu khoa häc kü thuËt

BHL§ trùc thuéc Tæng C«ng §oµn ViÖt Nam ®· ®−îc thµnh lËp vµ ®ang ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶.

M«n häc “ B¶o hé lao ®éng ” ®· ®−îc c¸c tr−êng §¹i häc, Trung häc chuyªn nghiÖp vµ c¸c

Tr−êng d¹y nghÒ ®−a vµo ch−¬ng tr×nh gi¶ng d¹y chÝnh khãa.

Ngµy nay, c«ng t¸c b¶o hé ®· ®−îc n©ng lªn mét tÇm cao míi. Hµng tuÇn c«ng nh©n chØ

ph¶i lµm viÖc 5 ngµy, c¸c c«ng x−ëng, xÝ nghiÖp ph¶i ®−îc kiÓm tra c«ng t¸c b¶o an ®Þnh kú vµ

chÆt chÏ. Tæng Liªn ®oµn lao ®«ng ViÖt Nam cã c¸c ph©n viÖn BHL§ ®ãng ë c¸c miÒn ®Ó kiÓm

tra vµ ®«n ®èc viÖc thùc hiªn c«ng t¸c b¶o hé lao ®éng.

§¶ng vµ Nhµ n−íc ta ®· cã nhiÒu chØ thÞ, nghÞ quyÕt, h−íng dÉn vÒ c«ng t¸c BHL§. C¸c

ngµnh chøc n¨ng cña nhµ n−íc (Lao ®éng vµ TBXH, YtÕ, Tæng Liªn ®oµn L§VN...) ®· cã

nhiÒu cè g¾ng trong c«ng t¸c BHL§.

Tuy nhiªn vÉn cßn mét sè c¬ quan, doanh nghiÖp ch−a nhËn thøc mét c¸ch nghiªm tóc

c«ng t¸c BHL§, coi nhÑ hay thËm chÝ v« tr¸ch nhiÖm víi c«ng t¸c BHL§, vÉn cßn tån t¹i mét

sè vÊn ®Ò nh− hÖ thèng tæ chøc qu¶n lý vÒ BHL§ tõ Trung −¬ng ®Õn ®Þa ph−¬ng ch−a ®−îc

cñng cè chÆt chÏ, c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ BHL§ ch−a ®−îc hoµn chØnh, viÖc thùc hiÖn c¸c v¨n

b¶n ph¸p luËt vÒ BHL§ ch−a nghiªm chØnh. §iÒu kiÖn lµm viÖc cßn nhiÒu nguy c¬ ®e däa vÒ

ATL§, ®iÒu kiÖn VSL§ bÞ xuèng cÊp nghiªm träng.

1.3. Nh÷ng néi dung chñ yÕu cña khoa häc kü thuËt bhl®

1.3.1. Néi dung khoa häc kü thuËt:

Néi dung khoa häc kü thuËt chiÕm mét vÞ trÝ rÊt quan träng, lµ phÇn cèt lâi ®Ó lo¹i trõ

c¸c yÕu tè nguy hiÓm vµ cã h¹i, c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn lao ®éng.

Khoa häc kü thuËt BHL§ lµ lÜnh vùc khoa häc rÊt tæng hîp vµ liªn ngµnh, ®−îc h×nh

thµnh vµ ph¸t triÓn trªn c¬ së kÕt hîp vµ sö dông thµnh tùu cña nhiÒu ngµnh khoa häc kh¸c

nhau, tõ khoa häc tù nhiªn (nh− to¸n, vËt lý, ho¸ häc, sinh häc...) ®Õn khoa häc kü thuËt chuyªn

ngµnh ( nh− y häc, c¸c ngµnh kü thuËt chuyªn m«n...) vµ cßn liªn quan ®Õn c¸c ngµnh kinh tÕ,

x· héi, t©m lý häc ...

Nh÷ng néi dung nghiªn cøu chÝnh cña Khoa häc BHL§ bao gåm nh÷ng vÊn ®Ò:

a/ Khoa häc vÖ sinh lao ®éng:

M«i tr−êng xung quanh ¶nh h−ëng ®Õn ®iÒu kiÖn lao ®éng, vµ do ®ã ¶nh h−ëng ®Õn con

ng−êi, dông cô, m¸y mãc thiÕt bÞ, ¶nh h−ëng nµy cßn cã kh¶ n¨ng lan truyÒn trong mét ph¹m vi

nhÊt ®Þnh. Sù chÞu ®ùng qu¸ t¶i (®iÒu kiÖn dÉn ®Õn nguyªn nh©n g©y bÖnh) dÉn ®Õn kh¶ n¨ng

sinh ra bÖnh nghÒ nghiÖp. §Ó phßng bÖnh nghÒ nghiÖp còng nh− t¹o ra ®iÒu kiÖn tèi −u cho søc

khoÎ vµ t×nh tr¹ng lµnh m¹nh cho ng−êi lao ®éng chÝnh lµ môc ®Ých cña vÖ sinh lao ®éng ( b¶o

vÖ søc kháe).

C¸c yÕu tè t¸c ®éng xÊu ®Õn hÖ thèng lao ®éng cÇn ®−îc ph¸t hiÖn vµ tèi −u ho¸. Môc

®Ých nµy kh«ng chØ nh»m ®¶m b¶o vÒ søc khoÎ vµ an toµn lao ®éng mµ ®ång thêi t¹o nªn nh÷ng

c¬ së cho viÖc lµm gi¶m sù c¨ng th¼ng trong lao ®éng, n©ng cao n¨ng suÊt, hiÖu qu¶ kinh tÕ,

®iÒu chØnh nh÷ng ho¹t ®éng cña con ng−êi mét c¸ch thÝch hîp.

Víi ý nghÜa ®ã th× ®iÒu kiÖn m«i tr−êng lao ®éng lµ ®iÒu kiÖn xung quanh cña hÖ thèng

lao ®éng còng nh− lµ thµnh phÇn cña hÖ thèng. Thuéc thµnh phÇn cña hÖ thèng lµ nh÷ng ®iÒu

kiÖn vÒ kh«ng gian, tæ chøc, trao ®æi còng nh− x· héi.

* §èi t−îng vµ môc ®Ých ®¸nh gi¸:

C¸c yÕu tè cña m«i tr−êng lao ®éng ®−îc ®Æc tr−ng bëi c¸c ®iÒu kiÖn xung quanh vÒ vËt lý,

-4-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

ho¸ häc, vi sinh vËt (nh− c¸c tia bøc x¹, rung ®éng, bôi ...).

• Môc ®Ých chñ yÕu cña viÖc ®¸nh gi¸ c¸c ®iÒu kiÖn xung quanh lµ:

- §¶m b¶o søc khoÎ vµ an toµn lao ®éng.

- Tr¸nh c¨ng th¼ng trong lao ®éng, t¹o kh¶ n¨ng hoµn thµnh c«ng viÖc.

- §¶m b¶o chøc n¨ng c¸c trang thiÕt bÞ ho¹t ®éng tèt.

- T¹o høng thó trong lao ®éng.

• C¬ së cña viÖc ®¸nh gi¸ c¸c yÕu tè m«i tr−êng lao ®éng lµ:(H×nh I-1)

- Kh¶ n¨ng lan truyÒn cña c¸c yÕu tè m«i tr−êng lao ®éng tõ nguån.

- Sù lan truyÒn cña c¸c yÕu tè nµy th«ng qua con ng−êi ë vÞ trÝ lao ®éng.

N¬i t¸c ®éng

Nguån truyÒn

Ph−¬ng tiÖn b¶o vÖ

(chç lµm viÖc)

Kho¶ng c¸ch lan truyÒn

C−êng ®é truyÒn

C−êng ®é nhËn

H×nh I-1: C¬ së ®¸nh gi¸ c¸c yÕu tè trong m«i tr−êng lao ®éng

* T¸c ®éng chñ yÕu cña c¸c yÕu tè m«i tr−êng lao ®éng ®Õn con ng−êi:

C¸c yÕu tè t¸c ®éng chñ yÕu lµ c¸c yÕu tè m«i tr−êng lao ®éng vÒ vËt lý, ho¸ häc, sinh

häc vµ chØ xÐt vÒ mÆt g©y ¶nh h−ëng ®Õn con ng−êi.

T×nh tr¹ng sinh lý cña c¬ thÓ còng chÞu t¸c ®éng vµ ph¶i ®−îc ®iÒu chØnh thÝch hîp, xÐt

c¶ hai mÆt t©m lý vµ sinh lý.

T¸c ®éng cña n¨ng suÊt lao ®éng còng ¶nh h−ëng trùc tiÕp vÒ mÆt t©m lý ®èi víi ng−êi

lao ®éng. TÊt nhiªn n¨ng suÊt lao ®éng cßn phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè kh¸c nhau (ch¼ng h¹n

vÒ nghÒ nghiÖp, gia ®×nh, x· héi...). V× vËy khi nãi ®Õn c¸c yÕu tè ¶nh h−ëng cña m«i tr−êng lao

®éng, ph¶i xÐt c¶ c¸c yÕu tè tiªu cùc nh− tæn th−¬ng, g©y nhiÔu...vµ c¸c yÕu tè tÝch cùc nh− yÕu

tè sö dông.( B¶ng I-1)

Mét ®iÒu cÇn chó ý lµ sù nhËn biÕt møc ®é t¸c ®éng cña c¸c yÕu tè kh¸c nhau ®èi víi

ng−êi lao ®éng ®Ó cã c¸c biÖn ph¸p xö lý thÝch hîp.

* §o vµ ®¸nh gi¸ vÖ sinh lao ®éng:

§Çu tiªn lµ ph¸t hiÖn c¸c yÕu tè ¶nh h−ëng ®Õn m«i tr−êng lao ®éng vÒ mÆt sè l−îng vµ

chó ý ®Õn nh÷ng yÕu tè ¶nh h−ëng chñ yÕu, tõ ®ã tiÕn hµnh ®o, ®¸nh gi¸. Mçi yÕu tè ¶nh h−ëng

®Õn m«i tr−êng lao ®éng ®Òu ®−îc ®Æc tr−ng b»ng nh÷ng ®¹i l−îng nhÊt ®Þnh vµ ng−êi ta cã thÓ

x¸c ®Þnh nã b»ng c¸ch ®o trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp th«ng qua tÝnh to¸n.

-5-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

B¶ng I-1: C¸c yÕu tè cña m«i tr−êng lao ®éng

C¸c yÕu tè m«i

YÕu tè nhiÔu

YÕu tè tæn th−¬ng

YÕu tè sö dông

tr−êng lao ®éng

TiÕng ån

Phô thuéc nhiÒu vµo sù V−ît qu¸ giíi h¹n cho ¢m thanh dïng lµm tÝn

ho¹t ®éng cña lao phÐp. Phô thuéc thêi hiÖu.

®éng( vÝ dô: tËp trung gian t¸c ®éng tæn ¢m nh¹c t¸c ®éng tèt

hay sù nhËn biÕt tÝn th−¬ng thÝnh gi¸c.

hiÖu ©m thanh

cho tinh thÇn.

VÝ dô: nh÷ng hµnh V−ît qu¸ giíi h¹n cho

Rung ®éng

øng dông trong y häc

®éng chÝnh x¸c

phÐp. Phô thuéc vµo

thêi gian t¸c ®éng, tæn

th−¬ng sinh häc, ¶nh

h−ëng ®Õn tuÇn hoµn

m¸u.

ChiÕu s¸ng

- C−êng ®é s¸ng

Khi kh«ng ®ñ s¸ng

( c−êng ®é thÊp)

Gi¶m thÞ lùc khi c−êng Dïng lµm tÝn hiÖu c¶m

®é thÊp.

nhËn.T¨ng c−êng kh¶

n¨ng sinh hoc.

MËt ®ä chiÕu s¸ng cao MËt ®é chiÕu s¸ng cao, Dïng lµm tÝn hiÖu c¶m

lµm hoa m¾t. MËt ®ä v−ît qu¸ kh¶ n¨ng thÝch nhËn( nhËn biÕt sù

- MËt ®é chiÕu

s¸ng

chiÕu s¸ng thay ®æi ¶nh nghi cña m¾t.

h−ëng ®Õn ph¹m vi

nh×n thÊy

t−¬ng

d¹ng...)

ph¶n,

h×nh

KhÝ hËu

- NhiÖt ®é kh«ng

khÝ

- C¸c bøc x¹

- §é Èm

Ph¹m vi c¶m nhËn dÔ Thêi tiÕt v−ît qu¸ giíi §iÒu kiÖn thêi tiÕt dÔ

chÞu vÒ thêi tiÕt cña con h¹n cho phÐp l¸m con chÞu.

ng−êi. Thêi tiÕt ®¬n ng−êi kh«ng chÞu ®ùng

®iÖu

næi.

- Tèc ®é giã

§é s¹ch cña

kh«ng khÝ

VÝ dô: Bôi vµ mïi vÞ NhiÕm ®éc tè ®Õn møc

¶nh h−ëng ®Õn con kh«ng cho phÐp.

ng−êi

Kh«ng cã c¶m nhËn T¸c ®éng nhiÖt khi v−ît

Tr−êng ®iÖn tõ

øng dông trong lÜnh

vùc y häc

chuyÓn ®æi

qu¸ giíi h¹n cho phÐp

*C¬ së vÒ c¸c h×nh thøc vÖ sinh lao ®éng:

C¸c h×nh thøc cña c¸c yÕu tè ¶nh h−ëng cña m«i tr−êng lao ®éng lµ nh÷ng ®iÒu kiÖn ë

chç lµm viÖc ( trong nhµ m¸y hay v¨n phßng ...), tr¹ng th¸i lao ®éng (lµm viÖc ca ngµy hay ca

®ªm ...), yªu cÇu cña nhiÖm vô ®−îc giao (l¾p r¸p, söa ch÷a, gia c«ng c¬ hay thiÕt kÕ, lËp

ch−¬ng tr×nh ...) vµ c¸c ph−¬ng tiÖn lao ®éng, vËt liÖu.

Ph−¬ng thøc hµnh ®éng cÇn chó ý ®Õn c¸c vÊn ®Ò sau:

- X¸c ®Þnh ®óng c¸c biÖn ph¸p vÒ thiÕt kÕ c«ng nghÖ, tæ chøc vµ chèng l¹i sù lan truyÒn

c¸c yÕu tè ¶nh h−ëng cña m«i tr−êng lao ®éng (biÖn ph¸p −u tiªn).

- BiÖn ph¸p chèng sù x©m nhËp ¶nh h−ëng xÊu cña m«i tr−êng lao ®éng ®Õn chç lµm

viÖc, chèng lan to¶ (biÖn ph¸p thø hai).

- BiÖn ph¸p tèi −u lµm gi¶m sù c¨ng th¼ng trong lao ®éng (th«ng qua t¸c ®éng ®èi

kh¸ng).

-6-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

- H×nh thøc lao ®éng còng nh− tæ chøc lao ®éng.

- C¸c biÖn ph¸p c¸ nh©n (b¶o vÖ ®−êng h« hÊp, tai...).

b/ C¬ së kü thuËt an toµn:

* C¸c ®Þnh nghÜa vÒ lý thuyÕt trong an toµn:

+ An toµn: Lµ x¸c suÊt cho nh÷ng sù kiÖn ®−îc ®Þnh nghÜa( s¶n phÈm, ph−¬ng ph¸p,

ph−¬ng tiÖn lao ®éng...) trong mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh kh«ng xuÊt hiÖn nh÷ng tæn

th−¬ng ®èi víi ng−êi, m«i tr−êng vµ ph−¬ng tiÖn. Theo TCVN 3153-79 ®Þnh nghÜa kü thuËt an

toµn nh− sau: Kü thuËt an toµn lµ hÖ thèng c¸c biÖn ph¸p, ph−¬ng tiÖn, tæ chøc vµ kü thuËt

nh»m phßng ngõa sù t¸c ®éng cña c¸c yÕu tè nguy hiÓm g©y chÊn th−¬ng s¶n xuÊt ®èi víi ng−êi

lao ®éng.

+ Sù nguy hiÓm:Lµ tr¹ng th¸i hay t×nh huèng cã thÓ x¶y ra tæn th−¬ng th«ng qua c¸c yÕu

tè g©y h¹i hay yÕu tè chÞu ®ùng.

+ Sù g©y h¹i: Kh¶ n¨ng tæn th−¬ng ®Õn søc kháe cña ng−êi hay xuÊt hiÖn bëi nh÷ng tæn

th−¬ng m«i tr−êng ®Æc biÖt vµ sù kiÖn ®Æc biÖt

+ Rñi ro: Lµ sù phèi hîp cña x¸c suÊt vµ møc ®é tæn th−¬ng( vÝ dô tæn th−¬ng søc kháe)

trong mét t×nh huèng g©y h¹i.

* §¸nh gi¸ sù g©y h¹i, an toµn vµ rñi ro:

Sù g©y h¹i sinh ra do t¸c ®éng qua l¹i gi÷a con ng−êi vµ c¸c phÇn tö kh¸c cña hÖ thèng

lao ®éng ®−îc gäi lµ hÖ thèng Ng−êi-M¸y-M«i tr−êng

Cã nhiÒu ph−¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ kh¸c nhau:

• Ph©n tÝch t¸c ®éng: Lµ ph−¬ng ph¸p m« t¶ vµ ®¸nh gi¸ nh÷ng sù cè kh«ng mong

muèn x¶y ra. VÝ dô tai n¹n lao ®éng, tai n¹n trªn ®−êng ®i lµm, bÖnh nghÒ nghiÖp, háng hãc, næ

v.v...

Nh÷ng tiªu chuÈn ®Æc tr−ng cho tai n¹n lao ®éng lµ:

- Sù cè g©y tæn th−¬ng vµ t¸c ®éng tõ bªn ngoµi.

- Sù cè ®ét ngét.

- Sù cè kh«ng b×nh th−êng.

- Ho¹t ®éng an toµn

Sù liªn quan gi÷a sù cè x¶y ra tai n¹n vµ nguyªn nh©n cña nã còng nh− sù ph¸t hiÖn ®iÓm

chñ yÕu cña tai n¹n dùa vµo ®Æc ®iÓm sau:

- Qu¸ tr×nh diÔn biÕn cña tai n¹n mét c¸ch chÝnh x¸c còng nh− ®Þa ®iÓm x¶y ra tai n¹n.

- Lo¹i tai n¹n liªn quan ®Õn yÕu tè g©y t¸c h¹i vµ yÕu tè chÞu t¶i.

- Møc ®é an toµn vµ tuæi bÒn cña c¸c ph−¬ng tiÖn lao ®éng, c¸c ph−¬ng tiÖn vËn hµnh.

- Tuæi, giíi tÝnh, n¨ng lùc vµ nhiÖm vô ®−îc giao cña ng−êi lao ®éng bÞ tai n¹n.

- Lo¹i chÊn th−¬ng.

• Ph©n tÝch t×nh tr¹ng: Lµ ph−¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ chung t×nh tr¹ng an toµn vµ kü thuËt an

toµn cña hÖ thèng lao ®éng. ë ®©y cÇn quan t©m lµ kh¶ n¨ng xuÊt hiÖn nh÷ng tæn th−¬ng. Ph©n

tÝch chÝnh x¸c nh÷ng kh¶ n¨ng dù phßng trªn c¬ së nh÷ng ®iÒu kiÖn lao ®éng vµ nh÷ng gi¶ thiÕt

kh¸c nhau.

c/ Khoa häc vÒ c¸c ph−¬ng tiÖn b¶o vÖ ng−êi lao ®éng

Ngµnh khoa häc nµy cã nhiÖm vô nghiªn cøu, thiÕt kÕ, chÕ t¹o nh÷ng ph−¬ng tiÖn b¶o vÖ

tËp thÓ hay c¸ nh©n ng−êi lao ®éng ®Ó sö dông trong s¶n xuÊt nh»m chèng l¹i nh÷ng ¶nh h−ëng

cña c¸c yÕu tè nguy hiÓm vµ cã h¹i, khi c¸c biÖn ph¸p vÒ mÆt kü thuËt an toµn kh«ng thÓ lo¹i

trõ ®−îc chóng. §Ó cã ®−îc nh÷ng ph−¬ng tiÖn b¶o vÖ hiÖu qu¶, cã chÊt l−îng vµ thÈm mü cao,

ng−êi ta sö dông thµnh tùu cña nhiÒu ngµnh khoa häc tõ khoa häc tù nhiªn( vËt lý, hãa häc...),

khoa häc vÒ vËt liÖu, mü thuËt c«ng nghiÖp... ®Õn c¸c ngµnh sinh lý häc, nh©n chñng häc...

-7-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

Ngµy nay c¸c ph−¬ng tiÖn b¶o vÖ c¸ nh©n nh− mÆt n¹ phßng ®éc, kÝnh mµu chèng bøc

x¹, quÇn ¸o chèng nãng, quÇn ¸o kh¸ng ¸p, c¸c lo¹i bao tay, giµy, ñng c¸ch ®iÖn... lµ nh÷ng

ph−¬ng tiÖn thiÕt yÕu trong lao ®éng.

d/ Ecg«n«mi víi an toµn søc khoÎ lao ®éng:

* §Þnh nghÜa vÒ Ecg«n«mi:

Ecg«n«mi (Ergonomics) lµ m«n khoa häc liªn ngµnh nghiªn cøu tæng hîp sù thÝch øng

gi÷a c¸c ph−¬ng tiÖn kü thuËt vµ m«i tr−êng lao ®éng víi kh¶ n¨ng cña con ng−êi vÒ gi¶i phÈu,

t©m lý, sinh lý nh»m ®¶m b¶o cho lao ®éng cã hiÖu qu¶ nhÊt, ®ång thêi b¶o vÖ søc khoÎ, an

toµn cho con ng−êi.

* Sù t¸c ®éng gi÷a Ng−êi -M¸y- M«i tr−êng:

Ecg«n«mi tËp trung vµo sù thÝch øng cña m¸y mãc, c«ng cô víi ng−êi ®iÒu khiÓn nhê

vµo viÖc thiÕt kÕ, tËp trung vµo sù thÝch nghi gi÷a ng−êi lao ®éng víi m¸y mãc nhê sù tuyÓn

chän vµ huÊn luyÖn, tËp trung vµo viÖc tèi −u ho¸ m«i tr−êng xung quanh thÝch hîp víi con

ng−êi vµ sù thÝch nghi cña con ng−êi víi ®iÒu kiÖn m«i tr−êng.

Kh¶ n¨ng sinh häc cña con ng−êi th−êng chØ ®iÒu chØnh ®−îc trong mét ph¹m vi giíi h¹n

nµo ®ã, v× vËy thiÕt bÞ thÝch hîp cho mét nghÒ th× tr−íc hÕt ph¶i thÝch hîp víi ng−êi sö dông nã

vµ v× vËy khi thiÕt kÕ c¸c trang thiÕt bÞ ng−êi ta ph¶i chó ý ®Õn tÝnh n¨ng sö dông phï hîp víi

víi ng−êi ®iÒu khiÓn nã.

M«i tr−êng t¹i chç lµm viÖc chÞu ¶nh h−ëng cña nhiÒu yÕu tè kh¸c nhau nh−ng cÇn ph¶i

b¶o ®¶m sù thuËn tiÖn cho ng−êi lao ®éng khi lµm viÖc nhÊt lµ c¸c yÕu tè vÒ ¸nh s¸ng, tiÕng ån,

rung ®éng, ®é th«ng tho¸ng... Ngoµi ra c¸c yÕu tè vÒ t©m lý, x· héi, thêi gian vµ tæ chøc lao

®éng ®Òu ¶nh h−ëng trùc tiÕp ®Õn tinh thÇn cuØa ng−êi lao ®éng.

* Nh©n tr¾c häc Ecg«n«mi víi chç lµm viÖc:

Ng−êi lao ®éng ph¶i lµm viÖc trong t− thÕ gß bã, ngåi hoÆc ®øng trong thêi gian dµi,

th−êng bÞ ®au l−ng, ®au cæ vµ c¨ng th¼ng c¬ b¾p. HiÖn t−îng bÞ chãi lo¸ do chiÕu s¸ng kh«ng

tèt lµm gi¶m hiÖu qu¶ c«ng viÖc, g©y mÖt mái thÞ gi¸c vµ thÇn kinh, t¹o nªn t©m lý khã chÞu.

Sù kh¸c biÖt vÒ chñng téc vµ nh©n chñng häc cÇn ®−îc chu ý, khi nhËp khÈu hay chuyÓn

giao c«ng nghÖ cña n−íc ngoµi cã sù kh¸c biÖt vÒ cÊu tróc v¨n ho¸, x· héi, cã thÓ dÉn ®Õn hËu

qu¶ xÊu. Ch¼ng h¹n ng−êi Ch©u ¸ nhá bÐ ph¶i lµm viÖc víi m¸y mãc, ph−¬ng tiÖn ®−îc thiÕt kÕ

cho ng−êi Ch©u ¢u to lín...

Nh©n tr¾c häc Ecg«n«mi víi môc ®Ých nghiªn cøu nh÷ng t−¬ng quan gi÷a ng−êi lao

®éng vµ c¸c ph−¬ng tiÖn lao ®éng víi yªu cÇu ®¶m b¶o sù thuËn tiÖn nhÊt cho ng−êi lao ®éng

khi lµm viÖc ®Ó cã thÓ ®¹t ®−îc n¨ng suÊt lao ®éng cao nhÊt vµ ®¶m b¶o tèt nhÊt søc kháe cho

ng−êi lao ®éng

- Nh÷ng nguyªn t¾c Ecg«n«mi trong thiÕt kÕ hÖ thèng lao ®éng:

C¸c ®Æc tÝnh thiÕt kÕ c¸c ph−¬ng tiÖn kü thuËt ho¹t ®éng cÇn ph¶i t−¬ng øng víi kh¶

n¨ng con ng−êi dùa trªn nguyªn t¾c sau:

+ C¬ së nh©n tr¾c häc, c¬ sinh, t©m sinh lý vµ nh÷ng ®Æc tÝnh kh¸c cña ng−êi lao ®éng.

+ C¬ së vÒ vÖ sinh lao ®éng, vÒ an toµn lao ®éng.

+ C¸c yªu cÇu vÒ thÈm mü kü thuËt.

- ThiÕt kÕ kh«ng gian lµm viÖc vµ ph−¬ng tiÖn lao ®éng:

+ ThÝch øng víi kÝch th−íc ng−êi ®iÒu khiÓn

+ Phï hîp víi t− thÕ cña c¬ thÓ con ng−êi, lùc c¬ b¾p vµ chuyÓn ®éng

+ Cã c¸c tÝn hiÖu, c¬ cÊu ®iÒu khiÓn, th«ng tin ph¶n håi.

- ThiÕt kÕ m«i tr−êng lao ®éng:

M«i tr−êng lao ®éng cÇn ph¶i ®−îc thiÕt kÕ vµ b¶o ®¶m tr¸nh ®−îc t¸c ®éng cã h¹i cña

-8-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

c¸c yÕu tè vËt lý, ho¸ häc, sinh häc vµ ®¹t ®iÒu kiÖn tèi −u cho ho¹t ®éng chøc n¨ng cña con

ng−êi.

- ThiÕt kÕ qu¸ tr×nh lao ®éng:

ThiÕt kÕ qu¸ tr×nh lao ®éng nh»m b¶o vÖ søc khoÎ an toµn cho ng−êi lao ®éng, t¹o cho

hä c¶m gi¸c dÔ chÞu, tho¶i m¸i vµ dÓ dµng thùc hiÖn môc tiªu lao ®éng. CÇn ph¶i lo¹i trõ sù qu¸

t¶i, g©y nªn bëi tÝnh chÊt c«ng viÖc v−ît qu¸ giíi h¹n trªn hoÆc d−íi cña chøc n¨ng ho¹t ®éng

t©m lý cña ng−êi lao ®éng.

1.3.2. Néi dung x©y dùng vµ thùc hiÖn ph¸p luËt vÒ BHL§

ë mçi quèc gia c«ng t¸c BHL§ ®−îc ®−a ra mét luËt riªng hoÆc thµnh mét ch−¬ng vÒ

BHL§ trong bé luËt lao ®éng, ë mét sè n−íc, ban hµnh d−íi d¹ng mét v¨n b¶n d−íi luËt nh−

ph¸p lÖnh ®iÒu lÖ...

C¸c nhµ lý luËn t− s¶n lËp luËn r»ng: “Tai n¹n lao ®éng trong s¶n xuÊt lµ kh«ng thÓ tr¸nh

khái, khi n¨ng suÊt lao ®éng t¨ng th× tai n¹n lao ®éng còng t¨ng lªn theo”. Hä nªu lªn lý lÏ nh−

vËy nh»m xoa dÞu sù ®Êu tranh cña giai cÊp c«ng nh©n vµ che dÊu t×nh tr¹ng s¶n xuÊt thiÕu c¸c

biÖn ph¸p an toµn.

Thùc ra, sè tai n¹n x¶y ra hµng n¨m ë c¸c n−íc t− b¶n t¨ng lªn cã nh÷ng nguyªn nh©n

cña nã. Ch¼ng h¹n, c«ng nh©n ph¶i lµm viÖc víi c−êng ®é lao ®éng qu¸ cao, thêi gian qu¸ dµi,

thiÕt bÞ s¶n xuÊt thiÕu c¸c c¬ cÊu an toµn cÇn thiÕt. N¬i lµm viÖc kh«ng ®¶m b¶o ®iÒu kiÖn vÖ

sinh, ch−a cã chÕ ®é båi d−ìng thÝch ®¸ng ®èi víi ng−êi lao ®éng v.v...

D−íi chÕ ®é x· héi chñ nghÜa, khi ng−êi lao ®éng ®· ®−îc hoµn toµn gi¶i phãng vµ trë

thµnh ng−êi chñ x· héi, lao ®éng ®· trë thµnh vinh dù vµ nghÜa vô thiªng liªng cña con ng−êi.

B¶o hé lao ®éng trë thµnh chÝnh s¸ch lín cña §¶ng vµ Nhµ n−íc.

ë ViÖt Nam qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn hÖ thèng luËt ph¸p chÕ ®é chÝnh s¸ch

BHL§ ®· ®−îc §¶ng vµ Nhµ n−íc hÕt søc quan t©m.

1.4. Mèi quan hÖ gi÷a BHL§ vµ m«i tr−êng

VÊn ®Ò m«i tr−êng nãi chung hay m«i tr−êng lao ®éng nãi riªng lµ mét vÊn ®Ò thêi sù

cÊp b¸ch ®−îc ®Ò cËp ®Õn víi quy m« toµn cÇu.

C¸c nhµ khoa häc tõ l©u ®· biÕt ®−îc sù th¶i c¸c khÝ g©y “ HiÖu øng nhµ kÝnh” cã thÓ

lµm tr¸i ®Êt nãng dÇn lªn. HiÖu øng nhµ kÝnh lµ kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña con ng−êi trong qu¸ tr×nh

sö dông c¸c lo¹i nhiªn liÖu ho¸ th¹ch (dÇu má, than ®¸, khÝ ®èt ...) ®· th¶i ra bÇu khÝ quyÓn mét

khèi l−îng rÊt lín c¸c chÊt ®éc h¹i ( trong sè ®ã quan träng nhÊt lµ CO₂). Nh÷ng khÝ ®éc nµy cã

xu h−íng ph¶n x¹ ¸nh s¸ng, lµm tr¸i ®Êt nãng dÇn lªn.

C¸c nhµ khoa häc cho r»ng trong vßng 50 n¨m n÷a sù ph¸t th¶i ®ã sÏ lµm cho nhiÖt ®é

t¨ng lªn tõ 1,5⁰®Õn 4,5⁰. Trong suèt 30 n¨m qua, cø 10 n¨m khu vùc nµy l¹i t¨ng thªm 1®é

Fahrenheit ( 1⁰F t−¬ng ®−¬ng 0,55⁰C). Giê ®©y c¸c dßng s«ng b¨ng ë Alaska vµ B¾c Xiberie

®ang b¾t ®Çu tan ch¶y. §iÒu nµy sÏ dÉn ®Õn mùc n−íc biÓn d©ng cao, nhÊn ch×m mét sè miÒn

duyªn h¶i vµ nh÷ng hßn ®¶o, lµ mÇm mãng cña nh÷ng trËn b·o lôt thÕ kû vµ nh÷ng nguy c¬ cña

th¶m ho¹ sinh th¸i. Trong n¨m 1997, hiÖn t−îng EnNino ®· lµm nhiÖt ®é trung b×nh cña bÇu khÝ

quyÓn t¨ng 0,43⁰C.

MÊu chèt cña tai häa, mét phÇn chÝnh n»m ë c¸c ho¹t ®éng cña con ng−êi. Mçi n¨m, con

ng−êi ®æ Ýt nhÊt 7 tØ tÊn C¸cbon vµo bÇu khÝ quyÓn. Ngµy nay khÝ CO₂trong kh«ng khÝ nhiÒu

h¬n kho¶ng 30% so víi n¨m 1860. ThÕ giíi c«ng nghiÖp cung cÊp kho¶ng mét nöa l−îng khÝ

th¶i trªn tr¸i ®Êt. Trong b¶n danh s¸ch vÒ hiÖu øng nhµ kÝnh ( do vÖ tinh Mü x¸c ®Þnh), vïng bÞ

« nhiÔm nhiÒu nhÊt lµ khu vùc ë biÓn Ban TÝch, tiÕp theo lµ bê biÓn phÝa t©y Hµn Quèc...

NÕu con ng−êi h«m nay kh«ng thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p h÷u hiÖu ®Ó gi¶m bít sù nãng lªn

-9-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

cña tr¸i ®Êt, th× kh«ng chØ h«m nay mµ c¶ thÕ hÖ mai sau sÏ ph¶i høng chÞu hËu qu¶ to lín do sù

" næi giËn" cña thiªn nhiªn.

§Ó cã ®−îc mét gi¶i ph¸p tèt t¹o nªn mét m«i tr−êng lao ®éng phï hîp cho ng−êi lao

®éng, ®ßi hái sù tham gia cña nhiÒu ngµnh khoa häc, ®−îc dùa trªn 4 yÕu tè c¬ b¶n sau:

- Ng¨n chÆn vµ h¹n chÕ sù lan táa c¸c yÕu tè nguy hiÓm vµ cã h¹i tõ nguån ph¸t sinh. BiÖn

ph¸p tÝch cùc nhÊt lµ thay ®æi c«ng nghÖ s¶n xuÊt víi c¸c nguyªn liÖu vµ nhiªn liÖu s¹ch, thiÕt

kÕ vµ trang bÞ nh÷ng thiÕt bÞ, d©y chuyÒn s¶n xuÊt kh«ng lµm « nhiÔm m«i tr−êng...

- Thu håi vµ xö lý c¸c yÕu tè g©y « nhiÔm.

- Xö lý c¸c chÊt th¶i tr−íc khi th¶i ra ®Ó kh«ng lµm « nhiÔm m«i tr−êng.

- Trang bÞ c¸c ph−¬ng tiÖn b¶o vÖ c¸ nh©n.

1.5. Sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng

1.5.1. §Þnh nghÜa vÒ sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng:

Ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµ c¸ch ph¸t triÓn “tho¶ m·n nhu cÇu cña thÕ hÖ hiÖn t¹i mµ kh«ng

¶nh h−ëng ®Õn kh¶ n¨ng tho¶ m·n nhu cÇu cña thÕ hÖ mai sau”

Con ®−êng ®i lªnph¸t triÓn bÒ v÷ng kh«ng gièng nhau ®èi víi c¸c n−íc ®· c«ng nghiÖp

hãa, c¸c n−íc ®ang c«ng nghiÖp hãa nhanh vµ mét sè n−íc ®ang ph¸t triÓn.

Ph¸t triÓn bÒn v÷ng cã thÓ ®−îc xem lµ mét tiÕn tr×nh ®ßi hái sù tiÕn triÓn ®ång thêi 4

lØnh vùc: kinh tÕ, nh©n v¨n, m«i tr−êng vµ kü thuËt. Gi÷a c¸c lÜnh vùc cã sù thóc ®Èy lÉn nhau.

1.5.2. C¸c gi¶i ph¸p ®èi víi 4 lØnh vùc:

a/ LÜnh vùc kinh tÕ:

- Gi¶m ®Õn møc tiªu phÝ n¨ng l−îng vµ nh÷ng tµi nguyªn kh¸c qua nh÷ng c«ng nghÖ tiÕt

kiÖm vµ qua thay ®æi lèi sèng.

- Thay ®æi c¸c mÉu h×nh tiªu thô ¶nh h−ëng ®Õn ®a d¹ng sinh häc cña c¸c n−íc kh¸c.

- §i ®Çu vµ hç trî ph¸t triÓn bÒn v÷ng cho c¸c n−íc kh¸c.

- Gi¶m hµng nhËp khÈu hay cã chÝnh s¸ch b¶o hé mËu dÞch lµm h¹n chÕ thÞ tr−êng cho

c¸c s¶n phÈm cña nh÷ng n−íc nghÌo.

- Sö dông tµi nguyªn, kü thuËt vµ tµi chÝnh ®Ó ph¸t triÓn c«ng nghÖ s¹ch vµ c«ng nghÖ

dïng Ýt tµi nguyªn.

- Lµm cho mäi ng−êi tiÕp cËn tµi nguyªn mét c¸ch b×nh ®¼ng.

- Gi¶m chªnh lÖch vÒ thu nhËp vµ tiÕp cËn y tÕ.

- ChuyÓn tiÒn tõ chi phÝ qu©n sù an ninh cho nh÷ng yªu cÇu ph¸t triÓn.

- Dïng tµi nguyªn cho viÖc c¶i thiÖn møc sèng th−êng xuyªn.

- Lo¹i bá nghÌo nµn tuyÖt ®èi.

- C¶i thiÖn viÖc tiÕp cËn ruéng ®Êt, gi¸o dôc vµ c¸c dÞch vô x· héi.

- ThiÕt lËp ngµnh c«ng nghiÖp cã hiÖu suÊt ®Ó t¹o c«ng ¨n viÖc lµm vµ s¶n xuÊt hµng hãa

cho th−¬ng m¹i vµ tiªu thô.

b/ LÜnh vùc nh©n v¨n:

- æn ®Þnh d©n sè.

- Gi¶n di c− d©n ®Õn c¸c thµnh phè qua ch−¬ng tr×nh ph¸t triÓn n«ng th«n.

- X©y dùng nh÷ng biÖn ph¸p mang tÝnh chÊt chÝnh s¸ch vµ kü thuËt ®Ó gi¶m nhÑ hËu qu¶

m«i tr−êng cña qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa.

- N©ng cao tû lÖ ng−êi biÕt ch÷.

- TiÕp cËn dÔ dµng h¬n víi ch¨m sãc søc kháe ban ®Çu.

- C¶i thiÖn phóc lîi x· héi, b¶o vÖ tÝnh ®a d¹ng v¨n ho¸ vµ ®Çu t− vµo vèn con ng−êi.

- §Çu t− vµo søc kháe vµ gi¸o dôc phô n÷.

-10-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

- KhuyÕn khÝch sù tham gia vµo nh÷ng qu¸ tr×nh phóc lîi x· héi.

c/ LÜnh vùc m«i tr−êng:

- Sö dông cã hiÖu qu¶ h¬n ®Êt canh t¸c vµ cung cÊp n−íc b»ng c¸ch c¶i thiÖn c¸ch canh

t¸c n«ng nghiÖp vµ øng dông tiÕn bé kü thuËt ®Ó n©ng cao s¶n l−îng...

- Tr¸nh dïng qu¸ møc ph©n ho¸ häc vµ thuèc trõ s©u.

- B¶o vÖ n−íc b»ng c¸ch chÊm døt l·ng phÝ n−íc, n©ng cao hiÖu suÊt cña c¸c hÖ thèng

n−íc, c¶i thiÖn chÊt l−îng n−íc vµ h¹n chÕ rót n−íc bÒ mÆt, sö dông n−íc t−íi mét c¸ch thËn

träng...

- B¶o vÖ ®a d¹ng sinh häc b»ng c¸ch lµm chËm l¹i ®¸ng kÓ vµ nÕu cã thÓ th× chÆn ®øng

sù tuyÖt diÖt cña c¸c loµi, sù huû ho¹i n¬i ë còng nh− c¸c hÖ sinh th¸i.

- Tr¸nh t×nh tr¹ng kh«ng æn ®Þnh cña khÝ hËu, huû ho¹i tÇng «z«n do ho¹t ®éng cña con

ng−êi.

- B¶o vÖ tµi nguyªn thiªn nhiªn cÇn thiÕt cho s¶n xuÊt l−¬ng thùc vµ chÊt ®èt trong khi

ph¶i më réng s¶n xuÊt ®Ó ®¸p øng nhu cÇu gia t¨ng d©n sè. Tr¸nh më ®Êt n«ng nghiÖp trªn ®Êt

dèc hoÆc ®Êt b¹c mµu.

- Lµm chËm hoÆc chÆn ®øng sù hñy ho¹i rõng nhiÖt ®íi, hÖ sinh th¸i san h«, rõng ngËp

mÆn ven biÓn, nh÷ng vïng ®Êt ngËp n−íc hoÆc c¸c n¬i ®éc ®¸o kh¸c ®Ó b¶o vÖ tÝnh ®a d¹ng sinh

hoc.

d/ LÜnh vùc kü thuËt:

- ChuyÓn dÞch sang nÒn kü thuËt s¹ch vµ cã hiÖu suÊt h¬n ®Ó gi¶m tiªu thô n¨ng l−îng vµ

c¸c tµi nguyªn thiªn nhiªn kh¸c mµ kh«ng lµm « nhiÔm kh«ng khÝ, n−íc vµ ®Êt.

- Gi¶m ph¸t th¶i CO₂®Ó gi¶m tû lÖ t¨ng toµn cÇu cña khÝ nhµ kÝnh vµ sau cïng lµ gi¶m

nång ®é cña nh÷ng khÝ nµy trong khÝ quyÓn.

- Cïng víi thêi gian ph¶i gi¶m ®¸ng kÓ sö dông nhiªn liÖu ho¸ th¹ch vµ t×m ra nh÷ng

nguån n¨ng l−îng míi.

- Lo¹i bá viÖc sö dông CFC_s®Ó tr¸nh lµm tæn th−¬ng ®Õn tÇng «z«n b¶o vÖ tr¸i ®Êt.

- B¶o tån nh÷ng kü thuËt truyÒn thèng víi Ýt chÊt th¶i vµ chÊt « nhiÔm, nh÷ng kü thuËt t¸i

chÕ chÊt th¶i phï hîp víi hÖ tù nhiªn.

- Nhanh chãng øng dông nh÷ng kü thuËt ®· ®−îc c¶i tiÕn còng nh− nh÷ng quy chÕ cña

ChÝnh phñ vÒ viÖc thùc hiÖn nh÷ng quy chÕ ®ã.

Ch−¬ng 2: luËt ph¸p, chÕ ®é chÝnh s¸ch bHL®

2.1. HÖ thèng luËt ph¸p chÕ ®é chÝnh s¸ch BHL§ cña ViÖt nam

Trong thËp niªn 90 nh»m ®¸p øng nhu cÇu cña c«ng cuéc ®æi míi vµ sù nghiÖp c«ng

nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n−íc chóng ta ®· ®Èy m¹nh c«ng t¸c x©y dùng ph¸p luËt nãi chung

vµ ph¸p luËt BHL§ nãi riªng. §Õn nay chóng ta ®· cã mét hÖ thèng v¨n b¶n ph¸p luËt chÕ ®é

chÝnh s¸ch BHL§ t−¬ng ®èi ®Çy ®ñ.

HÖ thèng luËt ph¸p chÕ ®é chÝnh s¸ch BHL§ gåm 3 phÇn:

PhÇn I: Bé luËt lao ®éng vµ c¸c luËt kh¸c cã liªn quan ®Õn ATVSL§.

PhÇn II: NghÞ ®Þnh 06/CP vµ c¸c nghÞ ®Þnh kh¸c liªn quan ®Õn ATVSL§.

PhÇn III: C¸c th«ng t−, chØ thÞ, tiªu chuÈn qui ph¹m ATVSL§.

Cã thÓ minh häa hÖ thèng luËt ph¸p chÕ ®é chÝnh s¸ch BHL§ cña ViÖt Nam b»ng s¬ ®å sau:

-11-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

HiÕn ph¸p

Bé luËt L§

N§ 06/CP

Th«ng t−

C¸c LuËt, Ph¸p

luËt cã liªn quan

C¸c NghÞ ®Þnh

cã liªn quan

ChØ thÞ

HÖ thèng T/C qui

ph¹m vÒ ATL§

2.1.1. Bé luËt lao ®éng vµ c¸c luËt ph¸p cã liªn quan ®Õn ATVSL§

a/ Mét sè ®iÒu cña Bé luËt Lao ®éng ( ngoµi ch−¬ng IX ) cã liªn quan ®Õn ATVSL§:

C¨n cø vµo quy ®Þnh ®iÒu 56 cña HiÕn ph¸p n−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt nam:

" Nhµ n−íc ban hµnh chÝnh s¸ch, chÕ ®é b¶o hé lao ®éng, Nhµ n−íc quy ®Þnh thêi gian lao

®éng, chÕ ®é tiÒn l−¬ng, chÕ ®é nghØ ngh¬i vµ chÕ ®é b¶o hiÓm x· héi ®èi víi viªn chøc Nhµ

n−íc vµ nh÷ng ng−êi lµm c«ng ¨n l−¬ng..." Bé luËt Lao ®éng cña n−íc Céng hßa x· héi chñ

nghÜa ViÖt Nam ®· ®−îc Quèc héi th«ng qua ngµy 23/6/1994 vµ cã hiÖu lùc tõ 01/01/1995.

Ph¸p luËt lao ®éng quy ®Þnh quyÒn vµ nghÜa vô cña ng−êi lao ®éng vµ cña ng−êi sö dông

lao ®éng, c¸c tiªu chuÈn lao ®éng, c¸c nguyªn t¾c sö dông vµ qu¶n lý lao ®éng, gãp phÇn thóc

®Èy s¶n xuÊt.

Trong Bé luËt Lao ®éng cã ch−¬ng IX vÒ " An toµn lao ®éng, vÖ sinh lao ®éng" víi 14

®iÒu ( tõ ®iÒu 95 ®Õn ®iÒu 108 sÏ ®−îc tr×nh bµy ë phÇn sau).

Ngoµi ch−¬ng IX vÒ “ An toµn lao ®éng, vÖ sinh lao ®éng” trong Bé luËt Lao ®éng cã

nhiÒu ®iÒu thuéc c¸c ch−¬ng kh¸c nhau cïng ®Ò cËp ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn BHL§

víi nh÷ng néi dung c¬ b¶n cña mét sè ®iÒu chÝnh sau:

- §iÒu 29. Ch−¬ng IV qui ®Þnh hîp ®ång lao ®éng ngoµi c¸c néi dung kh¸c ph¶i cã néi

dung ®iÒu kiÖn vÒ an toµn lao ®éng, vÖ sinh lao ®éng.

- §iÒu 39. Ch−¬ng IV qui ®Þnh mét trong nhiÒu tr−êng hîp vÒ chÊm døt hîp ®ång lµ:

Ng−êi sö dông lao ®éng kh«ng ®−îc ®¬n ph−¬ng chÊm døt hîp ®ång lao ®éng khi ng−êi lao

®éng èm ®au hay bÞ tai n¹n lao ®éng, bÖnh nghÒ nghiÖp ®ang ®iÒu trÞ, ®iÒu d−ìng theo quyÕt

®Þnh cña thÇy thuèc.

- §iÒu 46. Ch−¬ng V qui ®Þnh mét trong nh÷ng néi dung chñ yÕu cña tho¶ −íc tËp thÓ lµ

an toµn lao ®éng, vÖ sinh lao ®éng.

- §iÒu 68 tiÕt 2 Ch−¬ng VII qui ®Þnh viÖc rót ng¾n thêi gian lµm viÖc ®èi víi nh÷ng

ng−êi lµm c«ng viÖc ®Æc biÖt nÆng nhäc, ®éc h¹i, nguy hiÓm.

- §iÒu 69 Ch−¬ng VII quy ®Þnh sè giê lµm thªm kh«ng ®−îc v−ît qu¸ trong mét ngµy

vµ trong mét n¨m.

- §iÒu 71 Ch−¬ng VII quy ®Þnh thêi gian nghØ ng¬i trong thêi gian lµm viÖc, gi÷a hai ca

lµm viÖc.

- §iÒu 84 Ch−¬ng VIII qui ®Þnh c¸c h×nh thøc xö lý ng−êi vi ph¹m kü luËt lao ®éng

-12-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

trong ®ã cã vi ph¹m néi dung ATVSL§.

- §iÒu 113 Ch−¬ng X quy ®Þnh kh«ng ®−îc sö dông lao ®éng n÷ lµm nh÷ng c«ng viÖc

nÆng nhäc, nguy hiÓm, ®éc h¹i ®· ®−îc quy ®Þnh.

- §iÒu 121 Ch−¬ng XI quy ®Þnh cÊm ng−êi lao ®éng ch−a thµnh niªn lµm nh÷ng c«ng

viÖc nÆng nhäc, nguy hiÓm, tiÕp xóc víi c¸c chÊt ®éc h¹i theo danh môc quy ®Þnh.

- §iÒu 127 Ch−¬ng XI quy ®Þnh ph¶i tu©n theo nh÷ng quy ®Þnh vÒ ®iÒu kiÖn lao ®éng,

c«ng cô lao ®éng, an toµn lao ®éng, vÖ sinh lao ®éng phï hîp víi ng−êi tµn tËt.

- §iÒu 143 tiÕt 1 Ch−¬ng XII quy ®Þnh viÖc tr¶ l−¬ng, chi phÝ cho ng−êi lao ®éng trong

thêi gian nghØ viÖc ®Ó ch÷a trÞ v× tai n¹n lao ®éng hoÆc bÖnh nghÒ nghiÖp.

- §iÒu 143 tiÕt 2 Ch−¬ng XII quy ®Þnh chÕ ®é tö tuÊt, trî cÊp thªm mét lÇn cho th©n

nh©n ng−êi lao ®éng bÞ chÕt do tai n¹n lao ®éng, bÖnh nghÒ nghiÖp.

Ngµy 02/04/2002 Quèc héi ®· cã luËt Quèc Héi sè 35/2002 vÒ söa ®æi, bæ sung mét sè

®iÒu cña Bé luËt Lao ®éng ( v®−îc Quèc héikho¸ IX kú häp thø 5 th«ng qua ngµy 23/6/1994)

Ngµy 11/4/2007 Chñ tÞch n−íc ®· lÖnh c«ng bè luËt sè 02/2007/L-CTN vÒ luËt sö ®æi, bæ

sung ®iÒu 73 cña Bé luËt Lao ®éng. Theo ®ã tõ n¨m 2007, ng−êi lao ®éng sÏ ®−îc nghØ lµm viÖc

h−ëng nguyªn l−¬ng ngµy giç tæ Hïng V−¬ng ( ngµy 10/3 ©m lÞch) vµ nh− vËy tæng ngµy lÔ tÕt

®−îc nghØ trong n¨m lµ 09 ngµy.

b/ Mét sè luËt, ph¸p lÖnh cã liªn quan ®Õn an toµn vÖ sinh lao ®éng:

Bé luËt Lao ®éng ch−a cã thÓ ®Ò cËp mäi vÊn ®Ò, mäi khÝa c¹nh cã liªn quan ®Õn ATL§,

VSL§, do ®ã trong thùc tÕ cßn nhiÒu luËt, ph¸p lÖnh víi mét sè ®iÒu kho¶n liªn quan ®Õn néi

dung nµy. Trong sè ®ã cÇn quan t©m ®Õn mét sè v¨n b¶n ph¸p lý sau:

- LuËt b¶o vÖ m«i tr−êng (1993) víi c¸c ®iÒu 11, 19, 29 ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò ¸p dông

c«ng nghÖ tiªn tiÕn, c«ng nghÖ s¹ch, vÊn ®Ò nhËp khÈu, xuÊt khÈu m¸y mãc thiÕt bÞ, nh÷ng

hµnh vi bÞ nghiªm cÊm ... cã liªn quan ®Õn b¶o vÖ m«i tr−êng vµ c¶ vÊn ®Ò ATVSL§ trong

doanh nghiÖp ë nh÷ng møc ®é nhÊt ®Þnh.

- LuËt b¶o vÖ søc khoÎ nh©n d©n (1989) víi c¸c ®iÒu 9, 10, 14 ®Ò cËp ®Õn vÖ sinh trong

s¶n xuÊt, b¶o qu¶n, vËn chuyÓn vµ b¶o vÖ ho¸ chÊt, vÖ sinh c¸c chÊt th¶i trong c«ng nghiÖp vµ

trong sinh ho¹t, vÖ sinh lao ®éng.

- Ph¸p lÖnh qui ®Þnh vÒ viÖc qu¶n lý nhµ n−íc ®èi víi c«ng t¸c PCCC (1961). Tuy ch¸y

trong ph¹m vi vÜ m« kh«ng ph¶i lµ néi dung cña c«ng t¸c BHL§, nh−ng trong c¸c doanh nghiÖp

ch¸y næ th−êng do mÊt an toµn, vÖ sinh g©y ra, do ®ã vÊn ®Ò ®¶m b¶o an toµn VSL§, phßng

chèng ch¸y næ g¾n bã chÆt chÏ víi nhau vµ ®Òu lµ nh÷ng néi dung kÕ ho¹ch BHL§ cña doanh

nghiÖp.

- LuËt C«ng ®oµn (1990). Trong luËt nµy, tr¸ch nhiÖm vµ quyÒn C«ng ®oµn trong c«ng

t¸c BHL§ ®−îc nªu rÊt cô thÓ trong ®iÒu 6 ch−¬ng II, tõ viÖc phèi hîp nghiªn cøu øng dông

khoa häc kü thuËt BHL§, x©y dùng tiªu chuÈn quy ph¹m ATL§, VSL§ ®Õn tr¸ch nhiÖm tuyªn

truyÒn gi¸o dôc BHL§ cho ng−êi lao ®éng, kiÓm tra viÖc chÊp hµnh ph¸p luËt BHL§, tham gia

®iÒu tra tai n¹n lao ®éng...

- LuËt h×nh sù (1999). Trong ®ã cã nhiÒu ®iÒu víi téi danh liªn quan ®Õn ATL§, VSL§

nh− ®iÒu 227 (Téi vi ph¹m quy ®Þnh vÒ ATL§, VSL§...), ®iÒu 229 (Téi vi ph¹m quy ®Þnh vÒ

x©y dùng g©y hËu qu¶ nghiªm träng), ®iÒu 236, 237 liªn quan ®Õn chÊt phãng x¹, ®iÒu 239, 240

liªn quan ®Õn chÊt ch¸y, chÊt ®éc vµ vÊn ®Ò phßng ch¸y...

2.1.2. NghÞ ®Þnh 06/CP vµ c¸c nghÞ ®Þnh kh¸c cã liªn quan

Trong hÖ thèng c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ BHL§ c¸c nghÞ ®Þnh cã mét vÞ trÝ rÊt quan

-13-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

träng, ®Æc biÖt lµ nghÞ ®Þnh 06/CP cña ChÝnh phñ ngµy 20/1/1995 qui ®Þnh chi tiÕt mét sè ®iÒu

cña Bé luËt Lao ®éng vÒ ATL§, VSL§.

NghÞ ®Þnh 06/CP gåm 7 ch−¬ng 24 ®iÒu:

Ch−¬ng I. §èi t−îng vµ ph¹m vi ¸p dông.

Ch−¬ng II. An toµn lao ®éng, vÖ sinh lao ®éng.

Ch−¬ng III. Tai n¹n lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp.

Ch−¬ng IV. QuyÒn vµ nghÜa vô cña ng−êi sö dông lao ®éng, ng−êi lao ®éng.

Ch−¬ng V. Tr¸ch nhiÖm cña c¬ quan nhµ n−íc.

Ch−¬ng VI. Tr¸ch nhiÖm cña tæ chøc c«ng ®oµn.

Ch−¬ng VII. §iÒu kho¶n thi hµnh.

Trong nghÞ ®Þnh, vÊn ®Ò ATL§, VSL§ ®· ®−îc nªu kh¸ cô thÓ vµ c¬ b¶n, nã ®−îc ®Æt

trong tæng thÓ cña vÊn ®Ò lao ®éng víi nh÷ng khÝa c¹nh kh¸c cña lao ®éng, ®−îc nªu lªn mét

c¸ch chÆt chÏ vµ hoµn thiÖn h¬n so víi nh÷ng v¨n b¶n tr−íc ®ã.

Ngµy 27/12/2002 chÝnh phñ ®· ban hµnh nghÞ ®Þnh sè 110/2002/N§-CP vÒ viÖc sña ®æi,

bæ sung mét sè ®iÒu cña NghÞ ®Þnh 06?CP ( ban hµnh ngµy 20/01/1995) quy ®Þnh chi tiÕt mét

sè ®iÒu cña Bé luËt lao ®éng vÒ an toµn lao ®éng, vÖ sinh lao ®éng.

Ngoµi ra cßn mét sè nghÞ ®Þnh kh¸c víi mét sè néi dung cã liªn quan ®Õn ATVSL§ nh−:

- NghÞ ®Þnh 195/CP (31/12/1994) cña ChÝnh phñ qui ®Þnh chi tiÕt vµ h−íng dÉn thi hµnh

mét sè ®iÒu cña Bé luËt Lao ®éng vÒ thêi giê lµm viÖc, thêi giê nghØ ng¬i.

- NghÞ ®Þnh 38/CP (25/6/1996) cña ChÝnh phñ qui ®Þnh xö ph¹t hµnh chÝnh vÒ hµnh vi vi

ph¹m ph¸p luËt lao ®éng trong ®ã cã nh÷ng qui ®Þnh liªn quan ®Õn hµnh vi vi ph¹m vÒ

ATVSL§.

- NghÞ ®Þnh 46/CP (6/8/1996) cña ChÝnh phñ qui ®Þnh xö ph¹t hµnh chÝnh trong lÜnh vùc

qu¶n lý Nhµ n−íc vÒ y tÕ, trong ®ã cã mét sè quy ®Þnh liªn quan ®Õn hµnh vi vi ph¹m vÒ VSL§.

2.1.3. C¸c ChØ thÞ, Th«ng t− cã liªn quan ®Õn ATVSL§

a. C¸c chØ thÞ:

C¨n cø vµo c¸c ®iÒu trong ch−¬ng IX Bé luËt Lao ®éng, NghÞ ®Þnh 06/CP vµ t×nh h×nh

thùc tÕ, Thñ t−íng ®· ban hµnh c¸c chØ thÞ ë nh÷ng thêi ®iÓm thÝch hîp, chØ ®¹o viÖc ®Èy m¹nh

c«ng t¸c ATVSL§, phßng chèng ch¸y næ...

Trong sè c¸c chØ thÞ ®−îc ban hµnh trong thêi gian thùc hiÖn Bé luËt Lao ®éng, cã 2 chØ

thÞ quan träng cã t¸c dông trong mét thêi gian t−¬ng ®èi dµi, ®ã lµ:

- ChØ thÞ sè 237/TTg (19/4/1996) cña Thñ t−¬ng ChÝnh phñ vÒ viÖc t¨ng c−êng c¸c biÖn

ph¸p thùc hiÖn c«ng t¸c PCCC. ChØ thÞ ®· nªu râ nguyªn nh©n x¶y ra nhiÒu vô ch¸y, g©y thiÖt

h¹i nghiªm träng lµ do viÖc qu¶n lý vµ tæ chøc thùc hiÖn c«ng t¸c PCCC cña c¸c cÊp, ngµnh c¬

së vµ c«ng d©n ch−a tèt.

- ChØ thÞ sè 13/1998/CT-TTg (26/3/1998) cña Thñ t−íng ChÝnh phñ vÒ viÖc t¨ng c−êng chØ

®¹o vµ tæ chøc thùc hiÖn c«ng t¸c BHL§ trong t×nh h×nh míi. §©y lµ mét chØ thÞ rÊt quan träng

cã t¸c dông t¨ng c−êng vµ n©ng cao hiÖu lùc qu¶n lý nhµ n−íc, vai trß, tr¸ch nhiÖm cña mäi tæ

chøc, c¸ nh©n trong viÖc b¶o ®¶m ATVSL§, phßng chèng ch¸y næ, duy tr× vµ c¶i thiÖn ®iÒu

kiÖn lµm viÖc, b¶o ®¶m søc kháe vµ an toµn cho ng−êi lao ®éng trong nh÷ng n¨m cuèi cña thÕ

kû XX vµ trong thêi gian ®Çu cña thÕ kû XXI.

b. C¸c Th«ng t−:

cËp tíi c¸c vÊn ®Ò thuéc nghÜa vô vµ quyÒn cña ng−êi sö dông lao ®éng vµ ng−êi lao ®éng:

- Th«ng t− liªn tÞch sè 14/1998/TTLT-BL§TBXH-BYT-TL§L§VN (31/10/1998) h−íng

-14-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

dÉn viÖc tæ chøc thùc hiÖn c«ng t¸c BHL§ trong doanh nghiÖp, c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh víi

nh÷ng néi dung c¬ b¶n sau:

+ NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n vÒ BHL§ cña C«ng ®oµn doanh nghiÖp.

+ Thèng kª, b¸o c¸o vµ s¬ kÕt tæng kÕt vÒ BHL§.

- Th«ng t− sè 10/1998/TT-L§TBXH ( 28/5/1998) h−íng dÉn thùc hiÖn chÕ ®é trang bÞ

- Th«ng t− sè 08/TT-L§TBXH ( 11/4/95) h−íng dÉn c«ng t¸c huÊn luyÖn vÒ ATVSL§.

- Th«ng t− sè 13/TT-BYT (24/10/1996) h−íng dÉn thùc hiÖn qu¶n lý vÖ sinh lao ®éng,

qu¶n lý søc khoÎ cña ng−êi lao ®éng vµ bÖnh nghÒ nghiÖp.

- Th«ng t− liªn tÞch sè 08/1998/TTLT-BYT-BL§TBXH ( 20/4/98) h−íng dÉn thùc hiÖn

c¸c quy ®Þnh vÒ bÖnh nghÒ nghiÖp.

- Th«ng t− liªn tÞch sè 03/1998/TTLT-BL§TBXH-BYT-TL§L§VN ( 26/3/1998) h−íng

dÉn khai b¸o vµ ®iÒu tra tai n¹n lao ®éng.

- Th«ng t− liªn tÞch sè 10/1999/TTLT-BL§TBXH-BYT h−íng dÉn thùc hiÖn chÕ ®é båi

d−ìng b»ng hiÖn vËt ®èi víi ng−êi lao ®éng lµm viÖc trong ®iÒu kiÖn cã yÕu tè nguy hiÓm, ®éc

h¹i.

- Th«ng t− sè 23/L§TBXH ( 18/11/96) h−íng dÉn thùc hiÖn chÕ ®é thèng kª b¸o c¸o ®Þnh

kú tai n¹n lao ®éng.

2.2. Nh÷ng néi dung vÒ ATVSL§ trong bé luËt lao ®éng

Nh÷ng néi dung nµy ®−îc quy ®Þnh chñ yÕu trong Ch−¬ng IX vÒ " An toµn lao ®éng, vÖ

sinh lao ®éng " cña Bé luËt Lao ®éng vµ ®−îc quy ®Þnh chi tiÕt trong NghÞ ®Þnh 06/CP ngµy

20/1/1995 cña ChÝnh phñ.

2.2.1. §èi t−îng vµ ph¹m vi ¸p dông ch−¬ng IX Bé luËt Lao ®éng vµ nghÞ ®Þnh 06/CP:

(§−îc quy ®Þnh trong ®iÒu 2, 3, 4 ch−¬ng I Bé luËt Lao ®éng vµ ®−îc cô thÓ hãa trong

®iÒu 1 NghÞ ®Þnh 06/CP)

§èi t−îng vµ ph¹m vi ®−îc ¸p dông c¸c qui ®Þnh vÒ ATL§, VSL§ bao gåm: Mäi tæ

nghÒ, thö viÖc trong c¸c lÜnh vùc, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, trong lùc l−îng vò trang vµ c¸c doanh

nghiÖp, tæ chøc, c¬ quan n−íc ngoµi, tæ chøc quèc tÕ ®ãng trªn l·nh thæ ViÖt Nam.

2.2.2. An toµn lao ®éng, vÖ sinh lao ®éng:

§−îc thÓ hiÖn trong tõng phÇn hoÆc toµn bé c¸c ®iÒu 96, 97, 98, 100, 101, 102, 103, 104

cña Bé luËt lao ®éng vµ ®−îc cô thÓ hãa trong ch−¬ng II cña N§06/CP tõ ®iÒu 2 ®Õn ®iÒu 8 bao

gåm c¸c néi dung chÝnh sau:

thiÕt bÞ, vËt t−, c¸c chÊt cã yªu cÇu nghiªm ngÆt vÒ ATL§, VSL§, c¸c chñ ®Çu t−, ng−êi sö

dông lao ®éng ph¶i lËp luËn chøng vÒ c¸c biÖn ph¸p ®¶m b¶o ATL§, VSL§. LuËn chøng ph¶i

cã ®Çy ®ñ néi dung víi c¸c biÖn ph¸p phßng ngõa, xö lý vµ ph¶i ®−îc c¬ quan thanh tra

ATVSL§ chÊp thuËn. Ph¶i cô thÓ ho¸ c¸c yªu cÇu, néi dung, biÖn ph¸p ®¶m b¶o ATVSL§ theo

luËn chøng ®· ®−îc duyÖt khi thùc hiÖn.

dùng qui tr×nh ®¶m b¶o ATVSL§ cho tõng lo¹i m¸y, thiÕt bÞ, vËt t− vµ néi quy n¬i lµm viÖc.

- ViÖc nhËp khÈu c¸c lo¹i m¸y, thiÕt bÞ, vËt t−, c¸c chÊt cã yªu cÇu nghiªm nghÆt vÒ ATL§,

-15-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

VSL§ ph¶i ®−îc phÐp cña c¬ quan cã thÈm quyÒn.

- N¬i lµm viÖc cã nhiÒu yÕu tè ®éc h¹i ph¶i kiÓm tra ®o l−êng c¸c yÕu tè ®éc h¹i Ýt nhÊt mçi

n¨m mét lÇn, ph¶i lËp hå s¬ l−u gi÷ vµ theo dâi ®óng qui ®Þnh. Ph¶i kiÓm tra vµ cã biÖn ph¸p xö

lý ngay khi thÊy cã hiÖn t−îng bÊt th−êng.

lao ®éng ®Ó cÊp cøu tai n¹n, xö lý sù cè nh−: trang bÞ ph−¬ng tiÖn cÊp cøu, lËp ph−¬ng ¸n xö lý

sù cè, tæ chøc ®éi cÊp cøu...

- Quy ®Þnh nh÷ng biÖn ph¸p kh¸c nh»m t¨ng c−êng b¶o ®¶m ATVSL§, b¶o vÖ søc kháe cho

ATVSL§, båi d−ìng hiÖn vËt cho ng−êi lao ®éng...

2.2.3. Tai n¹n lao ®éng, bÖnh nghÒ nghiÖp:

§−îc quy ®Þnh trongc¸c ®iÒu 105, 106, 107, 108 cña Bé luËt Lao ®éng vµ ®−îc cô thÓ

hãa trong c¸c ®iÒu 9, 10, 11, 12 ch−¬ng III nghÞ ®Þnh 06/CP víi nh÷ng néi dung chÝnh sau:

- Tr¸ch nhiÖm ng−êi sö dông lao ®éng ®èi víi ng−êi bÞ tai n¹n lao ®éng: S¬ cøu, cÊp cøu kÞp

thêi. Tai n¹n lao ®éng nÆng, chÕt ng−êi ph¶i gi÷ nguyªn hiÖn tr−êng vµ b¸o ngay cho c¬ quan

Lao ®éng, Y tÕ, C«ng ®oµn cÊp tØnh vµ C«ng an gÇn nhÊt.

- Tr¸ch nhiÖm cña ng−êi sö dông lao ®éng ®èi víi ng−êi m¾c bÖnh nghÒ nghiÖp lµ ph¶i ®iÒu

trÞ theo chuyªn khoa, kh¸m søc kháe ®Þnh kú vµ lËp hå s¬ søc kháe riªng biÖt.

- Tr¸ch nhiÖm ng−êi sö dông lao ®éng båi th−êng cho ng−êi bÞ tai n¹n lao ®éng hoÆc bÖnh

nghÒ nghiÖp.

-Tr¸ch nhiÖm ng−êi sö dông lao ®éng tæ chøc ®iÒu tra c¸c vô tai n¹n lao ®éng cã sù tham gia

cña ®¹i diÖn BCH C«ng ®oµn, lËp biªn b¶n theo ®óng quy ®Þnh.

- Tr¸ch nhiÖm khai b¸o, thèng kª vµ b¸o c¸o tÊt c¶ c¸c vô tai n¹n lao ®éng c¸c tr−êng hîp bÞ

bÖnh nghÒ nghiÖp.

2.2.4. C¬ chÕ 3 bªn trong c«ng t¸c BHL§:

C¬ chÕ 3 bªn b¾t nguån tõ m« h×nh tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña tæ chøc lao ®éng quèc tÕ

(ILO). Tæ chøc nµy ®−îc thµnh lËp n¨m 1919, tõ n¨m 1944 ho¹t ®éng nh− mét tæ chøc chuyªn

m«n g¾n liÒn víi Liªn hîp quèc. C¸c thµnh viªn Liªn h¬p quèc ®−¬ng nhiªn lµ thµnh viªn cña

ILO. Hµng n¨m ILO häp héi nghÞ toµn thÓ. §oµn ®¹i biÓu mçi n−íc gåm 3 bªn: 1 ®¹i diÖn

chÝnh phñ, 1 ®¹i diÖn ng−êi sö dông lao ®éng vµ 1 ®¹i diÖn ng−êi lao ®éng ( C«ng ®oµn)

BHL§ lµ mét vÊn ®Ò quan träng thuéc ph¹m trï lao ®éng, nã cã liªn quan ®Õn nghÜa vô

vµ quyÒn cña 3 bªn: Nhµ n−íc, Ng−êi sö dông lao ®éng, Ng−êi lao ®éng (®¹i diÖn lµ tæ chøc

c«ng ®oµn), mÆt kh¸c BHL§ lµ mét c«ng t¸c rÊt ®a d¹ng vµ phøc t¹p, nã ®ßi hái ph¶i cã sù

céng t¸c, phèi hîp chÆt chÏ cña 3 bªn th× c«ng t¸c BHL§ míi ®¹t kÕt qu¶ tèt.

2.2.5. NghÜa vô vµ quyÒn cña c¸c bªn trong c«ng t¸c BHL§

a/ NghÜa vô vµ quyÒn cña Nhµ n−íc. Qu¶n lý Nhµ n−íc trong BHL§:

(§iÒu 95, 180, 181 cña Bé luËt Lao ®éng, ®iÒu 17, 18, 19 cña N§06/CP)

*NghÜa vô vµ quyÒn cña nhµ n−íc:

quy ph¹m vÒ ATL§, VSL§.

- Qu¶n lý nhµ n−íc vÒ BHL§: H−íng dÉn chØ ®¹o c¸c ngµnh, c¸c cÊp thùc hiÖn luËt ph¸p,

chÕ ®é chÝnh s¸ch, tiªu chuÈn, quy tr×nh, quy ph¹m vÒ ATVSL§. KiÓm tra, ®«n ®èc, thanh tra

ATVSL§.

-16-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

s¸ch Nhµ n−íc. §Çu t− nghiªn cøu khoa häc kü thuËt BHL§, ®µo t¹o c¸n bé BHL§.

* Bé m¸y tæ chøc qu¶n lý c«ng t¸c BHL§ ë trung −¬ng, ®Þa ph−¬ng:

- Héi ®ång quèc gia vÒ ATL§, VSL§ (gäi t¾t lµ BHL§) ®−îc thµnh lËp theo ®iÒu 18 cña

N§06/CP. Héi ®ång lµm nhiÖm vô t− vÊn cho Thñ t−íng ChÝnh phñ vµ tæ chøc phèi hîp ho¹t

®éng cña c¸c ngµnh, c¸c cÊp vÒ ATL§, VSL§.

- Bé L§TBXH thùc hiÖn qu¶n lý nhµ n−íc vÒ ATL§ ®èi víi c¸c ngµnh vµ c¸c ®Þa ph−¬ng

trong c¶ n−íc, cã tr¸ch nhiÖm:

lao ®éng.

+ H−íng dÉn chØ ®¹o c¸c ngµnh c¸c cÊp thùc hiÖn v¨n b¶n trªn, qu¶n lý thèng nhÊt hÖ

thèng quy ph¹m trªn.

+ Thanh tra vÒ ATL§.

+ Th«ng tin, huÊn luyÖn vÒ ATVSL§.

+ Hîp t¸c quèc tÕ trong lÜnh vùc ATL§.

- Bé Y tÕ thùc hiÖn qu¶n lý Nhµ n−íc trong lÜnh vùc VSL§, cã tr¸ch nhiÖm:

VSL§, tiªu chuÈn søc kháe ®èi víi c¸c nghÒ, c«ng viÖc.

+ H−íng dÉn, chØ ®¹o c¸c ngµnh, c¸c cÊp thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh vÒ VSL§.

+Thanh tra vÒ vÖ sinh lao ®éng.

+ Tæ chøc kh¸m søc kháe vµ ®iÒu trÞ bÖnh nghÒ nghiÖp cho ng−êi lao ®éng.

+ Hîp t¸c quèc tÕ trong lÜnh vùc VSL§.

- Bé Khoa häc c«ng nghÖ vµ m«i tr−êng cã tr¸ch nhiÖm:

+ Qu¶n lý thèng nhÊt viÖc nghiªn cøu vµ øng dông khoa häc kü thuËt vÒ ATL§, VSL§.

lao ®éng.

tiªu chuÈn kü thuËt Nhµ n−íc vÒ ATL§, VSL§.

- Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o cã tr¸ch nhiÖm chØ ®¹o viÖc ®−a néi dung ATL§, VSL§ vµo

ch−¬ng tr×nh gi¶ng d¹y trong c¸c tr−êng §¹i häc, c¸c tr−êng Kü thuËt, qu¶n lý vµ d¹y nghÒ.

- C¸c bé vµ c¸c ngµnh kh¸c cã tr¸ch nhiÖm ban hµnh hÖ thèng tiªu chuÈn, quy ph¹m

ATL§, VSL§ cÊp ngµnh m×nh sau khi cã tháa thuËn b»ng v¨n b¶n cña Bé L§TBXH, Bé Y tÕ.

ViÖc qu¶n lý nhµ n−íc vÒ ATL§, VSL§ trong c¸c lÜnh vùc: Phãng x¹, th¨m dß khai th¸c dÇu

khÝ, c¸c ph−¬ng tiÖn vËn t¶i ®−êng s¾t, ®−êng bé, ®−êng hµng kh«ng vµ trong c¸c ®¬n vÞ thuéc

lùc l−îng vò trang do c¸c c¬ quan qu¶n lý ngµnh ®ã chÞu tr¸ch nhiÖm cã sù phèi hîp cña Bé

L§TBXH vµ Bé Y tÕ.

+ Thùc hiÖn qu¶n lý Nhµ n−íc vÒ ATL§, VSL§ trong ph¹m vi ®Þa ph−¬ng m×nh.

b/ NghÜa vô vµ QuyÒn cña Ng−êi sö dông lao ®éng:

*NghÜa vô cña Ng−êi sö dông lao ®éng : §iÒu 13 ch−¬ng IV cña N§06/CP quy ®Þnh

ng−êi sö dông lao ®éng cã 7 nghÜa vô sau:

biÖn ph¸p ATL§, VSL§ vµ c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn lao ®éng.

-17-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

víi ng−êi lao ®éng theo quy ®Þnh cña Nhµ n−íc.

3- Cö ng−êi gi¸m s¸t viÖc thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh, néi dung, biÖn ph¸p ATL§, VSL§ trong

toµn vÖ sinh viªn.

c¶ khi ®æi míi c«ng nghÖ theo tiªu chuÈn quy ®Þnh cña Nhµ n−íc.

5- Tæ chøc huÊn luyÖn, h−íng dÉn c¸c tiªu chuÈn, quy ®Þnh biÖn ph¸p an toµn, VSL§ ®èi

víi ng−êi lao ®éng.

6- Tæ chøc kh¸m søc kháe ®Þnh kú cho ng−êi lao ®éng theo tiªu chuÈn, chÕ ®é quy ®Þnh.

7- ChÊp hµnh nghiªm chØnh quy ®Þnh khai b¸o, ®iÒu tra tai n¹n lao ®éng, bÖnh nghÒ nghiÖp

vµ ®Þnh kú 6 th¸ng, hµng n¨m b¸o c¸o kÕt qu¶, t×nh h×nh thùc hiÖn ATL§, VSL§, c¶i thiÖn ®iÒu

kiÖn lao ®éng víi Së L§TBXH n¬i doanh nghiÖp ho¹t ®éng.

* QuyÒn cña Ng−êi sö dông lao ®éng:

§iÒu 14 ch−¬ng IVcña N§06/CP quy ®Þnh ng−êi sö dông lao ®éng cã 3 quyÒn sau:

2- Khen th−ëng ng−êi chÊp hµnh tèt vµ kû luËt ng−êi vi ph¹m trong viÖc thùc hiÖn ATL§,

VSL§.

3- KhiÕu n¹i víi c¬ quan Nhµ n−íc cã thÈm quyÒn vÒ quyÕt ®Þnh cña Thanh tra vÒ ATL§,

VSL§ nh−ng vÉn ph¶i nghiªm chØnh chÊp hµnh quyÕt ®Þnh ®ã.

c/ NghÜa vô vµ QuyÒn cña ng−êi lao ®éng trong c«ng t¸c BHL§:

* NghÜa vô cña Ng−êi lao ®éng:

§iÒu 15 ch−¬ng IV NghÞ ®Þnh 06/CP quy ®Þnh ng−êi lao ®éng cã 3 nghÜa vô sau:

1- ChÊp hµnh c¸c quy ®Þnh, néi quy vÒ ATL§, VSL§ cã liªn quan ®Õn c«ng viÖc, nhiÖm vô

®−îc giao.

hoÆc h− háng th× ph¶i båi th−êng.

qu¶ tai n¹n lao ®éng khi cã lÖnh cña Ng−êi sö dông lao ®éng.

* QuyÒn cña Ng−êi lao ®éng:

§iÒu 16 ch−¬ng IV NghÞ ®inh 06/CP quy ®Þnh Ng−êi lao ®éng cã 3 quyÒn sau:

1- Yªu cÇu Ng−êi sö dông lao ®éng ®¶m b¶o ®iÒu kiÖn lµm viÖc an toµn, vÖ sinh, c¶i thiÖn

ph¸p ATL§, VSL§.

2- Tõ chèi lµm c«ng viÖc hoÆc rêi bá n¬i lµm viÖc khi thÊy râ nguy c¬ x¶y ra tai n¹n lao

®éng, ®e do¹ nghiªm träng tÝnh m¹ng, søc khoÎ cña m×nh vµ ph¶i b¸o ngay ng−êi phô tr¸ch trùc

tiÕp, tõ chèi trë l¹i lµm viÖc n¬i nãi trªn nÕu nh÷ng nguy c¬ ®ã ch−a ®−îc kh¾c phôc.

3- KhiÕu n¹i hoÆc tè c¸o víi c¬ quan Nhµ n−íc cã thÈm quyÒn khi Ng−êi sö dông lao ®éng

vi ph¹m quy ®Þnh cña Nhµ n−íc hoÆc kh«ng thùc hiÖn ®óng c¸c giao kÕt vÒ ATL§, VSL§ trong

hîp ®ång lao ®éng, tho¶ −íc lao ®éng.

d/ Tæ chøc C«ng ®oµn ( gäi t¾t lµ C«ng ®oµn):

* Tr¸ch nhiÖm vµ quyÒn cña C«ng ®oµn:

C¨n cø vµo ®iÒu 156 cña Bé luËt Lao ®éng, ®iÒu 67 ch−¬ng II luËt C«ng ®oµn n¨m 1990, c¸c

®iÒu 20, 21 cña N§ 06/CP, Tæng Liªn ®oµn lao ®éng ViÖt Nam ®· cô thÓ hãa c¸c nghÜa vô vµ

quyÒn cña C«ng ®oµn vÒ BHL§ trong nghÞ quyÕt 01/TL§ ngµy 21/4/1995 cña §oµn chñ tÞch

-18-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

TL§L§VN víi 8 néi dung sau:

c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt, c¸c tiªu chuÈn an toµn VSL§, chÕ ®é chÝnh s¸ch vÒ BHL§, kÕ ho¹ch

BHL§, c¸c biÖn ph¸p ®¶m b¶o an toµn vµ VSL§.

dùng vµ tæ chøc thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh, ®Ò tµi nghiªn cøu KHKT vÒ BHL§. Tæng Liªn ®oµn

qu¶n lý vµ chØ ®¹o c¸c ViÖn nghiªn cøu KHKT BHL§ tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu vµ

øng dông KHKT BHL§.

3- Cö ®¹i diÖn tham gia vµo c¸c ®oµn ®iÒu tra tai n¹n lao ®éng, phèi hîp theo dâi t×nh h×nh

tai n¹n lao ®éng, ch¸y næ, bÖnh nghÒ nghiÖp.

4- Tham gia viÖc xÐt khen th−ëng, xö lý c¸c vi ph¹m vÒ BHL§.

5- Thay mÆt Ng−êi lao ®éng ký tho¶ −íc lao ®éng tËp thÓ víi Ng−êi sö dông lao ®éng trong

®ã cã c¸c néi dung BHL§.

6- Thùc hiÖn quyÒn kiÓm tra gi¸m s¸t viÖc thi hµnh luËt ph¸p, chÕ ®é, chÝnh s¸ch, tiªu

chuÈn, quy ®Þnh vÒ BHL§, viÖc thùc hiÖn c¸c ®iÒu vÒ BHL§ trong tháa −íc tËp thÓ ®· ký víi

Ng−êi sö dông lao ®éng.

7- Tham gia tæ chøc viÖc tuyªn truyÒn phæ biÕn kiÕn thøc ATVSL§, chÕ ®é chÝnh s¸ch

BHL§, C«ng ®oµn gi¸o dôc vËn ®éng mäi ng−êi lao ®éng vµ ng−êi sö dông lao ®éng thùc hiÖn

tèt tr¸ch nhiÖm, nghÜa vô vÒ BHL§. Tham gia huÊn luyÖn BHL§ cho ng−êi sö dông lao ®éng vµ

ng−êi lao ®éng, ®µo t¹o kü s− vµ sau ®¹i häc vÒ BHL§.

8- Tæ chøc phong trµo vÒ BHL§, ph¸t huy s¸ng kiÕn c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn lµm viÖc, tæ chøc

qu¶n lý m¹ng l−íi an toµn vÖ sinh viªn vµ nh÷ng ®oµn viªn ho¹t ®éng tÝch cùc vÒ BHL§.

* NhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cña C«ng ®oµn doanh nghiÖp

MôcV th«ng t− liªn tÞch sè14/1998/TTLT-BL§TBXH-BYT-TL§L§VN ngµy

31/10/1998 quy ®Þnh C«ng ®oµn doanh nghiÖp cã 5 nhiÖm vô vµ 3 quyÒn sau:

+ NhiÖm vô:

1- Thay mÆt ng−êi lao ®éng ký tho¶ −íc lao ®éng tËp thÓ víi ng−êi sö dông lao ®éng trong

®ã cã c¸c néi dung BHL§.

2- Tuyªn truyÒn vËn ®éng, gi¸o dôc ng−êi lao ®éng thùc hiÖn tèt c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt vÒ

BHL§, kiÕn thøc KHKT BHL§, chÊp hµnh quy tr×nh, quy ph¹m, c¸c biÖn ph¸p lµm viÖc an

toµn vµ ph¸t hiÖn kÞp thêi nh÷ng hiÖn t−îng thiÕu an toµn vÖ sinh trong s¶n xuÊt, ®Êu tranh víi

nh÷ng hiÖn t−îng lµm bõa, lµm Èu, vi ph¹m qui tr×nh kü thuËt an toµn.

3- §éng viªn khuyÕn khÝch ng−êi lao ®éng ph¸t huy s¸ng kiÕn c¶i tiÕn thiÕt bÞ, m¸y nh»m

c¶i thiÖn m«i tr−êng lµm viÖc, gi¶m nhÑ søc lao ®éng.

biÖn ph¸p ®¶m b¶o an toµn, søc kháe ng−êi lao ®éng. Tæng kÕt rót kinh nghiÖm ho¹t ®éng

BHL§ cña C«ng ®oµn ë doanh nghiÖp ®Ó tham gia víi Ng−êi sö dông lao ®éng.

5- Phèi hîp tæ chøc c¸c ho¹t ®éng ®Ó ®Èy m¹nh c¸c phong trµo b¶o ®¶m an toµn VSL§, båi

d−ìng nghiÖp vô vµ c¸c ho¹t ®éng BHL§ ®èi víi m¹ng l−íi an toµn viªn.

+ QuyÒn:

dông lao ®éng.

2- Tham gia c¸c ®oµn kiÓm tra c«ng t¸c BHL§ do doanh nghiÖp tæ chøc, tham gia c¸c cuéc

häp kÕt luËn cña c¸c ®oµn thanh tra, kiÓm tra, c¸c ®oµn ®iÒu tra tai n¹n lao ®éng.

3- Tham gia ®iÒu tra tai n¹n lao ®éng, n¾m t×nh h×nh tai n¹n lao ®éng, bÖnh nghÒ nghiÖp vµ

-19-

Th.S NguyÔn Thanh ViÖt

Gi¸o tr×nh AN TOµN LAO §éNG

viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch BHL§ vµ c¸c biÖn ph¸p ®¶m b¶o an toµn, søc kháe ng−êi lao ®éng

trong s¶n xuÊt. §Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p kh¾c phôc thiÕu sãt, tån t¹i.

2.3. Nh÷ng vÊn ®Ò kh¸c cã liªn quan ®Õn c«ng t¸c BHL§ trong

bé luËt lao ®éng

2.3.1. Thêi giê lµm viÖc vµ thêi giê nghØ ng¬i

VÊn ®Ò nµy ®−îc quy ®Þnh trong c¸c ®iÒu 68, 70, 71, 72, 80, 81 ch−¬ng XII Bé luËt Lao

®éng, ®−îc quy ®Þnh chi tiÕt vµ h−íng dÉn thi hµnh trong nghÞ ®Þnh 195/CP ngµy 31/12/1994 vµ

th«ng t− sè 07/L§TBXH ngµy 11/4/1995.

a/ Thêi giê lµm viÖc:

- Thêi gian lµm viÖc kh«ng qu¸ 8 giê trong mét ngµy hoÆc 40 giê trong mét tuÇn. Ng−êi sö

dông lao ®éng cã quyÒn quy ®Þnh thêi giê lµm viÖc theo ngµy hoÆc tuÇn vµ ngµy nghØ hµng tuÇn

phï hîp víi ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp nh−ng kh«ng ®−îc tr¸i víi quy

®Þnh trªn vµ ph¶i th«ng b¸o tr−íc cho ng−êi lao ®éng biÕt.

- Thêi giê lµm viÖc hµng ngµy ®−îc rót ng¾n tõ mét ®Õn hai giê ®èi víi nh÷ng ng−êi lµm c¸c

c«ng viÖc ®Æc biÖt nÆng nhäc, ®éc h¹i, nguy hiÓm theo danh môc do Bé L§TBXH ban hµnh

kÌm theo quyÕt ®Þnh sè 1453/L§TBXH-Q§ ngµy 13/10/1995, sè 915/L§TBXH-Q§ ngµy

30/7/1996 vµ sè 1629/L§TBXH ngµy 26/12/1996.

- Ng−êi sö dông lao ®éng vµ ng−êi lao ®éng cã thÓ tho¶ thuËn lµm thªm giê, nh−ng kh«ng

®−îc qu¸ 4 giê/ngµy vµ 200 giê/n¨m. §èi víi c«ng viÖc ®Æc biÖt nÆng nhäc, ®éc h¹i, nguy hiÓm

ng−êi lao ®éng kh«ng ®−îc lµm thªm qu¸ 3 giê/ ngµy vµ 9 giê / tuÇn.

- Thêi giê tÝnh lµm viÖc ban ®ªm ®−îc quy ®Þnh nh− sau:

+ Tõ 22 ®Õn 6 giê s¸ng cho khu vùc tõ Thõa Thiªn - HuÕ trë ra phÝa B¾c.

+ Tõ 21 ®Õn 5 giê s¸ng cho khu vùc tõ §µ N½ng trë vµo phÝa Nam.

b/ Thêi gian nghØ ng¬i

- Ng−êi lao ®éng lµm viÖc 8 giê liªn tôc th× ®−îc nghØ Ýt nhÊt nöa giê, tÝnh vµo giê lµm viÖc.

- Ng−êi lµm viÖc ca ®ªm ®−îc nghØ gi÷a ca Ýt nhÊt 45 phót, tÝnh vµo giê lµm viÖc.

- Ng−êi lµm viÖc theo ca ®−îc nghØ Ýt nhÊt 12 giê tr−íc khi chuyÓn sang ca kh¸c.

- Mçi tuÇn ng−êi lao ®éng ®−îc nghØ Ýt nhÊt mét ngµy ( 24 giê liªn tôc) cã thÓ vµo ngµy chñ

nhËt hoÆc mét ngµy cè ®Þnh kh¸c trong tuÇn.

tÕ lao ®éng(1/5 D−¬ng lÞch): 1 ngµy, ngµy Quèc kh¸nh(2/9): 1 ngµy. NÕu nh÷ng ngµy nghØ nãi

trªn trïng vµo ngµy nghØ hµng tuÇn th× ng−êi lao ®éng ®−îc nghØ bï vµo ngµy tiÕp theo.

- Ng−êi lao ®éng cã 12 th¸ng lµm viÖc t¹i mét doanh nghiÖp hoÆc víi mét ng−êi sö dông lao

+ 12 ngµy nghØ phÐp, ®èi víi ng−êi lµm c«ng viÖc trong ®iÒu kiÖn b×nh th−êng.

+ 14 ngµy nghØ phÐp, ®èi víi ng−êi lµm viÖc nÆng nhäc, ®éc h¹i, nguy hiÓm hoÆc

nh÷ng n¬i cã ®iÒu kiÖn sèng kh¾c nghiÖt vµ ®èi víi ng−êi d−íi 18 tuæi.

+ 16 ngµy nghØ phÐp, ®èi víi ng−êi lµm viÖc ®Æc biÖt nÆng nhäc, ®éc h¹i, nguy hiÓm.

- Ng−êi lao ®éng ®−îc nghØ vÒ viÖc riªng mµ vÉn h−ëng nguyªn l−¬ng trong nh÷ng tr−êng

hîp sau: KÕt h«n nghØ 3 ngµy, con kÕt h«n nghØ mét ngµy, bè mÑ (c¶ bªn vî vµ bªn chång) chÕt,

vî hoÆc chång chÕt, con chÕt nghØ 3 ngµy.

2.3.2. Quy ®Þnh vÒ an toµn - vÖ sinh lao ®éng

a/ LËp luËn chøng an toµn - vÖ sinh lao ®éng:

-20-