Quản lý mô hình liên thế hệ tự giúp nhau của người cao tuổi và vai trò của công tác xã hội
Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghi c u Chí h s ch v Qu T p 33 S 1 (2017) 62-75
Qu n lý mô hình liên thế hệ tự giúp nhau của gười cao tuổi
và vai trò của công tác xã hội
Nguyễ Vă Đồng*
Trung tâm Đào tạo Kỹ năng Quốc tế Vietcess,
Tòa nhà Licogi 13, số 164 Khuất Duy Tiến, Thanh Xuân, Hà Nội, Việt Nam
Nh g y 16 th g 01 ăm 2017
Chỉ h sửa g y 22 th g 02 ăm 2017; Chấp h đă g g y 22 th g 3 ăm 2017
Tóm tắt: Tha h Hóa địa phươ g đi đầu tro g việc hâ rộ g mô hì h i thế hệ tự giúp hau
đây mô hì h chăm sóc - trợ giúp gười cao tuổi dựa v o cộ g đồ g mô hì h đã huy độ g sự
tham gia của cộ g đồ g tro g việc chăm sóc trợ giúp v ph t huy vai trò gười cao tuổi. Hoằ g
Hóa huyệ đầu ti của tỉ h Tha h Hóa có oại mô hì h y; sau giai đoạ đầu triể khai mô
hì h đã trợ giúp gười cao tuổi thô g qua 4 hoạt độ g chí h: Chăm sóc s c khỏe; hỗ trợ si h kế
tạo việc m; gi i trí - thể dục thể thao; truyề thô g â g cao h th c về chí h s ch gười cao
tuổi. Nghi c u được thực hiệ tại địa b huyệ Hoằ g Hóa ở 2 xã có mô hì h i thế hệ tự
giúp hau (xã Hoằ g Lưu v Hoằ g Trạch) mẫu ghi c u 200 gười cao tuổi có độ tuổi từ 60
- 80 tuổi hiệ đa g si h hoạt tro g mô hì h i thế hệ tự giúp hau tại địa b kh o s t.
Từ khóa: Li thế hệ tự giúp hau gười cao tuổi cô g t c xã hội.
giúp họ khắc phục c c khó khă hạ chế tro g
đời s g” [1].
1. Thực trạng quản lý mô hình liên thế hệ tự
giúp nhau tại địa bàn nghiên cứu
Năm 2008 mô hì h i thế hệ tự giúp hau
tại địa b huyệ Hoằ g Hóa (Tha h Hóa)
được th h p mô hì h triể khai tr phạm vi
2 xã Hoằ g Lưu v xã Hoằ g Trạch ba đầu
mô hì h do Tru g ươ g Hội Phụ ữ ph i hợp
với Tổ ch c Hỗ trợ Người cao tuổi Qu c tế
(HelpAge international Vietnam - HAI) và
Tru g ươ g Hội Người cao tuổi Việt Nam cù g
với c c tổ ch c đo thể tại địa phươ g thực
hiệ ba đầu mô hì h mới th h p chỉ duy
hất có 1 hoạt độ g chủ đạo đó hoạt độ g
chăm sóc s c khỏe cho NCT từ đội gũ tì h
guyệ vi . Đế ăm 2012 sau khi có
Chươ g trì h H h độ g Qu c gia về gười
cao tuổi (2012-2020) với đị h hướ g hâ rộ g
hoạt độ g của mô hì h thì mô hì h i thế hệ
tự giúp hau ph t triể th m 3 hoạt độ g chí h
1.1. Hoạt động của mô hình liên thế hệ tự
giúp nhau
Theo Tổ ch c Hỗ trợ Người cao tuổi Qu c
tế - HAI vă phò g đại diệ tại Việt Nam
(He page I ter atio a i Viet am): “Mô hì h
i thế hệ tự giúp hau mô hì h được tổ
ch c hoạt độ g dựa v o cộ g đồ g huy độ g
guồ ực từ phía cộ g đồ g để chăm sóc v trợ
giúp gười cao tuổi (NCT) dựa tr hai c ch
tiếp c chí h i thế hệ v tự giúp hau
hằm tă g cườ g ă g ực mọi mặt cho NCT
_______
ĐT.: 84-987089398
Email: [email protected]m
62
N.V. Đồng / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên c u Chính sách và Quản lý, T p 33, ố 1 (2017) 62-75
63
đó : Hoạt độ g hỗ trợ si h kế tạo việc m;
hoạt độ g gi i trí – Thể dục thể thao (TDTT) v
hoạt độ g truyề thô g â g cao h th c cho
gười cao tuổi NCT về chí h s ch. Vì v y hiệ
ay mô hì h i thế hệ tự giúp hau tại địa b
huyệ Hoằ g Hóa (gồm xã Hoằ g Lưu v xã
Hoằ g Trạch) đa g có 4 hoạt độ g chủ đạo:
Hoạt độ g chăm sóc s c khỏe cho NCT; hoạt
độ g hỗ trợ si h kế tạo việc m; hoạt độ g gi i
trí - TDTT v hoạt độ g truyề thô g â g cao
h th c cho NCT về chí h s ch hằm trợ
giúp về mọi mặt cho NCT [1].
xã hội; hỗ trợ gi i quyết hữ g khó khă và
vướ g mắc khi NCT tiếp c chính sách. Trong
hoạt độ g này NCT thườ g xuyên được tham
gia các buổi truyề thông, t p huấ nâng cao
hiểu biết về chính sách. Các CLB trong mô
hình được thành p với mục đích b o vệ quyề
và ợi ích cho NCT; giám sát việc thực hiệ
chính sách NCT tại địa phươ g; tuyên truyề về
Lu t và các chính sách, hỗ trợ giám sát thực
hiệ chế độ cho NCT [2].
1.2. Tổ ch c của mô hình liên thế hệ tự giúp nhau
Hoạt độ g chăm sóc s c khỏe cho NCT từ
đội gũ tình guyệ viên, hữ g NCT s g cô
đơ NCT có s c khỏe yếu và có nhu cầu trợ
giúp sẽ được tình guyệ viên đế trợ giúp về
mọi mặt. Tình guyệ viên cũ g ph i hợp với
cán chính quyề địa phươ g tổ ch c các
chươ g trình truyề thông tư vấ trang bị
hữ g kiế th c và kỹ ă g chăm sóc s c khỏe
cho NCT, tổ ch c khám bệ h đị h kì cho NCT
và hướ g dẫ cách rèn uyệ s c khỏe cho NCT.
Mô hì h i thế hệ tự giúp hau tại xã
Hoằ g Lưu v xã Hoằ g Trạch tổ ch c dựa
v o cộ g đồ g mô hì h được tổ ch c ở cấp
thô dưới dạ g câu ạc bộ (CLB) mỗi CLB i
thế hệ tự giúp hau có từ 50 - 70 thành viên,
tro g đó 70% NCT 30% c c đ i tượ g trẻ
tuổi hơ v có điều kiệ ki h tế kh gi . 70% là
đ i tượ g thuộc diệ ghèo c ghèo hoặc
hữ g gười có ho c h khó khă . Mô hì h
hằm thực hiệ 2 mục ti u: Tạo cơ hội cho
NCT đa g si h hoạt tro g CLB được c i thiệ
đời s g của b thâ gia đì h v cộ g đồ g;
giúp NCT tă g cườ g vai trò v sự đó g góp
của họ tro g c i thiệ s c khỏe thu h p v
ph t triể ở địa phươ g.
Hoạt độ g hỗ trợ sinh kế tạo việc làm, cho
vay v bằng hiệ v t (cây trồ g v t nuôi) và
hướ g dẫ t p huấ kỹ thu t s xuất kinh
doanh; tổ ch c cho NCT vay v để s xuất
sau đó tr lãi và g c cho CLB để quay vòng cho
các thành viên khác vay (có thể vay theo nhóm),
mỗi NCT được vay với s tiề từ 3-5 triệu đồ g
tùy thuộc mục đích hoạt độ g s xuất.
Mô hình CLB liên thế hệ tự giúp nhau tại xã
Hoằ g Lưu và xã Hoằ g Trạch đạt được hữ g
thành công bước đầu là hờ biết cách tổ ch c
cách huy độ g được sự tham gia của cộ g
đồ g huy độ g guồ ực từ hiều phía và đặc
biệt có vai trò qu lý, điều hành - điều ph i
của đội gũ cán bộ nhân viên giàu kinh ghiệm
chuyên môn và t tâm, hiệt tình, tâm huyết
với công tác chăm sóc, trợ giúp NCT. Các
thành tựu đạt được của mô hình của 2 xã cầ
kể đế :
Hoạt độ g gi i trí, TDTT đây là hoạt độ g
được mô hình tổ ch c thườ g xuyên cho các
CLB liên thôn, trong hoạt độ g này NCT được
tham gia giao ưu gi i trí, rèn uyệ s c khỏe
hư: CLB sáng tác thơ CLB vă ghệ tổ ch c
tham quan, du ịch học hỏi - chia sẻ kinh
ghiệm s g; CLB thể dục dưỡ g sinh rèn
uyệ s c khỏe. Đây là hoạt độ g thu hút được
đô g đ o NCT tham gia, các hoạt độ g cụ thể
trong mô hình phù hợp với đặc thù của mọi đ i
tượ g NCT tham gia.
Là mô hình được tổ ch c hoạt độ g dựa vào
cộ g đồ g phát huy được sự giúp nhau của các
thành viên trẻ hơ hữ g gười có kinh
ghiệm s xuất để trợ giúp NCT. Thành viên
CLB từ 50-70 gười trong đó: 70% là NCT (60
tuổi trở lên/55 tuổi đ i với ữ); 60-70% là phụ
ữ cao tuổi.
Hoạt độ g truyề thông nâng cao h th c
về chính sách cho NCT, đây là hoạt độ g rất có
ý ghĩa với phươ g châm trợ giúp pháp lý mọi
mặt cho NCT, giúp NCT thu ợi trong việc
tiếp c quyề và ợi ích từ chính sách trợ giúp
N.V. Đồng / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên c u Chính sách và Quản lý, T p 33, ố 1 (2017) 62-75
64
Trong cách th c qu lý, mô hình có cách
Qua mô hình ch g minh là NCT hoàn toàn
có kh ă g sử dụ g v có hiệu qu tỷ ệ hoàn
tr 100% và đú g hạ góp phầ gi i quyết tình
trạ g nghèo đói thu h p thấp của NCT và gia
đì h của họ thông qua việc tiếp c với v vay
(bằ g tiề hoặc bằ g hiệ v t: cây gi g hoặc
con gi g phươ g tiệ kỹ thu t) hướ g dẫ
s xuất kinh doanh quy mô hỏ để đ m b o
tă g thu h p c i thiệ m c s g.
th c qu lý CLB rất khoa học CLB tự qu
lý, có kế hoạch báo cáo hàng tháng, tất c được
công khai, minh bạch trước t p thể. Quy trình
qu lý bằ g sổ sách và có tài iệu hướ g dẫ
kèm theo, rất dễ hiểu dễ tiếp c . Mỗi CLB đều
có một ban chủ hiệm mỗi ban chủ hiệm t i
thiểu là 5 gười gồm: cán bộ Hội Người cao
tuổi cán bộ Hội Phụ ữ cán bộ Mặt tr Tổ
qu c cán bộ Hội Cựu chiế binh, cán bộ Hội
Nông dân, cán bộ Hội Chữ th p đỏ cán bộ
Đo Thanh niên.
C i thiệ tình trạ g s c khoẻ cho NCT
nghèo, c nghèo và cộ g đồ g thông qua tổ
ch c phong trào rèn uyệ s c khoẻ truyề
thông về phòng gừa điều trị bệ h và khám
bệ h đị h kỳ được tổ ch c thườ g xuyên.
Mô hình có đội gũ tình guyệ viên trợ
giúp NCT khó khă ở cộ g đồ g và b o vệ
quyề ợi cho NCT, mỗi CLB có 7-10 tình
guyệ viên luôn theo sát các hoạt độ g diễ ra
trong CLB. Đội gũ tình guyệ viên là hữ g
nhân viên thuộc mô hình liên thế hệ tự giúp
nhau, trước khi triể khai hoạt độ g can thiệp -
trợ giúp cho NCT, đội gũ này thườ g xuyên
được t p huấ trang bị các kiế th c kỹ ă g
kỹ thu t chuyên môn để hướ g dẫ tư vấ trợ
giúp cho NCT một cách khoa học bài b và
hiệu qu hất [1].
B o vệ quyề của NCT bị thiệt thòi thông
qua các hoạt độ g trợ giúp pháp lý, giám sát
thực hiệ Lu t NCT và hỗ trợ NCT hưở g đầy
đủ chế độ giúp đỡ các đ i tượ g NCT m đau
gặp khó khă bằ g hệ th g tình guyệ viên.
Đặc biệt mô hình liên thế hệ tự giúp nhau
tại xã Hoằ g Lưu và xã Hoằ g Trạch đã huy
độ g sự tham gia của chính quyề và nhân dân
địa phươ g hất là hữ g gười trẻ hơ giúp
đỡ NCT; đồ g thời khuyế khích NCT tự vươ
lên, đó g góp vào sự phát triể của địa phươ g
thông qua các hoạt độ g của CLB hư tham gia
giúp đỡ hữ g gười khó khă giữ gìn vệ sinh,
b o vệ môi trườ g và các phong trào của khu
dân cư đa g sinh s g.
Mô hình tổ ch c các hoạt độ g mang tính
toàn diệ hư: nâng cao m c s g tă g thu
h p c i thiệ s c khoẻ c i thiệ đời s g tinh
thầ qua hoạt độ g gi i trí - vă ghệ truyề
thông b o vệ quyề và ợi ích, tự giúp hau/hỗ
trợ cộ g đồ g… các CLB tại mỗi xã sinh hoạt
mỗi tháng ít hất 2 ầ để báo cáo tình hình
hoạt độ g của CLB và triể khai công việc
trong thời gian tiếp theo.
Mô hình tại địa phươ g đã góp phầ nâng
cao h th c về vai trò và sự tham gia của
NCT địa phươ g. Bên cạ h đó giúp đỡ Nhà
ước và địa phươ g làm t t công tác chăm sóc,
trợ giúp và phát huy vai trò NCT, tạo cầu i
giữa NCT với cộ g đồ g và các guồ ực
trong cộ g đồ g [2].
Hầu hết các CLB liên thế hệ tự giúp nhau
tại xã Hoằ g Lưu và Hoằ g Trạch đã và đa g
hoạt độ g có hiệu qu được cán bộ và nhân dân
tại địa phươ g đ h giá đây là mô hình mang
tính nhân vă sâu sắc và góp phầ chăm sóc đời
s g v t chất tinh thầ và phát huy vai trò của
NCT trong cộ g đồ g. Mô hình liên thế hệ tự
giúp nhau tại địa phươ g được hiều chuyên
gia tổ ch c HAI và các cơ quan chuyên môn
đ h giá là một mô hình toàn diệ mô hình
chính là gi i pháp hiệu qu để hỗ trợ NCT
nghèo, c nghèo, NCT khó khă cụ thể hư:
2. Vai trò của công tác xã hội trong quản lý
mô hình liên thế hệ tự giúp nhau tại địa bàn
nghiên cứu
2.1. Vai trò bán chuyên nghiệp của nhân viên
CTXH trong mô hình liên thế hệ tự giúp nhau
Người cao tuổi thuộc hóm đ i tượ g ca
thiệp trọ g tâm của ghề cô g t c xã hội ghề
N.V. Đồng / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên c u Chính sách và Quản lý, T p 33, ố 1 (2017) 62-75
65
cô g t c xã hội với NCT ở Việt Nam tuy cò
kh mới mẻ so g ại một ghề có tiềm ă g
v triể vọ g ớ . Năm 2010 Đề ph t triể
ghề cô g t c xã hội được ba h h đây chí h
cơ sở ph p qua trọ g đưa ghề cô g t c
xã hội ở ước ta ph t triể theo hướ g chuy
ghiệp. Cu i ăm 2011 ước ta ại chí h th c
bước v o giai đoạ gi hóa dâ s hóm dâ s
cao tuổi tă g ha h v chạm gưỡ g 9 triệu
gười (chiếm 10 5% tổ g dâ s c ước ăm
2014) NCT thuộc hóm đ i tượ g ca thiệp
trọ g tâm của ghề cô g t c xã hội. Vì v y đây
chí h cơ hội để ph t triể mạ g ưới ghề
công tác xã hội với NCT hất hữ g mô
hì h ca thiệp trợ giúp dựa v o cộ g đồ g hư
mô hì h i thế hệ tự giúp hau [3].
tế... v hữ g tì h guyệ vi có trì h độ
tru g cấp sơ cấp được đ o tạo t p huấ qua
hữ g khóa ghiệp vụ gắ hạ tro g hoạt
độ g ca thiệp trợ giúp cho NCT họ có ki h
ghiệm cô g t c âu ăm tro g ghề cù g hiệt
huyết ò g hiệt tì h v có tr ch hiệm với
NCT đấy chí h ề t g qua trọ g giúp
mọi hoạt độ g ca thiệp - trợ giúp của họ đạt
được hiệu qu t t. Vì v y tro g ghi c u y
t c gi tiế h h phâ tích vai trò b chuy
ghiệp của hâ vi xã hội tro g mô hì h, trên
cơ sở phâ tích thực trạ g thực hiệ vai trò y
tro g c c hoạt độ g của mô hì h t c gi đề
xuất hoạt độ g cô g t c xã hội chuy ghiệp
tro g mô hì h với vai trò của hâ vi cô g
t c xã hội.
Tro g ghi c u y t c gi đi sâu phâ
tích vai trò b chuy ghiệp của hâ vi xã
hội tro g mô hì h được thực hiệ bởi đội gũ
c bộ hâ vi tì h guyệ vi hữ g
hâ vi xã hội đa g trực tiếp chăm sóc - trợ
giúp NCT tro g mô hì h i thế hệ tự giúp
hau tại địa b đó hữ g hâ vi xã hội
tuy chưa được đ o tạo b i b về chuy
gh h cô g t c xã hội hư g hoạt độ g m họ
đa g thực hiệ v vai trò họ đa g đ m h đấy
chí h hoạt b chuy ghiệp của gười m
cô g t c xã hội. Họ chí h hữ g gười t t
ghiệp từ hiều chuy gh h kh c hau hư:
Y tế cô g cộ g xã hội học cô g t c xã hội
tâm học sư phạm qu trị hâ ực ki h
2.1.1. Vai trò của nhân viên xã hội trong
hoạt động chăm sóc s c khỏe cho NCT trong
mô hình
Tro g hoạt độ g chăm sóc s c khỏe
(CSSK) cho NCT tro g mô hì h i thế hệ tự
giúp hau hữ g hâ vi xã hội hiệ đa g
trực tiếp v gi tiếp tro g ca thiệp - trợ giúp
NCT có hữ g vai trò hư: Tư vấ hướ g dẫ
c ch phò g bệ h cho NCT; tra g bị kiế th c
kỹ ă g CSSK cho NCT; hỗ trợ v độ g hằ g
g y; hỗ trợ tro g si h hoạt hằ g g y; cấp
ph t thu c me c c dụ g cụ cầ thiết... Biểu
2.1. thể hiện kết quả khảo sát về vai trò của
nhân viên xã hội trong hoạt động CSSK:
Biểu 2.1. Vai trò của hâ vi xã hội tro g hoạt độ g chăm sóc s c khỏe cho NCT (Đơ vị:%; N=200)
(Nguồ : Kết qu kh o s t tại địa b ghi c u)
N.V. Đồng / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên c u Chính sách và Quản lý, T p 33, ố 1 (2017) 62-75
66
Tro g tổ g s 200 NCT tham gia kh o s t
vi xã hội cò có vai trò “Hỗ trợ tro g si h
hoạt hằ g g y” cho NCT có s c khỏe yếu
s g cô đơ mắc bệ h t t mã tí h... hữ g trợ
giúp y của hâ vi xã hội chủ yếu hữ g
hỗ trợ về: vệ si h c hâ tắm gội quét dọ au
dọ h cửa trợ giúp tro g vấ đề ă u g...
Nhữ g cô g việc y được hâ vi xã hội
thực hiệ thườ g xuy 3-4 buổi/tuầ đ i với
NCT trọ g diệ được hỗ trợ. B cạ h đó có
13 0% s NCT cho biết tro g hoạt độ g ày,
hâ vi xã hội có vai trò “Hỗ trợ v độ g
hằ g g y” cho NCT s NCT h được
hữ g trợ giúp y chủ yếu NCT có s c khỏe
yếu bị bệ h mã tí h; hâ vi xã hội đế h
theo ịch 3-4 buổi/tuầ để hỗ trợ NCT đi ại
v độ g thâ thể xoa bóp xươ g khớp giúp
NCT dễ chịu v tho i m i hơ .
thuộc địa b 2 xã Hoằ g Lưu v xã Hoằ g
Trạch chiếm tỷ ệ cao hất s NCT cho biết
vai trò của hâ vi xã hội tro g hoạt CSSK
đó vai trò “Tư vấ hướ g dẫ c ch phò g
bệ h” (83 5%) vai trò y gắ với hữ g hoạt
độ g m NCT thườ g thấy ở hâ vi xã hội
khi thực hiệ hoạt độ g trợ giúp họ với vai trò
y hữ g hâ vi xã hội thườ g tư vấ
hướ g dẫ cho NCT c c c ch h biết v
phò g gừa bệ h t t CSSK hư thế o để
phò g gừa bệ h t t t t hất kể c tư vấ c ch
t p uyệ v chế độ ă u g phù hợp hằm duy
trì s c khỏe t t. Ngo i ra hâ vi xã hội cò
ph i hợp với c bộ mô hì h v chí h quyề để
tổ ch c c c hoạt độ g truyề thô g về CSSK
cho tất c NCT tro g CLB hoạt độ g y diễ
ra 1 ầ /th g.
Như v y có thể thấy tro g hoạt độ g CSSK
vai trò thực tế của gười hâ vi xã hội
hữ g hoạt độ g rất thiết thực đ i với NCT từ
ch c ă g tư vấ v tra g bị kiế th c về
CSSK cho đế hoạt độ g trợ giúp NCT v
độ g hữ g hỗ trợ b go i hư trợ giúp si h
hoạt hằ g g y mu thực hiệ được hữ g
vai trò y gười hâ vi xã hội cầ ph i
gười được t p huấ hữ g kỹ ă g chuy
mô về chăm sóc - trợ giúp NCT có tí h ki
trì hiệt huyết v tr ch hiệm đ i với cô g việc
của mì h.
S NCT cho biết vai trò của hâ vi xã
hội tro g hoạt độ g CSSK đó “Tra g bị kiế
th c kỹ ă g CSSK” chiếm tỷ ệ cao th hai
với 59 5% s gười tham gia tr ời đây chí h
vai trò gắ với hữ g trợ giúp NCT thườ g
thấy v họ thườ g h được ở hâ vi xã
hội c c kiế th c kỹ ă g về CSSK NCT được
tra g bị hư: ă u g si h hoạt t p uyệ phù
hợp để duy trì một s c khỏe t t c ch h biết
v phò g tr h hữ g rủi ro bệ h t t hay mắc
ph i do tuổi gi ... hữ g kiế th c - kỹ ă g về
CSSK được tra g bị phù hợp với điều kiệ s c
khỏe v hu cầu CSSK của NCT.
2.1.2. Vai trò của nhân viên xã hội trong
hoạt động hỗ trợ sinh kế tạo việc làm cho
NCT trong mô hình
Khi tham gia hoạt độ g CSSK NCT còn
được cu g cấp thu c me c c v t dụ g cầ
thiết để CSSK do mô hì h hỗ trợ chí h vì v y
có 42 0% s NCT cho biết hâ vi xã hội
tro g hoạt độ g y cò có vai trò “Cấp ph t
thu c me c c dụ g cụ” vai trò y của hâ
vi xã hội gắ với hữ g hoạt độ g trợ giúp
m hâ vi xã hội vẫ trợ giúp NCT thườ g
xuy hữ g oại thu c được cấp ph t theo
đơ theo tì h trạ g bệ h tì h v s c khỏe
go i ra hữ g dụ g cụ đự g đồ ă ước u g
khă au cũ g được mô hì h hỗ trợ cho NCT.
Tham gia hoạt độ g hỗ trợ si h kế tạo việc
m tro g mô hì h i thế hệ tự giúp hau
hâ vi xã hội có hữ g vai trò hư: Đ o tạo
t p huấ kiế th c v kỹ thu t s xuất cho
NCT; cù g với NCT p v triể khai kế hoạch;
kết i NCT với c c guồ v phươ g tiệ kỹ
thu t; tham gia gi m s t hoạt độ g s xuất;
cù g với NCT đ h gi kết qu đạt được... Biểu
2.2. thể hiệ kết qu kh o s t về vai trò của
nhân viên xã hội trong hoạt động hỗ trợ sinh kế
tạo việc làm:
Ngoài ra, còn có 22 5% s NCT tham gia
kh o s t cho biết tro g hoạt độ g CSSK hâ
N.V. Đồng / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên c u Chính sách và Quản lý, T p 33, ố 1 (2017) 62-75
67
Đơ vị: %; N = 200
Biểu 2.2. Vai trò của hâ vi xã hội tro g hoạt độ g hỗ trợ si h kế tạo việc m cho NCT.
(Nguồn: Kết quả khảo sát tại địa bàn nghiên c u)
Tro g tổ g s 200 NCT tham gia kh o s t
độ g kết i NCT với hữ g guồ v vay
hư tiề hiệ v t... để NCT thu ợi tro g việc
s xuất của mì h. Hiệ tại mô hì h đa g triể
khai hai hì h th c vay v đó vay bằ g tiề
mặt (từ 3-5 triệu/ gười) v vay bằ g hiệ v t
(cây gi g v co gi g) NCT sau khi vay đế
hạ ph i tr c g c ẫ ãi để ấy guồ quay
vò g cho NCT kh c vay ếu đế hạ NCT vẫ
chưa tr được thì có thể gia hạ tuy hi với
sự kết i kh hiệu qu của hâ vi xã hội
cù g hữ g kiế th c - kỹ thu t được t p huấ
NCT đã sử dụ g kh hiệu qu guồ v vay.
thuộc địa b 2 xã Hoằ g Lưu v xã Hoằ g
Trạch s NCT cho biết vai trò của hâ vi xã
hội tro g hoạt độ g hỗ trợ si h kế tạo việc m
đó “Tham gia gi m s t hoạt độ g s xuất
của NCT” chiếm tỷ ệ NCT tham gia tr ời cao
hất với 66 5% đây chí h vai trò gắ với
hoạt độ g của hâ vi xã hội thườ g g y
tro g mô hì h hữ g hâ vi xã hội thườ g
xu g địa b trực tiếp tham gia hoạt độ g s
xuất với NCT gi m s t để kịp thời góp điều
chỉ h phươ g ph p v kỹ thu t s xuất phù
hợp cho NCT đây chí h hoạt độ g m NCT
cho biết ó thườ g xuy được diễ ra h g
tuầ v h g th g ở c c CLB m họ đa g tham
gia si h hoạt.
Có 48 0% s NCT cho biết vai trò của hâ
vi xã hội tro g hoạt độ g hỗ trợ si h kế tạo
việc m đó “Cù g với NCT p v triể khai
kế hoạch” vai trò y của hâ vi xã hội gắ
với hữ g hoạt độ g trợ giúp h g th g đế
thời điểm họp đ h gi cô g việc v c c hoạt
độ g tro g th g NCT v hâ vi xã hội uô
t p tru g th o u về kế hoạch triể khai công
việc trước mắt để đưa ra một b kế hoạch cụ
thể v x c đị h hiệm vụ của mỗi b tham gia
tro g su t qu trì h thực hiệ kế hoạch tro g
th g tất c c c hoạt độ g v cô g việc y
đều có vai trò kết hợp sự gi m s t thườ g xuy
của hâ vi xã hội.
Chiếm tỷ ệ cao th hai với 57 0% s NCT
tham gia tr ời cho biết hâ vi xã hội có vai
trò “Cù g với NCT đ h gi k t qu đạt được”
đây chí h vai trò gắ với hữ g hoạt độ g
thườ g diễ ra tro g mô hì h theo ịch h g
tuầ h g th g v h g qu h g ăm v tr i
qua từ g giai đoạ hâ vi xã hội đều cù g
với NCT đ h gi ại hữ g kết qu đạt được
thời gia qua v đề ra hữ g mục ti u đị h
hướ g kế hoạch triể khai hiệm vụ cô g việc
v c c hoạt độ g sắp tới.
Cu i cù g s NCT cho biết vai trò của
hâ vi xã hội tro g hoạt độ g y đó
“Đ o tạo t p huấ kiế th c v kỹ thu t s
xuất” chiếm 42 5% s NCT tham gia tr ời vai
trò y gắ với hữ g hoạt độ g đ o tạo v t p
huấ tra g bị kiế th c - kỹ thu t s xuất trực
S NCT cho biết vai trò của hâ vi xã
hội tro g hoạt độ g hỗ trợ si h kế tạo việc m
“Kết i NCT với c c guồ v phươ g
tiệ kỹ thu t” chiếm 54 5% s NCT tham gia
tr ời vai trò y thườ g gắ với hữ g hoạt
N.V. Đồng / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên c u Chính sách và Quản lý, T p 33, ố 1 (2017) 62-75
68
tiếp tại c c ớp t p huấ m NCT tham gia
g dụ g v o thực tiễ hoạt độ g s xuất
của mì h.
go i ra hữ g kiế th c - kỹ thu t y cò
được chia sẻ tại c c buổi truyề thô g chu g
cho to bộ CLB v trực tiếp thực địa dưới địa
b với hữ g hoạt độ g thử ghiệm thực tế
dưới địa b để NCT thấy được phươ g ph p
v kỹ thu t g dụ g.
2.1.3. Vai trò của nhân viên xã hội trong
hoạt động giải trí, TDTT của NCT trong
mô hình
Tro g hoạt độ g gi i trí - TDTT của NCT
tro g mô hì h i thế hệ tự giúp hau NCT
cho biết hâ vi xã hội có hữ g vai trò sau:
Cù g với NCT tổ ch c c c hoạt độ g vă hóa
vă ghệ; tổ ch c c c hoạt độ g tham qua học
hỏi chia sẻ ki h ghiệm; tổ ch c c c hoạt độ g
v độ g rè uyệ s c khỏe cho NCT; tuy
truyề về ợi ích của việc gi i trí TDTT ở
NCT... Biểu 2.3. thể hiện kết quả khảo sát về
vai trò của nhân viên xã hội trong hoạt động
giải trí - TDTT:
Như v y có thể thấy được tro g hoạt độ g
hỗ trợ si h kế tạo việc m hâ vi xã hội có
vai trò kh to diệ từ khâu đ o tạo t p huấ
tra g bị kiế th c - kỹ thu t s xuất cho NCT
đế m g kết i huy độ g guồ v vay cho
NCT v cù g tham gia c c hoạt độ g thực tế
với NCT dưới địa b kết thúc đưa ra hữ g
đó g góp đ h gi giúp NCT củ g c được
hữ g kiế th c - kỹ thu t s xuất hiệu qu
Biểu 2.3. Vai trò của hâ vi xã hội tro g hoạt độ g gi i trí – TDTT của NCT (Đơ vị: %; N = 200).
(Nguồ : Kết qu kh o s t tại địa b ghi c u)
Tro g tổ g s 200 NCT tham gia kh o s t
tại địa b 2 xã Hoằ g Lưu v xã Hoằ g Trạch
cho biết tro g hoạt độ g gi i trí - TDTT m họ
đa g tham gia thì hâ vi xã hội có vai trò
“Tuy truyề về ợi ích của việc gi i trí TDTT
ở NCT” đây chí h vai trò gắ với hữ g
hoạt độ g truyề thô g chia sẻ về hữ g ợi ích
v hữ g t c độ g tích cực của việc tham gia
hoạt độ g gi i trí - TDTT hoạt độ g tuy
truyề thườ g xuy được hâ vi xã hội
thực hiệ tại c c CLB 1-2 ầ /th g với việc
thực hiệ hoạt độ g y hâ vi xã hội đã
chuyể t i được c c thô g ti thô g điệp về ợi
ích của việc tham gia hoạt độ g gi i trí - TDTT
tới mọi đ i tượ g NCT v gười dâ tại địa
phươ g t c độ g hằm thay đổi thói que suy
ghĩ h th c của NCT về vấ đề gi i trí -
TDTT ma g ại hiều ợi ích thiết thực c i
thiệ đời s g ti h thầ cho NCT.
Có 63 5% s NCT có biết tro g hoạt độ g
gi i trí - TDTT hâ vi xã hội cò có vai trò
“Cù g với NCT tổ ch c c c hoạt độ g vă hóa
vă ghệ” vai trò y của hâ vi xã hội chủ
yếu thực hiệ ph i hợp với c c CLB dưới c c
N.V. Đồng / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên c u Chính sách và Quản lý, T p 33, ố 1 (2017) 62-75
69
địa b cù g tham gia m cô g t c tổ ch c
hâ vi xã hội sẽ chia sẻ hữ g góp đị h
hướ g v ki h ghiệm tổ ch c c c hoạt độ g
y ở c c CLB kh c họ đã m được gì v
hữ g gì học hỏi cầ tă g cườ g hữ g
hoạt độ g vă hóa - vă ghệ ma g ghĩa
tinh thầ y giúp tă g cườ g sự tham gia của
NCT v o c c hoạt độ g của cộ g đồ g giúp
NCT có đời s g ti h thầ pho g phú hơ .
độ g tham qua - du ịch y th h phầ tham
gia NCT thuộc chủ hiệm c c CLB hữ g
NCT tích cực có th h tích t t tro g c c hoạt
độ g của CLB.
Có thể thấy rằ g vai trò của hâ vi xã
hội tro g m g hoạt độ g gi i trí - TDTT rất
qua trọ g đ m h từ khâu tuy truyề đế
khâu ph i hợp cù g với NCT tổ ch c c c hoạt
độ g ti h thầ hư: vă hóa vă ghệ gi i trí...
cho đế hư g hoạt độ g tham qua du ịch
học hỏi chia sẻ ki h ghiệm tổ ch c mô hì h
v tổ ch c c c hoạt độ g rè uyệ s c khỏe
cho NCT... Để thực hiệ hữ g vai trò y
hâ vi xã hội ph i gười có kiế th c - kỹ
ă g am hiểu về đời s g ti h thầ của NCT
c c hoạt độ g vă hóa - vă ghệ hoạt độ g
rè uyệ s c khỏe i qua đế NCT.
B cạ h đó có 47 5% s NCT cho biết
tro g hoạt độ g gi i trí - TDTT, nhân viên xã
hội cò có vai trò “Tổ ch c c c hoạt độ g rè
uyệ s c khỏe cho NCT” vai trò y gắ với
hữ g hoạt độ g ph i hợp với c c CLB tổ ch c
hữ g hoạt độ g rè uyệ thể chất tă g cườ g
s c khỏe cho NCT tại c c CLB được thực hiệ
1-2 ầ /th g hâ vi xã hội gười đó g
vai trò tổ ch c v tham dự c c hoạt độ g y để
đó g góp chia sẻ hữ g ki h ghiệm v cù g
với NCT đị h hướ g hoạt độ g y để hoạt
độ g đạt được hiệu qu cao v đ p g được hu
cầu rè uyệ s c khỏe của NCT tro g CLB.
2.1.4. Vai trò của nhân viên xã hội trong
hoạt động truyền thông nâng cao nh n th c về
chính sách cho NCT
Tro g hoạt độ g truyề thô g â g cao
h th c về chí h s ch cho NCT theo chia sẻ
của NCT hâ vi xã hội có hữ g vai trò chủ
đạo hư: Kết i NCT tiếp c chí h s ch trợ
giúp; cu g cấp thô g ti về c c chí h s ch trợ
giúp; tư vấ c ch gi i quyết khó khă vướ g
mắc cho NCT; biệ hộ cho NCT gặp khó khă
về chí h s ch”; trợ giúp ph p về mọi mặt...
Biểu 2.4. thể hiện kết quả khảo sát về vai trò
của nhân viên xã hội trong hoạt động truyền
thông nâng cao nh n th c về chính sách:
S NCT cho biết hâ vi xã hội có vai trò
“Tổ ch c c c hoạt độ g tham qua học hỏi
chia sẻ ki h ghiệm” chiếm 31 0% NCT tham
gia tr ời vai trò y gắ với hữ g hoạt du
ịch v tham qua với hai mục đích: gi i trí v
học hỏi ki h ghiệm từ việc triể khai tổ ch c
c c hoạt độ g gi i trí - TDTT trong mô hình,
đây chí h hữ g hoạt độ g rất có ghĩa;
h g th g h g qu hâ vi xã hội tro g
mô hì h sẽ cù g với NCT tổ ch c c c hoạt
Biểu 2.4. Vai trò của hâ vi xã hội tro g hoạt độ g truyề thô g â g cao h th c về chí h s ch cho NCT.
(Đơ vị:%; N=200) (Nguồ : Kết qu kh o s t tại địa b ghi c u)
N.V. Đồng / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên c u Chính sách và Quản lý, T p 33, ố 1 (2017) 62-75
70
Tro g tổ g s 200 NCT tham gia kh o s t
đi ại giao tiếp học vấ (khô g biết chữ) thì
hâ vi xã hội cầ có hữ g c ch th c trợ
giúp hiệu qu .
tại địa b hai xã Hoằ g Lưu v xã Hoằ g
Trạch s NCT cho biết tro g hoạt độ g truyề
thô g â g cao h th c về chính sách, có
72 5% s NCT cho biết hâ vi xã hội có vai
trò “Cu g cấp thô g ti về c c chí h s ch trợ
giúp” thực tế vai trò y thuộc về c bộ chí h
s ch xã hội tại địa phươ g tuy hi hiệ ay
mô hì h đa g có sự ph i hợp với chí h quyề
địa phươ g để hâ vi xã hội tro g mô hì h
ph i hợp với c bộ chí h s ch của địa phươ g
thực hiệ vai trò y vừa để gi m g h ặ g
cho c bộ chí h s ch (do s ượ g c bộ tại
xã rất ít chỉ có 1 gười khô g thể thực hiệ hết
vai trò) vừa để tuy truyề thô g ti về
chí h s ch sẽ hiệu qu hơ do sử dụ g hiều
c ch tiếp c kh c hau giúp NCT dễ hiểu.
B cạ h đó có 48 5% s NCT cho biết
tro g hoạt độ g truyề thô g â g cao h
th c về chí h s ch hâ vi xã hội cò có vai
trò “Kết i NCT tiếp c chí h s ch trợ giúp”
tro g vai trò y hâ vi xã hội đó g vai trò
tru g gia kết i NCT với c c thô g ti về
chí h s ch c c quyề ợi về chí h s ch v với
c c cơ qua thực thi chí h s ch địa phươ g v
c c cấp tiếp h hồ sơ của NCT để gi i quyết.
Để thực hiệ vai trò y hâ vi xã hội
gười ắm rất rõ quy trì h thủ tục chí h s ch
và có quan hệ m t thiết với c c cơ qua đơ vị
thực thi chí h s ch trợ giúp xã hội.
S NCT cò ại với 17 0% s NCT tham gia
tr ời cho biết tro g hoạt độ g truyề thô g
â g cao h th c cho NCT về chí h s ch
hâ vi xã hội có vai trò “Biệ hộ cho NCT
gặp khó khă về chí h s ch” đây vai trò
ma g tí h chất chuy mô đòi hỏi để thực
hiệ vai trò y hâ vi xã hội ph i gười
có tâm hiệt huyết tr ch hiệm v hiểu biết về
chí h s ch hiểu biết về chí h NCT m họ đ g
ra biệ hộ giúp cũ g hư thấu hiểu về hữ g
khó khă m NCT gặp ph i khi tiếp c chí h
s ch. Đây chí h hoạt độ g cầ được tă g
cườ g v thực hiệ thườ g xuy để hỗ trợ t t
cho hữ g NCT gặp khó khă hất hữ g
đ i tượ g NCT có hữ g khó khă v hạ chế
tro g đi ại giao tiếp s c khỏe yếu...
Tiếp theo s NCT cho biết tro g hoạt
độ g truyề thô g â g cao h th c về chí h
s ch hâ vi xã hội cò có vai trò “Tư vấ
c ch gi i quyết khó khă vướ g mắc” cho
NCT tro g qu trì h tiếp c chí h s ch vai trò
y thườ g được hâ vi xã hội thực hiệ
thườ g xuy gắ với c c hoạt độ g trợ giúp
hư: quy trì h đ i tượ g chế độ quyề ợi
thời gia thụ hưở g v hữ g thủ tục hồ sơ giấy
tờ i qua cầ chuẩ bị... Đây vai trò đòi
hỏi gười hâ vi xã hội ph i có hữ g hiểu
biết hất đị h về chí h s ch trợ giúp xã hội v
c c vă b ph p u t để tư vấ gi i đ p cho
NCT một c ch hiệu qu đồ g thời hâ vi xã
hội cũ g ph i có kỹ ă g tư vấ để NCT c m
thấy y tâm v được thỏa mã khi được gi i
đ p khúc mắc.
Như v y vai trò của hâ vi xã hội tro g
hoạt độ g truyề thô g â g cao h th c bao
h m hiều vai trò qua trọ g từ vai trò cu g
cấp thô g ti về chí h s ch kết i NCT tiếp
c chí h s ch trợ giúp cho đế hữ g vai trò
hư tư vấ hỗ trợ gi i quyết khó khă vướ g
mắc khi tiếp c chí h s ch biệ hộ cho NCT
gặp khó khă về tiếp c chí h s ch gi m s t
việc thực hiệ chí h s ch cho NCT v hữ g
hỗ trợ ma g tí h to diệ tổ g hợp hư hỗ trợ
ph p về mọi mặt. Vì v y tro g hoạt độ g
y hâ vi xã hội t c hâ đó g vai trò
tru g gia giúp cho NCT tiếp c v tham gia
chí h s ch trợ giúp xã hội một c ch bề
vữ g hất.
Có 51 5% s NCT cho biết vai trò của hâ
vi xã hội tro g hoạt độ g truyề thô g â g
cao h th c về chí h s ch đó “Trợ giúp
ph p về mọi mặt cho NCT” đây chí h vai
trò chu g được xem vai trò tổ g hợp của
NCT tro g hoạt độ g truyề thô g â g cao
h th c về chí h s ch cho NCT. Với vai trò
y đòi hỏi hâ vi xã hội ph i có hữ g hiểu
biết về kiế th c ph p u t c c vă b ph p
i qua đế chí h s ch trợ giúp v hữ g kỹ
ă g chuy mô tro g tư vấ ph p kết i
NCT tới c c cơ qua gi i quyết thụ hồ sơ
hất hữ g NCT có c c khó khă hạ chế về
N.V. Đồng / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên c u Chính sách và Quản lý, T p 33, ố 1 (2017) 62-75
71
Biểu 2.6. Đ h gi của NCT về vai trò của hâ vi xã hội tro g mô hì h i kết thế hệ tự giúp hau.
Đơ vị: % N=200
(Nguồ : Kết qu kh o s t tại địa b ghi c u)
2.1.5. Đánh giá của NCT về vai trò của
nhân viên xã hội trong mô hình liên thế hệ tự
giúp nhau
ấ của họ tro g mỗi hoạt độ g của NCT tro g
mô hình.
B cạ h đó có 17 0% s NCT có đ h gi
Tro g tổ g s 200 NCT tham gia kh o s t
thuộc địa b 2 xã Hoằ g Lưu v xã Hoằ g
Trạch s NCT đ h gi vai trò của hâ vi
xã hội tro g c c hoạt độ g của mô hì h i thế
hệ tự giúp hau ở m c “Thườ g xuy ” chiếm
tỷ ệ cao hất với 49 5% NCT tham gia tr ời
t p tru g ở hóm NCT thườ g xuy h
được c c trợ giúp của hâ vi xã hội tro g
các hoạt độ g m họ tham gia hư: Hoạt độ g
CSSK hoạt độ g hỗ trợ si h kế tạo việc m
hoạt độ g gi i trí - TDTT v hoạt độ g truyề
thô g â g cao h th c về chí h s ch. S
NCT có đ h gi về vai trò của hâ vi xã
hội ở m c “Rất thườ g xuy ” chiếm tỷ ệ cao
th hai với 19 0% s NCT tham gia tr ời chủ
yếu t p tru g ở hóm NCT có hữ g khó khă
hạ chế hất đị h hư: S c khỏe yếu bị hạ
chế một s ch c ă g có ho c h khó khă ...
Vì v y hữ g NCT y thườ g xuy được sự
qua tâm đặc biệt hơ của hâ vi xã hội.
Chỉ tí h ri g s NCT có đ h gi ở m c
“Thườ g xuy ” v “Rất thườ g xuy ” đã
chiếm tới gầ 70 0% s NCT tham gia tr ời
điều y cho thấy hữ g trợ giúp của hâ vi
xã hội rất hiệu qu uô uô có vai trò v dấu
về vai trò của hâ vi xã hội ở m c “Bì h
thườ g” v 14 5% s NCT có đ h gi về vai
trò của hâ vi xã hội ở m c “Khô g thườ g
xuy ” t p tru g ở hữ g hóm NCT khô g
tham gia thườ g xuy v o c c hoạt độ g trợ
giúp tro g mô hì h i thế hệ tự giúp hau
việc khô g tham gia thườ g xuy của họ v o
mô hì h do một s guy hâ kh ch qua v
chủ qua hư: suy ghĩ v h th c của họ về
ợi ích của việc tham gia mô hì h chưa đú g
đắ kho g c ch đi ại xa hoặc hữ g r o c
kh c... chí h điều y đã khiế cho họ bị hạ
chế h được hữ g trợ giúp từ phía mô hì h.
Theo chia sẻ từ c bộ qu v hâ vi xã
hội đa g hoạt độ g tro g mô hì h đó tro g
giai đoạ sắp tới sẽ m t t hơ ữa cô g t c
v độ g trợ giúp cho NCT có hữ g có khó
khă ri g của b thâ bị hạ chế việc tham
gia để họ có cơ hội tham gia thườ g xuy hư
hữ g NCT kh c.
Như v y h th c của NCT về vai trò của
hâ vi xã hội được thể hiệ thô g qua chính
hoạt độ g đ h gi về vai trò y hữ g đ h
gi y ho to ma g tí h kh ch qua từ kết
qu m NCT h được trợ giúp ở m c độ hư
N.V. Đồng / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên c u Chính sách và Quản lý, T p 33, ố 1 (2017) 62-75
72
thế o kết qu y ph h vai trò của gười
hâ vi xã hội tro g đó.
độ g chí h s ch trợ giúp NCT; vai trò truyề
thô g gi o dục cho NCT; vai trò tham vấ tư
vấ cho NCT; vai trò chăm sóc trợ giúp NCT.
Nhữ g vai trò chuy ghiệp y của hâ vi
cô g t c xã hội sẽ giúp cho mọi hoạt độ g của
mô hì h trở hiệu qu v thu ợi hơ mô
hì h v h h có dấu ấ của hoạt độ g cô g t c
xã hội chuy ghiệp giúp cho mô hì h khắc
phục được hữ g vấ đề tồ tại để hướ g tới
xây dự g một mô hì h chăm sóc - trợ giúp
NCT dựa v o cộ g đồ g ma g tí h bề vữ g
đ p g được mo g mu guyệ vọ g của
đô g đ o NCT tại địa phươ g.
2.2. Đề xuất vai trò chuyên nghiệp của nhân
viên CTXH trong mô hình liên thế hệ tự
giúp nhau
Từ việc phâ tích vai trò b chuy ghiệp
của hâ vi xã hội tro g mô hì h tro g
ghi c u y t c gi đề xuất hoạt độ g
CTXH chuy ghiệp với vai trò của hâ vi
CTXH trong mô hình liên thế hệ tự giúp hau
bao gồm 6 vai trò chí h: Vai trò v độ g
guồ ực trợ giúp NCT; vai trò kết i c c
hoạt độ g trợ giúp NCT; vai trò biệ hộ v
Vai trò của
nhân viên CTXH
trong mô hình liên thế
hệ tự giúp nhau
cộ g đồ g từ phía c c cơ qua đơ vị tổ ch c
2.2.1. Vai trò v n động nguồn lực trợ giúp
người cao tuổi
đo thể... Ph t hiệ c c guồ ực b tro g từ
chí h NCT gia đì h NCT v tro g mô hì h
i thế hệ tự giúp hau huy độ g tổ g hợp c c
guồ ực y để trợ giúp NCT.
Ch c năng: Tìm kiếm hữ g guồ ực b
go i cộ g đồ g v chỉ ra hữ g guồ ực b
tro g mô hì h guồ ực từ chí h NCT v gia
đì h NCT để trợ giúp NCT tro g mô hì h
giúp họ c i thiệ c c vấ đề của b thâ một
c ch hiệu qu hất.
2.2.2. Vai trò kết nối các hoạt động trợ giúp
người cao tuổi
Ch c năng: Kết i v khai th c giới thiệu
cho NCT đa g si h hoạt tro g mô hì h i thế
hệ tự giúp hau hữ g dịch vụ trợ giúp hữ g
Nhiệm vụ: Nhâ vi CTXH đ m hiệm vai
trò tru g gia tìm kiếm guồ ực b go i
N.V. Đồng / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên c u Chính sách và Quản lý, T p 33, ố 1 (2017) 62-75
73
chí h s ch trợ giúp v hữ g t i guy sẵ có
tro g mô hì h v tro g cộ g đồ g kết i để
trợ giúp cho NCT.
xã hội hữ g kỹ thu t về s xuất (trồ g trọt
chă uôi tro g mô hì h) c ch xây dự g đời
s g vă hóa - ti h thầ pho g phú... Từ đó
NCT có thể ma g hữ g kiế th c kỹ ă g kỹ
thu t được tra g bị để v dụ g hiệu qu v o
qu trì h tham gia c c hoạt độ g của mô hì h.
Nhiệm vụ: Nhâ vi CTXH m cầu i
tru g gia để kết i c c guồ ực c c guồ
t i guy c c dịch vụ trợ giúp v c c chí h
s ch trợ giúp xã hội; kết i NCT với c c trợ
giúp từ b go i cộ g đồ g v từ phía c c cơ
qua đơ vị tổ ch c đo thể để NCT có thể
tiếp c được một c ch hiệu qu .
2.2.5. Vai trò tham vấn, tư vấn cho người
cao tuổi
Ch c năng: Tham vấ tư vấ cho hữ g
NCT có khó khă về tâm xã hội (ví dụ hư
hữ g NCT s g cô đơ hữ g NCT bị trầm
c m...) giúp NCT g phó hiệu qu v vượt
qua được hữ g că g thẳ g khủ g ho g v
rào c tâm để có được hữ g suy ghĩ
h th c v h h vi tích cực giúp NCT gi m
bớt thiệt thòi v hòa h p với cuộc s g
t t hơ .
2.2.3. Vai trò biện hộ, v n động chính sách
trợ giúp người cao tuổi
Ch c năng: Giúp b o vệ quyề ợi cho
NCT để NCT được hưở g hữ g dịch vụ chí h
s ch trợ giúp m Nh ước đã quy đị h đặc
biệt hữ g NCT bị hạ chế c c ch c ă g xã
hội; có hữ g khó khă hạ chế về hiểu biết
về điều kiệ s c khỏe (s c khỏe yếu bị khuyết
t t...) kể c tro g trườ g hợp NCT bị từ ch i
hữ g dịch vụ chí h s ch trợ giúp m họ ằm
tro g đ i tượ g được hưở g thì hâ vi
CTXH đều gười đại diệ cho NCT để
biệ hộ.
Nhiệm vụ: Nhâ vi CTXH gười trực
tiếp thực hiệ c c hoạt độ g tham vấ tư vấ
cho NCT thô g qua hữ g hoạt độ g giao tiếp
thăm hỏi độ g vi ... hằm chia sẻ đồ g c m
với hữ g khó khă của NCT cù g với NCT
đề ra hữ g biệ ph p trợ giúp tích cực giúp
NCT hòa h p cộ g đồ g t t hơ tă g cườ g
sự tham gia của hữ g NCT thuộc hóm y
v o c c hoạt độ g cộ g đồ g trong mô hình
i thế hệ tự giúp hau.
Nhiệm vụ: Nhâ vi CTXH đại diệ cho
quyề v ợi ích của NCT b o vệ hữ g quyề
ợi m NCT ằm tro g diệ được hưở g.
Nhữ g NCT gặp khó khă v bị hạ chế về c c
ch c ă g xã hội được hâ vi CTXH đại
diệ để m việc với c c cơ qua đơ vị tổ
ch c đo thể m NCT thuộc đ i tượ g được
hưở g chí h s ch ở đấy.
2.2.6. Vai trò chăm sóc, trợ giúp cho người
cao tuổi
Ch c năng: Chăm sóc trợ giúp hữ g NCT
có khó khă hạ chế do s c khỏe yếu bệ h t t
hiều có hữ g tổ thươ g tâm bị khuyết
t t... Cu g cấp dịch vụ chăm sóc trợ giúp v
kết i hữ g dịch vụ chăm sóc trợ giúp m
NCT có thể tiếp c được.
2.2.4. Vai trò truyền thông, giáo dục cho
người cao tuổi
Ch c năng: Cu g cấp tra g bị kiế th c -
kỹ ă g hằm thay đổi h th c â g cao
ă g ực cho NCT giúp tă g cườ g hiểu biết
kh ă g tự ti ra quyết đị h v có ă g ực để
gi i quyết hữ g khó khă của b thâ để
tham gia c c hoạt độ g của mô hì h i thế hệ
tự giúp hau một c ch hiệu qu v thu
ợi hất.
Nhiệm vụ: Nhâ vi CTXH ph i với với
gia đì h NCT thực hiệ c c hoạt độ g chăm
sóc trợ giúp NCT tại h hữ g NCT s g cô
đơ ho c h khó khă thì cu g cấp v kết
i cho họ hữ g dịch vụ chăm sóc trợ giúp
thườ g xuy hơ . Từ đó giúp NCT gi m bớt
hữ g thiệt thòi khó khă hòa h p với cộ g
đồ g; hữ g trườ g hợp NCT có c c khó khă
v hạ chế về s c khỏe hâ vi CTXH ph i
hợp với NCT tro g mô hì h i thế hệ tự giúp
Nhiệm vụ: Nhâ vi CTXH tổ ch c hoạt
độ g truyề thô g t p huấ gi o dục hằm
tra g bị cho NCT hữ g kiế th c - kỹ ă g về
CSSK hữ g hiểu biết về chí h s ch trợ giúp
N.V. Đồng / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên c u Chính sách và Quản lý, T p 33, ố 1 (2017) 62-75
74
hau tổ ch c c c hoạt độ g thăm hỏi độ g
vi qua tâm ẫ hau giúp NCT s g hòa
h p v tho i m i hơ .
Đẩy mạ h ph t triể c c hoạt độ g của mô
hì h i thế hệ tự giúp hau theo chiều sâu,
tro g đó ph i hợp vai trò cộ g t c từ hiều phía
hư: gia đì h chí h quyề địa phươ g c c tổ
ch c ba g h đo thể cộ g t c vi tì h
guyệ vi tro g v go i mô hì h. Tro g đó
chú trọ g vai trò của gia đì h v ấy vai trò của
gia đì h m trung tâm bởi việc chăm sóc
gười cao tuổi tr ch hiệm đặc biệt của gia
đì h hằm tạo ề t g vữ g chắc cho hoạt
độ g chăm sóc hỗ trợ âu d i.
Như v y vai trò chuy ghiệp của hâ
vi CTXH tro g mô hì h i thế hệ tự giúp
hau bao h m tổ g hợp rất hiều vai trò hư:
Vai trò v độ g guồ ực trợ giúp NCT; vai
trò kết i c c hoạt độ g trợ giúp NCT; vai trò
biệ hộ v độ g chí h s ch trợ giúp NCT; vai
trò truyề thô g gi o dục cho NCT; vai trò
tham vấ tư vấ cho NCT; vai trò chăm sóc
trợ giúp NCT. Việc thực hiệ thườ g xuyên các
vai trò y giúp cho hoạt độ g ca thiệp - trợ
giúp NCT đạt được hiệu qu cao hơ . Tro g
đị h hướ g ph t triể của mô hì h cầ có
hữ g hoạt độ g đ o tạo t p huấ ghiệp vụ
CTXH thườ g xuy cho đội gũ c bộ hâ
vi tì h guyệ vi - gọi chung là nhân viên
xã hội để â g cao kiế th c - kỹ ă g chuy
mô ghiệp vụ v ă g ực m việc của đội
gũ y từ đó giúp â g cao hiệu qu ca thiệp
- trợ giúp cho NCT. Đồ g thời thu hút đội gũ
hâ vi CTXH được đ o tạo b i b về
chuyên ngành CTXH ở c c cơ sở đ o tạo về
m việc tro g mô hì h i thế hệ tự giúp hau
để đ m h hữ g vai trò vị trí tro g mô hì h
giúp mô hì h v h h hiệu qu v chuy
ghiệp hơ .
Đa dạ g hóa hì h th c v hoạt độ g ca
thiệp - trợ giúp cho NCT thuộc c c hóm tuổi
kh c hau; cầ có hữ g chí h s ch trợ giúp
phù hợp đ i với từ g hóm NCT cụ thể: hóm
tuổi từ 60-69 cầ chú trọ g việc “ph t huy
chí h”; gười cao tuổi thuộc hóm tuổi từ 70-
79 cầ t p tru g “vừa chăm sóc vừa ph t huy”;
gười cao tuổi thuộc hóm tuổi từ 80 trở ấy
việc “chăm sóc chí h”. Nhằm có hữ g hì h
th c ca thiệp - trợ giúp đa dạ g hiệu qu phù
hợp với đặc thù ri gcủa từ g hóm NCT.
3.2. Đối với nhân viên xã hội trong mô hình
liên thế hệ tự giúp nhau
Thườ g xuy tham gia c c hoạt độ g đ o
tạo t p huấ â g cao ă g ực kỹ ă g
chuy mô ghiệp vụ tro g ca thiệp - trợ
giúp NCT. Đặc biệt tro g ĩ h vực cô g t c
xã hội.
3. Một số kiến nghị thực tiễn
Tă g cườ g c c hoạt độ g gi m s t c c
hoạt độ g thực địa dưới địa b để hỗ trợ NCT
t t hơ tro g hoạt độ g si h kế tạo việc m
gi m thiểu rủi ro tro g hoạt độ g s xuất cho
NCT.
3.1. Đối với ban quản lý mô hình liên thế hệ
tự giúp nhau tại 2 xã Hoằng Lưu và Hoằng
Trạch
Tă g cườ g c c hoạt độ g ph i hợp giữa
c bộ đa g m việc tro g mô hì h với c bộ
chí h quyề địa phươ g để hoạt độ g ca thiệp
- trợ giúp NCT đạt hiệu qu cao hơ bề vữ g
hơ .
C p h t v g dụ g c c thô g ti kiế
th c kỹ ă g kỹ thu t mới để t p huấ chia
sẻ ca thiệp - trợ giúp cho NCT t t hơ .
3.3. Đối với gia đình người cao tuổi
Thườ g xuy tổ ch c c c buổi t p huấ
â g cao ă g ực về ghiệp vụ chuy mô về
qu mô hì h ca thiệp - trợ giúp NCT cho
đội gũ c bộ hâ vi đa g m việc mô
hì h i thế hệ tự giúp hau.
Gia đì h NCT cầ tạo điều kiệ thu ợi và
giúp đỡ NCT tro g gia đì h tiếp c c c
chươ g trì h hoạt độ g chăm sóc - trợ giúp của
mô hì h một c ch t t hất. Ph i hợp với c bộ
hâ vi mô hì h v độ g NCT tham gia tích
N.V. Đồng / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Nghiên c u Chính sách và Quản lý, T p 33, ố 1 (2017) 62-75
75
cực v o c c hoạt độ g của mô hì h i thế hệ
tự giúp hau.
Tài liệu tham khảo
[1] Tổ ch c Hỗ trợ Người cao tuổi Qu c tế (2013)
Dự chăm sóc gười cao tuổi dựa v o cộ g
đồ g Dự điều tra cơ b Tha h Hóa.
3.4. Đối với người cao tuổi
[2] Nguyễ Vă Đồ g Câu ạc bộ i thế hệ tự giúp
nhau - Mô hì h chăm sóc ph t huy vai trò gười
cao tuổi Tạp chí Mặt tr Tổ qu c Việt Nam s
132 (2014) 69.
[3] Nguyễ Vă Đồ g Nghề cô g t c xã hội với
gười cao tuổi triể vọ g v th ch th c Tạp chí
Mặt tr Tổ qu c Việt Nam s 139 (2015) 8.
Người cao tuổi cầ chủ độ g tham gia hoạt
độ g do mô hì h i thế hệ tự giúp hau tổ
ch c. Tra g bị c p h t c c kiế th c kỹ ă g
kỹ thu t m c bộ hâ vi tro g mô hì h
tuy truyề chia sẻ t p huấ ... Nhằm tạo ề
t g điều kiệ t t cho hoạt độ g ca thiệp - trợ
giúp của mô hì h diễ ra hiệu qu .
Managing the Elderly Inter-generational Self-help Model
and the Role of Social Work
Nguyen Van Dong
Vietcess International Skill Training Centre,
Building Licogi 13, 164 Khuat Duy Tien, Thanh Xuan, Hanoi, Vietnam
Abstract: Thanh Hoa province is a pioneer in inter-generational self-help, a model of community-
based care a d support for o der peop e; it mobi izes commui ty’s care, support for the elderly and
promotes their role. Hoang Hoa is the first district of Thanh Hoa province with this type of model.
Under this model, the elderly are helped through four main activities: health care, livelihood
employment creation support, entertainment – sports, and the elderly policy awareness enhancement.
The study was carried out in Hoang Luu and Hoang Trach communes in Hoang Hoa district with
interrelated models of self-help. The sample was 200 elderly people aged 60-80, living in an inter-
generational model of self-help in the surveyed area.
Keywords: Inter-generational, self-help, elderly, social work.
14 trang
12/01/2024
16160
Free
Bạn đang xem tài liệu "Quản lý mô hình liên thế hệ tự giúp nhau của người cao tuổi và vai trò của công tác xã hội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- qu_n_ly_mo_hinh_lien_the_he_tu_giup_nhau_cua_guoi_cao_tuoi_v.pdf
