Báo cáo đề tài Thực trạng hủy việc kết hôn trái pháp luật tại huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế

ĐẠI HỌC HUẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT

------cﬁd------

BÁO CÁO TỔNG KẾT

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH VIÊN

Tên đề tài:

THỰC TRẠNG HỦY VIỆC KẾT HÔN TRÁI PHÁP LUẬT TẠI

HUYỆN A LƯỚI, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

Mã số: ĐHL2019-SV-10

Chủ nhiệm đề tài: Nguyễn Thị Yến

Thời gian thực hiện: tháng 01 năm 2019 đến tháng 12 năm 2019

Huế 12/2019

ĐẠI HỌC HUẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT

------cﬁd------

BÁO CÁO TỔNG KẾT

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH VIÊN

Tên đề tài:

THỰC TRẠNG HỦY VIỆC KẾT HÔN TRÁI PHÁP LUẬT TẠI

HUYỆN A LƯỚI, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

Mã số: ĐHL2019-SV-10

Chủ nhiệm đề tài: Nguyễn Thị Yến

Thời gian thực hiện: tháng 01 năm 2019 đến tháng 12 năm 2019

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN:

Họ và tên, học hàm, học vị: Ths. Nguyễn Thị Phi Yến

Ký xác nhận đồng ý cho nghiệm thu: ……………………….

SINH VIÊN PHỐI HỢP NGHIÊN CỨU:

1. Nguyễn Thị Thu Hạ

Huế 12/2019

LỜI CAM ĐOAN

Chúng tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng chúng tôi. Các

số liệu, kết quả nêu trong đề tài nghiên cứu là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và

được trích dẫn đầy đủ theo quy định.

Chủ nhiệm đề tài

Nguyễn Thị Yến

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu đề tài “Thực trạng hủy việc kết hôn trái

pháp luật tại huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế”, chúng tôi đã nhận được sự giúp

đỡ, chỉ bảo nhiệt tình của các thầy, cô giáo trường Đại học Luật, Đại học Huế để

hoàn thành bài nghiên cứu này.

Với tình cảm chân thành, chúng tôi bày tỏ lòng biết ơn đối với Ban giám hiệu,

phòng Công tác sinh viên, Khoa Luật Hành Chính – Đại học Luật, Đại học Huế, các

thầy giáo, cô giáo đã tham gia quản lý, giảng dạy và giúp đỡ chúng tôi trong suốt

quá trình học tập, nghiên cứu.

Chúng tôi xin bày tỏ sự biết ơn đặc biệt đến Cô giáo Nguyễn Thị Phi Yến –

người trực tiếp hướng dẫn và cũng là người đã luôn tận tình hướng dẫn, chỉ bảo, giúp

đỡ và động viên để chúng tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học này.

Đồng thời, chúng tôi cũng xin cảm ơn đến Tòa án nhân dân, Uỷ ban nhân dân

và người dân huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế đã tận tình hỗ trợ tài liệu và tham

gia khảo sát để chúng tôi có thể hoàn thành đề tài nghiên cứu tốt nhất.

Xin cảm ơn gia đình, bạn bè đã động viên, cổ vũ, khích lệ và giúp đỡ chúng

tôi trong suốt thời gian qua.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong suốt quá trình thực hiện đề tài, song có thể

còn có những mặt hạn chế, thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp

và sự chỉ dẫn của các thầy cô giáo.

Xin chân thành cảm ơn!

Thừa Thiên Huế, ngày 01 tháng 12 năm 2019

Chủ nhiệm đề tài

Nguyễn Thị Yến

DANH SÁCH SINH VIÊN THAM GIA ĐỀ TÀI

1. Nguyễn Thị Yến

2. Nguyễn Thị Thu Hạ

DANH SÁCH ĐƠN VỊ PHỐI HỢP

1. Tòa án nhân dân huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế

2. Uỷ ban nhân dân huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế

MỤC LỤC

NỘI DUNG........................................................................................................... 1

A. MỞ ĐẦU.......................................................................................................... 1

2. Tình hình nghiên cứu.................................................................................. 3

3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu.............................................................. 7

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.............................................................. 8

5. Phương pháp nghiên cứu............................................................................ 8

6. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu.................................................................... 9

8. Kết cấu đề tài nghiên cứu ......................................................................... 10

Chương 1............................................................................................................ 11

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ..................................... 11

HỦY VIỆC KẾT HÔN TRÁI PHÁP LUẬT ..................................................11

1.1. Một số khái niệm cơ bản........................................................................ 11

1.1.1. Khái niệm kết hôn ............................................................................ 11

1.1.2. Khái niệm kết hôn trái pháp luật..................................................... 12

1.1.3. Khái niệm hủy việc kết hôn trái pháp luật...................................... 13

1.2. Pháp luật Việt Nam về hủy việc kết hôn trái pháp luật ..................... 14

1.2.1. Căn cứ xử lý hủy việc kết hôn trái pháp luật.................................. 14

1.2.2. Người có quyền yêu cầu huỷ việc kết hôn trái pháp luật............... 21

1.2.3. Thẩm quyền và thủ tục xử hủy việc kết hôn trái pháp luật ........... 25

1.2.4. Hậu quả pháp lý của hủy việc kết hôn trái pháp luật .................... 27

1.2.5. Nguyên tắc áp dụng pháp luật trong hủy việc kết hôn trái pháp luật

..................................................................................................................... 28

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 ................................................................................... 31

Chương 2............................................................................................................ 32

THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT ...................................................... 32

VỀ HỦY VIỆC KẾT HÔN TRÁI PHÁP LUẬT TẠI HUYỆN A LƯỚI,.... 32

TỈNH THỪA THIÊN HUẾ .............................................................................. 32

2.1. Thực trạng kết hôn trái pháp luật........................................................ 32

2.2. Nguyên nhân dẫn đến kết hôn trái pháp luật...................................... 34

2.2.1. Do ảnh hưởng của phong tục tập quán .......................................... 34

2.2.2. Do hiểu biết pháp luật Hôn nhân và gia đình còn hạn chế........... 35

2.2.3. Do điều kiện kinh tế chi phối........................................................... 37

2.2.4. Do sai sót của các cơ quan có thẩm quyền trong việc đăng kí kết hôn

..................................................................................................................... 37

2.3. Thực trạng áp dụng biện pháp hủy việc kết hôn trái pháp luật........ 38

2.4. Những khó khăn, vướng mắc khi áp dụng biện pháp hủy việc kết hôn

trái pháp luật ................................................................................................. 42

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 ................................................................................... 45

Chương 3............................................................................................................ 46

MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ TĂNG CƯỜNG 46

HIỆU QUẢ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT TRONG THỰC TIỄN XÉT XỬ...... 46

HỦY VIỆC KẾT HÔN TRÁI PHÁP LUẬT TẠI HUYỆN A LƯỚI,.......... 46

TỈNH THỪA THIÊN HUẾ .............................................................................. 46

3.1. Các giải pháp hoàn thiện quy định của pháp luật về hủy việc kết hôn

trái pháp luật ................................................................................................. 46

3.2. Các giải pháp nhằm hạn chế việc kết hôn trái pháp luật và đảm bảo

hiệu quả của hủy việc kết hôn trái pháp luật ............................................. 47

3.2.1. Kiện toàn đội ngũ công chức làm công tác hộ tịch và cán bộ xét xử

bảo đảm đủ tiêu chuẩn quy định của pháp luật ....................................... 47

3.2.2. Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan trong việc ngăn chặn,

phát hiện và xử lý việc kết hôn trái pháp luật........................................... 49

3.2.3. Nâng cao nhận thức và hiểu biết pháp luật của người dân........... 50

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 ................................................................................... 52

B. KẾT LUẬN....................................................................................................53

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Tên bảng

STT

Số hiệu

Trang

1

36

Khảo sát mức độ hiểu biết về điều kiện

đăng ký kết hôn

Bảng 2.1

DANH MỤC CÁC BẢNG

Tên bảng

STT

Số hiệu

Trang

Thống kê tình hình tảo hôn tại huyện A Lưới,

tỉnh Thừa Thiên Huế

1

33

Bảng 2.1

Bảng 2.2 Thống kê án hôn nhân và gia đình giai đoạn

2015-2018

2

3

39

40

Bảng 2.3 Tình hình giải quyết các vụ việc kết hôn trái

pháp luật từ năm 2015 đến năm 2018

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Nội dung

STT

Từ viết tắt

1

Thông tư liên tịch số: 01/2016/TTLTTANDTC- Thông tư liên tịch số

VKSNDTC-BTP ngày 06/01/2016 của Tòa án 01/2016

nhân dân tối cao - Viện kiểm sát nhân dân tối cao

- Bộ tư pháp hướng dẫn thi hành một số quy định

của Luật hôn nhân và gia đình.

2

Thông tư số 60/TATC ngày 22/2/1978 của Toà án Thông tư số 60/TATC

nhân dân Tối cao hướng dẫn giải quyết các việc

tranh chấp về hôn nhân và gia đình của cán bộ, bộ

đội đã có vợ trong Nam, tập kết ra Bắc lấy vợ, lấy

chồng khác.

NỘI DUNG

A. MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Hôn nhân và gia đình là những hiện tượng xã hội luôn được các nhà triết học,

xã hội học, luật học nghiên cứu. Trong đó, gia đình được coi là tế bào của xã hội, là

nơi sinh ra, nuôi dưỡng và giáo dục các thế hệ tương lai của đất nước, nơi gìn giữ và

phát triển các nét đặc trưng văn hóa, truyền thống của một dân tộc, một quốc gia. Có

các tế bào khỏe mạnh thì xã hội mới phát triển, ngược lại, nếu xuất hiện ngày càng

nhiều "tế bào lỗi" thì xã hội sẽ suy thoái, truyền thống văn hóa, đạo đức của đất nước

sẽ tan vỡ. Xét về mặt lý luận, nếu xem gia đình là nền tảng của xã hội thì điều kiện

kết hôn chính là yếu tố pháp lý quan trọng để xây dựng nền tảng này. Xét về mặt

tổng thể, một cuộc hôn nhân đáp ứng đầy đủ các điều kiện kết hôn là yếu tố hình

thành gia đình tiến bộ, hạnh phúc và bền vững, góp phần xây dựng xã hội vững mạnh,

nguồn nhân lực dồi dào, đẩy lùi các tệ nạn như tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống.

Tuy nhiên, với sự khác nhau về điều kiện kinh tế - xã hội, phong tục tập quán giữa

các vùng miền mà những điều kiện đó chưa được tuân thủ triệt để gây ra hiện tượng

kết hôn trái pháp luật. Hệ quả của điều này ảnh hưởng xấu tới nhiều mặt của xã hội

như vi phạm nghiêm trọng về đạo đức, nhân cách, lối sống của gia đình Việt Nam,

nhiều trẻ em sa vào các tệ nạn xã hội do thiếu sự chăm sóc, yêu thương, giáo dục của

cha mẹ và đặc biệt ảnh hưởng đến việc duy trì nòi giống của dân tộc. Việc nam nữ

có đăng ký kết hôn nhưng vi phạm về điều kiện kết hôn ngày càng có những diễn

biến phức tạp và chưa có xu hướng giảm. Do đó, nhà nước ta đã thể hiện thái độ

nghiêm khắc thông qua chế tài hủy việc kết hôn trái pháp luật.

Đối với vấn đề trên, pháp luật đã có quy định từ điều 10 đến điều 12 của Luật

Hôn nhân và gia đình năm 2014 và được làm sáng tỏ, cụ thể trong Thông tư liên tịch

số 01/2016. Là chế tài đã được quy định rất có hệ thống, nhưng thực tiễn xét xử cho

thấy có rất ít trường hợp hủy việc kết hôn trái pháp luật. Thực trạng này phản ánh

tính đặc thù của thi hành và áp dụng pháp luật về hôn nhân và gia đình nói chung, áp

dụng các quy định về hủy việc kết hôn trái pháp luật nói riêng. Nguyên nhân là do

1

những quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình hiện hành còn mang tính

nguyên tắc, chung chung, khó áp dụng. Vì vậy, việc nghiên cứu chế tài hủy việc kết

hôn trái pháp luật là vô cùng cùng thiết.

Một trong những nơi tồn tại nhức nhối vấn nạn kết hôn trái pháp luật không

thể không quan tâm đến, đó là huyện A Lưới. A Lưới là một huyện miền núi nằm

trong địa phận tỉnh Thừa Thiên Huế, cách thành phố Huế 65km về hướng Tây, có

hơn 50 ngàn dân với tỷ lệ hộ nghèo chiếm khoảng 40%. Vì là vùng cao nên cư dân

A Lưới có người sắc tộc như Tà Ôi, Cờ Tu, Pa Kô, Pa Hy. Nhiều vùng tại huyện A

Lưới giao thông đi lại không thuận lợi, người dân sống quần tụ, ít giao lưu với bên

ngoài, do đó ít có khả năng mở mang hiểu biết pháp luật và xã hội. Thêm vào đó

phong tục, tập quán lạc hậu của đồng bào dân tộc nơi đây là một trong những nguyên

nhân làm gia tăng tình trạng kết hôn trái pháp luật. Theo thống kê từ năm 2015 đến

2018, ở A Lưới có đến 106 trường hợp tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Vì vậy,

đời sống hôn nhân trái pháp luật ở đây đã gióng lên những hồi chuông báo động cần

phải ngăn chặn kịp thời.

Nhưng trên thực tế hiện nay, do nhiều nguyên nhân khách quan, chủ quan,

ảnh hưởng của phong tục tập quán lạc hậu, sự quan tâm chưa đúng mức của các chủ

thể liên quan dẫn đến việc áp dụng pháp luật vào thực hiện chức năng quản lý nhà

nước đối với quan hệ hôn nhân và gia đình ở địa bàn A Lưới còn hạn chế đã khiến

cho hủy việc kết hôn trái pháp luật tại đây gặp nhiều vướng mắc.

Các công trình nghiên cứu trước đây về lĩnh vực này chỉ dừng lại ở tính định

hướng chung các vấn đề về thực trạng hủy việc kết hôn trái pháp luật Việt Nam,

phần lớn đề tài khoa học chủ yếu dựa trên những quy định của Luật hôn và nhân gia

đình cũ. Do đó, những nghiên cứu khoa học đó chưa cập nhật được hết những vấn

đề mới về lý luận và thực tiễn cũng như chưa đưa ra được những bất cập, phương

hướng hoàn thiện pháp luật của hủy việc kết hôn trái pháp luật, đáp ứng yêu cầu

ngày càng cao của thực tiễn cuộc sống. Bên cạnh đó, vẫn chưa có công trình nào

nghiên cứu về đề tài hủy kết hôn trái pháp luật tại huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên

Huế được công bố, do đó đây là một đề tài hoàn toàn mới, không có sự trùng lặp với

2

các công trình nghiên cứu trước đây, góp phần bổ sung, hoàn thiện các vấn đề liên

quan đến lĩnh vực này.

Bài nghiên cứu khoa học được viết vào thời điểm sau khi Luật hôn nhân và

gia đình năm 2014; Bộ luật dân sự năm 2015 ra đời và có hiệu lực nên nghiên cứu

có thể đưa ra những điểm mới về lý luận và thực tiễn trong những quy định của pháp

luật về hủy việc kết hôn trái pháp luật, phân tích và chỉ ra những điểm chưa hợp lý

của pháp luật hiện hành, đồng thời đưa ra được một số những kiến nghị mới, có tính

cập nhật phù hợp với yêu cầu của thực tiễn nhằm góp phần hoàn thiện pháp luật.

Tóm lại, hủy việc kết hôn trái pháp luật tại huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên

Huế là vấn đề quan trọng, góp phần hình thành gia đình tiến bộ, hạnh phúc, xây dựng

xã hội vững mạnh trước tình hình đời sống hôn nhân trái pháp luật ngày càng có diễn

biến nghiêm trọng, số lượng các vụ việc có xu hướng gia tăng dưới nhiều hình thức

khác nhau, tuy nhiên lại chưa có công trình nào nghiên cứu để giải quyết các vấn đề

đó. Vì vậy, đây là đề tài có tính cấp thiết cao, không chỉ được tiếp cận từ góc độ lý

luận mà còn được nghiên cứu gắn với thực tiễn xử lý hủy việc kết hôn trái pháp luật

tại Tòa án nhân dân huyện A Lưới.

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Thực trạng hủy

việc kết hôn trái pháp luật tại huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế” nhằm nghiên

cứu một cách sâu sắc và toàn diện của thực trạng hủy việc kết hôn trái pháp luật. Từ

đó, nhận thức đầy đủ hơn về thực trạng áp dụng pháp luật của vấn đề hủy việc kết

hôn trái pháp luật tại huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. Mặt khác, tác giả cũng

mong muốn đưa ra các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả điều chỉnh pháp luật

tại huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế trong giai đoạn hiện nay.

2. Tình hình nghiên cứu

2.1. Tình hình ngoài nước

Liên quan đến lĩnh vực “Hôn nhân”, một số công trình trên thế giới đã được

nghiên cứu như:

- Cuốn “ Luật và xã hội Việt Nam thế kỷ XII đến cuối thế kỷ XV” của tác giả

Insun-Yu, nghiên cứu một cách sâu sắc về cấu trúc gia đình truyền thống Việt Nam

3

trong mối liên hệ giữa gia đình với làng xã, nhà nước và pháp luật. Các tư liệu mà

tác giả sử dụng để minh chứng cho những kết luận khoa học và những phát hiện thú

vị về vấn đề Hôn nhân và gia đình của người Việt Nam ở thời kỳ này là Quốc triều

hình luật và một vài tư liệu khác.

- “The futures of the family” – “Tương lai của gia đình” các tác giả Charles

L.Jones, Lorne Tepperman và Susannah J.willson đã dự báo nhiều vấn đề về Hôn

nhân và gia đình. Trong mối liên hệ với pháp luật, những dự báo về các lĩnh vực của

đời sống xã hội trong đó có vấn đề Hôn nhân và gia đình có ý nghĩa rất quan trọng.

Bởi vì, những dự báo này sẽ giúp cho các nhà làm luật xem xét cân nhắc để tiếp tục

dự liệu điều chỉnh bằng pháp luật những vấn đề có thể nảy sinh trong đời sống Hôn

nhân và gia đình.

Tuy nhiên các công trình nghiên cứu kể trên chỉ là những mảng nghiên cứu

riêng biệt, chưa tạo ra sự liên kết trong nghiên cứu về chế định hủy việc kết hôn trái

pháp luật. Trong khi đó, kinh tế - xã hội ngày càng phát triển thì đi kèm với đó là

hoàn cảnh sống thay đổi, tâm lý con người thay đổi và các mối quan hệ giữa con

người với con người cũng thay đổi kéo theo đó dẫn tới những hành vi trái pháp luật

trong đó có hành vi kết hôn trái pháp luật. Do vậy, chế định hủy việc kết hôn trái

pháp luật cần phải được nghiên cứu một cách đầy đủ, toàn diện sâu sắc.

2.2. Tình hình trong nước

Liên quan đến vấn đề kết hôn trái pháp luật và hủy việc kết hôn trái pháp luật,

tác giả đã tiếp cận một số công trình khoa học được công bố trong khoảng 10 năm

gần đây như:

- “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về kết hôn trái pháp luật trong tình hình

xã hội hiện nay”, Luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Nguyễn Huyền Trang, Khoa

Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2012. Với đề tài nghiên cứu này, luận văn tuy

đã phân tích và đánh giá sơ bộ thực trạng pháp luật về kết hôn trái pháp luật và thực

tiễn áp dụng nhưng chỉ dừng lại ở phạm vi lý thuyết;

- “Hủy việc kết hôn trái pháp luật qua thực tiễn tại tỉnh Thừa Thiên Huế”,

luận văn Thạc sĩ luật của tác giả Nguyễn Thị Lê Huyền, Trường Đại học Luật Hà

4

Nội, năm 2013. Trong luận văn này, tác giả đã nêu ra thực trạng việc hủy việc kết

hôn trái pháp luật tại tỉnh Thừa Thiên Huế và một số giải pháp nâng cao hệ thống

pháp luật, tuy nhiên luận văn còn mang tính đề cập khái quát và dựa theo quy định

của Luật hôn nhân và gia đình cũ;

- “Hủy việc kết hôn trái pháp luật theo Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 -

vấn đề lý luận và thực tiễn”, luận văn Thạc sĩ luật của tác giả Phạm Thị Lan Anh,

Trường Đại học Luật Hà Nội, năm 2014. Luận văn đã phân tích chuyên sâu, cung

cấp một lượng kiến thức pháp luật đầy đủ về vấn đề hủy việc kết hôn trái pháp luật

theo luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, tuy nhiên các đánh giá thực trạng, giải

pháp mà tác giả giải quyết chỉ mang tính mang tính sơ lược và chưa cụ thể;

- “Hậu quả pháp lý của việc hủy hôn nhân trái pháp luật theo Luật hôn nhân

và gia đình năm 2014” luận văn Thạc sĩ luật của tác giả Nguyễn Tài Dương, Đại học

Quốc gia Hà Nội, năm 2016. Ở luận văn này, tác giả đã cập nhật các vấn đề lý luận

liên quan đến kết hôn trái pháp luật theo quy định của pháp luật hiện hành, tuy nhiên

tác giả chỉ tập trung đi sâu phân tích các quy định của pháp luật mà không phân tích

về mặt thực trạng áp dụng quy định của pháp luật nên các giải pháp đưa ra chưa

mang tính khả thi cao.

Bên cạnh đó, các bài nghiên cứu về kết hôn trái pháp luật và hủy việc kết hôn

trái pháp luật cũng được các độc giả nghiên cứu và có những bài viết chất lượng

đăng trên các tạp chí phục vụ người đọc và những nhà nghiên cứu quan tâm đến lĩnh

vực này như:

- “Kết hôn trái pháp luật – Bất cập và những kiến nghị” của tác giả Yến Chi

được đăng tải trên wedsite Kho tàng pháp luật ngày 15 tháng 5 năm 2016;

- “Hoàn thiện quy định về các điều kiện kết hôn theo Luật Hôn nhân và gia

đình Việt Nam năm 2000” của tác giả TS. Nguyễn Văn Cừ trên Tạp chí Toà án nhân

dân số 24, tháng 12/2013;

- “Có thể tuyên bố hủy việc kết hôn trái pháp luật khi một bên chết” của tác giả

Trần Thiện Hoàng được đăng tải trên tạp chí Tòa án nhân dân số 14, tháng 7 năm 2011;

5

- “Kết hôn – hậu quả pháp lý theo Luật hôn nhân và gia đình” của tác giả

Nguyễn Quang Hiền trên tạp chí Tòa án nhân dân số 10, tháng 5 năm 2013.

2.3. Đánh giá tình hình nghiên cứu

Có thể thấy, mỗi công trình nghiên cứu đều có những góc tiếp cận và khai

thác khác nhau trong cùng một mảng đề tài. Các công trình khoa học được công bố

ở trên đã đề cập khái quát tới vấn đề lý luận về kết hôn trái pháp luật và hủy việc kết

hôn trái pháp luật, tuy nhiên hầu hết các công trình đều dựa trên Luật Hôn nhân và

gia đình cũ, do đó chưa cập nhật được các vấn đề lý luận và thực tiễn mới theo yêu

cầu của quy định pháp luật hiện hành.

Trên cơ sở kế thừa các công trình đã công bố, những vấn đề đặt ra cần nghiên

cứu trong đề tài của tác giả là:

Về lý luận, đề tài cần tiếp tục nghiên cứu, làm sáng tỏ

- Các vấn đề lý luận về hủy việc kết hôn trái pháp luật như: khái niệm, nội

dung, thẩm quyền, thủ thục, nguyên tắc áp dụng pháp luật về hủy việc kết hôn trái

pháp luật.

Về thực tiễn, đề tài cần tập trung làm rõ

- Phân tích, đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật về hủy việc kết hôn trái

pháp luật, những kết quả và những bất cập, nguyên nhân đã tác động đến thực trạng

kết hôn trái pháp luật và việc áp dụng chế tài hủy việc kết hôn trái pháp luật.

- Nghiên cứu kiến nghị giải pháp hoàn thiện pháp luật và tăng cường hiệu quả

áp dụng pháp luật trong thực tiễn giải quyết hủy việc kết hôn trái pháp luật tại Tòa

án nhân dân huyện A Lưới nói riêng và cả nước nói chung.

So với những công trình nghiên cứu về hủy việc kết hôn trái pháp luật trước

đây, đề tài có những điểm mới như sau:

- Là công trình nghiên cứu kết hợp giữa lý luận và thực tiễn gắn với việc giải

quyết hủy việc kết hôn trái pháp luật tại địa bàn huyện A Lưới với những đặc điểm

vùng miền, dân tộc khác nhau nên bài nghiên cứu có nét đặc thù.

6

- Là công trình kết hợp nghiên cứu giữa lý luận và thực tiễn theo Luật Hôn nhân

và gia đình năm 2014 với những quy định mới so với các Luật Hôn nhân và gia đình

trước đây.

3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục tiêu nghiên cứu

Việc nghiên cứu đề tài đề tài: “Thực trạng hủy việc kết hôn trái pháp luật tại

huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế” nhằm các mục tiêu sau đây:

Về mặt khoa học:

Quá trình tìm hiểu đề tài sẽ góp phần trang bị kiến thức và nâng cao tầm hiểu

biết trong lĩnh vực Hôn nhân và gia đình nói chung và việc áp dụng chế tài hủy việc

kết hôn trái pháp luật nói riêng trong giai đoạn hiện nay.

Về mặt thực tiễn:

Nhằm nhận diện rõ việc hủy việc kết hôn trái pháp luật tại huyện A Lưới,

tỉnh Thừa Thiên Huế. Làm sáng tỏ thực trạng kết hôn trái pháp luật, thực tiễn áp

dụng pháp luật về hủy việc kết hôn trái pháp luật; tìm ra nguyên nhân dẫn đến các

trường hợp kết hôn trái pháp luật. Trên cơ sở đó, tác giả sẽ kiến nghị các giải pháp

hạn chế tình trạng kết hôn trái pháp luật ở A lưới cũng như nâng cao hiệu quả áp

dụng pháp luật về hủy việc kết hôn trái pháp luật.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, bài nghiên cứu cần phải giải quyết

được những nhiệm vụ cụ thể sau:

- Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về kết hôn trái pháp luật và hủy việc kết

hôn trái pháp luật.

- Nghiên cứu các quy định của pháp luật hiện hành về hủy việc kết hôn trái

pháp luật.

7

- Nghiên cứu, phân tích, đánh giá việc giải quyết hủy việc kết hôn trái pháp

luật tại Tòa án nhân dân huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế qua các vụ việc cụ thể

trong thực tiễn.

- Kiến nghị và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng

cao hiệu quả xử hủy việc kết hôn trái pháp luật tại huyện A Lưới nói riêng và trên cả

nước nói chung.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Trong quá trình tìm hiểu và thu thập thông tin tạo tiền đề cho việc thực hiện

tốt đề tài của mình, tác giả tập trung vào việc nghiên cứu hai vấn đề chính:

- Các học thuyết, các tài liệu lý thuyết về hủy việc kết hôn trái pháp luật

- Các quy định của pháp luật về hủy việc kết hôn trái pháp luật và thực tiễn

thực hiện hủy việc kết hôn trái pháp luật tại A Lưới.

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về mặt không gian: Đề tài nghiên cứu thực trạng hủy việc kết hôn trái pháp

luật tại địa bàn huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế.

- Về mặt thời gian: đề tài nghiên cứu trong giai đoạn từ năm 2015-2018.

5. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phương pháp này được sử dụng chủ yếu

trong Chương 1 để phân tích các cơ sở lý luận, quy định pháp luật hiện hành về kết

hôn trái pháp luật và hủy việc kết hôn trái pháp luật.

Phương pháp phân tích số liệu thứ cấp: số liệu được thu thập thông qua

phương pháp phỏng vấn, điều tra từ các cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Sau khi

thu thập số liệu, tác giả sẽ tiến hành xử lý và phân loại thông tin. Trên cơ sở đó, tác

giả sẽ rút ra được nguyên nhân, thực trạng kết hôn trái pháp luật cũng như thực tiễn

áp dụng pháp luật về hủy việc kết hôn trái pháp luật. Phương pháp này được sử dụng

chủ yếu trong Chương 2.

8

Phương pháp so sánh, đối chiếu: Sử dụng phương pháp này nhằm để đối chiếu

tốc độ gia tăng của các vụ hủy việc kết hôn trái pháp luật giữa năm này với năm

khác. Từ đó có thể nắm bắt được tính chất, mức độ cũng như thực trạng của các vụ

việc để đưa ra các giải pháp. Phương pháp này được sử dụng tại Chương 2.

Phương pháp kết hợp giữa lý luận và thực tiễn: Phương pháp này được sử

dụng chủ yếu tại Chương 3. Quá trình nghiên cứu các phương án hoàn thiện pháp

luật tại huyện A Lưới sẽ sử dụng phương pháp này để phân tích, dự đoán, đề xuất

các giải pháp phù hợp với quy định pháp luật và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

6. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu

Với tư cách là một công trình khoa học ứng dụng, kết quả nghiên cứu của đề

tài sẽ mang lại những đóng góp về mặt khoa học và áp dụng pháp luật vào xét xử của

Tòa án nhân dân huyện A Lưới nói riêng và các Tòa án trong cả nước nói chung về

việc xử lý các trường hợp kết hôn trái pháp luật.

Ý nghĩa khoa học:

Bài nghiên cứu phân tích những vấn đề lý luận và thực trạng áp dụng pháp

luật về hủy việc kết hôn trái pháp luật trong Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014.

Là tài liệu tham khảo cho các sinh viên, giảng viên (nếu cần), đồng thời là cơ

sở tham khảo cho các công trình nghiên cứu sau này về vấn đề hủy việc kết hôn trái

pháp luật.

Chỉ ra những vướng mắc, bất cập và kiến nghị phương hướng hoàn thiện về

hủy việc kết hôn trái pháp luật trong Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014. Những ý

kiến này có thể được sử dụng tham khảo trong quá trình sửa đổi, bổ sung hoặc ban

hành các văn bản hướng dẫn cho Luật hôn nhân và gia đình.

Ý nghĩa thực tiễn:

Qua nghiên cứu những vấn đề về lý luận và thực tiễn nhằm đánh giá đúng

tình hình thực tế các quan hệ Hôn nhân và gia đình trong giai đoạn hiện nay. Đặc

biệt, qua nghiên cứu thực trạng giải quyết các vụ việc hủy kết hôn trái pháp luật, giúp

9