Bài giảng Máy công cụ - Chương 3: Máy tiện

Ch-¬ng 3

m¸y tiÖn

§1 C«ng dông vµ ph©n lo¹i

§2 M¸y tiÖn 1K62

§3 ®iÒu chØnh m¸y tiÖn

§4 M¸y tiÖn hít l-ng

1

Machine Tools & Tribology

§1 C«ng dông vµ ph©n lo¹i

1.1 C«ng dông cña m¸y tiÖn

– Lµ MCC phæ biÕn nhÊt, chiÕm 25÷50% trong ph©n x-ëng c¬ khÝ.

– Gia c«ng c¸c mÆt trßn xoay: trô, ®Þnh h×nh, nãn, ren, lç, xÐn mÆt

®Çu, khoan, khoÐt, doa, ta r«; cã ®å g¸: mÆt kh«ng trßn xoay, h×nh

nhiÒu c¹nh, cam...

– §é chÝnh x¸c cã thÓ ®¹t ®Õn cÊp 6, cÊp 7.

– §é bãng ®Õn cÊp 8: Ra= 0,63 µm (tiÖn máng, doa).

2

Machine Tools & Tribology

§1 C«ng dông vµ ph©n lo¹i

1.2 Ph©n lo¹i m¸y tiÖn

Cã nhiÒu c¨n cø ph©n lo¹i, th-êng chia thµnh v¹n n¨ng vµ chuyªn dïng:

– M¸y tiÖn v¹n n¨ng: tiÖn ®øng, tiÖn côt, tiÖn Rªv«nve

– M¸y tiÖn chuyªn dïng: tiÖn hít l-ng, tiÖn vÝtme...

1.3 C¸c bé phËn chÝnh:

 Bé phËn ®iÒu khiÓn:

 Tay g¹t

 Bé phËn cè ®Þnh:

 Hép tèc ®é

 Trôc vÝt me tiÖn ren

 Trôc tr¬n tiÖn tr¬n

 Hép ch¹y dao

 Bé phËn di ®éng:

 Bµn xe dao

 Bµn dao

 Phô tïng:

 Luynet

 M©m cÆp 4 vÊu

 ô ®éng

 BR thay thÕ

3

Machine Tools & Tribology

§1 C«ng dông vµ ph©n lo¹i

C¸c bé phËn chÝnh cña m¸y tiÖn

4

Machine Tools & Tribology

§2 M¸y tiÖn 1K62

5

Machine Tools & Tribology

§2 M¸y tiÖn 1K62

2.1 TÝnh n¨ng kü thuËt c¬ b¶n:

 §-êng kÝnh ph«i lín nhÊt: φ400mm.

 Sè cÊp tèc ®é trôc chÝnh: 23. Ph¹m vi: 12,5 ÷ 2000v/ph.

 L-îng ch¹y dao:

Däc: 0,07 ÷ 4,16mm/vg

Ngang: 0,035 ÷ 2,08mm/vg.

 C¾t ren:

Quèc tÕ:

tp= 1 ÷ 192 mm.

24 ÷ 2 v/inch.

0,5 ÷ 48π mm.

96 ÷ 1

Ren Anh:

Ren Modul:

Ren Pitch:

 §éng c¬ chÝnh: N= 10kw, n= 1450v/ph.

 §éng c¬ ch¹y nhanh: N= 1kw, n= 1410v/ph.

2.2 Ph©n tÝch ®éng häc m¸y:

M¸y cã 2 xÝch ®éng:

 XÝch tèc ®é: tõ ®éng c¬ ®Õn ph«i.

 XÝch ch¹y dao: c¾t ren vµ tiÖn tr¬n.

Tõ TC ®Õn vÝt me hoÆc trôc tr¬n.

6

Machine Tools & Tribology

§2 M¸y tiÖn 1K62

S¬ ®å ®éng m¸y 1K62

7

Machine Tools & Tribology

§2 M¸y tiÖn 1K62

Ly hîp ma s¸t

1. XÝch tèc ®é:

i

NghÞch

ThuËn

iv

ii

iii

vi

v

Tèc ®é thÊp

Tèc ®é cao

Tõ ®éng c¬

Ph-¬ng tr×nh xÝch tèc ®é:

ThuËn

Tèc ®é thÊp

Tèc ®é cao

NghÞch

8

Machine Tools & Tribology

§2 M¸y tiÖn 1K62

 §-êng truyÒn tèc ®é cao : Z_cao= 2x3x1 = 6 tèc ®é

 §-êng truyÒn tèc ®é thÊp : Z_thÊp= 2x3x2x2x1 = 24

Thùc tÕ tõ III →V chØ cßn 3 tèc ®é

Z_thÊp= 2x3x3x1 = 18 tèc ®é

Khi xÝch c¾t ren xp tõ TC ®¶o ng-îc thµnh: 16/1, 4/1, 1/1 i _kh®

Tû sè truyÒn khuyÕc ®¹i dïng ®Ó c¾t b-íc ren khuyÕc ®¹i.

 Tèc ®é cña ®-êng quay thuËn:

 18 tèc ®é thÊp: n₁, n₂–..n₁₈

 6 tèc ®é cao: n₁₉, n₂₀.. n₂₄

 Thùc tÕ n₁₈≈ n₁₉ cßn 23 tèc ®é

Machine Tools & Tribology

9

§2 M¸y tiÖn 1K62

2. XÝch ch¹y dao: tiÖn ren vµ tiÖn tr¬n

a. TiÖn ren:

Ren quèc tÕ, anh, modul, pitch, khuyÕc ®¹i, chÝnh x¸c, mÆt ®Çu.

 XuÊt ph¸t tõ trôc chÝnh VIVII, VIII, BR tt  hép CDvÝt me:

1 vßng trôc chÝnh  b-íc ren tp (mm)

 Cã 4 kh¶ n¨ng ®IÒu chØnh cho 4 lo¹i ren:

 BR tt – VII&IX cã 2 kh¶ n¨ng: itt = 64/97 hoÆc 42/50

 C¬ cÊu Nooct«ng cã 2 ®-êng chñ ®éng vµ bÞ ®éng

 NT c®: IXC2XI (NT quay)XC4XIIXIIIXIVC5 vÝt me

 NT b®:

IX35/35X28/25(NT)XI 35/35XIIXIIIXIV C5vÝt me

 C¾t c¸c b-íc ren kh¸c nhau cña cïng lo¹i ren: 28 b-íc ren (7X4)

 7 b-íc: 0,5; 0,75; 1; 1,25; 1,5; 1,75; 2.

dïng 7 BR cña NT: 26, 28, 32, 36, 40, 44, 48 gäi lµ i_{c¬ së}

 4 tû sè truyÒn: 2 khèi BR di tr-ît 2 bËc gi÷a XII, XIII, XIV: i_{gÊp béi}

10

Machine Tools & Tribology

§2 M¸y tiÖn 1K62

 C¾t ren tr¸i:

chiÒu quay TC kh«ng ®æi, dao ch¹y ra, xÝch CD ®¶o chiÒu:

VII  BR ®Öm 28: i_{®¶o chiÒu}= 35/28 x 28/35 VIII (vµ 2 tû sè thuËn)

tp

1 vßng Trôc chÝnh

 S¬ ®å kÕt cÊu ®éng häc:

i®c

tp

iTT

t

x

ics

i

gb

11

Machine Tools & Tribology

§2 M¸y tiÖn 1K62

 Ph-¬ng tr nh tæng qu¸t cña xÝch c¾t ren:

1 vßng TC x i_®cx i_ttx i_cs(OR 1/ i_cs) x i_gbx tx = tp

 C¾t ren quèc tÕ: ®¬n vÞ: b-íc ren tp; itt = 42/50; NT chñ ®éng.

⇒tp = K^QT.Zn.i_gb tp ~ Zn, i_gb

 C¾t ren Modul: ®¬n vÞ ®o: m = tp/π - itt= 64/97; NT chñ ®éng.

tp = K¹.Zn.i_gb m.π= K1.Zn.i_gb m= Km. Zn. I_gb; Km= K1/π

12

Machine Tools & Tribology

§2 M¸y tiÖn 1K62

 C¾t ren Anh: §¬n vÞ: K: sè vßng ren trªn 1 inch - 25,4 mm.

K=25,4/tp  tp=25,4/K - i^tt= 42/50; NT bÞ ®éng.

K2.igb/Zn = tp = 25,4/K  K = KA.Zn/igb (thuËn Zn, nghÞch igb)

 C¾t ren Pitch: §¬n vÞ: Dp: sè modul m trong 1 tÊc Anh.

 Dp=25,4/m, m=tp/ π  Dp=25,4.π/tp  tp= 25,4.π/Dp

 itt= 64/97; NT bÞ ®éng.

K3.igb/Zn = tp = 25,4.π/Dp  Dp = KP.Zn/igb

13

Machine Tools & Tribology

§2 M¸y tiÖn 1K62

 C¾t ren khuyÕch ®¹i: g/c ren nhiÒu ®Çu mèi, r·nh xo¾n dÉn dÇu –

 KhuyÕc ®¹i 4 lo¹i b-íc ren tiªu chuÈn lªn 2, 8, 32 lÇn.

 TruyÒn ®éng kh«ng ®i tõ VIIVIII mµ qua ik®:

 C¾t ren chÝnh x¸c: Y/c ®-êng truyÒn ph¶I ng¾n nhÊt – tÝnh itt

VIVIIVIIIittIX(C2 ®ãng)XI (C3 ®ãng)XIV (C5 ®ãng) vit me

 C¾t ren mÆt ®Çu: g/c ®-êng xo¾n Acsimet trªn m©m cÆp 3 vÊu.

TiÕp ®-êng truyÒn c¾t ren CX tíi XIV  28/56 (ko qua LHSV)XV(trôc

tr¬n)vµo hép xe daovitme ngang(tx=5)

14

Machine Tools & Tribology

§2 M¸y tiÖn 1K62

b. TiÖn tr¬n:

Nh- c¾t ren ®Õn XIV (C5 ng¾t)  LHSV - 28/56  XVII (trôc tr¬n) 

27/20.20/28 TV-BV 4/20 tr¸i

 ch¹y dao däc.

ph¶i  ch¹y dao ngang.

xix

k=4

 Ch¹y dao däc:

 TiÕn dao:

Z=20

xiii

Trôc BV  40/37 (37 lång ko)®ãng C7

14/66BR-TR (m=3)

Z=45

Z=40

 Lïi dao :

Trôc BV  40-qua BR ®Öm 45BR 37

®ãng C614/66BR-TR (m=3)

Z=37

Lång kh«ng

xx

xxii

Z=45

xxii

Z=37

xix

Z=40

15

Machine Tools & Tribology

§2 M¸y tiÖn 1K62

 Ch¹y dao ngang:

T-¬ng tù, cã b¸nh r¨ng 45 ®Ó ®¶o chiÒu.

16

Machine Tools & Tribology

§2 M¸y tiÖn 1K62

2.3 C¸c c¬ cÊu ®Æc biÖt.

1. C¬ cÊu ly hîp siªu viÖt.

Trôc tr¬n nhËn 2 c/®:

 Tõ ®c chÝnh – vá 2 - n₁

 Tõ ®c ch¹y nhanh - lâi 1 - n₂

 Vá 2 quay n1 (h×nh)lâi 1 quay n₁

 Vá 2 quay ng-îc n₁ (1) ko quay

 Khi cã n₂>n₁cïng chiÒubi nÐn lß xo trôc tr¬n quay ko kÑt

28

Tõ ®éng c¬

xiv

ch¹y nhanh

Tõ ®éng

c¬ chÝnh

Trôc tr¬n

xv

xvii

56

Ly hîp siªu viÖt

N=1KW

n=1410 v/p

17

Machine Tools & Tribology

§2 M¸y tiÖn 1K62

2. C¬ cÊu ®ai èc më ®«i.

Khi tiÖn tr¬n  Ph¶i c¾t liªn hÖ gi÷a bµn xe dao vµ vÝt me th«ng

qua ®ai èc  ®ai èc cã cÊu t¹o 2 nöa g¾n trªn bµn xe dao.

Hép xe dao

(2)

(6)

(4)

(1)

(5)

 2 r·nh xo¾n bè trÝ lÖch nhau 180^otrªn ®Üa.

 Quay tay quay  ®ãng - më ®ai èc.

18

Machine Tools & Tribology

§2 M¸y tiÖn 1K62

3. C¬ cÊu an toµn bµn xe dao:

qu¸ t¶i khi tiÖn tr¬n:

 Ly hîp lß xo: Khi qu¸ t¶i li hîp

lo xo bÞ nÐn l¹i c¾t c/® (tr-ît)

 C¬ cÊu trôc vÝt r¬i: T630

(1A62): TV lång kh«ng, qu¸ t¶i

TV dõng l¹i ®Èy M ph¶iTV r¬i

xuèngko ¨n khíp; kh«i phôc

T616: lß xo ®Èy biÐp cµng

g¹tÐp lyhîp Mkhi qu¸

t¶iTV ®Èy M racµng g¹t nÐn

biquay bËt lªn trªn; kh«i phôc

g¹t tay g¹t ®ãng ly hîp M

19

Machine Tools & Tribology

§3 ®iÒu chØnh m¸y tiÖn

3.1 TiÖn c«n trªn m¸y tiÖn

 Lµm lÖch ô ®éng: ®/c ô ®éng

theo ph-¬ng vu«ng gãc víi

 Sö dông th-íc chÐp h×nh

 Quay bµn dao trªn

3.2 C¾t ren trªn m¸y tiÖn

 C¾t c¸c b-íc ren trong cïng lo¹i ren: ®iÒu chØnh ics, igb, ik® b»ng

c¸c tay g¹t

 C¾t c¸c lo¹i kh¸c cã thÓ thay BR tt

 TÝnh BR thay thÕ cho tiÖn ren

chÝnh x¸c OR m¸y tiÖn ®¬n gi¶n

kh«ng cã hép ch¹y dao

 S¬ ®å c¾t ren

 Pt xÝch ®éng:

1vgTC. ic®.a/b.c/d.tx = tp

20

Machine Tools & Tribology