Bài giảng Mô hình hóa, mô phỏng và tối ưu hóa trong quá trình hóa học - Chương: Bài toán đối ngẫu
MÔ HÌNH – MÔ PHỎNG –
TỐI ƯU HÓA
BÀI TOÁN ĐỐI NGẪU
Định nghĩa
Cho (P) là bài toán QHTT có dạng chính tắc như sau:
f(x) = c1x1 + c2x2 + … + cnxn →max (min)
a11x1 + a12x2 +… a1nxn =b1
a21x1 + a22x2 +… a2nxn =b2
………….
am1x1 + am2x2 +… amnxn =bm
xj≥0, j=1,2,…n
Từ bài toán (P) ta lập được bài toán QHTT (D) như sau và ta
gọi bài toán (D) là bài toán đối ngẫu của bài toán (P)
f(y) = b1y1 + b2y2 + … + bnyn →min (max)
a11y1 + a21y2 +… am1ym ≥ (≤)c1
a12y1 + a22y2 +… am2ym ≥ (≤) c2
………….
a1ny1 + a2ny2 +… amnym ≥ (≤) cn
Định nghĩa
Chú ý. Bài toán (D) được lập từ bài toán (P) theo nguyên tắc
sau
1. Số ẩn của bài toán (D) bằng số ràng buộc chính của bài
toán (P) và số ràng buộc chínhcủa bài toán (D) bằng số ẩn
của bài toán (P).
2. Hệ số của ẩn yi trong hàm mục tiêu của bài toán (D) là số
hạng tự do bi trong hệ ràng buộc chính của bài toán (P).
3. Các hệ số của các ẩn và hệ số tự do trong ràng buộc chính
thứ j của bài toán (D) là các hệ số tương ứng của ẩn xj trong
hệ ràng buộc chính và hàm mục tiêu của bài toán (P).
4. Nếu (P) là bài toán max thì (D) là bài toán min và hệ ràng
buộc chính của bài toán (D)là hệ bất phương trình với dấu ≥ .
Nếu (P) là bài toán min thì (D) là bài toán max và hệ ràng
buộc chính của bài toán (D) là hệ bất phương trình với dấu ≤ .
5. Các ẩn của bài toán (D) đều có dấu tùy ý.
2. Cách lập bài toán đối ngẫu
Bài toán đối ngẫu được lập trực tiếp theo quy
tắc sau, gọi là quy tắc đối ngẫu
2. Cách lập bài toán đối ngẫu
3. Cặp ràng buộc đối ngẫu
• Trong một cặp ràng buộc đối ngẫu (P) và (D) như trong
định nghĩa thì ta có n cặp ràng buộc đối ngẫu như sau
Trường hợp 1.
f(x) = c1x1 + c2x2 + … + cnxn →max
xj ≥ 0, ↔ a1jy1 + a2jy2 + … + amjym ≥ cj, j=1,2,..n
Trường hợp 2.
f(x) = c1x1 + c2x2 + … + cnxn → min
xj ≥ 0, ↔ a1jy1 + a2jy2 + … + amjym ≤ cj, j=1,2,..n
3. Cặp ràng buộc đối ngẫu
• Tìm bài toán đối ngẫu và chỉ ra các cặp ràng buộc đối ngẫu
của các bài toán QHTT sau:
3. Cặp ràng buộc đối ngẫu
Giải
a) Bài toán đối ngẫu
Hệ ràng buộc chính của bài toán (P) có 3 bất phương trình và bài toán (P) có 3 điều
kiện về dấu của ẩn số nên cặp bài toán đối ngẫu (P) và (D) có 6 cặp ràng buộc đối
ngẫu
3. Cặp ràng buộc đối ngẫu
Giải
a) Bài toán đối ngẫu
3. Cặp ràng buộc đối ngẫu
Giải
b) Bài toán đối ngẫu
Hệ ràng buộc chính của bài toán (P) có hai bất phương trình và bài toán (P) có ba
điều kiện về dấu của ẩn số nên cặp bài toán đối ngẫu (P) và (D) có 5 cặp ràng buộc
đối ngẫu sau:
3. Cặp ràng buộc đối ngẫu
Giải
b) Bài toán đối ngẫu
5 cặp ràng buộc đối ngẫu
4. Định lý đối ngẫu
• Định lý độ lệch bù yếu. Điều kiện cần và đủ để phương án xo của bài
toán (P) và phương án yo của bài toán (D) đều là phương án tối ưu là
trong các cặp ràng buộc đối ngẫu của bài toán đó: Nếu một ràng buộc
thỏa mãn phương án với dấu bất đẳng thức thực sự thì ràng buộc còn lại
phải thõa mãn phương án với dấu bằng.
• Ứng dụng. Nhờ định lý độ lệch bù yếu, khi ta biết được một hương án tối
ưu của một trong hai bài toán của cặp bài toán đối ngẫu thì ta có thể tìm
được tập phương án tối ưu của bài toán còn lại. Ứng dụng này thường
được sử dụng trong việc giải quyết các vấn đề của bài toán QHTT
4. Định lý đối ngẫu
Ví dụ 1. Cho bài toán quy hoạch tuyến tính.
a. Giải bài toán trên
b. Hãy lập bài toán đối ngẫu của bài toán trên và giải bài toán đối ngẫu đó.
4. Định lý đối ngẫu
Giải
a. Đưa bài toán về dạng chuẩn:
Giải bài toán mở rộng bằng phương pháp đơn hình
4. Định lý đối ngẫu
Giải
a. Đưa bài toán về dạng chuẩn:
Giải bài toán mở rộng bằng phương pháp đơn hình
4. Định lý đối ngẫu
Do hàm mục tiêu mở rộng là f (x)
= f (x) +Σ(ẩn giả) đối với bài toán
min và f (x) = f (x) -Σ(ẩn giả) đối
với bài toán max, nên trong bảng
đơn hình ở cột hệ số có thể có
các hệ số phụ thuộc M.
Khi đó ở dòng cuối các hệ số sẽ
có dạng aM + b , do đó người ta
thường chia dòng cuối thành hai
dòng nhỏ: Dòng trên ghi a và
dòng dưới ghi b.
PATU:
x = (3, 0, 5, 0), f(x) = 18
4. Định lý đối ngẫu
b. Bài toán đối ngẫu
Theo định lý độ lệch bù yếu, ta có hệ phương trình tối ưu sau
Giải hệ phương trình ta được PATU: y = (0, 1, 0) và g(y) = 18.
5. Ví dụ
Cho bài toán quy hoạch tuyến tính sau
a. Giải bài toán trên
b. Lập bài toán đối ngẫu của bài toán trên và giải bài toán đối
ngẫu đó.
5. Ví dụ
a. Đưa bài toán về dạng chuẩn
Giải bài toán mở rộng bằng phương pháp đơn hình
5. Ví dụ
PATU:
x = (0, 8, 0, 2), f(x) = 18.
Tải về để xem bản đầy đủ
31 trang
24760
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Mô hình hóa, mô phỏng và tối ưu hóa trong quá trình hóa học - Chương: Bài toán đối ngẫu", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_mo_hinh_hoa_mo_phong_va_toi_uu_hoa_trong_qua_trinh.pdf
