Tiếng lóng trong truyện về Đề tài giáo dục của Văn Thành Lê
Tập 183, số 07, 2018
T¹p chÝ Khoa häc vµ C«ng nghÖ
183(07)
Journal of Science and Technology
N¨m 2018
CHUYÊN SAN KHOA HỌC XÃ HỘI – NHÂN VĂN – KINH TẾ
Môc lôc
Trang
Hoàng Thị Phương Nga - Mô hình du lịch văn học “Làng Vũ Đại ngày ấy”
3
9
Phạm Thị Thu Hoài, Trần Thị Thanh - Tiếng lóng trong truyện về đề tài giáo dục của Văn Thành Lê
Ngô Thị Thanh Nga, Phạm Thị Hồng Vân - Vài nét về các phương thức thể hiện tình vợ chồng trong văn
học trung đại Việt Nam
15
21
Nguyễn Thị Thắm, Nguyễn Minh Sơn - Ý thức đối thoại của Nguyễn Ngọc Tư với văn học truyền thống thông
qua những nhân vật nữ trong tập truyện Không ai qua sông
Đặng Thị Thùy, Nguyễn Diệu Thương - Lô gích của các hiện tượng “phi lô gích” trong ca dao, tục ngữ
người Việt
27
33
39
45
Đinh Thị Giang - Những nhân tố ảnh hưởng đến lối sống của người Việt ở đồng bằng Bắc Bộ hiện nay
Nguyễn Diệu Thương, Nguyễn Thị Lan Hương - Phương thức tạo hàm ý trong tiểu phẩm trào phúng
Nguyễn Thu Quỳnh, Vì Thị Hiền - Từ ngữ chỉ đồ gia dụng trong tiếng Thái ở tỉnh Điện Biên
Nguyễn Thị Thu Oanh, Hoàng Thị Mỹ Hạnh - Vị thế, vai trò cầm quyền của Đảng Cộng Sản Việt Nam giai
đoạn 1945 - 1975 và một số bài học kinh nghiệm
51
57
Đỗ Hằng Nga, Phạm Quốc Tuấn - Việc thu thuế trong làng xã qua tư liệu hương ước cải lương tỉnh Thái Nguyên
Lê Văn Hiếu - Hiệu quả hoạt động của mô hình “ban tuyên vận” xã, phường, thị trấn và “tổ tuyên vận” thôn, bản, tổ
dân phố ở tỉnh Lào Cai trong giai đoạn hiện nay
63
Thái Hữu Linh, Nguyễn Thị Thu Hiền, Nguyễn Thị Thanh Hà - Vai trò của hậu phương Bắc Thái trong cuộc
tổng tiến công Mậu Thân năm 1968
69
73
Phạm Anh Nguyên - Sức hấp dẫn trong Hài đàm của Phan Khôi
Nguyễn Thị Hường, Nguyễn Thị Mão, Nguyễn Tuấn Anh - Nâng cao hiệu quả tổ chức các hoạt động ngoại
khoá trong dạy học môn giáo dục công dân ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Thái
Nguyên hiện nay
79
85
Nguyễn Văn Dũng, Đào Ngọc Anh - Thực trạng thể chất của sinh viên không chuyên thể dục thể thao Trường
Đại hoc Sư phạm – Đại học Thái Nguyên
Trần Bảo Ngọc, Lê Ngọc Uyển, Bùi Thanh Thủy và cs - Thực trạng xếp loại tốt nghiệp sinh viên diện cử
tuyển ở trường Đại học Y Dược – Đại học Thái Nguyên giai đoạn 2013-2017
91
Nguyễn Thúc Cảnh - Nghiên cứu xây dựng hệ thống bài tập có nội dung thực tế trong giảng dạy cơ học cho
học sinh trung học phổ thông
97
Hà Thị Kim Linh, Chu Thị Bích Huệ - Giáo dục kiến thức pháp luật cho phụ nữ vùng dân tộc thiểu số ở huyện
Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
105
Nguyễn Thị Thanh Hồng, Nguyễn Thị Khánh Ly, Vũ Kiều Hạnh - Tăng cường sự tham gia của sinh viên
vào các hoạt động học tiếng Anh trong lớp học đông nhiều trình độ của sinh viên năm thứ nhất trường Đại học
Y Dược – Đại học Thái Nguyên
111
Phạm Thị Huyền, Vũ Thị Thủy - Vận dụng phong cách nêu gương theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng
phong cách làm việc đối với cán bộ chủ chốt ở nước ta hiện nay
117
123
Đàm Quang Hưng - Thiết kế bài học khoa học lớp 4, lớp 5 theo hướng tìm tòi thực nghiệm
Hoàng Thị Thu Hoài - Những khó khăn trong việc dạy và học từ vựng tiếng Anh chuyên cho sinh viên chuyên
ngành điều dưỡng, trường Cao đẳng Y tế Thái Nguyên và một số giải pháp đề xuất
129
Nguyễn Lan Hương, Văn Thị Quỳnh Hoa - Những nhân tố ảnh hưởng đến khả năng nói tiếng Anh của sinh
viên năm thứ nhất trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên
135
141
147
153
Vũ Kiều Hạnh - Những yếu tố quyết định đến mức độ đọc hiểu của sinh viên năm thứ hai tại trường Đại học
Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên
Nguyễn Thị Quế, Hoàng Thị Nhung - Hỏi đúng để tự học và học tập cộng tác thành công – hướng tới xây
dựng người học ngoại ngữ độc lập trong bối cảnh hội nhập khu vực và quốc tế
Ngô Thị Thu Hà, Nguyễn Thị Hoài Thu - Ứng dụng các phương pháp giảng dạy tích cực nhằm nâng cao chất
lượng dạy – học tiếng Việt cho học viên quốc tế tại Học viện Kỹ thuật Quân sự
Dương Văn Tân - Đánh giá hiệu quả áp dụng trò chơi vận động trong phát triển thể lực chung cho sinh viên
trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp – Đại học Thái Nguyên
159
165
Bùi Thị Hương Giang - Nâng cao năng lực giao tiếp giao văn hóa trong dạy và học ngoại ngữ
Trần Hoàng Tinh, Nông La Duy, Phạm Văn Tuân - Xây dựng trung đội tự quản trong quản lý giáo dục tính
kỷ luật cho sinh viên tại trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh trong giai đoạn hiện nay
171
177
183
189
195
201
Trần Thị Yến, Khổng Thị Thanh Huyền - Sử dụng hình thức đọc chuyên sâu để nâng cao khả năng viết học
thuật cho sinh viên chuyên ngành tiếng Anh
Đỗ Thị Hồng Hạnh, Hoàng Mai Phương - Đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Chợ Mới,
tỉnh Bắc Kạn
Trần Thùy Linh, Trần Lương Đức, Nguyễn Thị Thùy Trang - Cách tiếp cận của pháp luật cạnh tranh liên
minh châu Âu về hành vi lạm dụng mang tính trục lợi
Nguyễn Thị Thanh Hà, Phạm Việt Hương - Xây dựng bộ tiêu chí và chỉ số kinh tế phù hợp để đánh giá quản
lý rừng bền vững ở huyện Định Hóa
Đinh Thị Hoài - Truyền thông marketing sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện tại Trung tâm Học liệu Đại
học Thái Nguyên
Nguyễn Thị Thanh Xuân - Nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng sử dụng dịch vụ
khách sạn tại Thanh Hóa, Việt Nam
207
213
219
Dương Thị Tình - Đóng góp của xuất khẩu hàng hóa tới tăng trưởng kinh tế của tỉnh Yên Bái
Lê Minh Hải, Trần Viết Khanh - Phân tích tổ chức không gian lãnh thổ du lịch tỉnh Thái Nguyên
Hà Văn Vương - Vận dụng lý thuyết Ecgônômi trong tổ chức môi trường làm việc tại văn phòng chi nhánh may
Sông Công II - Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại TNG
227
233
239
Mai Anh Linh, Nguyễn Thị Minh Anh - Đánh giá chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của khách hàng: nghiên
cứu thực nghiệm tại siêu thị Lan Chi, Thái Nguyên
Đinh Hồng Linh, Nguyễn Thu Nga, Nguyễn Thu Hằng - Sử dụng hàm Loga siêu việt để đánh giá hiệu quả
kinh doanh của các ngân hàng Việt Nam
Phạm Thị Thu Hoài và Đtg
Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ
183(07): 9-14
TIẾNG LÓNG TRONG TRUYỆN VỀ ĐỀ TÀI GIÁO DỤC CỦA VĂN THÀNH LÊ
Phạm Thị Thu Hoài*, Trần Thị Thanh
Trường Đại học Sư phạm – ĐH Thái Nguyên
TÓM TẮT
Tiếng lóng xuất hiện ở hầu hết các ngôn ngữ trên thế giới. Trong hệ thống từ loại, tiếng lóng vốn
chỉ là một “biệt ngữ” xã hội, là một dạng ngôn ngữ hẹp được sử dụng trong một nhóm hay cộng
đồng nào đó mang tính ám chỉ. Hiện nay, ngành Ngôn ngữ học đã coi tiếng lóng là đối tượng
nghiên cứu của Ngôn ngữ học xã hội. Sự phát triển của tiếng lóng không chỉ dừng ở ngôn ngữ nói
mà còn thể hiện trong ngôn ngữ viết. Vai trò của tiếng lóng đang dần được khẳng định, nó giúp
tăng sức hấp dẫn, dí dỏm, tạo sắc thái lạ hóa cho ngôn ngữ toàn dân. Với lối viết tài tình, Văn
Thành Lê đã linh hoạt đưa ngôn ngữ lóng vào trong sáng tác của mình, tái hiện một cách khách
quan, sinh động hiện thực của việc dạy và học.
Từ khóa: tiếng lóng, ngôn ngữ hẹp, Văn Thành Lê, sắc thái lạ hóa, ngôn ngữ toàn dân
*
ĐẶT VẤN ĐỀ
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Tiếng lóng xuất hiện ở hầu hết các ngôn ngữ
trên thế giới. Trong hệ thống từ vựng, tiếng
lóng vốn chỉ là một “biệt ngữ” xã hội, là một
dạng ngôn ngữ hẹp được sử dụng trong một
nhóm hay cộng đồng nào đó mang tính ám
chỉ. Hiện nay, ngành Ngôn ngữ học đã coi
tiếng lóng là đối tượng nghiên cứu của Ngôn
ngữ học xã hội. Tính đến thời điểm hiện nay
có nhiều công trình, bài báo khoa học nghiên
cứu về tiếng lóng của các tác giả như: Nguyễn
Văn Khang [1], Trần Văn Chánh, Phạm Văn
Tình, Đoàn Tử Huyến, Lệ Thị Yên,… Qua
đây cho thấy, sự phát triển của tiếng lóng
không chỉ dừng ở ngôn ngữ nói mà đã đi sâu
vào ngôn ngữ viết. Một số nhà văn của thế hệ
trước đã đưa tiếng lóng vào các sáng tác của
mình như Nguyên Hồng, Vũ Trọng Phụng...
Cùng với sự phát triển của ngôn ngữ nói
chung và tiếng lóng nói riêng, đã có nhiều cây
bút trẻ sử dụng tiếng lóng vào trong các sáng
tác như: Văn Thành Lê, Meggie Phạm, Li Di,
Vũ Phương Thanh (Gào), Nguyễn Ngọc
Thạch (Jade), Lê Văn Trương (Hamlet
Trương),… Trong số đó, tác giả Văn Thành
Lê đã chọn cho mình một lối đi riêng trên
phương diện xác lập đề tài và phong cách
ngôn ngữ.
Trong các công trình nghiên cứu về ngôn ngữ,
vấn đề tiếng lóng được nhìn nhận dưới nhiều
góc độ khác nhau.
Cuốn “Đại từ điển tiếng Việt” do Nguyễn
Như Ý chủ biên đưa ra khái niệm tiếng lóng
như sau: “Tiếng lóng là cách nói một ngôn
ngữ riêng trong một tầng lớp hoặc một nhóm
người nào đó, cốt chỉ để trong nội bộ hiểu với
nhau mà thôi. Bọn phe phẩy dùng tiếng lóng
giao dịch với nhau. Tiếng lóng của bọn kẻ
cắp” [2, tr.1636]. Theo các tác giả Mai Ngọc
Chừ, Vũ Đức Nghiệu, Hoàng Trọng Phiến:
“Tiếng lóng nói cho giản dị là một bộ phận từ
ngữ do những nhóm, những lớp người trong
xã hội dùng để gọi tên những sự vật, hiện
tượng, hành động,… vốn đã có tên gọi trong
vốn từ chung nhằm giữ bí mật trong nội bộ
nhóm mình” [3, tr.224]. Tiếng lóng có thể
hiểu là những từ vựng không phải từ toàn dân,
thường được sử dụng trong giao tiếp hàng
ngày. Ban đầu tiếng lóng xuất hiện nhằm mục
đích che giấu ý nghĩa, diễn đạt theo quy ước
chỉ những người nhất định mới hiểu. Tiếng
lóng thường không mang ý nghĩa trực tiếp mà
mang nghĩa biểu trưng (nghĩa lóng). Ở một
góc độ nào đó, tiếng lóng góp phần làm
phong phú lớp từ toàn dân và được sử dụng
rộng rãi trong xã hội.
*
Tel: 0936.633.777; Email: [email protected]
9
Phạm Thị Thu Hoài và Đtg
Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ
183(07): 9-14
Bảng 1. Thống kê số lượng tiếng lóng trong các truyện về đề tài giáo dục của Văn Thành Lê
Tiếng lóng
Từ
Cụm từ
Tác phẩm
Số lượng
Tỷ lệ %
10,1
28,0
3,4
Số lượng
Tỷ lệ%
6,8
Ghi chú về những giấc mơ
Không biết đâu mà lần
Nghiệp nhà
12
33
4
8
22
3
18,6
2,5
Sẽ trôi về đâu
11
10
70
9,3
10
5
8,5
Thừa ra một người
Tổng số
8,5
4,2
59,3
48
40,7
kết quả như bảng 1. Số liệu bảng 1 cho thấy:
các tiếng lóng là từ có 70/118 (chiếm 59,3%)
và cụm từ có 48/118 (chiếm 40,7%).
Đặc điểm ngôn ngữ lóng trong sáng tác của
Văn Thành Lê
Tác giả Văn Thành Lê
Tác giả Văn Thành Lê tên khai sinh là Lê Văn
Thành, sinh năm 1986 tại Mậu Lân, Như
Thanh, Thanh Hóa. Sinh ra trong gia đình có
truyền thống làm việc trong ngành giáo dục,
Văn Thành Lê thi đỗ vào Đại học Sư phạm
Huế khoa Sinh học. Anh tốt nghiệp cử nhân
Sư phạm Sinh học khóa 2004 – 2008. Tuy
nhiên sau khi tốt nghiệp 3 năm, Văn Thành
Lê đã chuyển từ con đường dạy học sang con
đường sáng tác văn chương. Là nhà văn thế
hệ 8x, cho đến nay Văn Thành Lê đã cho ra
mắt đọc giả nhiều tác phẩm và gây được sự
chú ý như: Biết đến khi nào mưa thôi rơi [4],
Thừa ra một người [5], Sẽ trôi về đâu [6],
Ghi chú về những giấc mơ [7], Con gái tuổi
Dần [8], Ông mặt trời và mùi hương của mẹ
[9], Không biết đâu mà lần [10]...
Hình 1. Phân loại tiếng lóng theo cấu tạo từ
(từ đơn, từ phức)
* Tiếng lóng có cấu tạo là từ đơn
Một số từ lóng của học sinh, sinh viên được
cấu tạo bởi từ đơn như: phao (tài liệu), tạch
(thi trượt), gậy (điểm 1), ngỗng (điểm 2), ghi
đông (điểm 3), sa lông (điểm 4), bồ hóng
(nghe ngóng), bồ kết (thích, yêu thích)…
Các tác phẩm viết về đề tài giáo dục của Văn
Thành Lê được viết rất chân thực, phản ánh
và thể hiện rõ thực trạng của việc dạy, việc
học, việc quản lý giáo dục hiện nay. Đó là
những câu chuyện về nhà trường, với nhân
vật là giáo viên, học sinh và vô vàn những
tình huống sư phạm xảy ra trên lớp... Có thể
nói, các sự kiện, chi tiết trong truyện ngắn mà
Văn Thành Lê viết dường như chính là những
gì mà tác giả đã nhìn thấy, nghe thấy, tự mình
trải nghiệm được trong cuộc sống.
Số lượng tiếng lóng có cấu tạo từ đơn mà
chúng tôi khảo sát được trong truyện của Văn
Thành Lê là 21/70 từ tương ứng với 30%.
(1) “Theo như học bạ từ tiểu học tới trung
học cơ sở rồi trung học phổ thông, hắn luôn
được xem là “sao” của trường về thành tích
học tập…” [4, tr.113]
(2) “Đúng rồi, bài gì cũng được. Nhưng làm
sao đừng là Lá Diêu Bông rồi lại cứ lời ru
buồn nghe mênh mang mênh mang thì đắng
lắm” [4, tr.115]
Đặc điểm của tiếng lóng trong truyện về đề
tài giáo dục của Văn Thành Lê xét trên
phương diện cấu tạo từ
(3) “Giáo dục là quốc sách, hàng đầu, là vơ-
đét đấy!” [6, tr.155]
Chúng tôi đã khảo sát các truyện ngắn viết về
đề tài giáo dục của VănThành Lê và thu được
10
Phạm Thị Thu Hoài và Đtg
Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ
183(07): 9-14
Các từ lóng: sao, đắng, vơ-đét là những từ đơn
được cấu tạo từ một hình vị. Các từ sao, đắng
là từ đơn một âm tiết. Từ vơ-đét là các từ đơn
đa âm, các từ này vốn là những từ vay mượn
có nguồn gốc Ấn – Âu đã được biển chuyển
theo cách ghi âm âm vị của người Việt.
Trên cơ sở khảo sát các truyện ngắn của Văn
Thành Lê, thu được kết quả khảo sát như sau:
Các từ lóng xuất hiện dưới dạng thực từ gồm
có động từ, danh từ và tính từ. Trong đó, số
lượng từ lóng là động từ là nhiều nhất 33/73
từ chiếm 45.2%, danh từ có 28/73 từ chiếm
38.4%, cuối cùng là tính từ, có 12/73 từ
chiếm 16.4%. Không có từ lóng nào xuất hiện
dưới dạng hư từ. Vì vậy chúng tôi tiến hành
phân tích số lượng từ lóng này như sau:
* Tiếng lóng có cấu tạo là từ phức
Trong kết quả khảo sát mà chúng tôi thu thập
được, tiếng lóng có cấu tạo là từ phức có số
lượng là 49 từ chiếm 70% nhiều hơn gấp 2.45
lần số lượng tiếng lóng có cấu tạo là từ đơn.
a1. Tiếng lóng là động từ
(4) “Anh chưa từng nghĩ đến có một ngày
mình sẽ nhảy dù đổ bộ vào mảnh đất phương
Nam xa lơ xa lắc…” [5, tr.8]; (nhảy dù:
chuyển chỗ ở, nơi làm việc)
Có số lượng nhiều nhất, chiếm tỉ trọng lớn
nhất trong tổng số ngữ liệu khảo sát 33/73 từ
chiếm 45.2%.
(7) “Trong mỗi tiết dạy thầy chiếu tướng góc
phải, chọc khe chính giữa, tạt qua biên ra góc
trái.” [5, tr.54]; (chiếu tướng, chọc khe, tạt
qua biên: nhìn, liếc mắt)
(5) “Mười một tên là mười một cái máy chém
lê khắp lớp. Sắc như dao đồ tể đụng đâu bén
đấy” [5, tr.9]; (máy chém: nói chuyện, bàn tán)
(6) “Trở lại với anh thầy thể dục đắt hàng
trong mắt nữ sinh. Không phải chỉ mình anh
thầy ấy. Hầu như anh thầy thể dục nào cũng
có lợi thế. Bởi cái mã khá ổn” [6, tr.148]; (đắt
hàng: được nhiều người để ý)
(8) “Trong tam giác vàng ấy thi thoảng lại có
vài vụ chí chóe lên xuống như đồ thị giá vàng.
Chị bán xôi mồi chài anh thợ điện. Anh thợ
điện âm mưu tiện chị cắt tóc. Con em học
nghệ thuật tí tởn điên cuồng lao tâm khổ tứ
với cu em học báo chí. Gí nhau loạn xà
ngầu” [5, tr.30]; (tiện: dành sự để ý đặc biệt
tới một ai đó).
Trong các trường hợp trên: máy chém, nhảy
dù, đắt hàng là những từ ghép được sản sinh
do sự kết hợp của hai hình vị với nhau, mang
lại ý nghĩa dí dỏm, tạo phong cách riêng cho
người viết.
a2. Tiếng lóng là danh từ
(9) “Nếu gặp nai nào ngơ ngác ông cho ngả
bàn đèn ngay, bằng không cũng phải khảo sát
sơ bộ điện nước, công trình chính công trình
phụ.” [4, tr.212]; (nai: người con gái ngây
thơ, bàn đèn: sự quan hệ tình dục; điện nước,
công trình chính công trình phụ: ám chỉ các
bộ phận trên cơ thể người con gái/ phụ nữ).
Đặc điểm của tiếng lóng trong truyện về đề
tài giáo dục của Văn Thành Lê xét trên
phương diện ngữ pháp
* Tiếng lóng có cấu tạo là hư từ, thực từ
a3. Tiếng lóng là tính từ
(10) “Dù thời nàng Sư phạm vẫn đang là
ngành hot, đầu vào cao không thua gì mấy
ngành kia. Nhưng xét ngoại hình dân sư
phạm đa số toàn vịt bầu, bên kia toàn thiên
nga.” [6, tr.148]; (hot: thu hút; vịt bầu: béo,
lùn, chậm chạp; thiên nga: xinh đẹp).
* Tiếng lóng có cấu tạo là cụm từ
Dựa vào mối quan hệ ngữ pháp chúng tôi
khảo sát thu được kết quả như bảng 2.
Hình 2. Phân loại tiếng lóng
dựa vào cấu tạo ngữ pháp
11
Phạm Thị Thu Hoài và Đtg
Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ
183(07): 9-14
Bảng 2. Thống kê số lượng tiếng lóng có cấu tạo là cụm từ trong truyện ngắn của Văn Thành Lê
Kiểu cấu tạo/ từ loại
Số lượng Tỷ lệ (%)
Ví dụ
cú tiếp đất, kinh nghiệm bẻ gãy sừng trâu, thế
lực thù địch,...
vỡ con bò mộng, đánh bắt xa bờ, phản lưới
nhà, đàm phán bốn bên...
hắc xì dầu, sướng củ tỉ, ngẫu hứng lí ngựa ô,
khổ một cách hồn nhiên...
Cụm danh từ
15
18
6
28.9
34.6
11.5
Cụm từ
chính phụ
Cụm động từ
Cụm tính từ
nhân tố mới mô hình mới, công trình chính
công trình phụ, bàn tròn bàn vuông bàn méo...
Tim đang dạt dào máu, mì tôm khỏa thân, ...
Cụm từ đẳng lập
Cụm từ chủ vị
7
6
13.5
11.5
Trên cơ sở khảo sát truyện ngắn của Văn
Thành Lê, chúng tôi thu được kết quả như sau:
tiếng lóng có cấu tạo là cụm từ chính phụ
39/52 chiếm 75%, cụm từ đẳng lập 7/52 chiếm
13,4%, cụm từ chủ vị 6/52 chiếm 11,5%.
(15) “Mỗi lần nhậu, chọc mấy anh hàng tồn
kho ấy, các anh lại cười ha hả nói, vậy là
đúng quy luật tự nhiên” [5, tr.149]; (hàng tồn
kho: không có người yêu)
(16) “Hôm ấy Lãm mới đưa được hai chén
qua cửa khẩu, chưa kịp để ai hỏi đã nói thơ
“Thiên tài cùng với thằng điên/ Cách nhau
chỉ một đường biên mơ hồ” [5, tr.155]; (cửa
khẩu: miệng)
(11) “Vẫn là Kha phát tín hiệu định vị chỗ ở
cho Anh” [5, tr.31]; (phát tín hiệu định vị: tìm
kiếm vị trí)
(12) “Cô bạn trong lớp có ngoại hình sạch
nước cản từng lọt vào khe ngắm của thầy kể tỉ
mỉ chuyện thầy tung câu rải thính nhử mồi với
nó” .[5, tr.72]; (sạch nước cản: khá đẹp, ưa
nhìn; rải thính: tạo ấn tượng, chú ý)
(17) “- À mà đầu năm có mấy em mới về đấy.
Cũng được phết. Đang ở cuối phòng. Cậu về
nhanh tay hớt một em cho nó ngoạn mục. Mà
đã có người yêu chưa?
(13) “ Học trò nữ được thầy quan tâm sâu sát
mắt la mày liếc như cáo già rình gà con. Ôi
những con gà ri, gà nhà, gà giò mới lớn,
không thuốc khích thích vỗ béo, không sâu
bệnh, cắn một miếng cứ gọi là ấm ức tận
chân răng, căng tràn nhựa sống, lồng lộng
suối lòng” [5, tr.54]; (con gà ri, gà nhà, gà
giò: học trò nữ)
- Dạ, em chưa.
- Trông mặt mũi thế này mà chưa hơi vô lý.
Nội thất có hỏng hóc gì không?” [5, tr.26];
(nội thất: sức khỏe)
Có thể thấy việc tiếng lóng tồn tại dưới hình
thức từ Hán – Việt khá đa dạng và phong
phú, ẩn sau lớp vỏ ngữ âm là lớp ngữ nghĩa
mang tính chất rất hiện đại. Điều đó thể hiện
phần nào sự kế thừa và phát huy vốn ngôn
ngữ dân tộc.
Đặc điểm của tiếng lóng trong truyện về đề
tài giáo dục của Văn Thành Lê xét trên
phương diện nguồn gốc
* Tiếng lóng có nguồn gốc từ ngôn ngữ Ấn - Âu
* Tiếng lóng có nguồn gốc tiếng Hán
Thông thường, tiếng Việt dùng các từ vay
mượn khi trong hệ thống ngôn ngữ không có
từ phù hợp để diễn tả sự vật, sự việc. Ví dụ
như xăm, lốp, xích, líp... để chỉ các bộ phận
của một chiếc xe. Khi du nhập vào tiếng Việt,
các từ ngữ này ít hoặc không có sự biến đổi
về nghĩa. Trong sáng tác của mình, Văn
Thành Lê đã sử dụng từ phiên âm tiếng nước
ngoài một cách phổ biến. Việc sử dụng tiếng
Anh trong giao tiếp hay chêm xen một vài từ
Từ Hán Việt chiếm một số lượng nhất định
trong từ vựng tiếng Việt. Trong sáng tác của
mình, Văn Thành Lê cũng đã sử dụng một số
lượng không nhỏ các từ Hán Việt có sự biến
đổi theo hướng “lóng” nghĩa.
(14) “Bạn vận hết công lực đọc lỏm được
trong những cuốn sách loại Hạt giống tâm
hồn hồi nảo hồi nào, rưới lên đầu học sinh,
mong nhận được một sự chuyển biến gì đấy.
[6, tr.176]; (công lực: kiến thức)
12
Phạm Thị Thu Hoài và Đtg
Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ
183(07): 9-14
phiên âm gây sự chú ý, có sắc thái lạ hóa,
hiện đại cho tác phẩm.
Thành Lê đã khai thác đề tài giáo dục, một đề
tài mang tính mô phạm, mỗi trang sách là một
vùng đất để tác giả bày tỏ quan điểm của
mình, qua đó tái hiện khách quan, chân thực
về hiện thực việc dạy và học của ngành giáo
dục. Phần lớn tiếng lóng được sử dụng trong
truyện ngắn của Văn Thành Lê là những từ
toàn dân với nghĩa khác hoặc các từ vay
mượn với mục đích “lạ hóa” ngôn ngữ. Từ
đó, ta thấy được tiếng lóng không phải được
sinh ra một cách tùy tiện, vô tổ chức mà dựa
trên những phương thức nhất định và mang
dụng ý nghệ thuật của người sử dụng. Theo
thời gian, vai trò của tiếng lóng đã dần được
khẳng định, nó giúp tăng sức hấp dẫn dí dỏm
cho lời nói, mở rộng vốn từ toàn dân.
(18) “- Giáo dục là quốc sách, hàng đầu, là
vơ-đét đấy!
- Vậy nên thi thoảng lại bị đè ra cưỡng bức
một lần bằng đề án này nọ” [6, tr.157]; (vơ-
đét: (vedette) quan trọng)
(19) “Ai ngờ có một “thế lực thù địch” từ
trên gửi “hạt nhân” về. Chẳng cần phải
“diễn biến hòa bình”. Hạt nhân bắn phá, hắn
bị văng ra. Thế là “ao”. Vác hồ sơ về quê…”
[4, tr.208]; (ao: (out) bị loại)
(20)“ Nếu võ là môn chỉ tập bằng chân thì
hắn cũng “sờ-tốp” luôn cái kế hoạch cá nhân
lại. Từ việc học võ mới dẫn đến quen nàng...”
[4, tr.131]; (sờ-tốp: (stop) tạm dừng)
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Hiện nay, việc phiên âm tiếng Anh ra tiếng
Việt được sử dụng với tần suất cao, đặc biệt là
trong tầng lớp những người trẻ tuổi. Việc
phiên âm không nhằm mục đích cho việc đọc
tiếng nước ngoài trở nên dễ dàng hơn mà chỉ
để lạ hóa cách nói của mình.
1. Nguyễn Văn Khang (2001), Tiếng lóng Việt
Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
2. Nguyễn Như Ý (chủ biên), Nguyễn Văn Khang,
Vũ Quang Hào, Phan Xuân Thành (1999), Đại từ
điển tiếng Việt, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội.
3. Mai Ngọc Chừ, Vũ Đức Nghiệu, Hoàng Trọng
Phiến (2001), Cơ sở Ngôn ngữ học và tiếng Việt,
Nxb Giáo dục, Hà Nội.
4. Văn Thành Lê (2015), Biết đến khi nào mưa
thôi rơi, Nxb Văn học, TP Hồ Chí Minh.
5. Văn Thành Lê (2016), Thừa ra một người,
Nxb Trẻ, TP Hồ Chí Minh.
6. Văn Thành Lê (2015), Sẽ trôi về đâu, Nxb Trẻ,
TP Hồ Chí Minh.
7. Văn Thành Lê (2015), Ghi chú về những giấc
mơ, Nxb Văn học, TP Hồ Chí Minh.
8. Văn Thành Lê (2009), Con gái tuổi Dần, Nxb
Trẻ, TP Hồ Chí Minh.
9. Văn Thành Lê (2011), Ông mặt trời và mùi
hương của mẹ, Nxb Trẻ, TP Hồ Chí Minh.
10. Văn Thành Lê (2015), Không biết đâu mà lần,
Nxb Trẻ, TP Hồ Chí Minh.
KẾT LUẬN
Qua quá trình nghiên cứu, tìm hiểu về tiếng
lóng trong truyện về đề tài giáo dục của Văn
Thành Lê, chúng tôi đưa ra một số kết luận sau:
Để hiểu được tiếng lóng, chúng ta phải tìm
hiểu về nhóm xã hội sản sinh ra nó, đặc trưng
lâm thời của nó để lí giải sự biến đổi của các
từ, ngữ lóng theo thời gian. Việc sử dụng
ngôn ngữ đời sống vào sáng tác văn học đã
được khai thác với nhiều đề tài khác nhau,
phù hợp với thị hiếu người đọc. Tác giả Văn
13
Phạm Thị Thu Hoài và Đtg
Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ
183(07): 9-14
SUMMARY
SLANG IN VAN THANH LE'S STORIES ABOUT EDUCATION PROBLEMS
Pham Thi Thu Hoai*, Tran Thi Thanh
TNU - University of Education
Slang occurs in almost every language in the world. In the word system, slang is just a “jargon”, a
narrow language used in a small group or community of allusions. At present, linguistics has
considered slang as the object of study of Social Linguistics. The development of slang not only in
spoken language but also in written language. The role of slang is gradually affirmed, it helps to
increase the attractiveness, wit, creating strange shades in the word for the language of the people.
With the smart way of writing, Van Thanh Le has been flexible in introducing slang language into
his compositions, reflecting objectively and vividly the reality of teaching and learning.
Keyword: slang, narrow language, Van Thanh Le, strange shades, language of the people
Ngày nhận bài: 12/4/2018; Ngày phản biện:14/4/2018; Ngày duyệt đăng: 29/6/2018
* Tel: 0936.633.777; Email: [email protected]
14
183(07)
oT
T¹p chÝ Khoa häc vµ C«ng nghÖ
N¨m 2018
Journal of Science and Technology
SOCIAL SCIENCE – HUMANITIES – ECONOMICS
Page
Content
3
Hoang Thi Phuong Nga - Literature tourism model “the old Vu Dai village”
9
Pham Thi Thu Hoai, Tran Thi Thanh - Slang in Van Thanh Le's stories about education problems
Ngo Thi Thanh Nga, Pham Thi Hong Van - A brief description of the modes of expressing conjugal
sentiments in the Vietnam medieval literature
15
Nguyen Thi Tham, Nguyen Minh Son - The opposite view of Nguyen Ngoc Tu to Vietnamese traditional
literature via the main female characters in Khong ai qua song
21
27
33
39
45
Dang Thi Thuy, Nguyen Dieu Thuong - The logic of “non logic” phenomenon in Vietnamese folk verses, proverbs
Dinh Thi Giang - Factors affecting current lifestyle of Vietnamese people in the northern delta
Nguyen Dieu Thuong, Nguyen Thi Lan Huong - Mechanisms creating implication in satirical jokes
Nguyen Thu Quynh, Vi Thi Hien - Household vocabulary of Thai language in Dien Bien province
Nguyen Thi Thu Oanh, Hoang Thi My Hanh - Position, role of the communist party of Vietnam in the period
1954 – 1975 and some lessons learned
51
57
63
Do Hang Nga, Pham Quoc Tuan - Collection of taxes in the villages through material of reformist village
convention in Thai Nguyen province
Le Van Hieu - The efficiency of the model "propaganda department" in communes, wards, township and
"commander" in villages, cities at the current period in Lao Cai province
Thai Huu Linh, Nguyen Thi Thu Hien, Nguyen Thi Thanh Ha - The role of the rear Bac Thai in the 1968
general offensive
69
73
Pham Anh Nguyen - The attraction in “Hai dam” of Phan Khoi
Nguyen Thi Huong, Nguyen Thi Mao, Nguyen Tuan Anh - Enhancing the efficiency of extracurrucular
activities in teaching civic education at high schools in thai nguyen city these days
79
85
Nguyen Van Dung, Dao Ngoc Anh - Physical status of non-sports students at Thai Nguyen University of Education
Tran Bao Ngoc, Le Ngoc Uyen, Bui Thanh Thuy et al - The reality of degree classification in non-
examination students at University of Medicine and Pharmacy – Thai Nguyen University in the period from
2013 to 2017
91
97
Nguyen Thuc Canh - The need for buiding an exercise system with practical content to teach mechanics
to high school
Ha Thi Kim Linh, Chu Thi Bich Hue - Educate legal knowledge for ethnic minority women in Vo Nhai
district, Thai Nguyen province
105
Nguyen Thi Thanh Hong, Nguyen Thi Khanh Ly, Vu Kieu Hanh - Improve students’ participation in
English learning activities in large mixed ability classes of the freshman students at Thai Nguyen University of
Medicine and Pharmacy
111
Pham Thi Huyen, Vu Thi Thuy - Manipulate exemplary style according to the President Ho Chi Minh’s
thought in building work style for key caders at present period
117
123
Dam Quang Hung - Science lesson planning for grade 4, 5 according to experimental research
Hoang Thi Thu Hoai - Difficulties in teaching and learning ESP vocabulary for nursing students at Thai
Nguyen Medical College and some solutions
129
135
Nguyen Lan Huong, Van Thi Quynh Hoa - Determinants affecting English speaking performance of the first-
year students at Thai Nguyen University of Agriculture and Forestry
Vu Kieu Hanh - Determinants to the reading comprehension performance level of the second- year students at
Thai Nguyen University of Agriculture and Forestry
141
147
153
159
165
171
177
183
189
195
Nguyen Thi Que, Hoang Thi Nhung - Asking the right question for successful self-studying and cooperative
learning - towards independent language learners in the context of ASEAN community and global integration
Ngo Thi Thu Ha, Nguyen Thi Hoai Thu - Apply interactive teaching methods to improve the quality of
teaching and learning Vietnamese to international students at Military Technical Academy
Duong Van Tan - An assessment of the effectiveness in application of games in general physical development
for students at Thai Nguyen University of Technology
Bui Thi Huong Giang - Improving intercultural communicative competence in foreign language teaching
and learning
Tran Hoang Tinh, Nong La Duy, Pham Van Tuan - Building self-managed platoon in disciplinary education
for students at the center for defense and security education in the current phase
Tran Thi Yen, Khong Thi Thanh Huyen - Improving academic writing performance for english majors
through intensive reading
Do Thi Hong Hanh, Hoang Mai Phuong - Vocational training for rural workers in Cho Moi district, Bac
Kan province
Tran Thuy Linh, Tran Luong Duc, Nguyen Thi Thuy Trang - European union competition law approach on
exploitative abuses
Nguyen Thi Thanh Ha, Pham Viet Huong - Setting up an appropriate set of economic criteria and indicators
for evaluating sustainable forest management in Dinh Hoa district
Dinh Thi Hoai - Marketing promotion for information - library product and service at the Learning Resource
Center of Thai Nguyen University
201
207
213
219
Nguyen Thi Thanh Xuan - Factors affecting customer satisfaction in hotels at Thanh Hoa province, Vietnam
Duong Thi Tinh - Contributions of goods export to the economic growth of Yen Bai province
Le Minh Hai, Tran Viet Khanh - Tourism space organization of Thai Nguyen province
Ha Van Vuong - Apply the ergonomics theory in working environment organization at the office of Song Cong
grarment branch II – TNG Investment and Trading Joint Stock Company
227
233
239
Mai Anh Linh, Nguyen Thi Minh Anh - Assessing service quality and customer satisfaction: an empirical
study at Lan Chi supermarket, Thai Nguyen city
Dinh Hong Linh, Nguyen Thu Nga, Nguyen Thu Hang - Applying logarithmic function to evaluate the
business efficiency of Vietnam banks
11 trang
15/01/2024
11240
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tiếng lóng trong truyện về Đề tài giáo dục của Văn Thành Lê", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tieng_long_trong_truyen_ve_de_tai_giao_duc_cua_van_thanh_le.pdf
