Nghiên cứu công nghệ tổng hợp thuốc nổ Triethylenglycol Dinitrat

Nghiên cứu khoa học công nghệ

NGHIÊN CỨU CÔNG NGHỆ TỔNG HỢP THUỐC NỔ

TRIETHYLENGLYCOL DINITRAT

Trần Quang Phát¹, Ngô Văn Giao², Ninh Đức Hà³,

Hoàng Văn Quyên^1*, Nguyễn Minh Tuấn¹, Phạm Văn Dương⁴

Tóm tắt: Triethylenglycol dinitrat (TEGDN) là chất tương đối ổn định, kém nhạy

với các tác động cơ học, có khả năng hóa dẻo mạnh và độ độc hại cao. TEGDN

được tổng hợp chủ yếu từ Triethylenglycol (TEG) với hỗn hợp axit HNO₃/H₂SO₄.

Bài báo đã trình bày một số kết quả nghiên cứu lựa chọn phương pháp và đưa ra

chế độ công nghệ tổng hợp thuốc nổ TEGDN tối ưu. Trên cơ sở đó, nhóm tác giả đã

nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp thuốc nổ TEGDN như:

Nhiệt độ phản ứng, hàm lượng nước, nồng độ axit HNO₃, ... và đưa ra kết quả phân

tích đo đạc các chỉ tiêu sản phẩm sau khi tổng hợp.

Từ khóa: Thuốc nổ; Thuốc nổ lỏng; TEGDN.

1. ĐẶT VẤN ĐỀ

TEGDN có tên hóa học là Triethylenglycol dinitrat, công thức phân tử C₆H₁₂O₈, công

thức cấu tạo:

TEGDN có tên danh pháp quốc tế là 2,2’- (Ethane-1,2-diylbis(oxy)bisethyl dinitrate).

Khối lượng phân tử của TEGDN là 240 g/mol; ΔG_f^o: –598.9 kcal/kg; ΔH_f^o: –626.0

kcal/kg; hệ số cân bằng oxy: - 66,7%; hàm lượng nitơ: 11,67% [5].

Triethylenglycol dinitrat được tìm ra bởi các nhà khoa học Đức, là một loại thuốc nổ

lỏng yếu màu vàng sáng có tỉ trọng 1,33 g/cm³(20^oC). Nhiệt độ nóng chảy của TEGDN là

-19^oC, nhiệt độ sôi là 327^oC (kèm theo sự phân hủy) [2]. TEGDN là chất có độ hòa tan

trong nước thấp 0,55-0,66 g/100ml (25^oC) và 0,68 g/100ml (60^oC) [1]. Nó tan tốt trong

hầu hết các dung môi hữu cơ như: dietyl ete, cồn, axeton, diclomêtan. TEGDN có tính độc

tương tự như các loại thuốc nổ gốc nitrat khác như NG, DEGDN [4].

TEGDN là chất có độ an định hóa học cao, kém nhạy với các tác động cơ học, tác

động nhiệt và có tính hóa dẻo mạnh nên nó được ứng dụng làm chất hóa dẻo năng lượng

cao trong thành phần của một số loại thuốc phóng, nhiên liệu tên lửa hai gốc và thuốc nổ

nhiệt dẻo [6].

Hiện nay để tổng hợp thuốc nổ triethylenglycol dinitrat có hai phương pháp chính là:

từ triethylen glycol (TEG) với hỗn hợp axit nitric - sunfuric và TEG với hỗn hợp muối

nitrat – axit sunfuric.

Ưu điểm của phương pháp hỗn hợp muối- axit là an toàn hơn, ít tạo ra sản phẩm khí

độc hại hơn so với phương pháp sử dụng hỗn hợp axit, tuy nhiên phương pháp này tạo ra sản

phẩm với hiệu suất thấp hơn (61% [1] so với 84% [8]), sản phẩm có lẫn nhiều tạp chất, tinh

chế phức tạp hơn và đòi hỏi thời gian tổng hợp lâu hơn.

Phương trình phản ứng như sau:

^H²^SO⁴

ROH  HONO ₂

RONO ₂ H ₂O

 

Nitro hóa TEG bằng hỗn hợp axit nitric - sunfuric tương tự như cơ chế tạo thành các

+

hợp chất nitro. Cation NO₂trong hỗn hợp axit sunfuric-nitric đậm đặc tương tác với TEG

tạo thành phức. Phức này không bền phân rã thành TEGDN. Quá trình này diễn ra theo hai

giai đoạn, giai đoạn một diễn ra chậm, còn giai đoạn hai – nhanh (k₁≈ k₂) [7]:

127

Tạp chí Nghiên cứu KH&CN quân sự, Số 59, 02 - 2019

Hóa học & Kỹ thuật môi trường

+

NO₂

H

k₁

k₂

H⁺

RONO₂

+

NO₂

RO

ROH

+

Việc tăng hàm lượng axit nitric trong axit thải làm tăng hiệu suất thu hồi TEGDN.

Ngược lại, việc tăng hàm lượng nước làm giảm hiệu suất thu hồi TEGDN do nó bị

thuỷ phân.

+

RONO₂

ROH HNO₃

H₂O

H

+

HNO₂

ROH HNO₃

RC

O

Axit sunfuric làm tăng hiệu quả quá trình nitro hoá và làm chất khử nước, nhưng với

lượng dư nhất định nó lại phân huỷ sản phẩm hoặc gây ra este hoá lại - thế nhóm nitro

bằng nhóm sunfo. Cần loại trừ sự tạo thành sunfat, vì sự có mặt của chúng làm giảm độ

bền của TEGDN và gây khó khăn cho việc ổn định trong quá trình chế tạo.



ROSO HHNO

RONO H SO

₄

2

3

Cơ chế nitro hoá trên chỉ có được khi nồng độ axit nitric đủ lớn. Với nồng độ axit nitric

thấp thì sự nitrat hoá có thể diễn ra theo cơ chế phân tử. Trên thực tế, người ta luôn nitro

hoá bằng HNO₃đặc với nồng độ 9598% với lượng dư 45 lần lớn hơn so với lý thuyết.

Nhiệt độ nitro hoá không cao (1020 ^oC), vì nhiệt độ cao không những làm tăng tốc độ

của phản ứng nitro hoá mà của cả phản ứng xà phòng hoá ngược lại, và các quá trình oxi

hoá. Các quá trình oxi hoá không những làm giảm hiệu suất thu hồi TEGDN mà còn làm

tăng độ nguy hiểm trong quá trình tổng hợp.

Từ những vấn đề trên nhóm tác giả đã lựa chọn phương pháp tổng hợp TEGDN từ

TEG với hỗn hợp axit nitric - sunfuric để tiến hành nghiên cứu, khảo sát các yếu tố ảnh

hưởng đến quá trình tồng hợp từ đó có thể nâng cao hiệu suất sản phẩm và đảm bảo an

toàn cho quá trình tổng hợp.

2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, KỸ THUẬT SỬ DỤNG

2.1. Hóa chất, vật tư

2.1.1. Hóa chất

- Triethylen glycol (TEG): Tỉ trọng 1,123-1,124 g/cm³; độ tinh khiết  99,5%; Xuất xứ:

Merck - Đức;

- Axit HNO₃: Nồng độ  98%; Xuất xứ: Z195;

- Axit H₂SO₄: Nồng độ  98%; Xuất xứ: Trung Quốc;

- Natri bicacbonat (NaHCO₃): Độ tinh khiết  99,5 %; Xuất xứ: Trung Quốc;

- Magie sunfat heptahydrat (MgSO₄.7H₂O): Độ tinh khiết  99,5 %; Xuất xứ: Trung

Quốc;

- Nước cất 2 lần.

2.1.2. Vật tư

- Bình phản ứng 1 lít;

- Bể tuần hoàn lạnh;

- Máy khuấy;

- Nhiệt kế (-20÷100^oC);

- Bình nhỏ giọt 250ml;

128

T. Q. Phát, …, P. V. Dương, “Nghiên cứu công nghệ … Triethylenglycol dinitrat.”

Nghiên cứu khoa học công nghệ

- Bình tách chiết 500ml;

- Ống đong thủy tinh 250ml;

- Phễu rót;

- Giấy lọc.

2.2. Tiến trình công nghệ tổng hợp thuốc nổ TEGDN

a) Chuẩn bị hỗn hợp axit

Rót dung dịch HNO₃vào ống đong thủy tinh, sau đó đổ từ từ vào bình phản ứng đã

được nhúng trong bể tuần hoàn lạnh. Tiếp tục rót nước cất với dung dịch H₂SO₄cho vào ống

đong thủy tinh sau đó đổ từ từ dung dịch vào bình phản ứng. Lắp đặt nhiệt kế theo dõi, bật

máy khuấy trỗn lẫn hoàn toàn hỗn hợp dung dịch axit cho đến khi nhiệt độ hỗn hợp axit đạt

0-5 ^oC.

b) Nitro hóa tạo TEGDN

Chuẩn bị TEG vào bình nhỏ giọt, trước khi rót TEG vào cần kiểm tra độ kín của bình.

Nhỏ giọt từ từ TEG vào hỗn hợp axit sao cho cho nhiệt độ phản ứng luôn duy trì ở 10-

11^oC cho đến khi kết thúc, tiếp tục duy trì bình phản ứng ở nhiệt độ môi trường lạnh thêm

15-20 phút. Hỗn hợp sau phản ứng tiến hành tách chiết, pha loãng với nước đá, tiếp tục

tách chiết ta thu hồi được TEGDN dạng thô. Axit thải được trung hòa bằng NaOH trước

khi xả thải ra môi trường.

c) Rửa và làm khô TEGDN

TEGDN dạng thô tiến hành rửa sạch bằng nước 2-3 lần, sau đó tiến hành kiềm hóa

bằng dung dịch NaHCO₃10% để loại bỏ tạp chất axit, sau khi kiềm hóa rửa sạch lại bằng

nước để loại bỏ các tạp chất kiềm còn sót lại. Sản phẩm sau khi rửa tiến hành làm khô

bằng MgSO₄.7H₂O và lọc loại bỏ tạp chất cơ học ta thu được TEGDN thành phẩm.

3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

3.1. Nghiên cứu một số yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp

a) Nghiên cứu sự ảnh hưởng của nhiệt độ đến hiệu suất phản ứng

Qua khảo sát thực tế và nghiên cứu các tài liệu công bố của nước ngoài liên quan, ảnh

hưởng của nhiệt độ đến hiệu suất phản ứng được thể hiện ở bảng 1.

Bảng 1. Sự ảnh hưởng của nhiệt độ đến hiệu suất tổng hợp TEGDN [3].

Nhiệt độ, ⁰C

-15

0

10

18

20

Hiệu suất trung bình, %

51,7

75,4

78,0

76,6

73,1

Qua thực nghiệm và tham khảo tài liệu của nước ngoài [3], nhóm tác giả đã lựa chọn

nhiệt độ tối ưu cho quá trình nghiên cứu, tổng hợp thuốc nổ TEGDN quy mô phòng thí

nghiệm là 10^oC để đảm bảo hiệu suất cao và an toàn trong quá trình thao tác thí nghiệm.

b) Nghiên cứu sự ảnh hưởng của hàm lượng nước tới độ ổn định của axit

Kết quả thí nghiệm sự ảnh hưởng của nước tới độ ổn định của axit trong điều kiện

nhiệt độ phản ứng được đưa ra ở bảng 2.

Bảng 2. Sự ảnh hưởng của nước tới độ ổn định của axit.

Phần trăm khối lượng TEGDN – Axit, %

Thời gian tới

Số thí

nghiệm

khi phân hủy

TEGDN

HNO₃

H₂SO₄

H₂O

mạnh

1,0

68,5

27,9

2,6

860 phút

1

129

Tạp chí Nghiên cứu KH&CN quân sự, Số 59, 02 - 2019

Hóa học & Kỹ thuật môi trường

1,0

66,9

65,1

61,6

58,2

51,2

44,4

33,9

27,6

26,7

25,3

23,9

21,1

18,1

13,8

4,5

7,2

450 phút

210 phút

200 phút

180 phút

155 phút

145 phút

105 phút

2

3

4

5

6

7

8

12,1

16,9

26,7

36,5

51,3

Với các kết quả thu được ta có đồ thị sự ảnh hưởng của nước tới độ ổn định của axit

như hình 1. Dựa vào bảng 2 và đồ thị hình 1 ta có thể thấy khi hàm lượng phần trăm nước

tăng thì độ ổn định của hỗn hợp axit càng giảm, xảy ra hiện tượng phân hủy mạnh, do hỗn

hợp axit HNO₃/H₂SO₄kém ổn định trong nước trong một khoảng thời gian nhất định. Quá

trình phân hủy tạo ra khí nâu đỏ NO₂rất độc hại, làm tăng nhiệt độ đột ngột, dẫn tới khả

năng phân hủy thuốc nổ TEGDN, có nguy cơ gây cháy nổ, mất an toàn. Ngoài ra lượng

nước trong hỗn hợp phản ứng càng lớn càng làm giảm nồng độ axit, dẫn đến giảm hiệu

suất tổng hợp. Do đó, nhóm tác giả đã chọn tỉ lệ % H₂O từ 4,5% trở xuống để bảo đảm an

toàn cho quá trình thao tác thí nghiệm tổng hợp thuốc nổ TEGDN.

Hình 1. Sự ảnh hưởng của nước tới độ ổn Hình 2. Ảnh hưởng của nồng độ axit nitric

định của axit.

tới hiệu suất sản phẩm.

c) Nghiên cứu ảnh hưởng nồng độ HNO₃tới hiệu suất sản phẩm TEGDN

Hiệu suất tổng hợp TEGDN khi tiến hành khảo sát ở các nồng độ HNO₃khác nhau

được trình bày trong bảng 3.

Bảng 3. Ảnh hưởng nồng độ HNO₃tới hiệu suất sản phẩm.

Tỉ lệ

Số thí

nghiệm

Tỉ lệ

TEG/Axit

Nồng độ

HNO₃, %

Hiệu suất,

%

HNO₃/H₂SO Nhiệt độ, ⁰C

4

1

3

4

5

6

2,5

88

90

92

94

96

98

2,46

10

68,4

73,8

76,6

79,2

80,6

81,8

Theo các số liệu trong bảng 3 và đồ thị hình 2 cho thấy: khi tăng nồng độ axit HNO₃

làm tăng hiệu suất phản ứng. Điều này được được lý giải như sau.

130

T. Q. Phát, …, P. V. Dương, “Nghiên cứu công nghệ … Triethylenglycol dinitrat.”

Nghiên cứu khoa học công nghệ

-

H₂SO₄+ H₂O ↔ H₃O⁺+ HSO_{4 -}

(1)

(2)

2H₂SO₄+ HNO₃↔ NO₂+ 2 HSO₄+ H₃O⁺

+

Hiệu suất tổng hợp TEGDN tăng lên khi tăng nồng độ axit nitric được giải thích nhờ

tăng hàm lượng HNO₃, giảm hàm lượng nước dẫn đến giảm sự hình thành các ion

-

hiđroxoni (H₃O⁺) và bisunphat (HSO₄) như ở phương trình (1), làm tăng chuyển dịch về

bên phải cân bằng tạo thành cation nitroni theo phương trình (2). Khi hàm lượng cation

nitroni – tác nhân nitro hóa tăng lên sẽ làm tăng hiệu suất quá trình nitro hóa tổng hợp

TEGDN.

Qua kết quả thu được nhóm tác giả đề xuất lựa chọn axit HNO₃với nồng độ 96% cho

quá trình tổng hợp TEGDN, mặc dù với nồng độ này hiệu suất chưa phải là cao nhất tuy

nhiên xét về tính hiệu quả, lợi ích kinh tế cũng như an toàn trong quá trình tổng hợp thì

đây là lựa chọn hợp lý nhất.

d) Nghiên cứu ảnh hưởng của tỉ lệ hỗn hợp axit HNO₃/H₂SO₄tới hiệu suất sản phẩm

TEGDN

Kết quả thí nghiệm sự ảnh hưởng tỉ lệ HNO₃/H₂SO₄tới hiệu suất sản phẩm TEGDN

được đưa ra ở bảng 4.

Bảng 4. Sự ảnh hưởng tỉ lệ HNO₃/H₂SO₄tới hiệu suất sản phẩm TEGDN.

Phần trăm khối lượng hỗn

Số thí Tỉ lệ

nghiệ TEG

Nhiệt

HNO₃/H₂SO

Hiệu

suất, %

hợp axit, %

H₂SO₄

độ, ⁰C

4

m

/Axit

HNO₃

H₂O

1

2

3

4

5

6

2,5

59,0

65,0

68,5

69,2

71,6

75,5

37,4

31,4

27,9

27,2

24,8

20,9

3,6

10

1,58

2,07

2,46

2,54

2,98

3,58

72,7

76,8

80,6

79,6

77,2

75,6

Hình 3. Sự ảnh hưởng tỉ lệ HNO₃/H₂SO₄

Hình 4. Sự ảnh hưởng modul TEG/Axit

đến hiệu suất sản phẩm.

Dựa vào bảng 4 và đồ thị hình 3 chúng ta thấy rằng, khi tăng tỉ lệ HNO₃/H₂SO₄từ 1,58

đến 2,46 thì hiệu suất cũng tăng lên từ 72,7% đến 80,6%, khi tăng tỉ lệ HNO₃/H₂SO₄từ

2,46 lên 3,58 thì hiệu suất lại giảm từ 80,6 xuống 75,6, điều này được lý giải như sau:

+

Thứ nhất: Do khi tăng lượng HNO₃trong hỗn hợp axit làm hàm lượng NO₂tăng lên và

đạt mức cao nhất và cân bằng ở tỉ lệ HNO₃/H₂SO₄= 2,46 với hiệu suất cao nhất ở tỉ lệ này.

131

Tạp chí Nghiên cứu KH&CN quân sự, Số 59, 02 - 2019

Hóa học & Kỹ thuật môi trường

Khi tỉ lệ HNO₃/H₂SO₄vượt qua mức 2,46 dẫn tới lượng HNO₃bị dư, lượng dư này làm

tăng độ hòa tan TEGDN trong axit thải (tài liệu [5] công bố là 9%), làm giảm hiệu suất thu

hồi TEGDN;

Thứ hai: Axit sunfuric giúp tăng quá trình nitro hoá và làm chất khử nước, nhưng với

lượng dư nhất định nó lại phân huỷ sản phẩm hoặc gây ra este hoá lại - thế nhóm nitro

bằng nhóm sunfo dẫn tới giảm hiệu suất thu hồi TEGDN. Với lượng H₂SO₄thấp quá sẽ

làm giảm quá trình nitro hóa, không khử được hết nước làm giảm nồng độ axit HNO₃dẫn

tới giảm hiệu suất phản ứng. Do vậy lựa chọn tỉ lệ HNO₃/H₂SO₄= 2,46 là tối ưu nhất để

đạt hiệu suất tổng hợp cao nhất.

e) Nghiên cứu ảnh hưởng của tỉ lệ modun TEG/axit tới hiệu suất sản phẩm TEGDN

Bảng 5. Sự ảnh hưởng tỉ lệ modun axit/TEG tới hiệu suất sản phẩm TEGDN.

Phần trăm khối lượng

hỗn hợp axit, %

Tỉ lệ

Axit/TE

G

Tỉ lệ

HNO₃/H₂SO

Số thí

nghiệm

Nhiệt độ,

⁰C

Hiệu

suất, %

HNO₃H₂SO₄H₂O

4

1

2

3

4

5

6

2,0

2,35

2,45

2,5

68,5

27,9

3,6

2,46

10

47,7

68,6

76,8

80,6

78,2

75,3

2,75

3,0

Dựa vào bảng 5 và đồ thị hình 4 ta thấy rằng, hiệu suất tổng hợp thuốc nổ TEGDN

khi modun axit/TEG = 2,0 rất thấp, chỉ đạt 47,7%. Khi tăng tỷ lệ mol giữa axit và TEG thì

hiệu suất tăng mạnh, đặc biệt khi tăng modun axit/TEG từ 2,0 lên 2,5. Hiệu suất giảm khi

tăng tỷ lệ mol giữa hỗn hợp axit và TEG từ 2,5 lên 3,0. Điều này được lý giải như sau:

Khi tăng tỷ lệ mol giữa axit và TEG từ 2,0 lên 2,5 thì hiệu suất tăng lên do khi tỷ lệ

mol giữa axit và TEG tăng lên thì nồng độ axit trong hỗn hợp phản ứng tăng, mức độ phân

+

ly axit nitric thành NO₂lớn và hàm lượng tác nhân nitro hóa cao do đó hiệu suất tổng hợp

tăng lên.

Khi cùng tăng tỷ lệ mol giữa axit và TEG từ 2,5 đến 3,0 thì hiệu suất lại giảm do khi

đã đạt ngưỡng thì TEGDN lại bị tan vào trong axit làm mất mát sản phẩm, giảm hiệu suất

của quá trình tổng hợp.

Dựa vào kết quả thu được, axit được sử dụng cho quá trình nitro hóa với lượng bằng

2,5 lần số mol TEG vì vừa giảm được lượng axit vừa đảm bảo được hiệu suất tối ưu khi

tổng hợp sản phẩm.

Như vậy: Quá trình nghiên cứu, khảo sát nhóm tác giả nhận thấy để đảm bảo tổng

hợp thuốc nổ TEGDN đạt hiệu suất cao và an toàn cho quá trình thao tác thí nghiệm cần

thõa mãn một số điều kiện được thể hiện ở bảng 6.

Bảng 6. Một số điều kiện tối ưu cho quá trình tổng hợp thuốc nổ TEGDN.

Nhiệt độ

Lượng nước

trong hỗn hợp

Nồng độ dung

dịch HNO₃

Tỉ lệ

HNO₃/H₂SO₄

Tỉ lệ modun

TEG/axit

phản ứng

10^oC

≤ 4,5%

96%

2,46

2,5

3.2. Kết quả đạt được

Sản phẩm sau quá trình tổng hợp nhóm tác giả đã được đo đạc một số chỉ tiêu hóa lý.

132

T. Q. Phát, …, P. V. Dương, “Nghiên cứu công nghệ … Triethylenglycol dinitrat.”

Nghiên cứu khoa học công nghệ

Kết quả có so sánh với các chỉ tiêu kỹ thuật của thế giới được thể hiện ở bảng 7.

Bảng 7. Kết quả đo đạc các chỉ tiêu kỹ thuật của thuốc nổ TEGDN.

Mức chất lượng

Sản phẩm đạt

được

Chất lỏng trong Chất lỏng trong suốt,

Chỉ tiêu chất lượng

chủ yếu của sản

phẩm

Đơn vị

đo

STT

Thế giới [2,5]

1

2

Dạng ngoài

suốt, màu vàng

màu vàng

Tỉ trọng (20^oC)

1,33

1,33±0.05

Độ an định (chân

không ở 120^oC trong

8h)

3

ml/g

0.943

0.8 - 0.99

4

5

6

Hàm ẩm

%

0,295

0

≤ 0,5

≤ 0,02

6-8

Độ axit (quy về

H₂SO₄)

Độ pH

6,8

Qua bảng 7 nhóm tác giả nhận thấy rằng các chỉ tiêu kỹ thuật của sản phẩm nghiên

cứu trong nước cơ bản đạt yêu cầu so với thế giới, điều đó chứng minh là công nghệ tổng

hợp thuốc nổ TEGDN đã tương đối ổn định.

4. KẾT LUẬN

Trong bài báo này nhóm tác giả đã nghiên cứu, lựa chọn được phương pháp tổng hợp

tổng hợp thuốc nổ TEGDN phù hợp. Trên cơ sở đó đã xây dựng được công nghệ tổng hợp

thuốc nổ TEGDN, khảo sát được một số yếu tố ảnh hưởng tới quá trình tổng hợp. Kết quả

phân tích một số chỉ tiêu hóa lý của thuốc nổ TEGDN cho thấy chất lượng của sản phẩm

do nhóm tác giả nghiên cứu, chế tạo tương đương với các công bố của nước ngoài .

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]. “Development study for improvement of the manufacturing process for

Triethylenglycol Dinitrate (TEGDN)”/Propellex chemical division chromalloy

corporatinon/Contract DA-23-072-501-ORD-48, 1960, pp 65.

[2]. Jaana Suuronen, Eurenco Vihtavuori/TEGDN, “Sensitivity reducing ingredient for

nitrocellulose based Propellants”, 2010, 5c.

[3]. Р.Н. Питеркин, Р.Ш. Просвирнин, Е.А. Петров/“Технология нитроэфиров и

нитроэфирсодержащих промыш-ленных взрывчатых веществ: монография”;

Алт. гос. техн. ун-т, БТИ. Бийск: Изд-во Алт. гос. техн. ун-та, 2012. 268 с.

[4]. Iyakuhin Kenkyu/“Study of Medical Supplies 1982”, Vol. 13, pp 90.

[5]. Meyer, R., Explosives, 6th Ed, 2007, pp 344.

[6]. В.М. Зиновьев, Г.В. Куценко, А.С. Ермилов/ “Современные и перспективные

высокоэнергетические компоненты смесевых

и

баллиститных твёрдых

раткетных топлив”. Изд-во Перм. гос. техн. ун-та, 2010, 162 с.

[7]. Е. Ю. Орлова/“Химия и технология бризантных взрывчатых веществ”. Л.,

«Химия», 1973, 345с.

[8]. Nicholas A.Straessler, Alexander J. Paraskos, Michael P. Krame/Patent

US8658818B2, “Methods of producing nitrat esters”, 2014, pp 14.

133

Tạp chí Nghiên cứu KH&CN quân sự, Số 59, 02 - 2019

Hóa học & Kỹ thuật môi trường

ABSTRACT

RESEARCH ON SYNTHESIS TECHLONOGY OF EXPLOSIVE TEGDN

TEGDN is quite stable, which has small mechanical impact, strong plastic

capability and high toxicity. TEGDN is mainly synthesized from triethylenglycol

(TEG) with acid mixture HNO₃/H₂SO₄. The paper presents some results of selecting

of method and providing optimal technology condition for synthesizing explosive

TEGDN. Authors studied influence of factors on process of synthesizing explosive

TEGDN, such as: temperature, content of water, concentration of acid HNO₃, rate

of TEG/acid,... and gave resutls of parameters measurement of products.

Keywords: Explosive; liquid explosive; TEGDN.

Nhận bài ngày 05 tháng 11 năm 2018

Hoàn thiện ngày 26 tháng 12 năm 2018

Chấp nhận đăng ngày 19 tháng 02 năm 2019

Địa chỉ: ¹Viện Thuốc phóng Thuốc nổ;

²Cục Khoa học quân sự;

³Viện Hóa học vật liệu;

⁴Học viện Kỹ thuật quân sự.

^*Email: [email protected].

134

T. Q. Phát, …, P. V. Dương, “Nghiên cứu công nghệ … Triethylenglycol dinitrat.”